Yom Kippur

1149דאָס איז אָבער נאָר בנוגע פּרטים, און נאָר געוויסע פּרטים.

און אַזוי ווי אין דעם ענין פון תפלה, איז דאָך ידוע אַז די פאַרשידענע נוסחאות התפלה נעמען זיך דערפון וואָס „י"ג השתחויות היו במקדש נגד י"ג שעריו שנרמזו לעתיד אי"ה" — די צוועלף שערים פאַר די י"ב שבטים „שער ראובן וגו'" און דער דרייצנטער שער איז דער „שער הכולל" פאַר אַלע שבטים, דער נוסח התפלה וואָס איז פאַר אַלע אידן גלייך. און הגם אַז ס'איז פאַראַן אַ מעלה אין די שערים הפּרטים פאַר יעדן שבט באַזונדער און אין דער צייט ווען ס'איז געווען באַוואוסט צו אַלעמען צו וועלכן שבט וועלכער יעדער איד באַלאַנגט איז געווען בעסער אַז יעדערער זאָל אַריינגיין דורך זיין שער . . . אָבער בזמן הזה ווען מ'ווייסט ניט די שבטים (איז בעסער אַז אַפילו די וואָס ווייסן יאָ זייער שבט ווי כהנים ולווים) זאָלן אַריינגיין דורך דעם שער הכולל — וואָס דאָס איז דער נוסח וואָס דער אריז"ל האָט מתקן געווען

על דרך זה איז אויך אין תורה, סיי גליא דתורה, סיי פנימיות התורה — צוליב דעם וואָס מען ווייסט ניט צו וועלכן שורש מען איז שייך — דאַרף מען גיין דורך דעם שער הכללי.

דעם אַלטן רבי'ן האָט מען אויטגעקליבן)) און ער האָט מחבר געווען דעם שו"ע, מברר זיין די הלכות אין גליא דתורה; מייסד געווען תורת חסידות

פּנימיות התורה ודרכי העבודה ; און מברר געווען דעם נוסח התפלה, אַ נוסח כללי צוגעפּאַסט פאַר יעדער אידן^ח) — וואָס די אַלע דריי ענינים זיינען צוגעפּאַסט פאַר אַלע אידן און פאַר יעדער אידן — און דורך זיי קען באַ יעדערן דורכגיין אַלע העלאות (בתפלה) און אַלע המשכות (אין תורה און דורך תורה).

ויהי רצון, אַז מען זאָל גיין אין דעם דרך הסלולה וועלכן מען האָט פאַר אונז אויסגעטראָטן, און מען זאָל עס מפיץ זיין צו אַלע אידן (אויך עניני השולחן ערוך און נוסח התפלה גייען אַריין אין הפצת המעיינות), און מיר האָבן די הבטחה, אַז דורך הפצת המעיינות חוצה וועט זיין דער קא אתי מר, דאָ מלכא משיחא, בקרוב ממש.

(משיחת ש"פ נצו"י תשס"ו)1150געטאָן תשובה איז יו"כ אויף אים מכפּר), ווייל „עיצומו של יום (דער עצם טאָג איז) מכפּר". דער דין 27)) איז ווי די רבנן.

דער ביאור אין דער פּלוגתא איז ניט אַז די רבנן האַלטן אַז „עיצומו של יום" איז ניט מכפר און נאָר תשובה איז מכפּר. אויך לויט די רבנן איז „עיצומו של יום מכפּר"^ח), ד.ה. אַז דער מענטש אַליין קען מיט זיין תשובה ניט צוקומען צו אָט־דער כפּרה וואָס עס גיט דער „עיצומו של יום". די פּלוגתא צווישן רבי און רבנן איז; ווי אַזוי קען מען צוקומען צו דער כפּרה פון „עיצומו של יום". רבי האַלט, אַז ווי נאָר עס קומט דער טאָג פון יום כיפּור איז שוין מאיר דער „עיצומו של יום" — אפילו ווען אַ איד טוט ניט קיין תשובה — און דער „עיצומו של יום" אַליין איז מכפּר אויף זיינע עבירות; און די רבנן האַלטן), אַז בכדי צו קענען צוקומען צו דער כפּרה פון „עיצומו של יום", דאַרף זיין עבודת התשובה, און דאַן, האָט מען אויך די כפּרה פון „עיצומו של יום", וואָס איז פיל העכער און גרעסער ווי די כפּרה וועלכע מען האָט דורך תשובה אַליין. אָבער הכל מודים אַז „עיצומו של יום מכפּר"^*4.

דערמיט וועט מען אויך פאַרשטיין^ח) וואָס די גמרא זאָגט אויפן פּסוק דרשו הוי' בהמצאו — „אלו עשרה ימים שבין ר"ה ליוה"כ", וואָס פון דער גמרא איז פאַרשטאַנדיק, אַז כאָטש אויך די טעג פון ראש השנה און יום כיפּור גייען אַריין אין די עשרת ימי תשובה („אלו עשרה ימים"), באַשטייט אָבער ניט זייער עיקר ענין אין דעם וואָס זיי זיינען ימי תטובה („שבין ר"ה ליוה"כ"): דאָס וואָס זיי גייען אַריין אין די עשרת ימי תשובה איז אַ נידעריקערע דרגא פון ראש השנה און יום כיפּור; און זייער אייגענער ענין איז העכער דערפון; דער עיקר פון ר"ה איז — „תמליכוני עליכם", און דער עיקר פון יום כיפּור איז — „עיצומו של יום מכפּר", די כפּרה פון דעם טאָג, וועלכע מען גיט מלמעלה צו יעדער אידן, וואָס זי איז ניט אויסגעמאָסטן לויט זיין עבודת התשובה.

