Likkutei Sichos
Lag BaOmer
1002ל"ג בעומר
א. ס'איז ידוע1)) דער טעם פון דער שמחה)) אין ל"ג בעומר*), ווייל אין דעם טאָג איז געווען די הסתלקות פון רשב"י און בשעת ההסתל־
1) כמה סעמים) אסרו בשמחת ל"ב בעומר וחנינחו, ואנו אין לנו אלא האמור בכתהארח"ל ומובא בא"ח*) אשר יום זה הוא יום הסתלקותו של רבי שמעון בן יוחש — חילולא דרבי שעון **) (כתב כ"ק אדמו"ר שליט"א, ססח שני ה'תשי"א).
2) במשנת חסידים מס' אייר פ"א מ"ו ביום ל"ג בעומר . . מצוה לשמוח שמחת רשב"י. והמ"ח לא העתיק רק דברי האריח"ל (דברי אדסו"ר הזקן — הובאו בפס"ד לאדפו"ר הצ"צ ליו"ר סקט"ז). וראה פע"ח שער ספה"ע ס"ז. ולהעיר שעפ"ז מסורש ג"כ ענין השמחה (ולא רק מניעת אבלות) וסעסה „שמחת רשב"י" (עייןץ זח"ג רסז, כ רצא, סע"א). ומזה מענה להשקו"ס בזה בשו"ת חת"ס חיו"ד סרל"ג. שו"ת שם א' חאו"ח סד ועוד. זאה "כ נ"כ שו"ע א"ח סתצ"ג.
3) צ"ע מה שבכ"ם — וגם בא"ח — מובא ל"נ בעוסר, אף שהנוסח של רבינו הזקן בסידורו — וכן מנהונו — לומר לעוסר. וכן הוא בסיחר (כתב יד) שחתפלל קות ווערט נכלל און עולה למעלח די גאַנצע עבודה אאון עמל וואָס דער מענטש האָט געהארעוועט אין תורה און מצוות זיין גאַנצן לעבן.
דערפאַר איז דער רשב"י בשעת זיין הסתלקות, ווען ער איז נתעלה געוואָרן בעילוי גדול ביותר, האָט ער דאַן געזאָגט) „בחד קטירא אתקטרנא בי' אחידא בי' להטא" — ער האָט זיך פאַרבונדן אין אַ התקשרות נצחית מיטן אויבערשטן חיי החיים, און דערפאַר ווען ער האָט דאַן געזאָגט דעם פּסוק) „כי שם צוה ה' וגו'", „לא דים בוצינא קדישא למימר חיים"7)) — ער האָט זיך פאַרבונדן ביחוד נצחי מים בחינת „חיים".
און וויל די עלי' פון יום ההסתלקות איז „נזכרים ונעשים" — זי ווערט איבערגע'חזר'ט יעח יאָר אין זעלבן טאָג, דעריבער איז יעדער יאָר דער טאָג פון ל"ג בעומר אַ יום שמחה.
ב. עס שסייט אין ירושלמי*), אַז ווען ר' עקיבא האָט מסמיך געווען זיינע תלמידים ר' מאיר און ר' בו הבעש"ס (והוא סי' השז"ל. וכן הא בר"ן סוף ססחים שו"ת שב"א סק"ו. חניא ס"נ כל בו פ"ה של"ת סע"ת חק יעקב. ועוד). ראה לקו"ש ח"ז ע' 337. חי"ז ע' 511.
4) ראח ב"כ אבה"ק סכ"ז.
5) לשון זה שבא בכ"ם בהא"ח, ולע"ע מצאחיו בטז (זח"ג רח, א) חח ר" ואמר כו' בחד קסירא איחקסרנא בי' בקוב"ה כו'. ושם (רצכ, א): נשמתי בי' אחיחא בי' להס — וחאה ו"ה ויכולו השמ"ם תבס".
6) תהלים קלו, ב
7) זם"ג צו, ב.
