Sefer HaSichos (the Rebbe)
שיחת ש"פ וירא, ח"י מרחשון ה'תשמ"ט
48שיחת ש"פ וירא, ח"י מרחשון ה'תשמ"ט
א. דובר כמ"פ שכל סיפורי התורה הם חלק מ"תורה" לשון הוראהא, הוראה לכאו"א מישראל בחיי היום־יום ובמיוחד בזמן שבו לומדים וקורין פרשה זו בתורה, כפתגם רבינו הזקןב ש"צריכים לחיות עם הזמן", כלומר, לחיות עם ההוראות דפרשת השבוע, על מנת להמשיכן במשך כל השנה כולה.
ובנוגע לפרשתנו, פ' וירא, שהתחלתה וראשיתהג „וירא אליו ה'" — צריך להבין: מהי ההוראה שכאו"א מישראל יכול וצריך ללמוד מהסיפור ד"וירא אליו ה'", התגלותו של הקב"ה לאברהם אבינו?!
ב. לכאורה יש לבאר הלימוד מ"וירא אליו ה'" — ע"פ מ"ש רש"יד „וירא אליו, לבקר את החולה"ה, שמזה למדים החיוב דביקור חולים, כדאיתא בגמראו „אמר רבי חמא ברבי חנינאז מאי דכתיבח אחרי ה' אלקיכם תלכו, וכי אפשר לו לאדם להלך אחר שכינה . . אלא הלך אחר מדותיו של הקב"ה . . הקב"ה ביקר חולים, דכתיב וירא אליו ה' באלוני ממרא, אף אתה בקר חולים".
ולימוד נוסף — גודל העילוי דהכנסת אורחים, כדאיתא בגמראט „גדולה הכנסת אורחים מהקבלת פני שכינה, דכתיבי ויאמר אדנ־י אם נא מצאתי חן בעיניך אל נא תעבור וגו'", ש"הניחו (להקב"ה) והלך לקבל האורחים"יא.
אמנם, לימודים הנ"ל הם פרטים נוספים על עצם הענין ד"וירא אליו ה'":49(א) המטרה והתכלית שבשבילה „וירא אליו ה'" — „לבקר את החולה", (ב) הנהגתו של אברהם אבינו בעת ש"וירא אליו ה'", ש"הניחו (להקב"ה) והלך לקבל האורחים"; ומכיון שכל עניני התורה הם בתכלית הדיוק, מסתבר לומר, שיש לימוד והוראה גם מעצם הענין ד"וירא אליו ה'", עצם ההתגלות האלקית לאברהם.
ג. ובהקדים — המדובר כמ"פיב בפירוש מארז"ליג „מעשה אבות סימן לבנים", שלא זו בלבד שמ"מעשה אבות" יודעים מה יהי' אצל הבנים, אלא יתירה מזה, ש"מעשה אבות" הוא הגורם להיות כן אצל הבנים.
ובפרטיות יותר:
ידועיד שיש ב' סוגי „סימנים": (א) „סימן" שאינו אלא בירור הדבר, כלומר, הסימן הוא ענין חיצוני שאינו ממהות הדבר, אלא, שבגלל שייכותו החיצונית נעשה על ידו בירור הדבר, (ב) „סימן" שגורם הדבר, להיותו (חלק) ממהות הדבר.
ויש להביא דוגמא פשוטה — בסימני אבידה, שיכולים להיות בב' אופנים: (א) ה"סימן" שרק מוכיח שחפץ זה שייך לפלוני שהרי יודע סימניו ואפילו אם סימן זה נעשה על ידו (לא רק שמכיר הסימן שהי' בו לפנ"ז), אין זה אלא שהוסיף בו דבר צדדי, (ב) ה"סימן" הוא ממהותו של פלוני, ועד שניכר כח הפועל (האומן שעשאו) בהנפעל, ולכן, אין זה דבר צדדי שמברר השייכות לפלוני, אלא דבר הגורם שייכותו לפלוניטו.
ובנדו"ד, „מעשה אבות סימן לבנים" — ה"מעשה אבות" הוא סימן שגורם הדברטז, כי, להיותו ממהותם של האבות, לכן נמשך ונעשה גם חלק ממהותם של הבנים.
וע"ד הסימנים דבנ"י, „שלשה סימנים יש באומה זו, הרחמנים והביישנין וגומלי חסדים"יז, ג' המדות של האבות, „מעשה אבות" (החל מגמילות חסדים דאברהםיח, כמ"ש בפרשתנויט „למען אשר יצוה את בניו ואת ביתו גו'") — ש"סימנים" אלו הם (לא דבר חיצוני, אלא) ממהותו של יהודי, כלומר, לא רק סימן שמברר שזהו יהדות, אלא ממהותה של היהדות, ובמילא, החסרון בסימנים אלו הוא חסרון ביהדות.
50ומזה מובן גם בעניננו — שהסיפור ד"וירא אליו ה'" כשלעצמו נעשה „סימן לבנים", סימן הגורם ענין זה אצל הבנים, שנעשה ממהותם של הבנים, היינו, שגם אצלם יכול וצריך להיות הענין ד"וירא אליו ה'".
מהמשך הכתוב „וירא אליו ה' . . והוא יושב פתח האוהל גו'", משמע, שהישיבה פתח האוהל „לראות אם יש עובר ושב ויכניסם בביתו"כ (שהיתה לפני ש"וירא אליו ה'") גרמה לכך ש"וירא אליו ה'".
[ואין זה סתירה למ"ש בפרש"י „וירא אליו, לבקר את החולה" — כי, גם ביקור חולים קשור עם הכנסת אורחיםכא, מכיון ששניהם „בכלל ואהבתכב לרעך כמוך" (כפס"ד הרמב"םכג)].
20) פרש"י עה"פ.
21) כלומר: פעולתו של הקב"ה „וירא אליו ה', לבקר את החולה", היא כתוצאה — „מדה כנגד מדה" (גמ"ח) — מהשתדלותו של אברהם בהכנסת אורחים* („והוא יושב פתח האוהל"). וי"ל בעומק יותר — שכולא חד, כי, קיום מצות הכנסת אורחים ע"י אברהם היא באופן דצוותא וחיבור עם הקב"ה, דוגמת פעולתו של הקב"ה: ופעולתו של הקב"ה לבקר את החולה בעולם דלמטה היא כמו פעולתו של אברהם, שהיא פעולת מדת החסד שלמעלה שעומדת ומשמשת למטה (ראה לקו"ש ח"ה ע' 314).כב קדושים יט, יח.
23) הל' אבל רפי"ד. וראה ב"מ ל, ב: „ביקור חולים היינו גמילות חסדים". שייך לכאו"א מישראלכד — שע"י התעסקותו בהכנסת אורחים (וגמילות חסדים בכללותה) זוכה לגילוי ד"וירא אליו ה'".
ויש לומר, ש"וירא אליו ה'" שנעשה ע"י הכנסת אורחים הו"ע נעלה יותר מ"הקבלת פני שכינה" שעלי' אמרו „גדולה הכנסת אורחים מהקבלת פני שכינה" — להיותו „שכר" על הכנסת אורחים ש"גדולה מהקבלת פני שכינה".
וזוהי ההוראה שלמדים מ"וירא אליו ה'" — „והחי יתן אל לבו"כה — שבכחו וביכלתו של כל אחד ואחת מישראל (בנו ובתו של אברהם אבינו) לזכות לגילוי ד"וירא אליו ה'", ע"י השתדלותו בהכנסת אורחים, מתחיל הכנות לזה (וגמילות חסדים בכלל).
ומזה מובן עד כמה צריכים להשתדל בהכנסת אורחים וגמילות חסדים — דוגמת הנהגתו של אברהם אבינו שחיפש אחר אורחים, וכשראם, רץ לקראתם כו', והאכילם והשקם דברים משובחים ביותר, כמו „ג' לשונות בחרדל"כו, ועד"ז צריך כאו"א מישראל להשתדל בהכנסת אורחים, מתוך זריזות, ובסבר פנים יפות וכו'.
ה. והנה, כשם שהדברים אמורים בהכנסת אורחים וגמילות חסדים בנוגע למזון גשמי דהגוף — כן הוא גם (ובמכ"ש וק"ו) בהכנסת אורחים וגמילות51חסדים בנוגע למזון רוחני דהנשמהכז, ע"י הפצת התורה והיהדות, והפצת המעיינות חוצה.
ויש לומר, שבנוגע להכנסת אורחים וגמילות חסדים ברוחניות מודגש יותר הגילוי ד"וירא אליו ה'":
בהכנסת אורחים וגמילות חסדים בגשמיות — השייכות להגילוי ד"וירא אליו ה'", היא, מצד כללות הענין דגמ"ח, שמכיון שגמל חסד לזולת, זוכה שהקב"ה יגמול לו חסד ויתגלה אליו.
אבל בהכנסת אורחים וגמילות חסדים ברוחניות — השייכות להגילוי ד"וירא אליו ה'" היא באותו ענין עצמו, שהרי, פעולתו בגמ"ח היא לקרב יהודי להקב"ה, ולכן, זוכה אף הוא להתקרב יותר להקב"ה — „וירא אליו ה'".
ו. ובאותיות פשוטות — בנוגע לפועל ממש:
ישנם יהודים רבים שנמצאים במעמד ומצב של רעב וצמא למזון רוחני, יהדות, תורה ומצוותי', עד לפנימיות התורה, כלשון הכתובכח „לא רעב ללחם ולא צמא למים כי אם לשמוע את דברי ה'", ולכן, חובתו וזכותו של כאו"א להשתדל לחפש אחריהם (ובפרט שאין צורך לחפש אחריהם מכיון שפוגשים אותם בכמה מקומות), ולהאכילם ולהשקותם במזון רוחני — תורה, שנקראת לחםכט, וכן מיםל, עד לפנימיות התורה שנמשלה לחלב ודבשלא, שמן וייןלב.
ומובן גודל ההכרח והנחיצות שבדבר — מכיון שזוה"ע של פיקוח נפשות (ברוחניותלג), שהרי, לא מדובר אודות יהודים שחסר אצלם רק ענינים של תענוג בלבד (שגם אז צריכים להשתדל לתת להם, כאמור, „ג' לשונות בחרדל"), אלא, אודות יהודים שחסר אצלם המזון הרוחני המוכרח לקיומם, יהודים שאין להם אפילו „לחםלד צר ומים לחץ"!
ובלשון הרמב"ם — „חיי בעלי חכמה (כאו"א מישראל, „עם חכם ונבון"לה) . . בלא תלמוד תורה כמיתה חשובין"לו, ולכן, כשפוגשים ברחוב יהודי שהי' צריך להיות ניכר עליו שהוא „חכם" „במעשיו כו' ובדיבורו ובהילוכו וכו'"לז (עשרה דברים), ובפועל ממש לא ניכרת בו תכונת החכמה (אפילו באחד מעשרה דברים הנ"ל), הרי, מובן ופשוט גודל הרחמנות עליו, להיותו במצב של פיקוח־נפשות („כמיתה חשובין").
ומכיון שכן, צריך כאו"א להשתדל בהכנסת אורחים וגמילות חסדים ברוחניות — ע"י הפעולה דהפצת התורה והיהדות, עד להפצת המעיינות חוצה.
52ז. יכול מישהו לטעון (וכן הוא באמת) שכבר עסק רבות בהפצת התורה והיהדות והפצת המעיינות חוצה, וכבר קירב יהודים רבים לתומ"צ, ומהו ההכרח כל כך שגם ברגע זה יעסוק בהפצת התורה והיהדות והפצת המעיינות חוצה?
והמענה על זה — בהנהגתו של אברהם אבינו:
במשך שנותיו של אברהם אבינו (לפני המילה) — עסק רבות בפירסום אלקות בעולם, כמ"שלח „הנפש אשר עשו בחרן", „שהכניסן תחת כנפי השכינה, אברהם מגייר את האנשים כו'"לט, ובלשון הרמב"םמ „התחיל לעמוד ולקרוא בקול גדול לכל העולם ולהודיעם שיש שם אלקה אחד לכל העולם ולו ראוי לעבוד, והי' מהלך ומקבץ העם מעיר לעיר וממלכה לממלכה, עד שהגיע לארץ כנען והוא קורא כו' עד שנתקבצו אליו אלפים ורבבות כו'".
