לקוטי שיחות
הוספות - שיחות לג
641נצבים
א . . . . עס שטייט אין מדרש1)) ביז חוטב עציך ושואב מימיך, דעאויף אידן אַז זיי זיינען געגליכן צו מאָלט זיינען זיי נצבים.
קנים (שטעקנס). אין קנים זעען מיר
אַז בשעת יעדער קנה איז באַזונדער מאמר החלצו)) וואָס מען רעדט דאָרטן
איז אים גרינג צו צעברעכן, בשעת וועגן דעם ענין האחדות. בשעת מען
אָבער די קנים זיינען געבונדן צוזאַ־איז אין אַחדות, איז מען שטאַרק
מען, דעמאָלט קען מען זיי ניט צע־אַז קיינער האָט קיין שליטה ניט.
ברעכן. די זעלבע זאַך איז ביי אידן. נאָך מערער — דעמאָלט איז מען
בשעת אידן זיינען צוזאַמען, אתם
נצבים כולכם, פון ראשיכם שבטיכם
19) ראש השנה טז, א.
23) מכ"ק אדמו"ר מהורש"ב נ4ע.642אַ כלי לברכתו של הקב"ה. אַ כלי צום אויבערשטנס ברכה איז שלום ואחדות, וכדבר משנה (סוף עוקצין) וכמו שכתוב ברכנו אָבינו כולנו כאחד באור פּניך.
וואָרום באמת איז קיין דבר שמבחוץ קען אויף אַ אידן, חלק הוי' עמו, קיין שליטה ניט האָבן. פון וואָס הויבט זיך אָן אַז אַ דבר שמבחוץ זאָל קענען האָבן אַ צוטריט, איז דאָס דורך דעם וואָס דער איד אַליין מאַכט אַ קליין שפּעלטעלע ביי זיך אינעווייניק. און אויב ס'איז פאַראַן ביי אים אַ קליין שפּעלטעלע, אַפילו כקרני חגבים, דעמאָלט קען שוין האָבן אַן אַחיזה אַ דבר שמבחוץ.
און בכדי עס זאָל ניט זיין די קליין שפּעלטעלע, דאָס איז דורך אַחדות. וואָרום יעדער איינער פאַר זיך אַליין איז ניט אַלעמאָל מרגיש אַ חסרון וואָס געפינט זיך ביי אים, וואָרום על כל פּשעים תכסה אַהבה. מצד אַהבת עצמו זעט ער ניט אַפילו אַ גרויסן שפּאַלט ומכל שכן אַ קליין שפּעלטעלע. אָבער בשעת מען איז צוזאַמען, איז דער צווייטער דערזעט. ווי גרויס עס זאָל ניט זיין דער קיום פון ואהבת לרעך כמוך — איז די אהבה ברובא דרובא ניט אויף אַזוי פיל ער זאָל כלל ניט באַמערקן דעם צווייטנס חסרונות. און אַז דער צווייטער מערקט אָן דעם חסרון, און זאָגט עס אים באופן המתאים, דעמאָלט וועט ער דאָס זען צו מתקן זיין.
וכידוע) וואָס דער מיטעלער רבי האָט געמאָנט אַז יעדער איינער זאָל האָבן אַ חבר, אויף צונויפריידן זיך צוזאַמען בנוגע צו ענינים פון תורה ומצוות, וואָס דעמאָלט איז דאָס צוויי נפש האלקית'ן אויף איין נפש הבהמית.
און אויב אין מיטעלן רבי'נס צייטן האָט מען עס געדאַרפט האָבן, איז מכל שכן איצטער וואָס דער חושך איז אַ גרעסערער, אַ חושך כפול ומכופּל. מען זאָל זיין צוזאַמען, וואָס דורך דעם וועט מען אַראָפּנעמען אַפילו קליינינקע שפּעלטעלעך, וועט קיין דבר שמבחוץ קיין אַחיזה ניט האָבן, וועט מען זיין גאַנץ, נצבים וקיימים.
ב. וואָס מיינט מען עס די קליינע שפּעלטעלע וואָס צו אַראָפּנעמען דאָס דאַרף מען זיין צוזאַמען?
עס איז ידוע אַז נסיונות טיילן זיך בכלל פאַנאַנדער אויף צוויי סוגים; א) דער נסיון פון עוני, אָרעמקייט. ב) דער נסיון פון עושר, רייכקייט. ובדרך כלל איז דער נסיון פון עושר גרעסער, אים איז שווערער בייצושטיין, ווי דעם נסיון פון עוני.
דערפאַר איז בשעת דער נביא רעדט וועגן דער גאולה העתידה בביאת המשיח, זאָגט ער*)), ובאו האובדים בארץ אַשור והנדחים בארץ מצרים. וואָס די ווערטער פון אַשור און מצרים, באַצייכענען די צווייערליי נסיונות פון עוני און עושר
מצרים באַצייכנט דעם נסיון פון עוני, פאַרקוועטשטקייט, מצרים מלשון מצרים וגבולים. אַזוי איז דאָך643געווען גלות ושעבוד מצרים — עבדות און עבודה קשה המפרכת את הגוף ומשברתו.
דאַקעגן אַשור באַצייכנט דעם נסיון פון עושר, אין אַשור איז קיין שעבוד ניט געווען, עס האָט ניט געפעלט אין גשמיות, אַדרבה, גלות אַשור איז געווען ווי ער זאָגט ארץ כארצכם. אַפילו אויף ענינים רוחניים פון תורה ומצוות געפינען מיר ניט קיין גזירות און שטערונגען. אין וואָס באַשטייט דער גלות פון אַשור, אַרויסגיין פון ארץ קודש און דאַן דער נסיון פון עושר. אַשור מלשון באשרי, תענוג, דער פאַרגעניגן און די ברייטקייט אין ענינים גשמיים.
