Sefer HaSichos (the Rebbe)
משיחות ש"פ לך לך, י"ג מרחשון ה'תש"נ
96משיחות ש"פ לך לך, י"ג מרחשון ה'תש"נ
א. „ויאמר ה' אל אברם לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך אל הארץ אשר אראך"א איז דער ערשטער ציווי (של הקב"ה) אין תורה צו דעם ערשטן אידן (אברהם).
דאַרף מען פאַרשטיין: דער ערשטער ציווי צו אַ אידן האָט לכאורה געדאַרפט זיין — ווי ער זאָל דינען דעם אויבערשטן, און ניט וועגן אַנאַנדער זאַך (כולל — ניט זיין סדר הליכה פון איין לאַנד צו אַ צווייטן).
אמת, אַז בכדי (אָנהויבן) דינען דעם אויבערשטן ווי עס דאַרף־צו־זיין, דאַרף מען פריער זיך אָפּשיידן פון מנהגי העולם כו', מארצך ממולדתך ומבית אביך (סור מרע און דערנאָך ועשה טוב), אָבער וויבאַלד אַז יעדער זאַך אין תורה איז אַ תכלית פאַר זיך (און ניט בלויז אַ הכנה צו אַ צווייטע זאַך)ב, איז מסתבר זאָגן אַז דער ציווי „לך לך מארצך גו'" גופא איז (ניט (נאָר) אַ הכנה צו דער עבודה פון אברהם, נאָר) אַ טייל, און נאָכמער — דער יסוד והתחלה — פון עבודת השם.
ב. וועט מען עס פאַרשטיין בהקדים כמה דיוקים אין דעם פסוק:
א) אין דעם ציווי „לך לך" איז בעיקר נוגע דער אָרט וואו אברם זאָל גיין („הארץ אשר אראך"). און דער פסוק איז בעיקר מפרט דעם אָרט פון וואַנעט אברהם זאָל אַוועקגיין, „מארצך וממולדתך ומבית אביך". עס וואָלט געווען לכאורה גענוג אַז עס זאָל שטיין „לך לך אל הארץ אשר אראך"ג?
ב) אפילו אויב מ'וויל זאָגן דעם מקום פון וואַנעט אברם דאַרף אַוועקגיין — וואָלט לכאורה געווען גענוג זאָגן „ארצך", וואָס דאָס איז שוין כולל אויך די יציאה והליכה פון „מולדתך" און „בית אביך"ד (וועלכע געפינען זיך אין „ארצך"). אויב דער סדר וואָלט געווען פאַרקערט (מבית אביך, ממולדתך ומארצך) — איז דאָס בהתאם צו סדר היציאה בפשטות.
ג) בשעת מ'איז שוין מפרט די דריי ענינים, פאַרוואָס איז טאַקע ניט דער סדר בזה — בהתאם צו דעם סדר היצי* אה בפשטות: פריער גייט מען אַרויס „מבית אביך", דערנאָך „ממולדתך", און דערנאָך „מארצך".
ד) בה בשעה וואָס מ'האָט אברם אָנגעזאָגט בפרטיות פון וואַנעט ער זאָל אַוועקגיין (כנ"ל) — פאַרוואָס האָט מען אים ניט אָנגעזאָגט קיינע פרטים וואו צו גייןה (מערניט „אל הארץ אשר אראך",97אראך לשון עתיד), בכדי ער זאָל קענען האָבן אַן אַהנונג אין תכונת המקום וכו', בכדי ער זאָל זיך קענען צוגרייטן און מיטנעמען די פּאַסיקע ענינים אויף לעבן אין דעם נייעם אָרט (ווי דער סדר איז בטבע העולם).
ה) פאַרוואָס איז דער דיבור ה' לאברם ניט געקומען לאחרי ההקדמה פון דעם אַז דער אויבערשטער האָט זיך צו אים באַוויזן — ווי דאָס איז ביי כו"כ דיבורי ה' אין תורהו? ערשט לאחרי זהז איז געווען — „וירא ה' אל אברם ויאמר לזרעך גו'".
ס'איז ידועח אַז מיט „ויאמר ה' אל אברם לך לך גו'" האָט זיך אָנגעהויבן די עבודת ההכנה (פון אברהם אבינו) צו מתן חורה, ווען אידן זיינען געוואָרן אַ פולשטענדיקער פאָלק פון דעם אויבערשטן — „ובנו בחרת מכל עם ולשון"ט.
דערפון איז פאַרשטאַנדיק אַז אין דעם ציווי „לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך אל הארץ אשר אראך" (דער ערשטער ציווי צו דעם ערשטן אידן, כנ"ל) גיט זיך אַרויס דער יסוד ותוכן העבודה פון דעם אידישן פאָלק, פון יעדער איד און פון אַלע אידן.
