משיחת ש"פ תשא, כ' אדר ראשון ה'תשמ"ט

א. ס'איז באַוואוסט דער וואָרט פון דעם אַלטן רבי'ן (איבערגעגעבן דורך כ"ק מו"ח אדמו"ר)^א אַז „מען בעדאַרף לעבן מיט דער צייט", דאָס מיינט „אַז מ'דאַרף לעבן מיט פרשת השבוע, ניט נאָר לערנען די פרשת השבוע יעדן טאָג, נאָר לעבן מיט איר".

דאָס הייסט, אַז הגם אַ איד באַקומט חיים גשמיים (בדרך הטבע) דורך עסן און טרינקען וכו', דאַרף ביי אים צוקומען לעבן, ביז באופן עיקרי (ביז אין גשמיות'דיקן לעבן, נוסף צו חיים רוחניים) דורך לעבן מיט דער פרשת השבוע בתורה — תורת חיים — וואָס ער לערנט.

דערפון איז אויך מובן, אַז אין תורה עצמה — וויבאַלד אַז זי אַנטהאַלט אַ ריבוי פרשיות — איז דורך יעדער פרשה (וענין) בתורה וואָס אַ איד לערנט, קומט ביי אים צו אַ נייע הוספה וחידוש אין זיין לעבן און עבודה (אין צוגאָב צו דער חיות פון לעבן מיט די פריערדיקע פרשיות).

עד"ז איז פאַרשטאַנדיק אויך בנוגע צו אונזער פרשה, כי תשא — און נאָך מיט אַ ספּעציעלע הדגשה בדבר:

פ' כי תשא קומט נאָך כו"כ פרשיות אין וועלכע עס ווערן אָנגעזאָגט אַ ריבוי הוראות און מצוות, ועאכו"כ די פרשה פון מתן תורה, וואו עס שטייען די עשרת הדברות, וועלכע זיינען כולל כל התרי"ג מצוות און אויך די ז' מצוות דרבנן^ב, ביז — כל התורה כולה^ג, און דערנאָך די ריבוי דינים אין פ' משפטים, און דערנאָך דער ציווי אויף עשיית המשכן וכו' אין פ' תרומה ותצוה.

אעפ"כ, קומט צו בפ' כי תשא אַ חידוש אין דעם לעבן און עבודה פון אַ אידן, א חידוש אפילו לגבי שלימות העבודה בקיום התומ"צ ווי געגעבן געוואָרן באַ מתן תורה!

און ווי ס'איז אונטערשטראָכן גלייך בתחלת הפרשה (און — שם הפרשה) — „כי תשא את ראש בני ישראל", אַז עס קומט־צו אַ נשיאות ראש ביי אידן^ד. דאָס הייסט: ניט קוקנדיק ווי הויך אידן זיינען געווען ביז דעמולט, כולל אַז באַ זיי, באַ יעדערן פון זיי, איז שוין פאַראַן (ע"פ תורה) אַ ראש אַף די פּלייצעס — ווערט אויפגעטאָן אין דער פרשה אַז „תשא את ראש" (אפילו זייער ראש, ועאכו"כ אַלע אַנדערע חלקים, וועלכע זיינען למטה און נעמען זיך מן הראש) תשא צו נאָך אַ העכערע דרגא.

ועד כדי כך אַז די גמרא זאָגט^ה: „אמר משה לפני הקב"ה, רבש"ע במה תרום281קרן ישראל, אמר לי' בכי תשא", „אם באת לשאת ראשם בהגבהה קח מהם כופר לצדקה"^ו, ד. ה. אַז אע"פ וואָס באַ משה מצד עצמו איז אַ שאלה „במה תרום", זאָגט אים דער אויבערשטער די עצה לזה, דורך „כופר לצדקה".

ב. דאַרף מען פאַרשטיין:

וואָס איז דער חידוש אין פ' שקלים (בפ' כי תשא) לגבי מתן תורה, ביז אַז דורך דעם ווערט אויפגעטאָן אַ נשיאות ראש אין אידן אפילו לגבי דער תכלית העלי' שלהם באַ מתן תורה^ז (לפני זה) — ווען זיי זיינען געוואָרן „ממלכת כהנים וגוי קדוש"^ח, און ס'איז געוואָרן „אתה בחרתנו מכל העמים ורוממתנו מכל לשון"^ט וכו' וכו'?

לכאורה וואָלט מען געקענט זאָגן אַז אין דעם איז טאַקע באַשטאַנען שאלת משה „במה תרום קרן ישראל", לאחרי ווי זיי זיינען געשטאַנען בתכלית העילוי באַ מתן תורה, און דער אויבערשטער האָט אויף דעם געענטפערט (אַז דאָס איז „בכי תשא", דורך „קח מהם כופר לצדקה") — אָבער דאַמאַלסט וואָלט געדאַרפט זיין די שאלה ניט „במה" נאָר מיט אַ לשון אַז זיי זיינען שוין בנשיאות ראש, קוממיות וכיו"ב.