ואעפ"כ, בהיותו בן תשעים ותשע שנה, ביום השלישי למילתו (לאחרי שזה עתה מל (לא רק את עצמו, אלא גם) את „כל אנשי ביתו יליד בית ומקנת כסף"מא) — ישב פתח האוהל לראות אם יש עובר ושב שיכניסם בביתו, אולי יעבור עוד אדם אחד שיוכל להאכילו ולהשקותו ולפעול עליו לברך למי שאמר והי' העולםמב, ומיד כאשר „וירא והנה שלשה אנשים", אזי „וירץ לקראתם וגו'".
ומזה מובן גם בעניננו — שאע"פ שכבר עסק ופעל רבות בהפצת התורה והמעיינות, עליו להמשיך ולהוסיף יותר ויותר, לקרב עוד יהודי ועוד יהודי כו'.
ובפרטיות יותר — המשך הפעולה (לא להסתפק במה שפעל עד עתה) נוגע הן מצד הזולת והן מצדו הוא:
מה שטוען שכבר עסק רבות בהפצת התורה והיהדות, ה"ז בבחינת „אני את נפשי הצלתי", למלא חובתו בהפצת התורה והיהדות; אבל אותו יהודי שנמצא עתה במצב של פקו"נ — לא יוושע מזה שפלוני עסק אתמול בהפצת התורה והיהדות!
ואפילו בנוגע לחובתו לעסוק בהפצת התורה והיהדות — הרי, עצם העובדה שרואה („וישא עיניו וירא") יהודי שנמצא במצב של פקו"נ, בהשגחה פרטית (כתורת הבעש"ט הידועהמג), מהוה הוכחה ברורה שענין זה שייך אליו, היינו, שהפעולה על יהודי זה היא חלק מתפקידו ושליחותו (ובודאי ניתנו לו הכחות הדרושים לכך, שהרי אין הקב"ה מבקש אלא לפי כחומד), ולכן, עליו להניח כל עניניו ולרוץ („וירץ לקראתם") כדי לגמול חסד עם יהודי זה, לקרבו להקב"ה, לתורה ומצוותיו.
ובפרט לאחרי שכ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו הכריז שתפקיד דורנו — צו השעה — לעסוק בהפצת התורה והיהדות והפצת המעיינות חוצה, כפי שהכריז גם אתמול ושלשום כו', בשנה שעברה, ולפני עשר שנים וכו', וחוזר ומכריז בעצם היום הזה!
ויש להוסיף ולהדגיש שהמדובר אודות הפצת התורה והיהדות והפצת53המעיינות חוצה שייך לכאו"א מישראל, למגדול ועד קטן, האנשים והנשים והטף — שיכולים וצריכים להשפיע על כאו"א מהם, וכאו"א מהם יכול וצריך להשפיע על אחרים (ואם טוען שאינו יודע כו', הרי, בכל מקום ומקום ניתן למצוא מי שילמד אותו, ויוכל להשפיע כו'), גם הקטנים, שכן, בימינו אלו נתבארו גם עניני החסידות באופן המובן גם לקטנים, ובלשון הזהר בפרשתנומה „כד יהא קריב ליומי משיחא אפילו רביי דעלמא זמינין לאשכחא טמירין דחכמתא כו'" (בבחינת „וירא אליו ה'"מו).
[ולהעיר, שיכולים וצריכים להתחיל בזה תיכף ומיד, וגם במקום זה, שבודאי נמצאים כאלו שיכולים להוסיף אצלם ידיעות בתורה, הן בנגלה דתורה והן (ועאכו"כ) בתורת החסידות, החל מענינים שהזמן גרמא — עניני שבת וכו'].
ח. והוראה נוספת מסיום הפרשה (בשיעור דיום הש"ק) — שגם היא נכללת ב"וירא אליו ה'" (כנ"ל ס"א) — פרשת העקידה:
התוכן דפרשת העקידה הוא — ענין המסירת נפש להקב"ה. וההוראה מזה — שהענין ד"וירא אליו ה'" צריך לחדור וחודר בכל מציאותו, עד למסירת נפש, כולל גם שעבודתו בגמילות חסדים (שעי"ז נעשה הגילוי ד"וירא אליו ה'") נעשית מתוך מסירה ונתינה מוחלטת, עד למס"נ, ע"ד ובדוגמת המס"נ דאברהם אבינו לגלות אלקות בעולם.
ועד לתיבה האחרונה שבפרשה — „מעכה", ר"ת מלך על כל הארץמז, תכלית הביטול, שהרי, מציאותו של המלך היא המציאות של כל אנשי המדינה, שאין להם מציאות מצ"ע, אלא כל מציאותם היא מציאות המלךמח, וענין זה פועלים בכל העולם כולו — „מלך על כל הארץ".
ומזה באים לפרשת חיי שרה (שמתחילין לקרוא בתפלת מנחה) — „ויהיו חיי שרה מאה שנה ועשרים שנה ושבע שנים שני חיי שרה"מט, „כולם שוין לטובה"נ, היינו, שאצל כל אחד ואחת מישראל (בנה ובתה של שרה, ראשונה שבאמהות) חודרת נקודת המס"נ („פרחה נשמתה"נא, שלימות העבודהלב) בכל שנות החיים — נשמות בגופים, לאורך ימים ושנים טובות, יותר מקכ"ז שנה, עד לחיים נצחיים.
54ט. אמנם, עדיין יכולים לשאול על האמור לעיל שאצל כאו"א מישראל יכול להיות הענין ד"וירא אליו ה'" — מדוע לא רואים הגילוי ד"וירא אליו ה'" בפועל ממש?!
והמענה לזה:
א) לכל לראש — העובדה שאינו רואה בעיני בשר, אינה משנה את המציאות בפועל, כידוע המשל דכ"ק מו"ח אדמו"רנג מחכמים שנוסעים בעגלה רתומה לסוסים ומדברים דברי חכמה שמחשבתם של הסוסים על התבן כו' אינה משנה את מציאותה של החכמה שבה עוסקים החכמים היושבים בעגלה.
ב) מצינו בכמה ענינים ש"אע"ג דאיהו לא חזי מזלי' חזי"נד, ועד"ז בנדו"ד, ש"מזלי' חזי" הגילוי ד"וירא אליו ה'", ובמילא, פועל פעולתו גם בחלק הנשמה המלובשת בגוף, עד לפועל ממש.
ג) ועיקר: „וירא אליו ה'" בפועל ובגלוי ממש — יהי' בגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו, וכל פעולה ופעולה (ובמיוחד בענין דהכנסת אורחים וגמילות חסדים ברוחניות) ממהרת ומזרזת עוד יותר את הגאולה האמיתית והשלימה, שאז יהי' „וירא אליו ה'" בפועל ובגלוי ממש.
ומכיון שכן, יש להוסיף בכל הפעולות דהפצת התורה והיהדות והפצת המעיינות חוצה, ביתר שאת וביתר עוז, וביתר חיות והתלהבות כו', כדי למהר ולזרז את הגאולה האמיתית והשלימה, אשר, אפילו זירוז ברגע אחד בלבד הו"ע גדול ביותר, מכיון שמדובר אודות גאולת כל בנ"י שבכל הדורות, וגאולת השכינה!
וכן תהי' לנו — שתיכף ומיד ממש זוכים לגילוי ד"וירא אליו ה'" בראי' חושית, כפי ש"כבר הי' לעולמים מעין זה בשעת מתן תורה"נה, כולל גם הגילוי בכל העולם כולו (בכל שבע ועשרים ומאה מדינה שעליהם מלכה אסתר בתה של שרה שחייתה שבע ועשרים ומאה שנהנו), כאמור, „מלך על כל הארץ" — בביאת משיח צדקנו, יבוא ויגאלנו ויוליכנו קוממיות לארצנו, ארץ הקודש, לירושלים עיר הקודש, ולהר הקודש — „הר ה' יראה"נז, תיכף ומיד ממש.
א א א
י. ענין נוסף ביום הש"ק זה — שממנו מתברךנח יום כ"ף מרחשון, יום הולדת דכ"ק אדמו"ר מהורש"ב נ"ע, שחל בשנה זו ביום השני בשבוע (בתוך שלשה ימים מיום הש"קנט), כהקביעות דיום ההולדת בפעם הראשונה (בשנת כתר"אס) — „ביום השני פרשת חיי שרה בעשרים לחודש מרחשון"סא.
55וידועסב גודל העילוי דיום ההולדת (ועאכו"כ יום הולדת של צדיקים), ש"מזלו גובר"סג, ובתוספת עילוי והתגברות משנה לשנהסד, ובפרט לאחרי שנשלם מחזור ראשון דקכ"ז שנה (תרכ"א — תשמ"ח) — כלשון הכתוב בפרשת השבוע דיום ההולדת שקורין בתפלת מנחה: „(ויהיו חיי שרה) מאה שנה ועשרים שנה ושבע שנים"מט, שבהם כלולים כל עניני העבודה בכל כחות הנפש, הן כחות המקיפים, רצון ותענוג („מאה שנה"), והן כחות הפנימיים, מוחין („עשרים שנה") ומדות („שבע שנים")סה — ועומדים בסיומה של השנה הראשונה למחזור השני דקכ"ז שנה, שבהם ניתוסף עילוי שבאין־ערוך בכל פרטי הענינים ד"מאה שנה ועשרים שנה ושבע שנים", באופן ד"כפליםסו לתושי'"סז.
ולכן, יש לנצל כדבעי יום סגולה זה (כולל גם ההכנה בימים שלפניו, וההמשך בימים שלאחריו) להוסיף ביתר שאת וביתר עוז בהליכה „בדרך ישרה אשר הורנו מדרכיו ונלכה באורחותיו נס"ו"סח, היינו, להוסיף בכל ג' הקוין דתורה עבודה (תפלה) וגמ"ח, כפי שמוארים וחדורים בפנימיות התורה, תורת חסידות חב"ד, כולל ובמיוחד — הפצת התורה והיהדות והפצת המעיינות חוצה.
יא. וכדי שהפעולה והנתינתדיום ההולדת על כל השנה כולה תהי' בהצלחה יתירה ובתוקף גדול יותר — כדאי ונכון לקשר זה עם ישיבת תומכי תמימיםסט:
מהפעולות הכי עיקריות של בעל יום ההולדת (פעולות רבות וגם נשגבות, שחלקן נמשכות עד עצם היום הזה, נוסף על „פירותיהן ופירי פירותיהן עד עולם"ע בנוגע לכל הפעולות) היא — התייסדות ישיבת תומכי תמימים, „בנין עדי עד", בית קבוע ונצחי, שבו עוסקים בלימוד „תורת ה' תורה הנגלית ותורת החסידות תמימה"עא, ועוסקים בעבודת התפלה, ועוסקים בגמילות־חסדים, כולל ובמיוחד גמילות־חסדים, ברוחניות, הפצת התורה (הנגלית) והמעיינות (דפנימיות התורה) חוצה.
ולכן, כדאי ונכון שבין הפעולות המיוחדות שעושים ביום ההולדת דכ"ף מרחשון, יעשו כמה פעולות בתוך בנין של ישיבת תומכי תמימים, בית גשמי ששייך לבעל יום ההולדת — שהרי, מובן ופשוט (ונראה במוחש) שאינה דומה ההתבוננות במחשבה (ואפילו
69) להעיר מהשייכות ד"תמימים" לפרשת השבוע דיום ההולדת (שמתחילין לקרוא במנחת שבת זו) — ע"פ דרשת חז"ל (ב"ר ר"פ חיי שרה) „יודע ה' ימי תמימים . . כשם שהן תמימים כך שנותם תמימים, בת כ' כבת ז' . . בת ק' כבת כ' כו'' (נתבאר בארוכה בלקו"ש ח"ה ע' 92 ואילך).