דער ביאור אין דעם:
דער כללות'דיקער אויפטו פון דער עבודה פון אידן (וואָס בשלימות האָט זיך עס אויפגעטאָן באַ מתן תורה) איז, אַז ניט קוקנדיק אויף דעם וואָס דער איד געפינט זיך אַ נשמה בגוף אין אַ גשמיות'דיקע וועלט, עולם מלשון העלם והסתר, וועלכער איז אונטערוואָרפן די חוקי הטבע ומנהגי העולם, ער איז געבאָרן געוואָרן מיט געוויסע תכונות הנפש און ווערט באַווירקט פון דער סביבה אַרום אים וכו' — האָט אַ איד בכח צו אַרויסגיין און זיך אויפהויבן העכער פון די באַגרענעצונגען, דורך דינען דעם אויבערשטן (ע"י התורה ומצוותי'), וועלכער האָט באַשאַפן און איז העכער פון דער וועלט, און דורך דעם — אַנטפּלעקן טעכקייט אויך אין דער וועלט אַרום, און אויך איר — די וועלט — אויפהויבן העכער ווי זי איז מצד הבריאה (ווען אלקות איז דאָרט בהעלם), אע"פ וואָס אויך מצ"ע איז עולם על מילואו נבראי דורך דעם אויבערשטן וועלכער איז תכלית הטוב ומטבע הטוב להטיביא, ובמילא איז די בריאה מצ"ע טוב.
ובלשון המדרשיב, אַז באַ מתן תורה האָט זיך אויפגעטאָן דער חיבור פון עליונים ותחתונים (ביטול הגזירה אַז עליונים לא ירדו למטה ותחתונים לא יעלו למעלה) — דער כח אַז אידן, ווי זיי געפינען זיך למטה (בתחתונים), זאָלן קענען עולה זיין למעלה, און מגלה זיין אלקות (עליונים) אין די מציאות פון98תחתונים, ביז בעולם הזה התחתון שאין תחתון למטה ממנו.
וואָס די התחלה דערפון האָט זיך אויפגעטאָן דורך „לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך אל הארץ אשר אראך"יג:
„ארצך", „מולדתך" און „בית אביך" זיינען די דריי כללות'דיקע ענינים וועלכע מאַכן אויף און באַווירקן די פּערזענלעכקייט און אויפפירונג פון אַ מענטש:
די נאַטירלעכע הנהגה פון אַ מענטשן לויט די טבעיות (וארציות), די תכונות, מיט וועלכע ער איז געבאָרן געוואָרן — „ארצך".
די געוואוינהייטן און אופני ההנהגה ונימוסי האדם וועלכע ווערן אויפגעטאָן און באַווירקט דורך דער השפעה פון דעם אָרט (די מדינה, די שטאָט) וואו ער איז געבאָרן געוואָרן — „מולדתך".
די הדרכה והשפעה וואָס ער באַקומט פון שטוב — „בית אביך" (וועלכע איז שטאַרקער ווי די השפעה פון מקומו, „מולדתך")יד. ובאופן „בית אביך" כולל אויך שלימות האדם — וועלכע קומט דורך דער הדרכה פון „בית אביך" און ווערט נתגלה ווען דער מענטש וואַקסט אויס און אַנטוויקלט זיינע כחות, און ווערט אַ זעלבסטשטענדיקער מענטש, וועלכער קען אויך אַרויסגיין (דורך נוצן זיין שכל) פון די הגבלות פון זיין געבאָרענעם און צוגעקומענעם (חינוך) טבע.
ובפרטיות יותר זיינען פאַראַן די דריי ענינים אין יעדער מענטש גופא (ניט נאָר מצד דער השפעה פון דעם אַרום)טו: „ארצך" — זיין טבע (מתולדתו), זיינע נאַטירלעכע רצונות (ארץ לשון רצון); „מולדתך" — זיינע מדות (וועלכע ווערן „נולד" ע"י ההתבוננות תחלהטז, און ניט ווי די מדות מתולדתו); „בית אביך" — מוחיןיז (אב, חכמהיח).
דער ציווי פון „לך לך" באַדייט, אַז ער דאַרף אַוועקגיין און אַרויסגיין פון די אַלע דריי ענינים: גיי אַוועק (און אַרויס) פון דיין טבע (ארצך); דיינע מדות, און די השפעה פון (דעם אָרט (מולדתך); און) דיינע מוחין און שלימות האדם (בית אביך).
און די כוונה ותכלית פון דער הליכה איז — צו גיין „אל הארץ אשר אראך", זיך אינגאַנצן איבערגעבן צו דעם רצון (ארץ) וואָס דער אויבערשטער ווייזט אָן (אשר אראך, אַזוי אַז ער האָט קיין אַהנונג ניט אין דעם אָרט וואוהין ער גייט, מער ניט — אשר אראך) — דער ענין פון מסירת נפש (מסירת הרצון), שלמעלה מכל טעם ודעת, אַז ער גייט אַוועק און גיט אָפּ זיין גאַנצן רצון, טבע, מדות און מוחין, און אַלע פרטים וואָס מאַכן אויף זיין מציאות — צו דעם אויבערשטן, אַזוי אַז דער רצון פון דעם אויבערשטן (ארץ אשר אראך) ווערט99רצונו, ארצויט („כל הארץ אשר אתה רואה לך אתננה ולזרעך עד עולם"כ), ווייל ער ווערט פאַראיינציקט מיט „ארץ" (רצון ה') וועלכע מ'באַווייזט אים („אשר אראך"), כידוע אַז דורך ראי' ווערט דער רואה נתאחד מיט דעם דבר הנראה, בתכלית ההתאמתות והקליטהכא, ביז — תכלית ההתאחדות.