ובמענה הקב"ה עצמה — איז ניט מובן:

דער ענין פון צדקה איז אַ דבר שכלי וואָס איז געווען אויך פאַר מתן תורה^י, און אויך באַ בני^יא נח^יב, אין דעם איז תלוי קיום וישוב העולם — „לשבת יצרה"^יג. נאָכמער: צדקה איז אַ חלק פון טבע הבריאה — ניט נאָר דער טבע פון מין המדבר, נאָר אויך פון בעלי חיים^יד — אַז ער איז חס ומרחם על בניו, און אויך אויף אַנדערע כו'.

ועאכו"כ לאחרי מתן תורה ווען ס'איז צוגעקומען מצות צדקה וגמילות חסדים, דער תוקף פון אַ ציווי בתורה (און ניט נאָר אַ דבר שבשכל און בטבע הבריאה), און ווי ס'איז שוין אָנגעזאָגט געוואָרן (בפ' משפטים, נאָך פאַר282פרשתנו) „אם^טו כסף תלוה את עמי את העני גו'"^טז.

שטעלט זיך לויט דעם די שאלה: וואָס איז דער אויפטו פון נתינת מחצית השקל (בפרשתנו) אַלס „כופר לצדקה", אַז דוקא דאָס טוט אויף דער „תרום קרן ישראל"^יז?

ג. ויש לומר הביאור בזה ע"פ דברי רז"ל^יח (געבראַכט בפרש"י) אויפן פסוק^יט „זה יתנו . . מחצית השקל" — „הראה לו (הקב"ה למשה) כמין מטבע של אש ומשקלה מחצית השקל ואמר לו כזה יתנו".

דורך באַווייזן אַ „מטבע של אש" און זאָגן „זה יתנו", האָט דער אויבערשטער אויפגעטאָן און געגעבן כח און מגלה געווען אַז דער מחצית השקל וואָס אידן וועלן דעמולט געבן (און דאָס ווערט נמשך במצות מחצית השקל בכל הדורות) איז ניט סתם נתינת הצדקה דורך אַ מטבע גשמית, נאָר אַ „מטבע של אש", ד. ה. אַז די „מטבע של אש" וואָס דער אויבערשטער האָט באַוויזן משה'ן — איז „זה יתנו" בני ישראל, מטבע כזה ממש^כ.

ובעבודת האדם מיינט דאָס, אַז די נתינה פון מחצית השקל איז ניט סתם נתינה לצדקה, נאָר דאָס איז מיט אַ קאָך און פייער (אש שבנפשו), מיט אַ חיות והתלהבות, פול מיט וואַרעמקייט און לעבעדיקייט, אַזוי אַז די מטבע אַליין ווערט אַ פייערדיקע (מטבע של אש), דורכגענומען מיטן אש פון נפשו האלקית^כא.

ועפ"ז וועט אויך זיין מובן דער חידוש אין דער נתינה פון „כופר לצדקה" (דורך דעם מחצית השקל) לגבי צדקה וואָס קומט מצד שכל (צוליב ישוב העולם) און טבע הבריאה, אָדער אפילו צדקה ע"פ ציווי התורה שלפני זה — ווייל די נתינה איז געווען ניט סתם צדקה (מצד שכל וטבע הבריאה אָדער אפילו ציווי התורה), נאָר אַ נתינה פון אַ „מטבע של אש".

ד. וועט מען דאָס פאַרשטיין בהקדים דעם תוכן הענין פון „מטבע של אש" און אַזאַ וואָס „משקלה מחצית השקל":

„מטבע של אש" איז אַ חיבור פון צוויי זאַכן וועלכע זיינען הפכיים ממש:

אש האָט ניט קיין (באַשטימטע)283צורה^כב. אַלע דברים גשמיים האָבן אַ צורה מסויימת, חוץ פון אש — פייער — וואָס אע"פ אַז אויך אש איז אַ דבר „גשמי" וועלכן מען זעט מיט פליישיקע אויגן^כג, האָט ער ניט קיין צורה קבועה^כד, ער האַלט אין איין פלאַקערן און בייטן זיין צורה.

דאַקעגן מטבע (עפר^כה הכסף וכיו"ב) — נוסף צו דעם וואָס ער האָט אַ צורה — איז חשיבות המטבע תלוי (אויך ע"פ דין) אין דער צורה שבו^כו.

נאָכמער: די „מטבע של אש" האָט אויך געהאַט אַ משקל („משקלה מחצית השקל"), וואָס דאָס איז נאָכמער מדגיש די הפכיות'דיקייט פון אש:

אש האָט ניט קיין משקל^כז. אדרבה: אש טיילט זיך אויס פון די אַנדערע ג' יסודות, עפר מים ורוח, דערמיט — וואָס די אַנדערע יסודות זיינען יורד למטה^כח, מצד זייער כובד וואָס דעריבער האָבן זיי אַ משקל (אַ וואָג וואָס שלעפּט אַראָפּ דעם וואָגשאָל), און אפילו רוח (וואָס איז עולה ויורד) — בלייבט בעיקר במקומו על כדור הארץ^כט.