ולהעיר גם מהשייכות המיוחדת לשנה זו — שנה תמימה.
70) לשון חז"ל — כתובות רפ"ט. ועוד.
71) שיחת ליל שמח"ת תרנ"ט — סה"מ תרנ"ט בהוספות ע' רכה (ועוד).56הדיבור) בלבד לגבי ראי' מוחשית ממשעב, ובמילא, כשעושים פעולה מסויימת בקשר לבעל יום ההולדת ובעת מעשה נצב לנגד עיניו בית גשמי השייך לבעל יום ההולדת (בנין הישיבה שלו), ולא עוד, אלא, שעומד בתוך הבית, בין ד' הכתלים הרצפה והגג, באופן שכל מציאותו היא בתוך המקיףעג דהביתעד, המקיף דתומכי תמימים כו' — אזי ניתוסף התעוררות יתירה, חיות והתלהבות כו' בכל פעולות אלו באופן שבין־ערוך, וגם השפעתן על כל השנה כולה היא בתוקף גדול יותר.
בכל עיר ועיר שיש בה ישיבת תומכי תמימים (השם שנקרא ע"י מייסד הישיבה בעת ההקפות דשמח"ת לאחרי אמירת „תומך תמימים הושיעה נא"עה), ישיבה מרכזית או סניף כו', הן הישיבות שבחוץ־לארץ, והן (ועאכו"כ) הישיבות בארצנו הקדושה, שיש בה קדושה יתירה כו' — ישתדל כאו"א מהנמצאים בעיר זו להכנס לבנין הישיבה במשך יום ההולדת כ"ף מרחשון (ומה טוב — גם בימים שלפניו ושלאחריועו) ולעשות פעולות טובות בכל ג' הקוין דתורה תפלה וגמ"ח, להתפלל (או לומר מזמור תהלים, כולל ובמיוחד — המזמור המתאים למספר שנותיועז, מזמור קכ"ט), ללמוד מתורתו של בעל יום ההולדת, ולתת צדקה עבור מוסדותיו של בעל יום ההולדת, המתנהלים ברוחו כו'.
[ובעיר שאין בה ישיבת תומכי תמימים, ואא"פ בקל לילך לעיר אחרת כו' — יכולים לעשות זאת בתוך בנין שהוא מעין ודוגמת ישיבת תומכי תמימים, כמו, בית־חב"ד, בית תורה תפלה וגמ"ח].
ומובן, שע"פ הציווי „ואהבת לרעך כמוך"עח (כפי שאומרים בהתחלת היום „הריני מקבל עליו מצות עשה של ואהבת לרעך כמוך"), יש להשתדל להשפיע גם על יהודים נוספים, ובלשון המשנהעט „יתן ויתנו אחרים, חסיד", שגם הם יעשו כהנ"ל ביום ההולדת כ"ף מרחשון.
ועוד ועיקר — שפעולות אלו תיעשנה ברבים, „ברוב עם הדרת מלך"פ, ובפרט ע"פ מ"ש בעל יום ההולדת בקונטרס החלצו הידועפא, ש"ההסכם אשר עושים שנים או רבים יש לזה חיזוק הרבה יותר מההסכם שעושה בפ"ע כו'".
ויש להוסיף, שכדאי ונכון שבין הענינים שלומדים מתורתו של בעל יום ההולדת ילמדו גם קונטרס החלצו — כידוע ומבואר בשיחותיו של כ"ק מו"ח57אדמו"ר נשיא דורנופב פרשת קונטרס זה, אמירתו ב"פ (בשמח"תפג ובש"פ נח), והסיבות שעוררו לאמירת המאמר וכו', כולל גם — הוראתו להדפיס הקונטרס ולהפיצו (ומיני אז נדפס כו"כ פעמים והופץ כו') כדי שילמדו בו מזמן לזמן באופן ד"גדול תלמוד שמביא לידי מעשה"פד, שעי"ז יתוסף באהבת ישראל ואחדות ישראל (ועאכו"כ שלילת ההיפך ח"ו), כמבואר בארוכה בקונטרס החלצו.
ויה"ר שפעולה הנ"ל תוסיף עוד יותר בהענין ד"החלצו מאתכם אנשים לצבא גו'"פה (כולל גם נשים וטףו) — לסיים מלחמת בית דוד, לנצח את אלו „אשר חרפו עקבות משיחך"פז (כדברי בעל יום ההולדת אודות תלמידי תומכי תמימיםפח), ולהביא בפועל ממש את דוד מלכא משיחא, תיכף ומיד ממש.
יג. ובהמשך להאמור אודות הבנין דתומכי תמימים — כאן המקום להכריז גם אודות בנין בתים, בתי תורה בתי תפלה ובתי גמ"ח, הנחת אבן פינה, וכיו"ב.
כרגיל בכגון־דא — יעלו עתה אלו שהכינו קנקני משקה עבור מסיבות והתוועדויות בקשר לענינים הנ"ל, ויכריזו פרטי הדברים, ויזמינו את המסובים כו'.
ויה"ר שפעולות אלו ימהרו ויזרזו עוד יותר את הגאולה האמיתית והשלימה, ועד שלא יצטרכו ל"זירוז", מכיון ש"מיד הן נגאלין"פט, ו"לא עיכבן כהרף עין"צ, תיכף ומיד ממש.
[לאחרי חלוקת המשקה — התחיל כ"ק אדמו"ר שליט"א לנגן „והריקותי לכם ברכה". אח"כ צוה להש"ץ שי' לנגן „יהי רצון כו' שיבנה בית המקדש". אח"כ התחיל לנגן „ניעט ניעט ניקאַוואָ". ואח"כ צוה לנגן ניגון דכ"ק אדמו"ר מהורש"ב נ"ע.
א. דער כינוס השלוחים העולמי, פון די שלוחים שי' פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו, בכל מרחבי תבל — הויבט זיך אָן דעם שבת, פ' חיי שרה.
לויט דער תורה הידועה פון דעם בעש"טא, אַז יעדע זאַך איז בהשגחה פרטית, און דערפאַר דאַרף אַ איד אַרויסנעמען אַ הוראה פון יעדער זאַך וואָס ער זעט אָדער הערטב, על אחת כמה וכמה פון דער פרשת השבוע וואָס מ'לייענט און מ'לערנט אין דער צייט, כידוע די תורה פון דעם אַלטן רבי'ןג אַז מ'דאַרף דערמיט לעבן — איז פאַרשטאַנדיק, אַז פון היינטיקער פרשה קען מען אַרויסנעמען הוראות בקשר מיט דעם כינוס השלוחים.
ב. די ערשטע שליחות (בכללותד) וועגן וועלכע עס רעדט זיך אין תורהה ובאריכות הפרטים און תנאים כו', איז אין היינטיקער פרשהו — די שליחות וואָס אברהם האָט געשיקט אליעזר'ן צו געפינען אַ שידוך פאַר יצחק. מבה"ח כסלו ה'תשמ"ט
וואָס דאָס ווערט דערציילט מיט אַן אריכות גדולה און כמה וכמה פרטים: ווי אברהם האָט אים געשיקט און אָנגעזאָגט וואו צו גיין („אל ארצי ואל מולדתי"ז), מיט די תנאים וואָס ער האָט דערביי געמאַכט („לא תקח אשה לבני מבנות הכנעני גו'"ח, „פן תשיב את בני שמה"ט), און די באַוואָרעניש „אם לא תאבה האשה ללכת"י ביז אַז ער האָט אים דערויף משביע געווען — „ואשביעך בה' אלקי גו'"ח;
ועד"ז ווערט דערציילט באריכות ווי אליעזר האָט אויסגעפירט די שליחות בפועל, ביז אַז „פרשה של אליעזר כפולה בתורה"יא.
ג. דערפון קען מען אַרויסנעמען אַ כללות'דיקן לימוד בנוגע צו יעדער שליחות.
ס'איז מבואר בכמה מקומותיב, אַז די שליחות פון אליעזר צו מאַכן דעם שידוך פון יצחק ורבקה איז (פאַרבונדן מיט) כללות ענין עבודת האדם בתורה ומצוות [און דערפאַר ווערט די „פרשה של אליעזר" דערציילט אין תורה באריכות, כנ"ל]:
59אליעזר איז געגאַנגען ברענגען רבקה'ן, וואָס זי איז „בת בתואל הארמי . . אחות לבן הארמי"יג אין „פדן ארם"יג (אין חוץ לארץ), צו יצחק'ן, בנו של אברהם ונימול לשמונה, און ווי ער איז געווען אין ארץ ישראל (ו"אין חוצה לארץ כדאי לך"יד) זייענדיק אַן „עולה תמימה"טו (קדושה בתכלית), נאָך דעם נסיון ומס"נ פון דער עקידהטז וכו'; די שליחות פון אליעזר איז באַשטאַנען אין דעם, אַז ער זאָל אַרויסנעמען רבקה'ן פון פדן ארם פון בתואל ולבן און איר ברענגען צו זיין אַן אשה ליצחק (עולה תמימה), „והיו לבשר אחד"יז.
וואָס די שליחות איז מרמז און באַדייט די כללות'דיקע עבודה פון מברר זיין און אויפהויבן דעם גוף הגשמי, אַז ער זאָל זיין בטל צו דער נשמהיח, ביז — צו ווערן איין זאַך מיט דער נשמה,
ועד"ז בכללות העולם — די עבודה צו מברר זיין, אויסאיידלען און אויפהויבן די גשמיות'דיקע וועלט ביז אַז זי זאָל ווערן פאַראיינציקט מיט רוחניות און קדושהיט, אַז עס שטייט בגלוי ווי די אמת'ע מציאות פון עולם (און כל הנמצאים שבו) איז „אמיתת המצאו"כ.
[ביז אַז נישואי יצחק ורבקה איז געוואָרן אַ הכנה צו מתן תורהכא, ווען ס'איז בטל געוואָרן די גזירה פון עליונים לא ירדו למטה כו'כב, און די עליונים ותחתונים ווערן נתאחד, ביז אין אַ יחוד גמור ואמיתי].
ביז די תכלית בזה — „פרו ורבו ומלאו את הארץ וכבשוה"כג, „הרבה ארבה את זרעך"כד, „והרביתי את זרעך"כה, וואָס דערפון (נישואי יצחק ורבקהכו) איז אויפגעשטעלט געוואָרען דער אידישער פאָלק עד סוף כל הדורות. „וכבשוה" — צו „אייננעמען" און איבערמאַכן די וועלט אַז דאָרט זאָל הערשן טלעכקייט.
ובכלל — באַשטייט דאָס און דאָס גיט כח צו טאָן די עבודה פון תורה און מצוות, וועלכע זיינען בדוגמת הנשמה והגוף: תורה איז די נשמה ופנימיות פון מצוות וועלכע זיינען דוקא מיט דברים גשמיים. ובפשטות: לויט די הוראות וואָס מ'לערנט אין תורה ווייסט מען ווי צו מקיים זיין די מצוות, וועלכע זיינען מברר ומזכך ומעלה די דברים גשמיים מיט וועלכע מ'איז מקיים די מצות, אַז דורך דעם זאָל די גשמיות'דיקע זאַך ווערן אַ כלי צו קדושה און אלקות (תשמישי מצוה ותשמישי קדושה), ביז אין60אַן אופן פון יחוד — אַ חפץ דקדושה, וואָס ווערט אַ צוותא וחיבור כביכול מיט דעם אויבערשטןכז.
ד. עפ"ז קען מען אויך מסביר זיין ווי די עצם שליחות פון אליעזר (און ניט נאָר תכלית השליחות — נישואי יצחק ורבקה) שפּיגלט זיך אָפּ אין כללות העבודה פון יעדן אידן:
דער אויבערשטער האָט געמאַכט יעדער איד פאַר זיין שליחכח, און אַראָפּגעשיקט זיין נשמה דאָ למטה אין אַ גוף גשמי בעולם הזה הגשמי, און דער תכלית בזה איז — מאַכן פון דער גשמיות'דיגער וועלט (אָנהויבנדיק פון זיין גוף ונה"ב וחלקו בעולם) אַ דירה צום אויבערשטן, דירה לו יתברך בתחתוניםכט.