וואָרום אפילו ווען זיינע כחות (זיין טבע, מדות און מוחין) זיינען אַריינגעטאָן אין קדושה און אלקות — איז דאָס נאָך פאַרבונדן מיט זיין מציאות (טבע מדות ומוחין — וועלכע האָבן אַ ציור מסויים), טאַקע פון זיין מציאות מצד קדושה אָבער נאָך אַלץ זיין מציאות; דער וועג צו זיך פאַראיינציקן מיט דעם אויבערשטן (ארץ אשר אראך), איז דורך דעם וואָס ער גייט אַוועק (לך לך) פון זיין מציאות, אויך זיין מציאות דקדושהכב, און גייט „אל הארץ אשר אראך".
ווי דאָס איז געווען ביי אברם — אַז אע"פ וואָס אויך ווען ער איז געווען אין „ארצך", „מולדתך" און „בית אביך" (פאַר דעם „לך לך") האָט ער מכיר געווען את בוראו (צו שלש שניםכג, און נאָך אַ העכערע הכרה בזהכד — לבן ארבעיםכה, בן מ"חכו ובן נ'כז), האָט געדינט דעם אויבערשטן (מקיים געווען אַלע מצוות עד שלא ניתנו, וכמ"שכח עקב אשר שמע אברהם בקולי, כמנין עק"ב שניםכט), האָט געטאָן חסד מיט אַנדערע און מפרסם געווען אלקות וכו', ביז אַז ער האָט דערגרייכט צו דער שלימות פון „בןל חמש שנים ושבעים שנה בצאתו מחרן"לא, וואָס דאָס איז מרמז, גייט אויף שלימות פון עבודת המדות (שבעלב פעמים עשר (שלימות המשכת המוחין)לג — שבעים, בחי' חיצוניות (המדות), וה' חסדים המגדילים המוחין במדות בבחי' הפנימיותלד) — פונדעסטוועגן, בכדי ער זאָל פאַראיינציקט ווערן מיט דעם אויבערשטן, האָט געדאַרפט זיין „לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך" (אַרויסגיין פון זיין פריערדיקע מציאות, זיין טבע מדות ומוחין, אויך די מציאות דקדושה פון אברם), און
100גיין „אל הארץ אשר אראך" — מסירת
נפשו ורצונו לרצון ה'.
ד. ועפ"ז איז מובן פאַרוואָס עס שטייען פרטים בנוגע צו מקום היציאה (מארצך וממולדתך ומבית אביך), און דוקא אין דעם סדר, משא"כ בנוגע צו מקום ההליכה שטייען ניט קיינע פרטים (בכדי ער זאָל זיך דערצו קענען צוגרייטן), מלבד „הארץ אשר אראך" (בעתיד) — ווייל אין דער עבודה פון „לך לך" פאָדערן זיך צוויי ענינים הפכיים:
(א) ער זאָל אַוועקגיין און אַרויסגיין פון זיין פריערדיקע מציאות, וואָס דערויף דאַרף ער וויסן וועגן די פרטים וואָס מאַכן אויף זיין מציאות (ארצך, מולדתך ובית אביך), בכדי ער זאָל דערפון אַוועקגיין. און אין אַ סדר מן הקל אל הכבד, לא זו אף זו: די הליכה דאַרף זיין ניט נאָר פון „ארצך" (טבע האדם מתולדתו), נאָר אויך פון „מולדתו" (מדות ע"פ השכל), און נאָכמער — אויך פון „בית אביך"* (מוחין, ושלימות האדם);
(ב) זיך אינגאַנצן איבערגעבן צו דעם (רצון פון דעם) אויבערשטן (מסירת נפש), אַזוי אַז ער הערט און פילט לגמרי ניט זיין אייגענעם רצון און זיינע אייגענע נטיות, כולל אויך ניט זיינע חשבונות און הכנות (לויט שכלו וטבעו) ווי צוגיין צו אַ נייעם אָרט (דורך וויסן תכונות וטבע המקום), נאָר די ידיעה אַז „אל הארץ אשר אראך" — מסירת נפש, ניט פאַרבונדן מיט קיינע חשבונות.
ביז אַז דער ענין הב' (מסירת נפש) נעמט דורך זיין גאַנצע מציאות (ארצך, מולדתך ובית אביך), אַזוי אַז „הארץ אשר אראך", ווערט „ארצך", כנ"ל.
דערמיט איז אויך פאַרשטאַנדיק פאַר־
וואָס דוקא לאחרי וואָס אברם האָט
מקיים געווען „לך לך מארצך גו' אל
הארץ אשר אראך" איז געווען „וירא ה'
אל אברם גו' ויבן שם מזבח לה' הנראה אליו"ז — ווייל דורך „לך לך גו' אל
הארץ אשר אראך", איז אברם פאַראיינציקט געוואָרן מיט דעם רצון ה', באופן פון „אראך" (ראי'), תכלית ההתאחדות כנ"ל (משא"כ ביז דעמולט איז ער נאָך געווען אין „ארצך גו'"), איז ער דורך דעם געוואָרן אַ כלי אויף „וירא ה'" אליו, ביז באופן של ראי' [ביז אויך אויף „וירא אליו ה'" (אַ ראי' נעלית יותר) לאחרי קיום מצות מילה, כדלקמן סו"ס ח].