דער ביאור אין דעם;

אין דעם פאַרבונד פון אַ אידן מיטן אויבערשטן זיינען דאָ כמה מדריגות: א) דער פאַרבונד מיט דעם אויבערשטן דורך דעם וואָס דער איד איז מקיים דעם אויבערשטנס מצוות און ער טראָגט אויף זיך דעם עול מלכות שמים, אַז ער איז גרייט צו אויספאָלגן אַלץ וואָס דער אויבערשטער הייסט. ב) דער אינעווייניקסטער פאַרבונד פון אַ אידן מיטן אויבערשטן וואָס איז העכער און טיפער פון דעם פאַרבונד דורך קיום המצוות און קבלת עול מלכות שמים, און אָט־דער פּנימיות'דיקער פאַרבונד דריקט זיך אויס אין דעם, וואָס אויך דאַן, ווען ער האָט עובר געווען אויף דעם אויבערשטנס ציווי און פון זיך אַראָפּגענומען דעם אויבערשטנס יאָך — עגבערט עס אים, עס פאַרדריסט אים, און ער טוט תשובה אויף*) דעם; און מצד דעם טאַקע, וואָס תשובה קומט פון אָט־דעם פאַרבונדוואָס איז טיפער בנפש ווי די התקשרות דורך קיום המצוות, האָט תשובה בכח צו צעברעכן און אַראָפּצונעמען די פּגמים בנפש וואָס האָבן זיך געשאַפן דורך עבירות וועלכע האָבן אָפּגעשוואַכט זיין גלוי'דיקן פאַרבונד^י). אָבער פונדעסטוועגן איז אויך דער פּנימיות'דיקער פאַרבונד אַ באַגרענעצטער, וואָס קען זיך אויסמעסטן אין דער תנועה פון תשובה. ג) די עצמיות'דיקע התקשרות פון עצם הנשמה מיט עצמותו יתברך. אָט דער פאַרבונד האָט ניט אויף זיך קיינע מדידות והגבלות און איז העכער פון צו קענען זיך אויסדריקן אין וועלכער עס איז תנועה, אפילו ניט אין דער תנועה פון תשובה. און די התקשרות קען ניט ווערן אויפגעטאָן דורך פּעולות און עבודות — ווייל אַלע פּעולות פון מענטשן, ווי הויך זיי זאָלן זיין, האָבן זיי דאָך אַלץ עפּעס אַ מדידה — נאָר דאָס איז פאַראַן ביי יעדער אידן בטבע, מצד זיין עצם הנשמה, וואָס איז אַ „חלק אלקה ממעל ממש", און אויך איצט (בגוף) איז זי „חבוקה ודבוקה בך, יחידה לייחדך".

וויבאַלד אַז די התקשרות איז העכער פון אַלע מדידות און ציורים, איז פּונקט ווי זי קען ניט געשאַפן ווערן דורך עבודה, אַזוי קען מען זי אויך ניט שוואַכער מאַכן אָדער פּוגם זיין אין איר דורך העדר העבודה אָדער

1152יום הכיפורים

דורך עבירות. אין דער מדריגה פון התקשרות דערגרייכן ניט קיינע פּגמים און חטאים. און דערפאַר איז „עיצומו של יום מכפּר", ווייל יום כיפּור ווערט נתגלה ביי יעדער אידן דער עצמית'־*) דיקער פאַרבונד פון זיין עצם הנשמה מיט דעם אויבערשטן, און בשעת עס ווערט נתגלה די מדריגה, פאַלן במילא אָפּ אַלע פּגמים (די פּלוגתא פון רבי ורבנן איז נאָר, צי עס פאָדערט זיך תשובה בכדי עס זאָל נתגלה ווערן די מדריגה. אַלע זיינען אָבער מודה, אַז די כפּרה פון יום כיפּור ווערט ניט אויפגעטאָן דורך תשובה, נאָר „עיצומו של יום" איז מכפּר פון זיך אַליין).

אין יענע מדריגות וואו די חטאים האָבן דערלאַנגט און פּוגם געווען^יא), דאָרט דאַרף מען אויפטאָן אַ כפּרה, און דאָס קומט דורך תשובה, וואָס שאַפט ביי דעם מענטשן, און דורך דעם אויך למעלה, אַ טיפערן פאַרבונד צווישן אים מיטן אויבערשטן, וואָס צעברעכט און נעמט אַראָפּ אַלץ וואָס שטערט צו דער התקשרות. אָבער די כפּרה פון יום כיפּור ווערט דורך דעם וואָס עס איז מאיר אַזאַ דרגא וואו ס'איז מלכתחילה ניטאָ קיין פּגם, כנ"ל^יב).

שמחת ביה"ש תשכ"ג)