וכשם ווי אברהם האָט משביע געווען אליעזר שלוחו בקיום השליחות, און אין ביידע כיוונים „לא תקח גו' ולקחת אשה", אַזוי איז אויך בנוגע צו דער שליחות הנשמה — אַז קודם ירידתה למטה „משביעין אותו תהי צדיק ואל תהי כו'"ל.
ה. דער ענין פאָדערט אָבער ביאור:
פאַרוואָס דאַרף מען אָנקומען צו אַ שליח (אליעזר) צו אויפטאָן דעם ענין פון נישואי יצחק ורבקה (אברהם אַליין איז ניט געגאַנגען אין פדן אדם)לא?
ועד"ז איז די שאלה אין דעם נמשל: וויבאַלד אַז די תכלית הבריאה איז בכדי עס זאָל זיין אַ דירה בתחתונים, פאַרוואָס דאַרף זיך דאָס דורכפירן דוקא דורך אַ שליח (די נשמה פון אַ איד)?
וועט מען דאָס פאַרשטיין דורך ערקלערן דעם אינהאַלט פון אויפמאַכן אַ דירה לו יתברך בתחתונים:
דער אויפטו פון דירה בתחתונים באַשטייט אין דעם, וואָס כאָטש אַז די וועלט מצד בריאתו איז אין אַ דרגא פון „תחתונים", אַז דאָרט הערט זיך ניט אָן טלעכקייט בגלוי (ניט ווי אין די עולמות עליונים וואו אלקות שטייט בגלוי) — טוט מען אין איר אויף אַ חידוש, אַז אלקות זאָל דאָרטן לייכטן, ביז אין אַן אופן ווי אַ מענטש (להבדיל) געפינט זיך אין זיין דירה, וואו ער שטייט אינגאַנצן אַנטפּלעקט ובהרחבה (אָן צמצומים), אַזוי ווערט עולם הזה התחתון אַ דירה פאַר דעם אויבערשטן.
עפ"ז איז פאַרשטאַנדיק פאַרוואָס די דירה בתחתונים ווערט אויפגעמאַכט דוקא דורך שלוחו של הקב"ה — נשמות ישראל (ווי אָפּגעשפּיגלט אין שליחות אליעזר):
אויב די דירה בתחתונים ווערט אויפגעמאַכט דורך דעם אויבערשטן אַליין, ד.ה. אַז דער גילוי אלקות איז אַזוי שטאַרק ביז אַז ער איז אויך למטה —61איז אין דעם ניטאָ דער אויפטו פון אַ דירה בתחתונים — „בתחתונים", אַז די תחתונים, אין זייער גדר ומהות (וואָס מצ"ע פאַרדעקט עס אויף אלקות) אָנערקענען אלקות.
דעריבער דאַרף די דירה בתחתונים אויפגעמאַכט ווערן דורך אַ שליח, וואָס פון איין זייט איז ער כביכול אַ צווייטער, אַ באַזונדער מציאות פון דעם משלח (אויב ניט — איז ניט שייך זאָגן אַז ער איז אַ שליח וועלכע האָט אַ שליחות מסויימת במקום ובמצב וואו דער משלח געפינט זיך ניט כביכול), אָבער לאידך גיסא — מאַכט זיך דער שליח „אויס מציאות בפני עצמו", ער ווערט אינגאַנצן בטל צו דעם משלח, ביז אַז „שלוחולב של אדם (העליוןלג) כמותו", ביז „כמותו ממש"לד.
און דעריבער האָט דער שליח בכח צו אויך אויפטאָן אַז די וועלט אַרום זיך, וואָס איז מצ"ע (בהרגשתו) אַ יש ומציאות בפני עצמולה, זאָל זיין בטל צו אלקותלו, ביז אַז זי ווערט אַ דירה צום אויבערשטן.
וואָס דורך דעם טוט זיך אויף אַ חידוש וואָס איז ניט געווען כביכול אין דער וועלט ווי זי איז מצד בריאתו ע"י הקב"ה. ביז אַז דורך דעם טוט זיך אויף אַ חידוש וואָס איז נאָך גרעסער כביכול ווי דער חידוש יש מאין פון התהוות הבריאה.
וכמאמר חז"ללז „גדולים מעשה צדיקים יותר ממעשה שמים וארץ" — ווייל מעשה שמים וארץ איז מאין ליש, און מעשה צדיקים איז מיש לאין, אַז דער יש וואָס איז באַשאַפן געוואָרן (דורך דעם אויבערשטן) באופן כזה אַז ער זאָל מרגיש זיין ווי ער איז אַ יש ומציאות בפ"ע, זאָל זיין בטל צו דעם אין, וואָס דאָס איז אַ גרעסערער חידוש ווי דער חידוש מאין ליש, וכמאחז"ללח „משמיא מיהב יהבי מישקל לא שקלי"לט.
ביז נאָכמערמ: עס ווערט מיש ליש, אַז דער יש הנברא ווערט איין זאַך מיט דעם יש האמיתי כביכולמא, דורך דעם וואָס עס ווערט אַ דירה בתחתונים, אַ דירה לעצמותו ית'מב, וואָס ער איז העכער פאַר גדר עליון ותחתון, דעריבער קען ווערן אַ דירה (אפילו) בתחתונים.
[ועד"ז בנוגע צו דער עבודה פון דעם מענטשן אַליין, אַז דורך ביטול היש ומציאות פון זיין גוף ונה"ב — טוט זיך אויף אַ גרעסערער חידוש ווי דורך התהוות היש:
די נשמה מצ"ע איז אַ מציאות רוח־62נית, אדם על שם אדמה לעליוןמג, וועלכע איז נידעריקער פאַר און נאָר דומה לעליון. אָבער דורך איר שליחות למטה אין אַ גוף גשמי בעוה"ז התחתון (און דאָרטן טוט זי אויף אַז דער גוף ויש הגשמי זאָל זיין בטל צו דעם „אין") — ווערט אויפגעטאָן נאָך אַ גרעסערער חידוש: אַז עס ווערט נתגלה ווי די נשמה איז „חלק אלוקה ממעל ממש"מד (וי"ל עד"ז — שלוחו של אדם כמותו ממש), „ממש" (אויך) בפירושו אַז מ'קען דאָס אָנטאַפּן מיטן חוש המישושמה.
ויש לומר אַז דאָס איז ווייל דורך שליחות וירידת הנשמה למטה ווערט נתגלה ווי די נשמה איז „חלק אלוקה ממעל ממש", בפירושו אַז דאָס איז נאָך העכער פאַר „חלק אלוקה ממעל"מה: מצד די דרגא פון „חלק אלוקה ממעל" (רוחניות) איז ניטאָ קיין אָרט אויפן חוש המישושמו, דוקא מצד אַ „דרגא" וואָס איז העכער פאַר רוחניות וגשמיות (ולגבי' רוחניות וגשמיות שווין), ביז העכער פאַר כל גדר ודרגא, העכער פאַר כל הגדרים והתוארים — קען מען אָנטאַפּן דעם „חלק אלוקה ממעל" מיטן חוש המישוש בגוף הגשמי. ויש לומר, אַז דעמולט איז דער פירוש אין „אדמה לעליון" (אַ דמיון) למעליותא — העכער פאַר „עליון" (רוחניות)].
ווי דאָס האָט זיך אָנגעהויבן דורך דעם ערשטן שליח (נשמה) של הקב"ה — אדם הראשון: מעשה בראשית מצד עצמו איז באַשאַפן געוואָרן דורך דעם אויבערשטן אין אַן אופן פון „טוב". אָבער דוקא בסיום יום הששי, בריאת האדם, האָט זיך אויפגעטאָן אין דער בריאה דעם ענין פון „טוב מאד"מז, וואָרום דער אדם (שותף להקב"ה במעשה בראשיתמח) טוט אויף אין דער בריאה אַ זאַך וואָס איז אין איר ניט געווען מצד מעשה בראשית כביכול — אַז די וועלט וואָס איז באַשאַפן געוואָרן באופן של יש ומציאות (אַז זי איז ניט מרגיש איר מקור, דעם בורא עולם), זאָל טאָן אַ זאַך פון זיך אַליין — „בואו", און נאָכמער — „ונשתחוה ונכרעה נברכה לפני ה' עושנו"מט.
און פון אדם הראשון ווערט אַזוי נמשך אין אַלע נשמות ישראלנ — שלוחי הקב"ה שבכל דור ודור — צו אויפטאָן דעם ענין פון „תמליכוני עליכם" בכל ראש השנהנא (וואָס איז בדוגמא צו דער „בואו ונשתחוה כו'" ע"י אדה"ר בר"ה הראשון), ביז מאַכן די וועלט פאַר אַ דירה לו יתברך, וואו עס הערט זיך און מען פילט אַז דער אויבערשטער איז „מלך על כל הארץ"נב.
ו. תורה בכללות ופרטות נאמרהנג און אַזוי בכאו"א: כשם ווי אַלע אידן בכלל זיינען שלוחים של הקב"ה, זיינען63בפרטיות פאַראַן די וועלכע האָבן (בהשגחה פרטית) זוכה געווען און מ'האָט זיי בוחר געווען צו זיין שלוחים ושלוחי שלוחים כו' — פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו (וועלכע האָבן זיך איצטער צוזאַמענגעקליבן אין דעם כינוס השלוחים העולמי), מיטן תפקיד צו מגלה זיין ווי אַלע אידן זיינען שלוחים פון דעם אויבערשטן.
דערפון איז פאַרשטאַנדיק, אַז באַ די שלוחים פון נשיא דורנו שטייט נאַכמער בהדגשה ובגלוי די שליחות פון „אליעזר" צו גיין אין „פדן ארם" און אויפטאָן דעם ביטול היש לאין, וואָס ברענגט דעם גילוי פון „טוב מאד", אָנהויבנדיק באַ זיך אַליין — דורך מאַכן זיך אויס מציאות און זיין אינגאַנצן בטל צו דעם משלח, ביז ער ווערט שלוחו של אדם כמותו ממש (אַז מ'קען עס אָנטאַפּן מיטן חוש המישוש בגוף הגשמי),
ועד"ז בנוגע צו עבודתו אין וועלט — צו מבטל זיין ישות העולם, און מברר ומעלה זיין מציאות העולם, ביז מאַכן דערפון אַ דירה צום אויבערשטן.
און גלייך בתחלת היציאה אין דער שליחות באַקומט מען די שבועה („ואשביעך")נד, אויך מלשון משביענה — אַז מ'זעטיקט אים אָן מיט אַלע נויטיקע כחות צו דורכפירן זיין שליחות.
ז. עפכ"ז האָבן די שלוחים אַ געוואַלדיקן לימוד בנוגע צו זייער תפקיד:
דורך יעדער פעולה (אַפילו אַ פעולה הכי קטנה) פון אַ שליח אין אויפטאָן דער ביטול היש לאין — מאַכט ער אויף אַ זאַך וואָס איז נאָך גרעסער פאַר „מעשה שמים וארץ"!!
און כאָטש אַז דער שליח אַליין, ועאכו"כ די שלוחים און אידן אין די דורות שלפני זה, האָבן שוין אויפגעטאָן דורך עבודתם דער ענין הביטול מיש לאין — איז כל זמן וואָס אין מציאות העולם הערט זיך נאָך אָן איר ישות (און מ'זעט ניט אלקות בגלוי במקום זה), איז אַ הוכחה אַז מ'קען אויפטאָן נאָכמער ביטול הישנו.