ה. עפ"ז איז אויך מובן המשך הכתובים: נוסף לזה וואָס ביי אברם אַליין איז געווען „לך לך" (מסירת נפש), האָט ער מיט זיך אויך מיטגענומען (און אויפגעטאָן „לך לך" ב)בני ביתו ומשפחתו וחלקו בעולם — „וילךלה אברם גו' ויקח אברם את שרי אשתו ואת לוט בן אחיו ואת כל רכושם אשר רכשו ואת הנפש אשר עשו בחרן ויצאו ללכת ארצה":
די שלימות פון דער עבודה פון „לך לך מארצך גו'" (מסירת נפש) ביי אברם איז בשעת ער טוט אַזוי אויף אויך בכל פרטי המציאות שלו (ארצך, מולדתך ובית אביך), ביז בכל הענינים השייכים אליו (בני ביתו ורכושו וכו'), און צוליב ביידע טעמים הנ"ל איז: (א) דעמולט איז דאָס אַן אמת'ער „לך לך" (הליכה אמיתית — ביז שלא בערך) פון זיין פריערדיקן מעמד ומצב, ווייל ער נעמט מיט זיך מיט (בהליכה זו) כל הענינים101שלו, אַזוי אַז עס בלייבט ניט איבער קיין פרט פון זיין מציאות וואו ס'איז ניטאָ דער „לך לך"; (ב) דורך דעם טוט עס אויף אַז „הארץ אשר אראך" ווערט פאַראיינציקט מיט מציאותו ומציאות פון חלקו בעולם.
ביז אַז די שלימות בזה איז דורך דעם וואָס אברם האָט אַזוי אויך אויפגעטאָן בכל העולם, מפרסם געווען אלקות אין וועלט, ביז אַז ס'איז געוואָרן נוסף על „אלקי השמים" (ווי דאָס איז געווען „כשלקחני מבית אבי כו' שלא היו באי עולם מכירים בו ושמו לא הי' רגיל בארץ"), אויך „(אלקי השמים ו)אלקי הארץ"לו, ביז אין אַן אופן פון „ויקרא שם בשם הוי' א־ל עולם"לז, „אין ויקרא אלא ויקריא, מלמד שהקריא אברהם אבינו לשמו של הקב"ה בפה כל עובר ושב"לט, און הקריא ניט נאָר „אהעולם", נאָר „א־ל עולם" (אַז וועלט איז איין זאַך מיט אלקות כביכול)לט.
ו. ע"פ הנ"ל וועט מען אויך פאַרשטיין די שייכות פון „לך לך מארצך גו'" מיט המשך הפרשהמ וואו עס רעדט זיך וועגן מעשה לוט, דער ריב בין רועי מקנה אברם ורועי מקנה לוט, און אברם האָט געזאָגט צו לוטמא „הפרד נא מעלי גו'", „ויסע לוט מקדם גו' ויאהל עד סדום גו'"מב, און די מלחמת המלכים והצלת לוט — דלכאורה: וואָס פאַר אַ שייכות האָט עס מיט „לך לך מארצך גו'", ואדרבה: „לך לך" איז פאַרבונדן מיט דער עבודה ומסירת נפש פון אברם, צו פאַראיינציקט ווערן מיט דעם אויבערשטן, משא"כ מעשה לוט באַווייזט גאָר, אַז לוט איז געגאַנגען לצד ההפכי, „וישא לוט את עיניו וירא את כל ככר הירדן כי כולה משקה גו', ויסע לוט מקדם", „הסיע עצמו מקדמונו של עולם, אמר אי אפשי לא באברם ולא באלקיו"מג, „ויאהל עד סדום, ואנשי סדום רעים וחטאים לה' מאד", „ואעפ"כ לא נמנע לוט מלשכון עמהם"מד?!
איז דער ביאור אין דעם:
די שלימות פון עבודת אברם „לך לך מארצך גו' אל הארץ אשר אראך" איז (כנ"ל) — בשעת ער טוט אַזוי אויף אויך בבני ביתו ובחלקו בעולם, ביז בכל העולם, כולל דער חלק בעולם וואָס אין תחתון למטה ממנו, וואָס דאָס באַווייזט אַז דער ענין פון „לך לך" דערגרייכט אויך אין גדרי מציאות העולם ווי זי איז מצד בריאתה.
וואָס דאָס האָט זיך אויסגעדריקט בגלוי אין דעם, אַז אע"פ וואָס לוט איז געווען אַ רשעמה (כנראה אין זיין איבערקלייבן זיך לסדום), און האָט זיך פאַנאַנדערגעשיידט פון אברם'ן — האָט אברם אפילו אין אים אויפגעטאָן „לך לך"מו.
102[און אע"פ וואָס אברם האָט אים געזאָגטמא „הפרד נא מעלי, אם השמאל ואימנה ואם הימין ואשמאילה" (ד. ה. מן הקצה אל הקצה) — איז אין דעם אויך מודגש אַז זיי האָבן צווישן זיך אַ שייכות (כפשטות הענין אַז זיי געפינען זיך ביידע בימין ושמאל פון איין שטח ארץ), כפרש"י: „בכל אשר תשב לא אתרחק ממך ואעמוד לך למגן ולעזר, וסוף דבר הוצרך לו שנאמרמז וישמע אברם כי נשבה אחיו וגו'", וואָס דאָס האָט געבראַכט אַז אברם זאָל גיין במלחמה זיך מוסר נפש זיין צו מציל זיין לוט'ן].
ביז אַז דער „לך לך גו' אל הארץ אשר אראך" (ענין המסירת נפש) האָט אויפגעטאָן אין לוט, אַז ער האָט זיך מוסר נפש געווען צו מכניס זיין אורחים בעיר סדום, אע"פ וואָס דאָס איז געווען פאַרבונדן מיט סכנת נפשותמח (ווי דערציילט ווייטער בארוכהמט).
