Metzora

א. אין היינטיקער סדרה ווערן אַרומגערעדט דיני טומאת נדה. דעם טעם סאַרוואָס דם נדה איז מטמא, וועט מען פאַרשטיין לויט דעם וואָס עס שטייט אין גמרא^א), אַז דאָס איז פון די קללות וואָס זיינען נעקומען פאַרן חטא עץ הדעת. איז דערפון פאַרשטאַנדיק, אַז מצד טבע הבריאה איז ניט געווען די מציאות פון דם נדה. אָן וויבאַלד אַז דאָס קומט מצד אַ חטא — און נאָך אַזאַ חטא וואָס איז אַ שורש ומקור צו אַלע חטאים) — דעריבער איז דער דם טמא.

טיסער וועט מען עס פאַרשטיין עלפי הידוע אַז דער עונש פון אדם הראשון, וואָס מען האָט אים אַרויסגעטריבן פון גן־עדן, איז דאָס ניט געווען סתם אַן עונש וואָס מען האָט אים באַשטראָפט צוליב דעם חטא עץ הדעת, נאָר דער עונש איז געווען, ווי אַלע עונשים וואָס קומען מלסעלה)), אַז די עבירה גופא וואָס דער מענטש

ב. אין דעם דין פון נדה אסורה לבעלה איז פאַראַן אַ חקירה צי דער איסור קומט מצד טומאת נדה, אָדער ס'איז אַ באַזונדער איסור, וואָס האָט ניט צו טאָן מיט טומאה. און ס'זיינען דאָ ראיות אַז דאָס איז אַן איסור בפני עצמו און ניט צוליב דער טומאה^ח).

איש ואשה, דאָ למטה, מיט אַלע זייערע פרטים, אויך פרטי הדינים זיינען אַ דוגמא כביכול און זייער שורש איז (ווי אַלע גשמיות'דיקע זאַכן וואָס יעדערע פון זיי נעמט זיך פון זייער שורש אין רוחניות) דער ענין פון הקדוש־ברוך־הוא און כנסת ישראל)), וואָס ווערן אָנגערופן איש ואשה.

דורך חטאים ווערן אידן אָפּגעווייטערט — נדה^י). אויף דעם זאָגט מען; כאָטש עס זיינען פאַראַן ביי דעם ענינים פון טומאה, איז אָבער בנוגע דעם יחוד עם בעלה

— וואָס אין דעם באַשטייט דאָך דער עיקר רצון פון אידן באמת לאמתו לגמרי בכל לב ובכל נפש^יא) און צוליב דעם זיינען זיי מקיים תורה ומצוות, בכדי להתייזחד עם בעלה הקדוש־ברוך־הוא, צו ווערן פאַראיינציקט מיט דעם אויבערשטן —

איז עס ניט קיין ענין פון טומאה ח"ו^יא), בלויז אַן ענין פון איסור.

ג. די מעלה בזה; דער חילוק פון איסור און טומאה איז ; איסור איז אַזאַ רע וואָס קען ווערן באַגריפן דורך שכל, ד. ה. אַז דער מענטש קען פאַרשציין, פילן דעם רע פון איסור (ווי לדוגמא מאכלות אסורות^יח) וואָס986זיינען מטמטם (פאַרשטאָפּן) די קאָפּ און האַרץ^יד) ; און אפילו ווען די תורה האָט דעם מענטש מתיר געווען צו עסן דעם איסור — ווי דער דין^יח) ביי אַן „עוברה שהריחה" וואָס מעג עסן אויך באיסור — שאַפט עס אויך אַ מזג רע ביים מענטשן וואָס עסט דעם איסור)^י). מה־שאיןכן טומאה איז אַזאַ סאָרט רע וואָס אים איז ניט שייך צו אָנטאַפּן מיט דעם מענטשלעכן שכל און געפיל, ס'איז מער ניט וואָס „חוקה חקקתי גזירה גזרתי" 27)).

וואָס דערפאַר איז איסור — בכללות — נוגע אויך בזמן הזה און טומאה — בכללות — איז נוגע נאָר בזמן הבית. אַזאַ רע וואָס איז ניכר דאַרף מען זיך פון אים היטן אַלע מאָל, אַנדערש איז אַ ניט־קענטיקער רע, וואָס איז טמא נאָר מצד „גזירה גזרתי", איז ער אַ סתירה נאָר צו דער הויכער מדריגונ הקדושה וואָס איז געווען בזמן הבית, אָבער לגבי דער באַשרענקטער מדריגה פון קדושה בזמן הזה איז טומאה קיין סתירה ניט^יח). און נאָר כהנים^יט), צוליב זייער קדושה יתירה, זיינען זיי אויך היינט מוזהר זיך צו היטן פון טומאה^כ), און אויך ניט פון אַלע טומאות.

כאָטש דעם רע פון איסור קען מען אָנטאַפּן גיכער ווי דעם רע פון טומאה, איז אָבער, מצד אחד, דער רע פון טומאה האַרבער ווי פון איסור^כא), וואָרום דאָס גופא וואָס דער רע פון טומאה איז ניט ניכר וועט מען אויף דעם ניט אַזוי שנעל תשובה טאָן (דאָרט וואו די תורה האָט עס גע'אסר'ט) ; און נוסף אַף דעם, איז טומאה, וויבאַלד זי איז העכער פון שכל, איז זי פּוגם אין די כוחות מקיפים פון נפש וואָס זיינען העכער פון טעם ודעת^כט).