נאָכמער: לויט תורת הבעש"טנז, אַז התהוות יש מאין ווערט נתחדש בכל רגע ורגע מאין ואפס המוחלט (אַזוי ווי די התהוות מאין ליש איז געווען בפעם הראשונה בתחלת מעשה בראשיתנח) — קומט אויס אַז בכל רגע ווערט אַ נייער ישנט; און דעריבער, יעדען מאָל וואָס אַ שליח (ע"י עבודתו) מאַכט פון דעם יש64אין — איז דאָס אַ חידוש גמור, וועלכע איז גרעסער פאַר „מעשה שמים וארץ" (פון דעם יש) שנתחדש ברגע שלפני זה ושלפני זה וכו'.
ח. נאָך אַ לימוד פון שליחות אליעזר בקשר מיט נישואי יצחק ורבקה:
פון המשך הכתובים אין סוף פ' וירא איז פאַרשטאַנדיק, אַז נישואי יצחק ורבקה (בפרשתנו) קומט בהמשך צו עקידת יצחק — ווי רש"י איז דאָרט מפרשס (פאַרוואָס די תורה דערציילט וועגן לידת רבקה לאחרי עקידת יצחק): „בשובו מהר המורי' הי' אברהם מהרהר כו' הי' לי להשיאו אשה כו', בשרו הקב"ה שנולדה רבקה בת זוגו"סא.
ויש לומר הביאור בזה: בכדי יצחק זאָל צוקומען צו זיין שלימות דורך חתונה האָבן מיט רבקה'ן [וואָס דאָס איז שלימות מציאות האדם, כמ"ש „זכר ונקבה בראם ויברך אותם ויקרא את שמם אדם"סב] — האָט ער פריער געדאַרפט האָבן די עלי' וואָס איז ביי אים צוגעקומען דורך דער עקידהסג.
דער ענין אין עבודה: בכדי עס זאָל זיין שלימות העבודה פון קיום השליחות צו מאַכן אַ דירה בתחתונים דאַרף מען האָבן די הקדמה ויסוד פון מסירת נפשסד (דער ענין העקידה).
דערפון האָט מען אויך אַ לימוד מיוחד בנוגע צו דער עבודה פון שלוחי נשיא דורנו:
בכדי דורכפירן זיין שליחות בשלימות, דאַרף באַ דעם שליח זיין די הקדמה פון מסירת נפש (מסירת הרצוןסה) — אינגאַנצן זיך אַוועקלייגן צו דעם (רצון ה)משלח (ביטול מיש לאין), וואָס דעמולט ווערט ער כמותו דהמשלח ממש.
ועד"ז בנוגע צו פעולת שליחותו מיט אַנדערע אידן (צו מגלה זיין ווי זיי זיינען שלוחים של הקב"ה), דאַרף ער אויך אין זיי מגלה זיין דעם כח המסירת נפש וואָס יעדער איד האָט בטבע.
ולהוסיף, אַז דערפון וואָס לידת רבקה (און נישואי רבקה זייענדיק בת ג') איז געקומען לאחרי די מסירת נפש באַ דער עקידה — לערנט מען אָפּ, אַז מסירת נפש איז נוגע ניט נאָר צו אנשים נאָר אויך צו נשים און אפילו טף. [כידוע די הוראה פון כ"ק מו"ח אדמו"ר, אַז מיט קינדער דאַרף מען לערנען אויך פרשת העקידה, וכיו"ב (שלא כדעת הטועים אַז דאָס וועט דערשרעקן אַ קינד כו'), וואָרום אַ אידיש קינד בטבע קען (פאַרשטיין און) פילן דעם ענין פון מסירת נפש. ואדרבה — ביי אים איז דאָס מער בגלוי ווי ביי אַן ערוואַקסענעם, ביי אַן ערוואַקסענעם בר שכל].
65לאידך גיסא איז פאַרשטאַנדיק, אַז אע"פ וואָס מסירת נפש איז דער יסוד והקדמה לעבודת ה', דאַרף דערנאָך (אויך) זיין עבודה ע"פ טעם ודעת.
און אַ שליח האָט דעם כח צו קענען מבחין זיין אין יעדן פאַל לפי תנאי המצב ותכונות האדם, ווי ער זאָל צוגיין צו אַ צווייטן און וואָס ער זאָל ביי אים בעיקר אַרויסרופן און מדגיש זיין: דעם ענין פון מסירת נפש, אָדער דעם ענין פון טעם ודעת. אָדער ביידע.
ט. האמור לעיל זיינען אייניקע נקודות וועלכע האָבן אַ ספּעציעלע שייכות צו דעם כינוס השלוחים העולמי וואָס קומט פאַר (אָנהויבנדיק פון) דעם שבת:
מטרת הכינוס איז בכדי עס זאָל זיין דער איש את רעהו יעזורו ולאחיו יאמר חזקסו, אַז שלוחים וועלכע טיילן געמיינזאַמע אינטערעסן און שאיפות, זאָלן זיך צוזאַמענרעדן און איינער דעם צווייטן שטאַרקן און אַרויסהעלפן מיט סברות והצעות,
און אויך — אַלע צוזאַמען אָננעמען החלטות טובות ווי מ'קען נאָכמער צוגעבן אין אויספירן די שליחות בהתאם צום רצון המשלח, וואָס אַ החלטה אָנגענומען ברבים ובציבור (און דערצו — אין אַ מקום קדוש — אַ ביהכנ"ס וביהמ"ד, און אַ זמן קדוש — יום השבת) — האָט אַ סך מער תוקף, וועלכע גיט צוגאָב כח אין אַראָפּברענגען דאָס דערנאָך אין פועל ממש (ווי ערקלערט אין קונטרס החלצוסז).
ובפרט ווען דאָס קומט בקשר מיט אַ כינוס השלוחים העולמי, מכל מרחבי תבל, וועלכע נעמט אַרום אַלע מדינות און אַלע מענטשן ותכונותיהם כו' בכל העולם כולו — במילא איז דאָס דער גרעסטער און שטאַרקסטער ציבור ווי מעגלעך, דעריבער גיט דאָס נאָכמער תוקף און כח אין מקיים זיין די החלטות.
און נאָכמער: וויבאַלד אַז די שלוחים זיינען בטל צום משלח, ביז צום משלח הראשון — דער אויבערשטער, בורא עולם ומנהיגו — קומט אויס, אַז די שלוחים פון כל העולם כולו זיינען, יעדער פון זיי, בעל הבית אויף די גאַנצע וועלטסח. און דעריבער, ווען מ'קלייבט זיך צוזאַמען אין אַ כינוס מיט אַנדערע שלוחים מכל העולם, איז העצם כשאתה תופס במקצתו אתה תופס בכולוסט, ווערט יעדער שליח ווי אַ בעה"ב אויף כל העולם.
י. האָט מען אין דעם די אַלגעמיינע אָנווייזונג און נתינת כח פון שליחות אליעזר אין היינטיקער פּרשה — וואָס האָט אַ ספּעציעלע שייכות (אָפּלערנונג) מיט אַ כינוס שלוחים העולמי (ווי מ'האָט עס אַ נאָמען געגעבן, בהשגחה פרטית):
כוונת ומטרת הכינוס איז ניט בלויז דער צוזאַמענקלייבן זיך פון די שלוחים דאָ איצטער (דבר גדול ביותר מצ"ע), נאָר בעיקר — אַז יעדערער זאָל מיטנעמען די כחות פון דעם כינוס העולמי, צו דערנאָך אומקערן זיך למקומו בעולם [מיט דעם פריילעכן גרוס אַז ער קומט פון אַ כינוס וואו ער איז געווען צוזאַמען מיט שלוחים פון כל העולם כולו],66און נאָכמער פאַרשטאַרקן קיום שליחותו, ביז באין ערוך ווי ער האָט עס געטאָן ביז איצטער (אע"פ וואָס אויך ביז איצטער האָט ער אויפגעטאָן אַ חידוש שלא בערך, וואָס איז גרעסער פאַר „מעשה שמים וארץ", כנ"ל),
ביז אַז ער זאָל אויפמאַכן במקומו בעולם אַ „כינוס השלוחים העולמי":
הן בנוגע צו זיך אַליין (עולם קטן זה האדםע) — צוזאַמענקלייבן אַלע זיינע כחות, אַז ער זאָל זיין נאָכמער איבערגעגעבן ובטל צום (רצון ה)משלחעא,
והן בנוגע צו עיקר שליחותו — צוזאַמענקלייבן אַלע אידן וואָס געפינען זיך דאָרט און אין זיי מגלה זיין ווי זיי זיינען שלוחים של הקב"ה, דורך פאַרשפּרייטן אידישקייט, תורה ומצוות, כולל הפצת המעינות חוצה, באַ די אידן וואָס געפינען זיך במקומו. און דורך דעם — אויפטאָן אַז כל פרטי העולם בחלקו בעולם ווערן צוזאַמענגעקליבן אין אַ נקודה אחת — „לכבודו של הקב"ה"עב, אַ דירה לו יתברך בתחתונים.
ובמיוחד דורך דעם וואָס יעדער שליח וועט אויך האָבן (בויען אָדער קויפן) פאַר זיינע פעולות ומוסדות אַן אייגענעם בנין (ווי גערעדט לאחרונה בארוכהעג), ומה טוב — מיט „איבעריקע" חדרים וואָס וועלן אַרויסרופן אַ רצון, ביז צו אַ הוספה בפועל אין די פעולות — וואָס דאָס גיט צו נאָכמער אין אויספירן מילוי (בשלימות) שליחותו ובאופן של קביעות והרחבה, אין מאַכן מקומו וחלקו בעולם — אַ דירה פאַרן אויבערשטן.
יא. ובכדי נאָכמער מוסיף זיין בכל זה — איז כדאי, אַז לפני סיום הכינוס, זאָלן אַלע שלוחים פאָרן אויפן ציון הק' פון דעם משלח, כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו, און דאָרט לייענען אַ פ"נ כללי בחתימת כל השלוחים, און דאָס איבערלאָזן אויפן ציון (באופן הנהוג).
וואָס דאָס וועט צוגעבן נאָכמער כחות וברכות והצלחות וכו' פון דעם משלח, ביז פון דעם משלח הראשון, דער אויבערשטער אַליין — מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה אין אַלע ענינים, ובמיוחד — אין מילוי השליחות צו מגלה זיין אלקות במקומו בעולם, מתוך מנוחת הנפש ומנוחת הגוף ובהרחבה, בבני חיי ומזוני רויחי.
יב. און דורך דעם וואָס יעדער שליח טוט זיין שליחות במקומו הוא בעולם דורך מאַכן אין דעם אָרט אַ „כינוס השלוחים העולמי" (כנ"ל) — שטעלן זיך צוזאַמען אַלע שלוחים און אַלע זייערע פעולות אַזוי אַז עס ווערט איין „גרויסער" שליח,
און דער „שליח" איז צו זיך מצרף אַ יו"ד — דעם אויבערשטן כביכול, דורך דעם וואָס ער שטייט (עומד ובטלעד) אינגאַנצן בטל לה', ועי"ז ווערט ער שלוחו של אדם (העליון) כמותו ממש, און ביחד עם זה — נעמט דורך דער ביטול אַלע זיינע עשר כחות, אַז ער איז עובד עבודתו בשלימות, בשלימות פון אַלע כחות שלו, און ווי זיי זיינען דורכ גענומען מיט עול מלכות שמים —
67ווערט דורך דעם (שליח בצירוף י') — „משיח"עה, דער גילוי פון יחידה הכלליתעו, און דורך דעם — דער גילוי פון יחידה שבכאו"א מישראל, וואָס „יחידה לייחדך"עז, שלוחו של אדם כמותו ממש, און דער גילוי פון יחידה בכל העולם כולו — „אמיתת המצאו" דאָ למטה מטה, אַ דירה לו יתברך בתחתונים.
און עס ווערט „אלה (מראה באצבעו ואומר אלה) תולדות יצחק", ביז דעם עיקר „תולדה" פון יצחק — די גאולה האמיתית והשלימה, וועלכע איז פאַרבונדן במיוחד מיט יצחק, ליצחק יאמר „כי אתה אבינו"עח.
און נאָך פאַרדעם איצט ממש, בסוף זמן הגלות — האָט מען יצחק וצחוק בכל הענינים, ובפשטות — רב טוב גשמי ורוחני ורוחני וגשמי — גם יחד, ומתוך שמחה וטוב לבב.