ז. ע"פ הנ"ל איז מובן ווי דער אָנזאָג צו אברם „לך לך מארצך גו' אל הארץ אשר אראך" באַצייכנט די התחלה פון אַ נייעם סדר אין עבודת האדם בעולםנ — אַז ער טוט די עבודה ניט (נאָר) מצד זיינע גדרים אַלס נברא, נאָר באופן פון מסירת נפש, נאָר ווי דער אויבערשטער ווייזט אים אַן („אל הארץ אשר אראך").
און מעשה אבות סימן לבניםנא, ביז נאָכמער: בכח פון דער חזקה פון אברהם אין ארץ ישראל — ווערט „הארץ אשר אראך" אַ ירושה פון אברהם אבינו צו יעדער איד („לזרעך אתן את הארץ הזאת"), ביז אַז דאָס ווערט זיין ארץ בפשטות (ניט נאָר „אראך" לשון עתיד), כידוענב אַז יעדער איד (עד סוף כל הדורות) האָט אַ חלק אין ארין ישראלנג.
ובעבודת האדם: „לך לך" פון אברהם ווערט די התחלת ההכנה צו מתן תורה (כנ"ל), ווען אידן זיינען געוואָרן דעם עם הנבחר — אַ פאָלק מיט דעם כח פון מסירת נפש (וועלכע יעדער איד באַקומט פון אברהם אבינו, כידוענד אַז ער האָט אויפגעעפנט (פתח) דעם צינור פון מסירת נפש) — אַז געפינענדיק זיך אין גדרי העולם, זאָלן זיי אַרויסגיין פון זיך,103פון זייער אייגענע מציאות (ארצך, מולדתך ובית אביך), אפילו ווען די מציאות איז קדושה — סיי אין „ארצך" (טבע ווי ער איז געבאָרן געוואָרן) איז אַ איד אַ „חלק אלוקה ממעל ממש", און סיי אין „מולדתך" — מדות דקדושה, און סיי „בית אביך" — מוחין דקדושה — איז דאָס אָבער אַלץ זיין מציאות, האָט ער דעם כח צו אַרויסגיין דערפון, און זיך אינגאַנצן איבערגעבן און פאַראיינציקט ווערן מיט דעם אויבערשטן („הארץ אשר אראך"), אַזוי אַז דאָס ווערט „ארצך"יט, און אַזוי אויך אויפטאָן אין עולם — ביז דעם חיבור פון עליונים ותחתונים, און מאַכן די וועלט פאַר אַ דירה לו יתברך בתחתוניםנה.
ח. ע"פ המבואר לעיל, קען מען אויך מוסיף זיין ביאור אין דעם וואָס בהמשך להציווי „לך לך" (בתחלת הפרשה) איז אברם נצטווה געוואָרן על מצות מילה (בסוף הפרשהנו), וכמבואר בכ"מנז אַז „לך לך גו'" איז התחלת הציווי על ענין המילה:
לאחרי העבודה פון „לך לך מארצך גו' אל הארץ אשר אראך", האָט ביי אברהם געקענט זיין די מצוה פון מילה (וועלכע איז די שלימות פון דער עבודה פון „לך לך גו'"), וואָס ענינה איז — די ברית והתאחדות פון אברהם (וכל זרעו אחריו) מיט דעם אויבערשטן — „בריתי ביני ובינך"נח, ביז אַז דאָס האָט דורכגענומען די גשמיות פון אברהם — „בריתי בבשרכם לברית עולם"נט, כידועס אַז מצות מילה איז געווען די איינציקע מצוה פאַר מ"ת וואָס קדושתה האָט דורכגענומען גשמיות העולם און געוואָרן אַ חפצא של מצוהסא (וואָס דערפאַר איז דאָס אַ הכנה צו מתן תורה). און דורך דעם איז אברהם געוואָרן „תמים"סב בכל הענינים שלוסג.
און נאָכמער: בקיום מצות מילה של אברהם איז געווען דער חידוש — וואָס דאָס איז געווען אין אַן אופן פון „וכרת עמו הברית"סד, ווייל אברהם „הי' מתיירא שהי' זקן, מה עשה הקב"ה, שלח ידו ואחז עמו שנאמר וכרת עמו הברית, לו לא נאמר אלא עמו"סה:
בכלל איז דער סדר אַז בשעת אַ איד טוט אַ מצוה (און זיין עבודה בכלל) איז „הקב"ה עוזרו"סו. משא"כ במצוה זו איז געווען „וכרת עמו הברית" — אַלס צוויי גלייכע שותפים אין קיום המצוה.