סנחרב האָט די אידן קיין שלעכטס ניט געטאָן, ער האָט זיי ניט געטשעפּעט ניט אין גשמיות ניט אין רוחניות. די איינציקע זאַך וואָס סנחרב האָט געוואָלט איז, אַז די אידן זאָלן אַרויסגיין פון הר הקודש ירושלים און ארץ ישראל הרוחני — ובמילא איז דאָס אַרויסגעקומען אַזוי אויך אין גשמיות. — ירושלים ברוחניות איז כשמה יראה שלם8)) שלימות היראה.
— און בשעת מען גייט אַרויס מענין היראה, פעלט דאָך שוין במילא אין כללות התורה ומצוות, וואָרום יראה איז דער ראשית העבודה ועיקרה ושרשה, כדאיתא בתניא8)). אַזוי איז דאָך אויך פּסק המשנה לעולם יקבל עליו עול מלכות שמים תחלה ואחר כך יקבל עליו עול מצוות, דער יסוד העבודה איז קבלת עול.
און אויף אַ פּסק המשנה שטייטז טעה בדבר משנה חוזר, טועה זיין בדבר משנה איז דאָס גאָר ניט בגדר שכל אנושי, און די הוראה פון טועה איז גאָר קיין הוראה ניט —
ארץ ישראל איז ארץ אשר עיני ה"א בה מרשית השנה ועד אחרית שנה*7), אַז אין אַלערליי זמנים זעט מען ג־טלעכקייט, האָט סנחרב געוואָלט, מען זאָל דערפון אַרויסגיין. און אַריינקלייבן זיך אין מלכות אַשור אַן אָרט פון פאַרגעניגן און ברייטקייט אין גשמיות, וואָס במילא קען מען פאַרגעסן אויפן אויבערשטן און מיינען אַז כוחי ועוצם ידי עשה לי את החיל הזה, ביז אַז אַני ואפסי עוד.
ובשעת ער מיינט אַז כוחי ועוצם ידי עשה לי את החיל הזה, איז דאָך דאָס אַ העלם והסתר ביותר. אַפילו ביי גוים איז אויך דער חושך ניט אויף אַזוי פיל, וכידוע אַז אומות העולם דקרו לי' אלקא דאלקיא יודעים ומשיגים דמה הנשמה ממלאה את הגוף כך הקב"ה ממלא את העולם, מער ניט וואָס פון סובב כל עלמין ווייסן זיי ניט, לא ידעתי את הוי'. — אָבער ער פאַרגעסט אינגאַנצן אויף אלקות און מיינט אַז אַני ואפסי עוד.
און דערפאַר איז בנוגע דעם נסיון פון מצרים זאָגט דער נביא דעם לשון נדחים און בנוגע דעם נסיון פון אַשור זאָגט ער דעם לשון אובדים. נדחים מיינט אַז ער איז פאַרשטויסן געוואָרן, ער האָט אַ שייכות צו אלקות, נאָר מצד דעם שעבוד644הגלות בגשמיות וברוחניות איז ער איז שייך ער זאָל ניט טאָן דעם פאַרשטויסן געוואָרן. מה שאין כן הידור, און ווי איז שייך אַז אַזאַ אובדים מיינט אַז ער איז אינגאַנצן און אַזאַ הנהגה וענין זאָל זיך ביי פאַרלאָרן געוואָרן רחמנא לצלן. ער אים אין הויז געפינען, און זייענהאָט אינגאַנצן פאַרגעסן אויף אלקות. דיק איצטער אין אַמעריקע, פאַרר א דר ר מא א א ר אז א מר אר.
*) אין פריערדיקע דורות זיינען די זאָלן זיך ביי אים אין הויז ניט גזירות באַשטאַנען אין דעם וואָס מען געפינען.
האָט געקוועטשט אידן, צי אין גש־
מיות, אַז מען האָט זיי ניט געגעבן
דעם רעכט וואָס צו אומות העולם ניט קיין ענינים פון היפּך השולחן להבדיל, צי אין רוחניות, אַז ס'איז ערוך, איז דאָס אָבער אַ קליין שפּעלגעווען גזירות אויף לימוד התורה טעלע, וואָס דאָס גיט אַן אַחיזה
לדבר שמבחוץ. וכמאמר רז"ל וועגן מת אז ממז מז אא ז א אא א מ ר המצוות. אָבער עס איז געוואָרן דער
נסיון פון עשירות, סכנת האובדים יצר הרע זאָל ביי אים ווערן אַ
בעל הבית, דאַרף ער זען ניט צו־
מצד די התרחבות און פאַרקאָכט־ לאַזן באַלד די קליין שפּעלטעלע. ובכדי קייט אין גשמיות, קען מען מיינען אויף מבטל זיין די שפּעלטעלע, איז אַז כוחי ועוצם ידי עשה לי ביז דאָס, כנ"ל, שווער זייענדיק אַליין,
וואָרום אין אָדם רואה חובה לעצמו.
ביז אַז ס'זיינען פאַראַן כמה וכמה און אויף דעם דאַרף מען האָבן אַן ענינים במצוות בכלל ובפרט בחינוך איגוד, מען זאָל זיך פאַראייניקן אַלע הבנים ובהידורי מצוה, וואָס אַמאָל צוזאַמען, וואָס דאַן איז איינער העלפט זייענדיק אין אַ שטעטל מעבר לים אַרויס דעם צווייטן.