א. צום אַלעם ערשטן — „פותחין בברכה"א: אָפּדאַנקען די אַלע וואָס האָבן געוואונטשן אַלע גוטע זאַכן, אין צוזאַמענהאַנג מיט פאַרשידענע געלעגנהייטן,
ובמיוחד — אין צוזאַמענהאַנג מיט די שלוחים וועלכע זיינען געקומען אויף דעם כינוס, און כמה מהם האָבן געבראַכט מיט זיך בריוו פון נאָך אידן וואָס האָבן דאָס איבערגעגעבן דורך זיי (ווייל זיי האָבן אַליין ניט געקענט קומען וכיו"ב) —
און „כל המברך מתברך"ב, בברכתו של הקב"ה וואָס „תוספתו מרובה על העיקר"ג, בטוב הנראה והנגלה, ותיכף ומיד ממש, ובכל המצטרך, און נאָך מערער וויפל זיי ווינטשן זיך אַליין, ווייל ס'איז — „מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה"ד.
ב. מ'שטייט איצטער באַ דעם סיום פון אַ „כינוס שלוחים עולמי".
דערפון איז פאַראַן אַ לימוד פאַר יעדער אידה: דער לשון „כינוס שלוחים ב, כ"ז מרחשון ה'תשמ"ט
עולמי" דריקט אויס אויך דעם כללות ענין השליחות ווי ס'איז דאָ באַ יעדער אידן, נוסף צו דעם ענין השליחות באַ די פרטיות'דיקע שלוחים (וואָס זיינען זיך משתתף אין דעם כינוס).
ובפרט אַז דער נאָמען פון דעם כינוס איז „כינוס שלוחים עולמי" (מ'האָט מוסיף אָדער עכ"פ מדגיש געווען דעם וואָרט „עולמי"). וואָס דער וואָרט „עולמי" איז מעורר וועגן יעדער איד'ן בתוך כלל ישראל (ובמיוחד די וואָס האָבן באַקומען זייער חינוך דורך די שיחות ומאמרי כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו), ווייל „את העולם נתן בלבם"ו.
ג. והביאור בזה: אַזוי ווי התורה כללות ופרטות נאמרהז, אַזוי איז אויך אין דעם ענין ה"שליחות" — כללות ופרטות נאמרה.
כללות ענין שליחות:
„תורה צוה לנו משה, מורשה קהלת יעקב"ח — צו יעדען אידן ווענדן זיך כל הענינים וואָס שטייען אין תורת משה. און איינער פון די ענינים עיקריים וואָס שטייען אין תורה איז — אני לא נבראתי אלא לשמש את קוניט. וואָס דאָס ווערט אויפגעטאָן דורך דעם וואָס אַ איד נעמט אויף זיך די שליחות אויף וועלכע זיין נשמה איז געשיקט געוואָרן מלמעלה69(„נשמה שנתת בי טהורה היא, אתה בראתה כו' אתה משמרה בקרבי"י) — „לשמש את קוני".
ובפרט, בשעת אַ איד טראַכט וועגן דעם וואָס ער זאָגט פאַרן אויבערשטן דריי מאָל אַ טאָג בתפלתו, „ונפשי כעפר לכל תהי'"יא, איז דאָך פאַרשטאַנדיק אַז זיכער מיינט ער דאָס, און במילא דאַרף עס משפיע זיין אויך לאחרי זה. ובפשטות, אַז ער פילט ווי ער איז בטל („ונפשי כעפר") און ווי צו אים ווענדן זיך אַלע עניני תורה ומצוות.
אין וואָס באַשטייט די שליחות פון „לשמש את קוני"? זאָגט מען אויף דעם דער ביאור, אַז דאָס איז די עבודה פון מתקן זיין את העולם כדי אַז עס זאָל זיין אַ דירה לו ית' בתחתוניםיב.
און דערביי איז מען מדגיש „תחתונים" ל' רבים, אַז דאָס מיינט ניט נאָר אים אַליין, אָדער נאָר זיינע נכסים, אָדער זיינע בני בית וכו'; „תחתונים" ל' רבים מיינט כל העולם כולו, ביז אין אַלע פרטים ופרטי פרטים. וואָס דאָס ווערט אויפגעטאָן דורך דעם וואָס אַ איד פירט זיך לויט ווי תורה ווייזט אָן און איז אים מסביר ווי צו פירן זיך, כדי צו מאַכן אַ דירה לו ית' בכל עולם הזה התחתון.
אין איינפאַכע ווערטער: דער אויבערשטער האָט איינגעשטעלט אַז יעדער איד בכל יום ויום וואָס ער לעבט אַלס נשמה בגוף, זאָל האָבן אויף זיך די שליחות צו טאָן און אויסנוצן כל כחות הנפש וואָס ער האָט ב"מזומן" (אַלס אַ נשמה בגוף) אויף מאַכן אַז דער אויבערשטער זאָל שוכן זיין בכל עולם הזה התחתון.
ד. און אין דער שליחות — פון מאַכן אַ דירה לו ית' בתחתונים — גייען אַריין אַלע אידן — אנשים נשים וטף, אַז אויב זיי פירן זיך־אויף ווי עס שטייט אין שו"ע, מאַכן זיי דורך דעם אַ דירה לו ית' בעולם הזה התחתון.
וואָס דאָס רעדט זיך אפילו וועגן אַ מענטשן וואָס ער איז ניט קיין עסקן ציבורי, און בכלל אַ מענטש וואָס לעבט פאַר־זיך (מאיזו סיבה שתהי'), ביז וואַנעט אַז ס'רעדט זיך אפילו וועגן אַ קליין קינד וואָס איז נאָך פאַר בר־מצוה אָדער בת־מצוה, ווי ערקלערט אין תורה בארוכה ובפשטות, כדי אַז ס'זאָל זיין פאַרשטאַנדיק אפילו צו אַ פשוט'ן איד (אויף וויפל אַ איד קען זיין „פשוט").
ווי אַזוי קען יעדער איד, און אפילו אַ קליין קינד בפשטות [אָדער אַ „קליין קינד" אין הבנה והשגה (אָבער אין יאָרן — האָט ער שוין אַ ווייסע באָרד)ז, מאַכן אַ דירה לו ית' בתחתונים?
איז דער ביאור בזה מובן בפשטות: ס'איז אַ דין אין רמב"םיג אַז „צריך כל אדם שיראה . . כל העולם כולו חציו זכאי וחציו חייב . . עשה מצוה אחת הרי הכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות, וגרם לו ולהם תשועה והצלה"!
און דער דין איז פאַרשטאַנדיק אין שכל הפשוט (ופשיטא אַז ס'איז ניט אַן ענין של „גזירה גזרתי"), ווייל אין שכל הפשוט (אפילו פון אַ קינד) איז פאַרשטאַנדיק אַז בשעת מ'וועט מוסיף זיין70אן איין־ון־איינציקע נקודה לצד אחד אויף אַ „משקולת" (אַ וואָג, מאזנים) וועלכע איז שקול — מחצה אַזוי און מחצה אַזוי — וועט דאָס מכריע זיין די גאַנצע וואָג (לצד אחד). ועד"ז איז פאַרשטאַנדיק אין שכל אַז הכל הולך אחר הרוב.
וואָס דאָס איז פאַרשטאַנדיק אין שכל אנושי אפילו פון אַ ניט־אידן, ועאכו"כ פון אַ אידן [ווייל ס'רעדט זיך וועגן אַ הודעה פון תורת אמת, וואָס זי איז „דבר ה'", צו דעם „חלק אלוקה ממעל ממש"יד, ווערט דאָך אַ יחוד נפלא שאין כמוהו נמצא כלל, צווישן די הודעה (דבר ה') מיט יעדער אידן].
וע"פ ביאור זה — ווי אַזוי אַ מעשה אחד פון יעדער איד קען ברענגען ישועה והצלה לכל העולם כולו — גיט דאָס אויך אַ פאַרשטאַנד ווי אַזוי יעדער איד קען זיין אַ שליח אויף לעשות לו ית' דירה בתחתונים, בכל העולם כולו.
ה. ע"פ כל הנ"ל, איז מובן די נקודה ה"עולמי" אין דעם ענין ה"שליחות" בכללות —
דאָס וואָס יעדער איד, ועאכו"כ כלל ישראל, האָט אויף זיך די שליחות צו מאַכן אַ דירה לו ית' בתחתונים, תחתונים ל' רבים, בכל עולם הזה התחתון — „עולמי".
ו. עד"ז איז דאָ דער ענין ה"שליחות" בפרטות (ופרטי פרטיות):
צווישן אידן עצמם זיינען פאַראַן אויסגעקליבענע אידן וואָס באַ זיי איז דער ענין השליחות מער בהדגשה און מער בגלוי.
ביז וואַנעט אַז ס'איז דאָ אַזוינע וואָס מ'האָט בהשגחה פרטית אויסגעקליבן און ממנה געווען אַלס אַ שליח צו נאָך אַ קבוצה פון אידן, אַמאָל גאָר אַ גרויסע קבוצה, אָדער צו אַ גאַנצע שטאָט אָדער אַ גאַנצע מדינה, וכיו"ב.
און מ'האָט זיי זיכער געגעבן כחות כדי זיי זאָלן קענען דורכפירן זייער שליחות, און דורכפירן דאָס בשלימות.
וואָס זייער שליחות עיקרית באַשטייט אין דעם, וואָס זיי דאַרפן מעורר זיין און אויפוועקן די אידן מיט וועמען זיי טרעפן זיך — אַז זיי (די אידן) זאָלן זיך דערמאָנען אויף זייער שליחות, און אויפוועקן אין זיך די כחות וואָס זיי האָבן אויף צו דורכפירן די שליחות זייערע.
טאַקע, אָנהויבנדיק פון זיך אַליין און פון די אייגענע בני בית, אָבער דערנאָך אויך באַ די אידן אַרום, ביז — „מי שיש לו מנה רוצה מאתיים"טו — גיין און מוסיף זיין אַלץ מערער און מערער (ויש להאריך בכגון זה).
ז. און אין דער שליחות איז דאָ אַן ענין „עולמי" בפרטות — כמדובר לעיל (ס"ב), אַז דער כינוס השלוחים ווערט אָנגערופן „כינוס עולמי":
אמת טאַקע, עס דאַרף זיין קשוט עצמך תחילהטז, אָבער דערנאָך דאַרף ער טראַכטן וועגן דער גאַנצער וועלט, ועאכו"כ, אַז מ'האָט אים צוזאַמענגעקליבן אין אַ „כינוס" און מ'האָט אים מודיע געווען אַז דאָס איז אַ „כינוס עולמי", אַז דאָס נעמט אַרום די גאַנצע וועלט.
71וואָס דער פירוש אין דעם („כינוס שלוחים עולמי") איז ניט נאָר אַז דער שליח איז אַ טייל פון דער וועלט, אָבער ער האָט אַ שייכות נאָר מיט אָט דעם טייל וועלט; נאָר דורך דעם וואָס ער איז אַ טייל פון דער וועלט — באַקומט ער אַ שייכות צו כל העולם כולו.
און אַ שייכות ניט נאָר מצד דעם וואָס ער האָט דעם חלק און זכות אין דעם וואָס די וועלט ווערט אַ דירה לו ית' בתחתונים, נאָר — ער האָט אַ טייל, ביז אַ טייל ממש — אַ השתתפות — אין די פעולות אין אידישקייט וואָס ווערן אויפגעטאָן אין אַ פינה נידחת, אַ פינה רחוקה, פון דער וועלט, אַן אָרט אין וועלכע ער איז קיינמאָל ניט געווען, קיינמאָל ניט געשיקט אַהינצו קיין בריוולעך וכו'.