איז בנוגע דעם זאָגט מען, אַז דער רע וואָס שאַפט זיך באַ אידן דורך חטאים, און בכללות — דורכן חטא העגל וואָס איז בדוגמא פון דעם חטא עץ הדעת, איז עס (בשייכות צום יחוד פון כנסת ישראל מיט הקדוש־986בהוא) נאָר אַן ענין פון איסור און ניט טומאה, ס'איז אַן ענין וואָס רירט אָן נאָר אין כוחות פּנימיים ומוגבלים, אָבער אין די כחות מקיפים רירט עס ניט אָן, דאָרט איז „חבוקה ודבוקה בך".

ד. די ראיות וואָס מען ברענגט אויף דעם אַז נדה איז איסור און ניט טומאה זיינען;

(א) דער דין ביי נדה איז, אַז „ספיקא לקולא"28)). פרעגט תוספות^כד); דער דין ביי טומאה איז דאָך, אַז אין אַ רשות היחיד זיינען אפילו עטלעכע ספיקות צוזאַמען אויך טמא? און פאַרענטפערט, אַז דאָס וואָס די גמרא זאָגט „ספיקא לקולא" איז עס נאָר בנוגע דעם דין פון לאוסרה על בעלה. זעט מען דאָך פון דעם אַז דער איסור פון נדה לבעלה איז ניט מצד טומאה.

(ב) די גמרא^ח) דרש'נט: „וספרה לה — לעצמה", און פון דעם לערנט מען אָפּ^כ) אַז „עד אחד נאמן באיסורין" (ביי איסורים איז באַגלויבט אויך איין עד). איז דערפון אַ ראי' אַז ס'איז איסור און ניט טומאה, ווייל אין למדין איסור מטומאה, אפילו ווען ביי טומאה איז אַן עד אחד באַגלויבט 27)).

ה. ענינים פון תורה זיינען מדוייק אין אַלע זייערע פּרטים ; און זיי אַלע, ווי זיי זיינען אין נגלה, זיינען זיי מתאים צו דעם ווי זיי זיינען בפּנימיות. איז דאָך מובן, אַז ניט נאָר די הלכה און די מסקנא פון „איסור ולא טומאה", נאָר אויך די צוויי אויבנדערמאָנטע ראיות אויף דעם, זיינען צוגעפּאַסט צו זייערע ענינים בפּנימיות.

אַ איד איז דאָך גוי אחד (אפילו ווען זיי זיינען) בארץ, ער געפינט זיך אַלע מאָל „ברשות היחיד", אין דעם רשות פון ה' אחד, פון דעם אויבערשטן, „יחידו של עולם". וואָרום אפילו בשעת החטא איז די נשמה „באמנה אתו יתברך" 270)). וויבאַלד אַז דער איד געפינט זיך ברשות היחיד, ער איז נאָענט צום אויבערשטן, און דערפאַר רירט דאָרט מערער אָן אפילו אַ קליינער חטא, קען מען דאָך מיינען אַז אפילו אַ ספק רע איז שוין אויך אַן ענין פון טומאה — זאָגט מען אויף דעם, אַז באמת איז דער גאַנצער ענין ה(נדה ו)ריחוק ביי אַ אידן ניט קיין ענין פון טומאה, נאָר אַן ענין פון איסור: ס'איז אַ חסרון וריחוק פון ה' אין זיינע כוחות פּנימיים ומוגבלים, אין זיין כח השכל וכו', ווי חז"ל זאָגן28)): „אין אדם עובר עבירה אלא אם כן נכנס בו רוח שטות"*) — ער פאַרשטייט ניט און פילט ניט אין זיין שכל גדולת הוי' וכו'. און כאָטש אַז אפילו דער רע

27) בענין אם עד אחד נאמן בטומאה ברה"י — ראה שב שמעתתא שמעתא ו' (בסופה) שמסתפק בזה (וצ"ע אם הספק דש"ש שייך בנדו"ד — בכלל, ועיין צ"צ שער המילואים שם).

א. אין דעם פּסוק — אָנהייבס פון דער סדרה „אחרי מות שני בני אהרן בקרבתם לפני ה' וימותו", איז ניט פאַרשטאַנדיק; וואָס גיט דאָ צו דער וואָרט „וימותו", נאָכדעם ווי עס שטייט שוין פריער „אחרי מות שני בני אהרן"?

פון די זאַכן פאַר וועלכע די שני בני אהרן זיינען נענש געוואָרן רעכנט ווייל אַלע אידן זיינען בחזקת כשרות81)).

בשעת עס האַנדלט זיך וועגן דער כשרות פון אַ אשה לבעלה, פון כנסת ישראל להקב"ה, דאַרף מען ניט גיין צו קיין בית־דין, ניט צו בית דין של מאה און ניט צו בית־דין של מעלה; עס איז גענוג אויף דעם די נאמנות פון נפש האלקית. בשעת דער נפש האלקית גיט אַ קרעכץ מיט אַן אמת אויף זיינע ניט־גוטע מעשים, דאַרף מען ניט אָנקומען צו בית דין, און דער אויבערשטער גיט דעם אידן „כמנהג גוברין יהודאין", „שאר כסות ועונה" כו', און דער עיקר, אַז ער ווערט מיוחד מיט דעם אויבערשטן — ואתם הדבקים בה' — ביז אַז עס קומט אַרויס בגלוי, די דביקות פון דעם אויבערשטן מיט אידן, „ישראל וקודשא בריך הוא כולא חד"^לב).