8) סשר "א, "כ.1003שמעון, האָט ער געזאָגט2 „ישב ר' מאיר תחלה (ר' מאיר זאָל זיצן דער ערשטער). נתכרכמו פּני ר' שמעון" (איז פאַרטונקלט געוואָרן דאָס פּנים פון ר"ש). האָט אים ר' עקיבא געזאָגט* „דייך שאני ובוראך מכירין כחך" (ס'איז דיר גענוג וואָס איך און דיין באַשעפער דערקענען דיין כח). ד. ה. אַז דער כח פון רשב"י איז געווען אַזוי גרויס אַז אַפילו תלמידי ר' עקיבא האָבן אים ניט דערקענט. וועגן ר' מאיר'ן זאָגט די גמרא „שלא יכלו חביריו לעמוד על סוף דעתו", אַז די חכמים האָבן זיך ניט געקענט דערגרונטעווען צו דער טיפקייט פון זיין דעת, אָבער פונדעסטוועגן, האָבן זיי פאַרשטאַנען זיין גרויסקייט אויף אַזוי פיל אַז עס דאַרף זיין „ישב תחלה". מה־שאיןכן אין ר' שמעון'ס כח האָבן זיי (און אַפילו ר' מאיר) קיין הכרה ניט געהאַט. נאָר „אני ובוראך מכירין כחך"; נאָר ר' עקיבא (וואָס, כמבואר בחסידות, איז זיין עבודה געווען נאָך גרעסער פון עבודת נדב ואביהוא, „נכנס בשלום ויצא בשלום") 10)), אויף וועמען עס שטייט 11)) (בנוגע דעם ענין פון עשרה הרוגי מלכות) אַז ער איז כנגד הקב"ה, איז „אני — ר"ע — ובוראך מכירין כחך".
לפי זה; וויבאַלד אַז אַפילו בחיים חיותו בעלמא דין איז רשב"י געווען באין ערוך העכער פון בני דורו, איז דאָך פאַרשטאַנדיק ווי גרויס ס'איז געווען זיין עלי' אין דעם טאָג פון זיין הסתלקות — איז דאָך לכאורה די עלי' און שמחה פון ל"ג בעומר אַ סך העכער פון צו האָבן אַ שייכות צו אַנדערע.
עס ווערט אָבער דערציילטיח) וועגן איינעם פון די תלמידי האריז"ל, אַז ער פלעגט זאָגן די תפלה „נחם ה'" בברכת המזוןיח) (און פון דעם לשון הסיפּור סתם, אַז ער האָט געזאָגט „נחם" בברכת המזון, איז משמע אַז ער פלעגט זאָגן „נחם" אויך אין שבת און יום־טוב). ווען ער איז ל"ג בעומר געקומען קיין מירון זיך צו משתטח זיין על קבר הרשב"י און האָט אויך דאַן געזאָגט „נחם", האָט רשב"י מקפּיד געווען פאַר זיין (דעם תלמיד האריז"ל) זאָגן „נחם" „ביום שמחתו" (פון רשב"י), ביז אַז די קפּידא האָט אים געשאַדט.
דער ביאור אין דעם איז; רשב"י איז געווען פון די נשמות ביי וועמען ס'איז ניט געווען דער ענין החורבןכד), ובמילא, האָט ניט קיין אָרט צו פילן דעם חורבן ביום שמחתו (וגילוי שלו).
זעט מען דערפון צוויי זאַכן; (א) אַז ס'איז דאָ אַן ענין אין ל"ג בעומר וואָס קיין טאָג האָט עס ניט (אַפילו שבת און יום־טוב האָבן עס ניט. והראי', אַז דער תלמיד האריז"ל איז נענש געוואָרן נאָר פאַר זיין זאָגן „נחם" אין ל"ג בעומר און ניט פאַר דעם זאָגן „נחם" אויך אַנדערע ימי שמחה (שבת ויום־טוב). (ב) אַז די שמחה פון הילולא דרשב"י איז פאַר אַלע אידן, אַפילו דער וואָס איז ניט העכער פון דעם ענין החורבן (וואָס1004דערפאַר האָט ער אַלע טאָג געזאָגט „נחם"), אויך ער האָט ביום שמחת הילולא דרשב"י זיך ניט געדאַרפט מצטער זיין, נאָר געדאַרפט זיין בשמחה.
דאָס הייסט, אַז ענינו של רשב"י איז צו פאַרבינדן צוויי קצוות: ממשיך זיין דעם גבוה גבוה ביותר, אַפילו די מדריגה פון „בחד קטירא אתקטרנא", און ביז אַראָפּברענגען דאָס אין מטה מטה ביותרי).