דורך דעם וואָס דער שליח רעדט מיט אַ אידן במקומו הוא, און דער איד האָט דערנאָך איבערגעזאָגט דעם וואָרט צו אַ צווייטן אידן א.אַ.וו., וועט דאָס סוכ"ס אָנקומען דערנאָך אויך צו אַ אידן וואָס געפינט זיך אין אַ פינה נדחת, און דאָס וועט האָבן אויף אים אַ ווירקונג.
ווייל דער וואָרט איז דאָך גענומען געוואָרן פון תורה, אָדער פירושי התורה, אָדער פון אַ פרט שבתורה וכו', איז במילא פאַרשטאַנדיק אַז דער וואָרט וועט סףסוף פועל זיין פעולתו, און פועל זיין בהתאם צו דעם פון וועמען דער וואָרט שטאַמט, וואָס דאָס איז דער אויבערשטער אַליין, דער מקור ראשון פון דעם וואָרט,
און דערפאַר, איז אע"פ וואָס דערנאָך ווערט דער וואָרט איבערגעזאָגט דורך די תנאים ואמוראים, און גדולי ישראל שבכל דור ודור, ביז אַז דאָס ווערט איבערגעזאָגט דורך אַ מלמד דרדקי פון אַ בן חמש למקרא, וואָס זאָגט איבער דעם וואָרט צו אַ קליין קינד (אַ אינגעלע אָדער אַ מיידעלע), און דערנאָך גייט דער וואָרט אַ דורך, דורך אַ פּיצל קינד
— אעפ"כ, וויבאַלד אַז דאָס רעדט זיך וועגן אַ וואָרט וואָס ווערט געזאָגט (אפילו) דורך אַ פּיצל (אָבער אַ אידישן) קינד וואָס האָט אַ נשמה וואָס איז אַ „חלק אלוקה ממעל ממש", איז פאַרשטאַנדיק ווי אַזוי דער וואָרט פועל'ט אויף מיטן גאַנצן שטורעם.
און ווי געזאָגט פריער (ס"ד), אַז אע"פ וואָס דאָס איז לכאורה אַ גוזמא הכי גדולה: ס'קומט צו פאָרן אַ יונגערמאַן אָדער אַ פרוי, אַ מיידל אָדער אַן אינגל אַלס אַ שליח במקום מסויים, און מ'זאָגט, אַז דורך זיין זאָגן אַ וואָרט במקום מסויים וועט ער איבערקערן אַ וועלט, און ער וועט מכריע זיין און ברענגען תשועה והצלה לכל העולם כולו!
מ"מ, לויטן ביאור הפשוט אין דעם ווערט דאָס פאַרשטאַנדיק אין שכל הפשוט, און אפילו ביי ניט אידן, ועאכו"כ ביי אַן „עם חכם ונבון"יז, כמדובר כמה פעמים.
ט. ועפ"ז איז פאַרשטאַנדיק אַז ער האָט אַ חלק אין דער פעולה בפינה נדחת שבעולם, ווייל:
ווען דער וואָרט קומט אָן צו יענעם אידן וואָס געפינט זיך בפינה נדחת — וועט מען זאָגן: וועמענס וואָרט איז דאָס? דאָס איז דער וואָרט פון אָט דעם72ערשטן אידן (דער שליח), וואָס איז כלול אין דעם וואָרט וואָס איז אָנגעקומען צו דעם אידן וואָס געפינט זיך בפינה נדחת, און דעריבער האָט דער שליח דורך דעם אַ חלק ממשי (בגשמיות, ביז בחומריות) בהפצת היהדות, און (אין דעם צווייטן נוסח) אין מאַכן אַ „דירה לו ית'", אין יענער פינה נדחת.
ווי פאַרשטאַנדיק אויך בפשטות: מצד דעם וואָס יענע פינה נדחת איז געוואָרן אַ דירה צום אויבערשטן, איז דאָך ניט שייך דאָרטן זאָגן קיין התחלקות אמיתית, ווייל „העצם כשאתה תופס במקצתו אתה תופס בכולו"יח, דערפאַר איז פאַרשטאַנדיק בפשטות, ווי דער (שליח) וואָס זאָגט דעם וואָרט האָט אַ חלק אין דער דירה וואָס איז געוואָרן — דורך דעם וואָרט — אין יענער פינה נדחת,
אע"פ וואָס ווען ער האָט געזאָגט דעם וואָרט (דעם ערשטן מאָל) האָט ער ניט געוואוסט און אפילו ניט געהאַט קיין השערה אַז זיין וואָרט וועט סו־כל־סוף אַהינצו אָנקומען.
א
י. המדובר לעיל — וועגן דער שליחות פון יעדן אידן צו מאַכן אַ דירה לו ית' בתחתונים — האָט אַ שייכות מיוחדת מיט פרשת השבוע (כידועיט אַז מ'דאַרף „לעבן מיט דער צייט"), פרשת תולדות, און אין דער פרשה גופא — מיט חלק הפרשה וואָס האָט אַ שייכות צו דעם טאָג אין וואָך, ובעניננו — יום שני פון פרשת תולדות.
אין דעם סיום פון דעם שיעור חומש שטייטכ: „ויזרע יצחק בארץ ההיא וימצא בשנה ההיא מאה שערים, ויברכהו ה'".
והענין בזה, ובהקדים אַז יצחק אבינו צייכנט זיך אויס דערמיט (ווי ער זאָגט אין מדרשכא) וואָס ער איז דער ערשטער (אויך פון די דריי אבות) וואָס „נימול לשמונה".
אברהם אבינו איז נימול נאָכדעם וואָס רוב ימי שני חייו זיינען שוין דורכגעגאַנגעןכב, ובמילא איז רוב עבודתו געווען קודם שנימול; משא"כ באַ יצחק'ן האָט זיך זיין עבודה אָנגעהויבן לאחרי המילה לשמונה.
והענין:
דער רמב"ם איז מבאר (אין מורה נבוכיםכג) אַז דאָס וואָס מילה איז אָפּגעלייגט געוואָרן אויפן אַכטן טאָג, איז דאָס ניט מצד אַ סיבה צדדית, נאָר ווייל קודם דעם אַכטן טאָג איז ניט מעגלעך דאָס טאָן:
אַזוי ווי אַ אידישער נפש איז אַ דבר הכי יקר, און מ'קען דאָס ניט אומקערן צוריק, איז דערפאַר לייגט מען אָפּ די מילה ביז ווען ס'איז זיכער אַז ס'וועט ניט שאַטן דעם קינד ח"ו, וואָס דאָס איז בשעת „תחילת כניסת נפש זו הקדושה" (ווי עס שטייט אין דעם אַלטן רבין'ס שו"עכד),
אין אַנדערע ווערטער, גלייך ווען עס הויבט זיך אָן זיין חיים בפשטות אַלס אַ73נשמה בגוף (בשעת „תחלת כניסת נפש זו הקדושה") — נאָך איידער ער ווערט אַ מחוייב בהמצוות — קומט תיכף דער ענין המילה, וואָס טוט אויף דעם קשר, ביז וואַנעט אַז ס'ווערט איין זאַך ממש — זיין גוף, „בריתי בבשרכם"כג, מיטן אויבערשטן כביכול.
[און דער קשר איז פאַראַן אויך באַ נשים, ווי די גמרא זאָגטכו אַז „אשה כמאן דמהילא דמיא"; דער „מהילא" באַ זיי איז פּונקט אַזוי ווי ביי אַ זכר, כמדובר כמה פעמים דער ביאור הדבר בזה, ואין כאן המקום].
ד.ה. מצות מילה דריקט אויס די עבודה פון מאַכן אַ „דירה לו ית' בתחתונים", אַז די דברים גשמיים זאָלן זיין פאַרבונדן מיטן אויבערשטן, עד כדי כך אַז קדושה נעמט זיי דורך, און זיי ווערן אַ דבר קדוש.
[וכידועכז אַז מצות מילה איז די איינציקע מצוה קודם מתן תורה וואָס האָט פאַרבונדן אַ דבר גשמי מיט קדושה, און אין אַן אופן אַז עס איז אַ נקיטת חפץ של קדושה (בדוגמא ווי לאחרי מתן תורה), משא"כ שאר ענינים גשמייםכח].
און דערפאַר, כדי מ'זאָל קענען מאַכן אַ דירה לו ית' בתחתונים, דאַרף פריער זיין בדוגמת זה אין דעם אידן, אַז ווען זיין גוף ווערט אַ דירה צו זיין נשמה, וואָס דאָס איז ווען ער ווערט אַלט אַכט טעג, דעמולט קען ער טאָן די עבודה פון מאַכן אַ דירה בתחתונים פאַרן אויבערשטן — קיום מצות מילה.
און דאָס איז ענינו פון יצחק:
יצחק איז געווען דער ערשטער פאַר מתן תורה (איידער ס'איז געוואָרן די עבודה פון ממשיך זיין קדושה אין די דברים גשמיים — דירה לו ית' בתחתונים) וואָס זיין עבודה האָט זיך אָנגעהויבן מיט מצות מילה — מאַכן אַ דירה לו ית' בתחתונים (און דערנאָך איז געקומען זיין גאַנצע עבודה במשך ימי חייו).
יא. על פי זה וועט זיין פאַרשטאַנדיק דאָס וואָס עס שטייט „ויזרע יצחק בארץ ההיא וימצא בשנה ההיא מאה שערים ויברכהו ה'":
אע"פ וואָס עס איז געווען „הארץ קשה והשנה קשה"כט, תחתון שאין תחתון למטה הימנו, מ"מ ניט קוקנדיק וואָס פאַר אַן ארץ און וואָס פאַר אַ שנה עס זאָל נאָר זיין, איז — „ויזרע יצחק", יצחק האָט פאַרזייט אָן קיינע חשבונות — צי ער וועט מצליח זיין, אָדער ס'איז אַ ספק צי ער וועט מצליח זיין, וואָרום באַ יצחק (דער ראשון שנימול לשמונה) איז בהדגשה די עבודה פון מאַכן אַ דירה בתחתונים, כנ"ל.
ולהוסיף, אַז דאָס איז בהתאם צו זיין נאָמען יצחק (ווי דער פסוק איז (מפרש) מדגיש — „ויזרע יצחק), ע"ש — „כל השומע יצחק לי"ל — מ'האָט הנאה צו אַ קוק טאָן אויף אים, וואָרום מ'זעט אַ קינד וואָס דער אויבערשטער האָט באַשאַפן זיין גוף און אים אַראָפּגעשיקט אַ נשמה, „נשמה שנתת בי טהורה היא", כדי ער זאָל מאַכן אַ צחוק צום אויבערשטן, ובסגנון אחר — אַ דירה לו ית' בתחתונים.
74און אַזוי איז אויך דער לימוד לכאו"א אין זיין עבודת השליחות פון מאַכן אַ דירה לו ית' בתחתונים, אַז דאָס דאַרף געטאָן ווערן בלי קיינע חשבונות, אפילו ווען עס רעדט זיך וועגן אַן ארץ קשה, אעפ"כ, אַזוי ווי אין שו"ע שטייט אַז מ'דאַרף טאָן — טוט ער אַזוי.
ביחד עם זה איז פאַרשטאַנדיק, אַז הגם וואָס די פעולה עצמה דאַרף זיין געטאָן אָן קיינע חשבונות, אעפ"כ, איז דאָס ניט אין אַן אופן אַז דער אויבערשטער זאָגט: דו דאַרפסט טאָן, און וואָס וועט זיין דערנאָך איז דיר ניט נוגע; נאָר פאַרקערט —
תורה דערציילט אים, אַז דער אויבערשטער איז אים מבטיח, אַז ניט קוקנדיק אין וואָס פאַר אַן ארץ און וואָס פאַר אַ שנה ער האָט פאַרזייט, איז „ויברכהו ה'" — דער אויבערשטער בענטשט אים, און מיט אַ ברכה וואָס נעמט אַרום אַלע ברכות, וואָס בכללות איז דאָס מאה ברכות [און דערפאַר איז דער דין בשו"עלא אַז יעדער איד דאַרף זיך משתדל זיין בכל יום (אפילו בשבת וביום הכפורים וכיו"ב) צו מאַכן לכל הפחות מאה ברכות] — „וימצא מאה שערים".