ויש לומר אַז דאָס איז נאָכמער פון דעם וואָס אַ איד (ע"י עבודתו) ווערט אַ104„שותף להקב"ה במעשה בראשית"סז: ניט קוקנדיק אויף דער מעלה פון „מעשה בראשית" (די שבעת ימי הבנין, אין וועלכע עס שטעלט זיך אויס כללות סדר השתלשלות), איז דאָס באַשאַפן געוואָרן דורך דעם אויבערשטן מיט אירע גדרים והגבלות, חוקי הטבע וכו' (ע"ד ארצך, מולדתך ובית אביך); משא"כ דורך דער עבודה פון „לך לך מארצך גו' אל הארץ אשר אראך" — ווערט די הליכה למעלה מטבע ומציאות העולם, ביז די שלימות בזה במצות מילה — אַז אברהם ווערט אַ שותף מיט דעם אויבערשטן אין אַ מצוה — רצונו של הקב"ה (וכרות עמו הברית), ע"ד הנ"ל אַז דורך מסירת נפש ווערט מען איין זאַך (אַ שותף כביכול) מיט „הארץ אשר אראך" (רצונו של הקב"ה),
ביז אין אַן אופן אַז דאָס (רצונו של הקב"ה) נעמט דורך „ארצך", דער בשר גשמי פון אברהם'ן (בריתי בבשרכם). און נאָכמער: אַ ברית איז פאַרבונדן מיט צער הגוף (צערא דינוקא)סח. ביז אַז דאָס איז אַ חלק פון דער מצוהסט.
ולכאורה צלה"ב: פאַרוואָס איז איינגעשטעלט געוואָרן אַז אַ מצוה של הקב"ה זאָל זיין פאַרבונדן דוקא מיט צער. די שאלה איז נאָך מער בנוגע לאברהם: וויבאַלד אַז דאָס איז געווען די ערשטע מצוה וואָס דער אויבערשטער האָט (אים) אָנגעזאָגט, אַזאַ מצוה וואָס נעמט דורך דעם בשר הגשמי, ביז אַז דורך דעם איז אברהם געוואָרן „תמים" (משא"כ לפני זה „כל זמן שהערלה בך אתה בעל מום לפני"ע, ניט קוקנדיק אויף אַלע עילויים של אברהם) — איז ווי קומט עס אַז אברהם זאָל דערפון האָבן צערעא, ביז אַז ער איז דערפון געוואָרן אַ „חולה"עב (און דערפאַר איז דער אויבערשטער אים געקומען מבקר חולה זייןעב, ביז אַז דאָס ווערט דער מקור אויף כללות מצות ביקור חוליםעג!), לכאורה אדרבה: וויבאַלד אַז דאָס איז געווען די ערשטע מצוה און אברהם איז דורך דעם געוואָרן „תמים" — וואָלט זיך געלייגט צו זאָגן, אַז אברהם האָט דערביי נאָר געהאַט שמחה ועונג (און בכלל ניט געפילט קיין צערעד, ועאכו"כ ניט אַן ענין פון חולהעה — היפך בתכלית פון „תמים")!
105איז דער ביאור אין דעםעו: דורך מצות מילה ווערט „בריתי בבשרכם", אין דעם בשר הגשמי שבגוף. און דעריבער דאַרף דאָס זיין אין דעם בשר הגשמי ווי ער איז בטבעו הוא, וואָס מצד טבע הבשר — איז דער אדם מרגיש אַ צער דורך מילה; און אין דעם בשר, אין וועלכן דער אדם איז מרגיש צער (דורך קיום מצות מילה), טוט מען אויף אַז ער זאָל נתאחד ווערן בברית עולם מיט דעם אויבערשטן.
ועד"ז איז פאַרשטאַנדיק בנוגע צו אברהם: אברהם מצ"ע — מצד דער מצוה אַליין — וואָלט קיין צער אין דעם ניט געהאַט; וויבאַלד אָבער אַז דער ברית דאַרף אויפטאָן אין „בשרכם" (בטבעו הוא), אין דעם זאָל נרגש ווערן די יציאה והליכה „מארצך וממולדתך ומבית אביך" (טבע האדם), דעריבער האָט ער אין דעם געהאַט צער און איז געוואָרן אַ חולה [ובפרט ביי אברהם, „שהי' מתיירא שהי' זקן", צוליב דעם וואָס ער האָט געפילט טבע הגוף שלו]; און צוזאַמען דערמיט איז אין דעם בשר עצמו געוואָרן „בריתי", אַ התאחדות מיט דעם אויבערשטן.
וכשם ווי דורך „לך לך גו'" איז דערנאָך געוואָרן „וירא ה' אל אברם" (כנ"ל), די התאחדות שע"י הראי' — אַזוי האָט זיך דאָס אויך אויפגעטאָן (באופן נעלה יותר) אַז דורך קיום מצות מילה (באופן אַז דאָס האָט דורכגענומען דעם בשר הגשמי שלו, עד כדי כך שנעשה חולה), איז דערנאָך געווען „וירא אליו ה'" (ווי עס שטייט אין דער אָנהויבס פון דער פרשה שלאחרי זה).
ועד"ז ווערט אויפגעטאָן באַ יעדער איד — וואָס זיין ברית פאַרבינדט מען מיט „בריתו של אברהם אבינו"עז, אַז דורך דעם ווערט אַ התאחדות מיט דעם אויבערשטן, ביז אַז דאָס ברענגט „וירא אליו ה'"עח (און „אע"ג דאינהו לא חזו מזלייהו חזו"עט).
ט. ע"פ הנ"ל יש לבאר דעם המשך פון די דריי פרשיות — נח, לך און וירא:
תוכן פ' נח איז וועגן דעם מבול וואָס איז געקומען „לטהר את הארץ"פ, די התחלה פון בירור וזיכוך העולםפא, און דורך דעם איז דערנאָך געוואָרן אַז נח „ראה עולם חדש"פב, ווייל דורך דעם מבול איז געוואָרן אַ חידוש בעולם, אַז106עולם איז געוואָרן טהור און איז נתעלה געוואָרן צו אַ נייע מדריגה — „לא ישבותו"פג (תוקף ונצחיות טבע העולם)פא.
