Nasso

1032וויל דורכגיין דעם „כי עפר אתה ואל עפר תשוב".

די מעלה פון „ואל עפר תשוב" אויף עלי' בסערה איז אויך בדוגמת המעלה פון צווייטן טאָג שבועות; הסתלקות — איז דאָך עלי'. ואל עפר תשוב — שוב.

(משיחת יום ב' דחגה"ש תש"כ) א

פּרטי דינים פון סוטה, זיינען אוין פאַראַן בנוגע כנסת ישראל מיט הקדושברוך־הוא^ג).

דער „קינוי" פון הקב"ה צו כנסת ישראל, איז דעם אויבערשטנס ציווי צו יעדער אידן „לא יהי' לך (ל' יחיד) אלקים אחרים על פני", וואָס בדוגמא צו דעם איז „אל תסתרי עם איש פּלוני". ס'איז אָבער ניט מובן; ווי איז שייך פאַר דעם אויבערשטן אַן ענין פון „סתירה", באַהאַלטן זיך פון אים ? וויבאַלד אַז דער אויבערשטער איז דאָך דאָ אומעטום, „לית אתר פנוי מיני"), און וואו אַ מענטש זאָל זיך ניט פאַרבאַהאַלטן איז ער אַלע מאָל פאַר דעם אויבערשטנס אויגן, ווי עס שטייט^ח) ; „אם יסתר איש1033במסתרים ואני לא אראנו נאום ה'" (צי אַז אַ מענטש וועט זיך פאַרבאָרגן אין באַהאַלטענישן, וועל איך אים דען ניט זען 1 זאָגט דער אויבערשטער). היינט וואָס מיינט „סתירה" פון כנסת ישראל פון הקב"ה?

דער ענטפער אויף דעם 2 דער אויבערשטער זאָגט אויף אַ בעל גאוה „אין אני והוא יכולין לדור"^ח), איך (זאָגט דער אויבערשטער) און ער (אַ בעל גאוה) קענען זיך ניט געפינען אין דעם זעלבן אָרט, קומט אויס, אַז גאוה איז אַן ענין פון „סתירה" פון דעם אויבערשטן כביכול^ז) ; אין דעם בעל גאוה געפינט ער זיך ניט, און ער זעט ניט כביכול דעם בעל גאוה. וכפּירוש הבעש"ט אויף דעם זעלבן פסוק — בניחותא; „אם יסתר איש במסתרים ואני — לא אראנו", אַז בשעת אַ מענטש איז „ואני", ער איז ביי זיך אַ „איך", איז „לא אראנו", דער אויבערשטער כביכול זעט אים ניט.

און דער טעם דערפון איז;

כל־זמן שלא נסתרה, איז נאָך ניטאָ קיין זאַך אויסער זיין קינוי, און אויף זיין קינוי איז ער אַ בעל־הבית, און דערפאַר קען ער דאָס מבטל זיין. אָבער לאחר הסתירה, איז דאָך דאָ נאָך אַ זאַך וואָס איז ניט אָפּהענגיק אין אים. דעריבער העלפט ניט זיין מחילה.

אין ירושלמי)) אָבער שטייט, אַז דער בעל קען מוחל זיין אויף זיין קינוי אפילו נאָך דעם ווי נסתרה, „כל זמן שלא נמחקה המגילה" (כל־זמן די מגילה וואָס מען שרייבט פאַר דער סוטה איז ניט אָפּגעמעקט געוואָרן).

איז מבאר אין דעם דער ראָגאַטשאָווער^י), אַז ס'איז ניט קיין פּלוגתא צווישן בבלי און ירושלמי ; דער ירושלמי רעדט וועגן אַזאַ סאָרט סתירה, וואָס איר גאַנצע מציאות איז בלויז מצד דעם קינוי^יא), ווי צ.ב. בעת ער זאָגט איר „אל תסתרי עם אביך" אָדער „עם מאה בני אדם", וואָס אָן זיין מקנא זיין איז עס גאָר קיין סתירה ניט *^יא), איז בשעת דער בעל איז מוחל און נעמט צו זיין קינוי, ווערט ממילא בטל אויך די סתירה, די גאַנצע זאַך.

דערפון איז פאַרשטאַנדיק בנוגע הקב"ה און כנסת ישראל, אַז וויבאַלד דער אמת איז אַז אַלעמאָל איז „לית1034אתר פּנוי מיני'" — איז דאָך באמת קיינמאָל ניט שייך מציאות הסתירה; די סתירה איז נאָר ווייל דער אויבערשטער וויל ניט קיין גאוה, „תועבת ה' כל גבה לב"12)) און „אין אני והוא יכולין לדור" — און וויבאַלד אַז די גאַנצע מציאות פון דער סתירה ווערט נאָר צוליב זיין רצון, קען דער אויבערשטער אַלעמאָל מוחל זיין, אפילו לאחר שנסתרה.

12) משלי טז, ה.

*^* עיין סוטה כא, א. איז אַלץ מבטל און דער אויבערשטער איז דאָך — רב לסלוח 18)). אויב אָבער „נמחקה המגילה", (וואָס דאָס ווייזט אַז אויך פריער זיינען ער מיט דער תורה געווען צוויי זאַכן), איז דעמאָלט מעגלעך אַז די ישות וגאוה האָבן אים דורכגענומען דורך און דורך, דאַן האָט ער דעם דין פון אַ סוטה; ער מוז ברענגען אַ מנחה פון שעורים, מאכל בהמה^*), און די מנחה דאַרף זיין עשירית האיפה — וואָס באַווייזט אויף דלי דלות^יח) (די מנחה פון די גאָר אָרעמסטע) ד.ה. אַז ער דאַרף ביי זיך פּועל'ן די ידיעה און הרגש אַז ער איז אַן „עני בדעת"^י), ביז אַזוי ווי אַ בהמה 17)), וואָס האָט אינגאַנצן קיין דעת ניט.

און בשעת ער פּועל'ט ביי זיך אָט דעם ביטול, איז ניט נאָר וואָס ער ווערט טהור להקב"ה, נאָר ער קומט צו צו אַ דרגא וואָס איז נאָך העכער פון זיין דרגא ווי ער איז געווען פריער, ווי ער איז מסיים^יח): „ונקתה ונזרעה זרע" און די גמרא^יט) איז מפרש ; „היתה יולדת (תולדותיהן של צדיקים — ועמך כולם צדיקים —1035מצות ומע"ט)^כ) בצער יולדת בריוח", ביז אַז ער קומט צו צו מרחב העצמי, „במקום שבעלי תשובה עומדים צדיקים גמורים אין יכולים לעמוד שם"^א).

(משיחת י"ב תמוז תשי"ז)