ג. די צוויי קצוות געפינט מען ביי רשב"י אויך בנוגע לימוד התורה און בפּסקי דינים בנגלה דתורה. עס שטייט; „לא ימוש ספר התורה הזה מפּיך"י). איז אין ברייתא פאַראַן אַ פּלוגתאיז): ר' ישמעאל האַלט אַז דאָס מיינט מען ניט „ככתבן" (ווערטערלעך), אַז מ'זאָל בפּועל ממש קיין מאָל ניט אויפהערן צו לערנען, נאָר „הנהג בהן מנהג דרך ארץ", אַז מ'דאַרף זיך אויך עוסק זיין אין זייען, אַקערן וכדומה. רשב"י האַלט, אַז דאָס מיינט כפּשוטו, אַז מען דאַרף טאַקע לערנען תורה אַ גאַנצן טאָג, און ווען אידן טוען דעם אויבערשטנס רצון, ווערט דאַן זייער מלאכה געטאָן „ע"י אחרים". און די גמרא איז מסיים: „הרבה עשו כר' ישמעאל ועלתה בידן כרשב"י ולא עלתה בידן" (אַ סך האָבן געטאָן ווי ר' ישמעאל און ס'איז זיי געלונגען; אַ סך האָבן געטאָן ווי רשב"י און זיי איז עס ניט געלונגען). זעט מען דערפון, אַז דער סדר לימוד התורה פון רשב"י איז העכער פון הגבלת העולם און די וועלט קען אַזאַ סדר ניט אויפנעמען, וואָס דערפאַר איז „ולא עלתה בידן".
און פונדעסטוועגן — כאָטש רשב"י אַליין האָט זיך אַלע מאָל נוהג געווען אין דעם סדר פון העכער פון וועלט, ס'איז געווען „תורתו אומנתו"*1));
— איז ווען רשב"י מיט זיין זון ר' אלעזר זיינען אַרויס פון דער מערה אין וועלכער זיי זיינען געווען דרייצן יאָר, (וואָס זייענדיק אין דער מערה צוועלף יאָר, ובפרט דעם דרייצנטן יאָר, איז ער גוואַלדיק נתעלה געוואָרן בתורה), איז „כל היכא דהוה מחי ר' אלעזר" — אומעטום וואו ר' אלעזר האָט מעניש געווען פאַר דער הנהגה פון אַקערן און זייען כו', ווייל ער האָט ניט געקענט פאַרנעמען ווי „מניחין חיי עולם ועוסקין בחיי שעה" — „הוי מסי ר' שמעון", ניט נאָר האָט רשב"י ניט מעניש געווען, נאָר אַדרבה, ער האָט גאָר אויסגעהיילט דאָס וואָס „מחי ר' אלעזר"יח).
דער טעם פון זיין מסי, האָט ער מבאר געווען צו ר"א'ן: „די לעולם אני ואתה"יט) ; אונזער עסק התורה (אין אַן אופן פון „תורתו אומנתו") איז גענוג פאַר די וועלט.
נאָך מערער געפינט מען, אַז רשב"י זאָגטכ): „אפילו לא קרא אדם אלא קריאת שמע שחרית וערבית קיים לא ימוש" (אַפילו ווען אַ מענטש האָט נאָר געלייענט קריאת שמע — און ס'איז דאָ אַ דיעהיא) אַז דער עיקר1005פון קריאת שמע איז בלויז דער ערשטער פּסוק — האָט ער מקיים געווען „לא ימוש"). ד. ה. אַז בשעת איינער קען בשום אופן ניט לערנען תורה אַ גאַנצן טאָג, צי ווייל ער איז על פּי תורה פאַרנומען, אָדער ווייל ער איז אַן עם־הארץכח), איז ער ניט נאָר פּטור פון לימוד התורה כל היום ווייל ער איז אַן אָנוס און „אונס רחמנא פטרי'", נאָר ער איז דורך קריאת שמע טאַקע מקיים די מצוה פון לימוד התורה און אין אַן אופן פון „לא ימוש" 2)).
דאָס איז דער כוח פון רשב"י צו ממשיך זיין פון דער העכסטער דרגא פון תורה — „לא ימוש" כפּשוטו וואָס דאָס איז די נצחיות און איןסוף פון לימוד התורה — אויך צו אַזאַ וואָס קען לערנען ניט מער ווי „פּסוק אחד שחרית ופּסוק אחד ערבית", אַז אויך צו אים, אין די תורה וואָס ער לערנט, ווערט נמשך בחינת נצחיות התורה.
ד. נאָך מערער; ניט נאָר האָט רשב"י ממשיך געווען בחינת נצחיות התורה אין „עולם כמנהגו" על־פי תורה (וואָרום על־פּי תורה איז דאָך „ואספת דגנך", און די לעולם אַני ואתה), נאָר ער האָט נאָך מתקן געווען אין וועלט, וואָס תיקון איז דאָך שייך נאָר אין אַ זאַך וואָס איז שלא כדבעי, און דאַרף האָבן תיקון.