און די פעולה (פון „עולם חדש") איז געווען אַ הכנה, אַז דערנאָך זאָל קענען זיין דער ציווי לאברם „לך לך מארצך גו'", ער זאָל אַרויסגיין פון גדר מציאות וטבע העולם (ארצך, מולדתך ובית אביך), „אל הארץ אשר אראך", מסירת נפשו ורצונו לה'. און אויפטאָן מעין זה אין עולם.
ביז אַז דאָס האָט געבראַכט „וירא אליו ה'", תכלית ההתאחדות מיט דעם אויבערשטן, ויש לומר — מעין ובדוגמת דער גילוי פון „אתה הראת" באַ מתן תורה, וועלכע איז „מעין" דער גילוי האלקות באופן של ראי' לע"לפד — „והיו עיניך רואות את מוריך"פה.
י. ויש לקשר זה מיט דעם זמן ווען מ'לייענט די פרשיות — חודש חשון:
אין דעם חודש הויבט זיך אָן דער עיקר העבודה פון „ויעקב הלך לדרכו" (לאחרי חודש תשרי המרובה במועדות)פו. ויש לומר, אַז נוסף צו דעם פירוש בזה, אַז אַ איד גייט לדרכו הוא (בעניני ועובדין דחול), איז דאָס אויך כולל די עבודה פון „לך לך מארצך גו'" — אַז דעמולט הויבט זיך אָן אַ נייער דרך בעבודה, אַז ער גייט אַרויס אויך פון דער עבודה דקדושה (ארצך מולדתך ובית אביך) פון חודש תשרי, און גייט „אל הארץ אשר אראך" — די עבודה מתוך מסירת נפש (שלמעלה מטעם ודעת ומדות וטבע דקדושה), ביז אין אַן אופן אַז ער מאַכט פון „דרכו" (דעם מענטשן'ס דרך) — דרכו של הקב"ה, „הארץ אשר אראך".
וכפתגם הידוע פון דעם צמח צדקפז — „מאַך דאָ ארץ ישראל", אַז אין יעדער מקום בעולם, ווי דער מקום שטייט במציאותו וטבעו הוא („דאָ"), מאַכט ער „ארץ ישראל", „הארץ אשר אראך", ארץ על שם שרצתה לעשות רצון קונהפח, וישראל — ע"שפט כי שרית עם אלקים ואנשים ותוכל.
יא. די עבודה הנ"ל איז נאָכמער אונטערשטראָכן אין שבת פ' לך לך שנה זו — שנת תש"נ, ר"ת „תהא שנת נסים"צ:
מ'האָט שוין גערעדט כמ"פ במשך שנה זו, אַז אין דעם יאָר האָט יעדער איד ספּעציעלע כחות אַז זיין עבודה זאָל זיין אין אַן אופן פון „נסים", נס מלשון הרמה, כמ"ש „ארים נסי"צא על ההריםצב, העכער פאַר דער הנהגה בדרך הטבע (אפילו פון די הרים) — אַז ביי אים זאָל זיין „לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך", זיך אויפהויבן העכער פאַר זיין טבע, זיין רצון מדות ומוחין, אפילו טבע דקדושה, ובאופן פון „על ההרים", ובזה גופא — ארים נסי על ההרים, און „נסים" לשון רבים, נס בתוך נס ונס107למעלה מנס — אַלץ העכער און העכער, ווייל לאחרי וואָס ער דערגרייכט העכער פאַר זיין טבע שלפני זה, ווערט דאָס גופא „ארצך", און עס פאָדערט זיך אַז ער זאָל עולה זיין נאָך העכער, ביז „אל הארץ אשר אראך" — זיך אינגאַנצן איבערגעבן לרצון ה'.
און נוסף צו דער אייגענער עבודה באופן כזה, דאַרף מען אויך אויפהויבן אַזוי כל בני ביתו, וחלקו בעולם, ביז כל העולם כולו, כולל אויך אין דער השפעה אויף אוה"ע זיי זאָלן מקיים זיין זייערע שבע מצוות בני נחצג.
יב. ס'איז אַלעמאָל כדאי פאַרבינדן אַ החלטה כללית מיט אַ הצעה בפועל. דעריבער איז מען מציע די פאָלגנדע פאָרשלאָגן, צווישן די הוספות וואָס זאָלן צוקומען במשך דעם יאָר, שנת תש"נ, בהתאם צו איר ר"ת, תהא שנת נסים — אַן עבודה באופן של הרמה, למעלה פון דער עבודה ביז איצטער:
„להקהיל קהילות בכל שבת ללמוד בהם תורה לרבים":
א) ווי מ'האָט גערעדט לעצטן שבת בארוכהצד — וואָלט געווען כדאי מעורר ומפרסם זיין בכל מקום ומקום וואו עס געפינען זיך אידן — אַז מ'זאָל באַנייען, מיט אַ נייעם חיות און שטאַרקייט, קיום התקנה פון „להקהיל קהילות בכל שבת להכנס בבתי כנסיות ובבתי מדרשות ללמוד בהם תורה לרבים"צה, נגלה דתורה און פנימיות התורה, שנתגלתה ונתבארה בתורת החסידות, ובפרט אין עניני התורה השייכים צו דעם זמן, און אָננעמען החלטות טובות בתורה עבודה וגמילות חסדים, ובכל ענינים טובים, כולל ובמיוחד — אין די צרכי הציבור פון יעדער קהילה (מפקחין על צרכי ציבור בשבתצו).