ד.ה. אַז די ברכה — וואָס קומט דורך דער עבודה פון אַ יחיד, יצחק — טוט אויף און איז כולל אין זיך די גאַנצע וועלט וכוללת כל הברכות כולם. ובפרט ווי רש"י איז דערנאָך מפרש (און אַז רש"י ברענגט דאָס אַראָפּ איז דאָס אַ הוכחה אַז דאָס איז פאַרבונדן מיט פשוטו של מקרא) אַז „ורבותינו אמרו, אומד זה למעשרות הי'", אַז דאָס איז צען מאָל מאה! — אלף.
און בשעת מ'האָט אלף, ווערט דעמולט אַ נייער סדר אין אַ נייער וועלט, כאילו ווי מ'האָט איבערגעמאַכט די גאַנצע וועלט מתחילתה,
וכידוע אַז מספר אלף ווייזט אויף אַ נייער סדר ודרגאלב, ביז אַ נייע „וועלט". ביז אַז אלף (טויזנט) איז אויך דער אָפּטייטש (אות) אל"ףלג, ווייל נאָכדעם וואָס מ'האָט אלף (טויזנט) [דורך דער עבודה פון יעדער פלוני בן פלוני (וואָס איז כולל סיי אנשים סיי נשים סיי טף, כמדובר לעיל (ס"ד ואילך)] הויבט זיך דאָס אָן פון אל"ף — אַ נייער סדר באופן הנהגת העולם.
און די אַלע ענינים וואָס ער האָט אויפגעטאָן ביז דעמולט, זיינען ניט ח"ו לא יחשבו, נאָר אדרבה, זיי ווערן אַ יסוד און אַ קומה תחתונה אויף וועלכע עס ווערט געבויט אַ קומה על גבה. און אַזוי איז בשעת ער טוט דאָס דעם צווייטן מאָל, ווערט דאָס אַ קומה שלישית, און אַ קומה רביעית, ביז איןסוף קומות.
וואָס זיי אַלע ווערן נכלל אין די ד' עולמות אבי"ע. מ'הויבט אַן אויפטאָן אין עולם העשי', און לאחרי וואָס מ'איז משלים די עבודה בעולם העשי', קומט די פעולה אין יצירה און דערנאָך אין בריאה, ביז אין אצילות. און דערנאָך ווען ער האָט דעם ערשטן סדר השתלשלות פון עולמות אבי"ע בשלימות, הויבט זיך אָן דעמולט דער „עולם חדש ראה"לד, אַז ער האָט די עבודה פון75משלים זיין דעם סדר פון עשי' יצירה בריאה ואצילות שלמעלה מסדר אבי"ע שלפני זה, כמדובר כמ"פ.
יב. און אַזוי ווי באַ יצחק, אַז דורך זיין עבודה אין מאַכן אַ דירה לו ית' בתחתונים אָן חשבונות איז געוואָרן „ויברכהו ה'", אַזוי איז דאָס באַ יעדער איד, אַז זיין עבודה אין מאַכן אַ דירה לו ית' בתחתונים ובאופן פון גיין „מחיל אל חיל"לה, פון איין וועלט צו אַ נייע וועלט — ווערט געטאָן מתוך בריאות הנכונה בגשמיות — אַלע ברכות והצלחות, ובריאות ברוחניות — וואָס בכללות איז דאָס די ג' קוין שעליהם „העולם עומד על התורה ועל העבודה ועל גמ"ח"לו.
און אַזוי גייט ער מחיל אל חיל אַלס אַ נשמה בגוף, ביז וואַנעט אַז דאָס ברענגט די גאולה האמיתית והשלימה, און עס ווערט „לתקן עולם במלכות שד־י"לז.
וואָס דעמולט, לאחרי גאולה האמיתית והשלימה, באַווייזט מען אַ איד וואָס ער האָט אויפגעטאָן בעולם הזה קודם הגאולה, און ווי דאָס האָט אים געהאָלפן און אים געבראַכט צו דער גאולה האמיתית והשלימה,
און דעמולט הויבט זיך ערשט אָן אַן עבודה חדשה מיט אַ סדר חדש, שטייגן מחיל אל חיל ביז אין אַן אופן פון אין סוף, ביז צו „יראה אל אלקים בציון"לה, „והוא יכוננה עליון"לח.
יג. בהמשך להמדובר לעיל בנוגע צו די ברכות וואָס אַ איד באַקומט פון דעם אויבערשטן (וכמדובר לעיל אין דעם שיעור חומש היומי — „ויזרע יצחק בארץ ההיא וימצא בשנה ההיא מאה שערים, ויברכהו ה'"), וועט מען דערמאָנען נאָך אַן ענין וואָס רעדט זיך אין דער פרשה, אַן ענין פון תוספת וריבוי ברכות און ווי דאָס איז פאַרבונדן מיט כל העולם כולו („עולמי") — „ויתן לך האלקים מטל השמים ומשמני הארץ ורוב דגן ותירוש"לט.
ווי רש"י טייטשט אָפּ [וואָס באַווייזט אַז ס'איז פשוטו של מקרא], „יתן ויחזור ויתן". וואָס דאָס אונטערשטרייכט דעם ריבוי ברכות שבזה — אַז די ערשטע ברכה וואָס מ'גיט אַ אידן איז „ויתן לך גו'", מיט אַ וא"ו המוסיף, אַז מ'גיט אים מלכתחילה כפליים לתושי', ניט נאָר אַן ערשטע ברכה („יתן") נאָר צוויי ברכות („יחזור ויתן")!
ביז אַז די ברכה ותוספת ברכה איז כולל כל סדר השתלשלות כולו — סיי „מטל השמים" און סיי „משמני הארץ".
און עד כדי כך ווערט די ברכה (אין דעם פסוק) אַן ענין כללי — אַז דאָס איז איינגעשטעלט געוואָרן, לויט מנהג ישראל תורה הואמ, אין תפלת ישראל:
ווי אַזוי הויבט מען אָן די וואָכעדיקע פעולות יעדער וואָך? איז דאָס לאחרי וואָס מ'מאַכט „הבדלה",
[להעיר, אַז הבדלה איז אויך פאַרבונדן מיט די ד' עולמות; הבדלה האָט אין זיך דעם ענין פון יין, נר, בשמים און הבדלה — כנגד די ד' עולמות].
ולאחרי „הבדלה" (און די ברכה אחרונה, אָדער פאַר ברכה אחרונה),76זאָגט מען: „ויתן לך האלקים מטל השמים ומשמני הארץ ורוב דגן ותירוש".
און דערנאָך איז מען מסיים — לויט דעם נוסח פון דעם אַלטן רבי'ן (בסידורו — השוה לכל נפש) — מיטן ענין השלום, וואָס שלום כאן הכל כאןמא.
און נאָך פאַר דעם (פאַרן סיום) דערמאָנט מען אויך וועגן דוד המלך, נוסף צו דעם וואָס מ'דערמאָנט דעם ענין הגאולה כמ"פ לפנ"ז (אין דעם נוסח פון „ויתן לך"), און דערנאָך איז מען מסיים (כאמור) מיטן ענין השלום, וכמה פעמים „שלום", און שלום פאַרבונדן דוקא מיט דוד'ן.
און ס'ווערט דערנאָך אַ שלום בכל העולם כולו, אָנהויבנדיק פון דעם שלום אמיתי, וואָס דאָס איז די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו, דורך דוד מלכא משיחא [ובפרט אַז נאָך אמירת „ויתן לך" קומט „סעודתא דדוד מלכא משיחא"].
ועוד וזה העיקר: אַז די אַלע ברכות קומען גלייך נאָך פאַר שבת נאַכט, און פאַר שבת, און פאַר פרייטאָג, און פאַר ז. וו. ביז פאַר אָנהייב וואָך; וויבאַלד אַז מ'האָט שוין דעם גאַנצן שטורעם פון דעם „ויברכהו הוי'", און אַ ברכה פון „מאה שערים", כולל דעם צווייטן אָפּטייטש אין דעם, צען מאָל (מאה) אַזויפיל. און דערנאָך אויך בהמשך הסדרה, „ויתן לך — יתן ויחזור ויתן" — איז פאַרשטאַנדיק, אַז דאָס קען שוין איצטער אַלץ מקויים ווערן,
יד. דערפאַר וועט מען אויך מסיים זיין, כנהוג כמה פעמים, מיט דעם ענין הצדקה אין אַן אופן פון כפליים לתושי' (בהתאם צו „יתן ויחזור ויתן").
וואָס יעדער ענין פּון כפליים איז דאָך פאַרבונדן מיט ענין הגאולה, כמבואר אין די מאמרים פון דעם רבי'ן מהר"שמב (מלכתחילה אַריבער) בענין „אותיות כפולות", ווי לדוגמא דעם נאָמען פון „צמח צדק" וואָס איז פאַרבונדן מיט משיח'ס נאָמען — צמח שמומג.
וואָס דורך דערמאָנען משיח'ס נאָמען — איז דאָס שוין מעורר ומזרז און ס'ווערט „געבראַכט" דער וועמענס נאָמען מ'האָט דערמאָנט, וויבאַלד אַז מ'דערמאָנט אים באופן המיוסד ע"פ תורה, וואָס זי איז תורת אמת און (אויך) תורת חיים, הוראה בחיים,
ביז אַז מ'ברענגט אַראָפּ בפועל די גאולה ע"י צמח שמו, תיכף ומיד ממש.
און דעמולט גייט מען צוזאַמען מיט משיח'ן, און צוזאַמען מיט נשיא דורנו, וכל בני ובנות ישראל, אנשים ונשים וטף, אין אַן אופן פון „שמח" און „תשמח" און „הקהל",
און אין אַן אופן פון אַ „שנה תמימה" (שנת העיבור), אַז אַלע ענינים זיינען אין אַן אופן פון „תמים" מיט אַלע פירושים שבדבר, אָנהויבנדיק פון דעם פירוש בפשטות:
ס'ווערט גאַנצקייט באַ יעדער אידן אין זיין לעבן סיי בגשמיות סיי ברוחניות; אַ גאַנצקייט אין זיין לעבן בנוגע לבני ביתו מיט זיין גאַנצער77קהילה, מיטן גאַנצן עם ישראל. ביז גאַנצקייט אין דער גאַנצער וועלט, אַז ס'ווערט „לתקן עולם במלכות שד" — אַ וועלט וואָס איז גאַנץ מיטן אויבערשטן בורא העולם ומנהיגו.
עאכו"כ „תמימה" לויט אַלע פירושים פון נשיא דורנו — וואָס ער איז געווען דער „מנהל פועל" און פון די מייסדים פון „תומכי תמימים", און פון כל עניני תמימות,
אָנהויבנדיק פון „תמימות" בפשטות: אַ גאַנצקייט אין בריאות הגשמית, אַ גאַנצקייט אין בריאות הרוחנית, און גאַנצקייט אין אַלע נכסים.
ביז די „תמימות" וואָס איז בהתאם צו אַ כינוס „עולמי" (ווי דערמאָנט פריער ס"ב ואילך): מ'קלייבט צוזאַמען די גאַנצע וועלט מיט זיך (וואָס דאָס האָט יעדער איד בכח), און דערנאָך גייט מען מיט דער גאַנצער וועלט, „בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותיו"מד אנשים נשים וטף, „קהל גדול ישובו הנה"מה,
ותיכף ומיד ממש ווערט עס אָן אויסגעלייזטע וועלט אין אַן אופן הכי שלם והכי תמים, כמדובר לעיל.
וכמדובר — „ויברכהו הוי'", און מיט „מאה שערים", „יתן ויחזור ויתן",
ותיכף ומיד ממש.
[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן לכל אחד ואחת מהשלוחים והשלוחות שיחיו ב' שטרות של דולר, על מנת לתת אותם (או חילופם) לצדקה. ואח"כ נתן כ"ק אדמו"ר שליט"א כנ"ל לכאו"א מהנוכחים שיחיו].