און ס'איז ניט געווען אין אַן אופן אַז ווען ער האָט דערזען אַ חסרון און האָט אים ניט געקענט סובל זיין איז דעמאָלט האָט ער אים מתקן געווען, נאָר ער האָט אַליין געזוכט און זיך נאָכגעפרעגטיח) 1 „איכא מילתא דבעי לתקוני", צי ס'איז עפּעס דאָ אַ זאַך אין עולם וואָס דאַרף האָבן אַ תיקון — וועט ער עס מתקן זיין. און גערעדט האָט זיך דאָס וועגן אַזאַ אָרט וואו ס'איז געווען אַ ספק טומאה (היפּך פון טהרה, יסוד והתחלת העבודה)כא) און אין טומאה גופא — טומאת מת, אַבי אַבות הטומאהכ), טומאה חמורה ביותר — און אָט־דעם אָרט האָט רשב"י מתקן געווען און געמאַכט פאַר אַ מקום דירה, ניט נאָר פאַר ישראלים און לויים נאָר אויך פאַר כהנים.
ווען האָט רשב"י זיך געקענט אַראָפּלאַזן און דאָס מתקן זיין — דוקא נאָך דעם ווי ער איז נתעלה געוואָרן בעילוי אחר עילוי בלימוד התורה; זייענדיק דעם דרייצנטן יאָר אין דער מערהכ) ; דוקא דעמאָלט מצד דעם גבוה ביותר, האָט ער געקענט ניט נאָר זיך אַראָפּלאַזן אין וועלט (עולם כמנהגו), נאָר אויך מתקן זיין דאָרט אַ זאַך וואָס פאָדערט תיקוןכז).
ה. נאָך מערער ; רשב"י האָט געזאָגטלא): „יכול אני לפטור את כל העולם כולו מן הדין", אַז ער קען1006מלמד זכות זיין און אַראָפּנעמען די מדת הדין פון אַלע אידן, זיי זאָלן ניט נעשטראָפט ווערן פאַר זייערע זינד — וואָס דאָס איז נאָך אַ גרעסערע ירידה. לאחרי חטא עץ הדעת איז מיתה (וטומאתה) בטבע הבריאה. עס איז ניט דורך דער בחירת האדם. אָבער עוונות (וואָס זיי ברענגען דעם „דין") זיינען נידעריקער, ווייל דאָס ברענגט מען אַריין דורך בחירה, און פונדעסטוועגן איז רשב"י יורד אויך אַהין (וואָרום בכדי צו מלמד זכות זיין אויף יענעם מוז מען זיך אין אים אַריינטראַכטןכ), צו אים זיך „אַראָפּלאָזן") 40)), בכדי צו אַראָפּנעמען פון אים דעם דין.
און די ירידה איז ניט על־דרך ווי די ירידה פון „לך רד"יא), אַז מען האָט געמוזט יורד זיין; רשב"י האָט אַליין אויסגעקליבן, מיט זיין אייגענעם רצון, צו „לפטור את כל העולם כולו מן הדין".
און דער כוח און דער רצון ביים רשב"י צו יורד זיין אַזוי נידעריק, איז ביי אים געווען דווקא מצד דעם וואָס ער אַליין איז געווען גאָר הויך, ער איז געווען פון די „בני עלי' והם מועטין"כב).
ו. סיפּורי רז"ל וועגן דער הנהגה פון רשב"י (ווי אַלע סיפּורים פון תורה) זיינען אַ הוראה און אַ נתינת כוח פאַר אַלע דורות שלאחריו, ובפרט פאַר די דורות האחרונים וואָס האָבן זוכה געווען צום גילוי פון פּנימיות התורה — תורתו של רשב"י
עס דאַרף זיין „יפוצו מעינותיך חוצה" — דער פאַרבונד פון ביידע קצוות; מען דאַרף נעמען ניט נאָר פון נהר און ניט נאָר פון די מי המעין, נאָר דעם מעין אַליין, און אים מפיץ זיין און — ביז אין „חוצה", ביז אין דעם „חוצה" וואָס איז זיכער חוצה (ד. ה. אַז עס איז ניטאָ קיין חוצה הימנו בערך פון וועלכן ער איז פּנים).
און דער „יפוצו מעינותיך חוצה" איז אַ הכנה קרובה צום „אתי מר", ביאת משיח צדקנו, וואָס אויך ביי אים וועט דאָך זיין די הנהגה פון יחוד ב' הקצוות; צוזאַמען דערמיט וואָס ער וועט לערנען תורה ואפילו לאבות און משה רבינו8), וועט ער זיך פאַרנעמען אויך מיט דלים, ווי עס שטייט*4)): „ושפט בצדק דלים", ביז ער וועט פּועל'ן אויך אויף דעם „צפעוני" און זיין הנהגה.