בכדי פאַראיינציקן צוזאַמען די קהילות בכל מקום ומקום, איז כדאי אַז נוסף צו די שיעורים הקבועים בתורה בכל מקום לפני ענינו — זאָל מען אויך קובע זיין, אַז אין אַלע ערטער זאָל מען אויך לערנען איין און דעם זעלבן ענין בתורה (עכ"פ עטלעכע שורות בכמות, המחזיק מרובה באיכות) — סיי אין נגלה דתורה און סיי אין פנימיות התורהצז.
ולכל לראש — לערנען בכל קהילה פרשת השבוע (וואָס זי איז בשוה בכל מקום ומקום), כולל אויך מיט עכ"פ איינעם דעם זעלבן מפרש בנגלה דתורה, און איינעם בפנימיות התורה.
ובכדי פאַרשפּאָרן זוכן — האָט מען שוין מן המוכן די דרושי חסידות פון108דעם צמח צדק (געדרוקט אין אור התורה), אויף אַ ריבוי פסוקים פון יעדער סדרה בתורה, כולל אויך — פסוק הראשון ופסוק האחרון (וואָס אין דעם איז דאָ אַ חביבות מיוחדת בטבע הלומדים).
נתינת הצדקה:
ב) איינע פון די גרעסטע מצוות איז — מצות הצדקה, ששקולה כנגד כל המצוותצח, ובפרט בדרא דעקבתא דמשיחאצט.
בכדי קובע זיין אַ הוספה אין נתינת הצדקה בשנה זו בפרט — איז כדאי איינפירן, אַז דער מנהל פון יעדן מוסד חינוך (אַ חדר, תלמוד תורה, ישיבה קטנה וגדולה) זאָל אויסטיילן (מקופת עצמו אָדער מקופת המוסד) אַ שליחות (מצוה) לצדקה צו אַלע תלמידי המוסד, און צו אַלע אַרבעטער אין דעם מוסד (די מלמדים וכו'). ובכדי להקל — קען מען טיילן אַ פרוטה וכיו"ב, דער עיקר איז — די דוגמא חי' בכדי מעורר זיין דעם תלמיד ותלמידה, און דעם בפועל — צו געבן צדקה, ובהוספה מדילי', כפי נדבת לבו (לבה) הטהור.
און מ'זאָל דאָס טאָן עכ"פ פעם אחת בשבוע (ומה טוב —), בערב שבת (איידער מ'גייט זיך פאַנאַנדער פאַר שבת) — ווען ענין הצדקה (צרכי העניים) איז נאָכמער בהדגשה.
אַזוי איז אויך כדאי איינפירן אין אַלע אידישע מוסדות און ארגונים — אַז דער מנהל המוסד זאָל אויסטיילן צו אַלע אַרבעטער (פעם בשבוע עכ"פ) אַ שליחות לצדקה.
ויש מקום לומר — אַז אַזוי איז כדאי אויך איינפירן אין ניט־אידישע מוסדות וארגונים, ווייל צדקה איז נוגע צו ישוב העולם (ולכמה דיעותק איז צדקה איינע פון די מצוות בני נח), ובפרט אין דער מדינה, וואָס איר העמוד התווך איז — נתינת הצדקה.
ויש לפרסם זה בכל מקום ומקום, און זיכער וועט די הצעה נתקבל ווערן און מצליח זיין מער ווי המשוער.
יג. ויהי רצון, אַז דורך דער הוספה אין אַלע עניני עבודה באופן פון „לך לך גו'", מתוך מסירת נפש, ובפרט אין די הצעות האמורות לעיל — זאָל דאָס שוין ברענגען, אַז אַלע אידן גייען תיכף ומיד „אל הארץ אשר אראך".
ובפרט ובהדגשה אין דעם דור — דרא דעקבתא דמשיחא, וואָס קומט לאחרי דער ריבוי העבודה (פון „לך לך גו'") מתוך מסירת נפש אין אַלע דורות שלפני זה (ביז לזמן אברהם), כולל אין דער עבודה פון „מאך דאָ ארץ ישראל", און איצטער איז שוין אַלץ פאַרענדיקט, ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר האָט געזאָגט אַז מ'דאַרף נאָר צופּוצן די קנעפּקא, און עס דאַרף נאָר זיין „עמדו הכן כולכם"קב — צו גיין „אל הארץ אשר אראך" בפשטות, און דאָרטן גופא — אין ירושלים עיר הקודש, להר הקודש, לבית המקדש השלישי, ביז אין קדש הקדשים,
און גיין אַהין צוזאַמען מיט אַלע בני בית, „בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו
109ובבנותינו"קג און כל הרכוש — כספם
וזהבם אתםקד, ועאכו"כ די בתי כנסיות ארצות הגלות, גייט מען — ארו עם
ובתי מדרשותקה, מיט אַלע קהילות, אַ אַלע מוסדות, און אַלע אידן וואָס ג פינען זיך אין די מוסדות, און ענני שמיאקז — „אל הארץ אשר גע־אראך", „והיו עיניך רואות את מוריך".
Suggest a fixSent for review
Report a problemNo account needed
Embed on another site
About this page
Details
- Volume
- ה'תש"נ, חלק א
- Id
- rh-pvfgqp5n