און דאָס אַלעס איז אָפּהענגיק אין אונזער איצטערדיקער עבודה; מען דאַרף צוגרייטן אַ דור, וואָס אויך קינדער זאָלן לערנען פּנימיות התורה, ווי רשב"י האָט אָנגעזאָגט אַז בדרא דמשיחא וועט זיין אַזוי ווי אין זיין דור אַז אויך „רביא" (סיי קינדער בשנים און סיי קינדער בדעת) וועלן לערנען פּנימיות התורה *)).
1007און דאָס וועט נמשך ווערן בכל „כדאי הוא ר' שמעון לסמוך עליו העולם כולו, און אַפילו דאָרטן וואו בשעת הדחק"1)), ווי עס שטייט אין עס פאָדערט זיך אַ תיקון, ביז אין ספרים דער טייטש, אַז בשעת המיצר אַן אָרט וואו ס'איז פאַראַן טומאה — והדוחק (פון גלות) דאַרף מען זיך וועט זיין „ואת רוח הטומאה אעביר מן פאַרלאָזן אויפן רשב"י וואָס ער האָט הארץ"38)), און אויך דער אָרט וועט אויף זיך גענומען (אם יצטרף אחי' ווערן אַ מקום דירה, ניט נאָר פאַר השילוני עמו) צו פּטר'ן די גאַנצע ישראלים און לויים, נאָר אויך פאַר וועלט מן הדין, עד ימות המשיחל), כהנים, אידן ווי זיי זיינען בדרגת „בהאי חיבורא דילך כו' יפקון בי' „ואתם — יעדערער פון אייך — מן גלותא ברחמי"87)) (אַז מיט דעם תהיו לי ממלכת כהנים"כח) און ספר הזהר, פּנימיות התורה, וועלן „אלקיכם כהן הוא"8)) — אַז ארץ די אידן אַרויסגיין פון גלות מיט ישראל תתפּשט בכל העולם כולו1)), רחמים), אַז אין וועלט וועט נמשך די גאַנצע וועלט וועט זיין ארץ ווערן ענינו של רשב"י, וואָס ער איז ישראל, און וועט ווערן אַ דירה לו געווען העכער פון חורבן און גלות יתברך.
6
א. אין היינטיקער סדרה זאָגט אָן דה במצות ריבית מודה ביציאת די תורה אַז מען זאָל ניט געבן (און מצרים וכל הכופר במצות ריבית ניט נעמען) 1)) קיין ריבית, און מען כאילו כופר ביציאת מצרים" (פון איז מסיים „אני ה' אלקיכם אשר דאַנען האָט מען אָפּגעלערנט און געהוצאתי אתכם מארץ מצרים גו' זאָגט; יעדער וואָס נעמט אויף זיך להיות לכם לאלקים". שטייט אויף דעם יאָך פון (זיין אָפּגעהיט אין) דעם אין ספרא; „מכאן אמרו כל ריבית, נעמט ער אויף זיך דעם עול המקבל עליו עול ריבית מקבל עול שמים, און יעדער וואָס נעמט פון שמים וכל הפּורק ממנו עול ריבית זיך אַראָפּ דעם יאָך פון ריבית, נעמט פּורק ממנו עול שמים . . שכל המו־ פון זיך אַראָפּ דעם עול שמים. יע־
דער וואָס איז מודה אין מצות ריבית,
איז ער מודה אין יציאת מצרים און
36) כן ווא עיסת הירושלמי ברכות ס"ס, יעדער וואָס לייקנט אין מצות ריבית. ה"ב. ב"ר סל"ה, ב. פסיקתא דר"כ פיסקא —
ויהי בשלח. — בענין שייכות הרשב"י
(והבעש"ס, שגילו סנימיות התורה) לאחי
השלוני, ראה סה"מ תש"ט ע' 172 בהערה או"א מישראל כו'".
ובלקוטי שיחות ח"ב ע' 512 בהערה.
41) ראה ילקוט ישעי' רמז תקג. פסיקתא
1) כי גם הלווה עובר (ע"ס דברים כג, כ). רבתי פ' דשבת ור"ח (וש"נ בהערות). לקו"ת שו"ע אדה"ז ריש הל' רבית.
Suggest a fixSent for review
Report a problemNo account needed
Embed on another site
About this page
Details
- Work
- Likkutei Sichos
- Volume
- חלק ג׳
- Id
- rh-3h7rn7n7