משא"כ אש איז ניט בלויז בלי משקל (כנ"ל), נאָר ער איז עולה ונסתלק למעלה^ל, עד כדי כך אַז עס פאָדערט זיך אַ השתדלות מיוחדת (דורך אַ קנייטל וכיו"ב) אַז דער אש זאָל בלייבן (האָבן אין וואָס צו זיך אָנהאַלטן) למטה^לא.

וואָס דאָס (עליית והסתלקות האש למעלה) איז צוליב דעם וואָס ער ציט זיך שטענדיק צו אַרויסגיין פון זיך און גיין צו העכער פון זיך ווייל אמיתית ענינו איז ניט צו בלייבן שטיין אין זיין284מציאות, נאָר אדרבה, אַרויסגיין פון זיין מציאות און נכלל ווערן אין זיין מקור למעלה^לב.

[און אע"פ אַז אש האַלט זיך למטה אָן אין דעם דבר הנאחז און ווערט ניט נסתלק למעלה^לג — פונדעסטוועגן ווי דער אש געפינט זיך למטה ציט ער זיך שטענדיק אַרויף]^לד.

וואָס דאָס איז מתאים מיט דעם ערשטן ענין הנ"ל אין אש, אַז ער האָט ניט קיין צורה — ער בלייבט ניט שטיין אין זיין מציאות, און ציט זיך שטענדיק צו העכער פון זיך, ביז צו נכלל ווערן אין זיין מקור למעלה.

ויש לומר, אַז דער ענין אין אש למטה (אַז ער האָט ניט קיין צורה און איז עולה למעלה)^לה — און ווי דאָס איז אין דעם „(מטבע של) אש" וואָס דער אויבערשטער האָט באַוויזן — שפּיגלט אָפּ דעם ענין למעלה וואָס איז העכער פאַר כל ציור ומדידה והגבלה.

ולאידך גיסא — דאָס וואָס ער האָט באַוויזן דוקא אַ „מטבע (של אש)", וועלכע האָט אַ צורה און אַ משקל (מצד הכובד והמשיכה למטה), באַווייזט אַז דער ענין שבאש שלמעלה מכל ציור, פאַרבינדט זיך דוקא מיט אַ צורה און אַ משיכה בטבע למטה (אויך פון דעם אש), כדלקמן.

285ה. עפ"ז וועט מען פאַרשטיין דעם אויפטו פון נתינת מחצית השקל אַלס „כופר לצדקה", וועלכער האָט אויפגעטאָן דעם „תרום קרן ישראל" („תשא את ראש בני ישראל"), העכער נאָך פון מתן תורה — ווייל די נתינה האָט זיך אויסגעטיילט דערמיט וואָס דאָס איז געווען אַ „מטבע של אש":

אין מעשה הצדקה זיינען פאַראַן כמה אופנים:

צוליב אַ מדה טובה בטבע האדם (אָדער בטבע הבעל חי), אָדער מצד דעם וואָס דאָס לייגט זיך ביי אים בשכל, אַז דורך דעם איז ישוב העולם (כנ"ל) — דעריבער גיט ער צדקה^לו.

ועאכו"כ בנוגע צו אידן, וועלכע זיינען בטבעם רחמנים וגומלי חסדים (וביישנים)^לז.

אַ העכערן אופן: צוליב דעם וואָס דער אויבערשטער האָט אָנגעזאָגט אין תורה אַז מ'דאַרף געבן צדקה. וואָס דאָס איז שלא בערך העכער — להבדיל — פון נתינת הצדקה מצד החיוב בשכל אָדער מצד טבע האדם. פונדעסטוועגן, אויך אין דער דרגא פון נתינת הצדקה איז שייך אַ ציור, אַ מדידה והגבלה^לח.

לדוגמא: ער איז מקיים די מצוה (פון צדקה) צוליב שכר^לט, ובזה גופא — שכר גשמי (כדי שיחי' בני^מ, וכיו"ב), אָדער שכר רוחני (אכילת השכר בעוה"ב^מא, וכיו"ב).

אָדער נאָך העכער: ער איז מקיים די מצוה שלא על מנת לקבל פרס, אָדער אפילו על מנת שלא לקבל פרס^מב — אָבער דאָס גופא איז זיין כוונה, דערפאַר וואָס ער וויל מערניט ווי מקיים זיין די מצוה בקבלת עול, ווייל אַזוי האָט דער אויבערשטער אָנגעזאָגט.

באופן אחר קצת: ער טוט עס ווייל ער (מאַכט אַ חשבון בשכל אַז ער) איז בטבע אַ „קבלת עול'ניק"^מג (אַ פאָלגער), און ער וויל און האָט הנאה פון מקיים זיין דעם אויבערשטן'ס רצון, מצד דעם וואָס זיין טבע איז צו מקיים זיין רצון ה'^מד, ווייל דער טבע פון נפש האלקית איז צו זיין פאַרבונדן מיט זיין שרש — אלקות.

וואָס הגם אַז דאָס אַלץ איז שלא בערך העכער פון עבודה שלא לשמה (על מנת286לקבל פרס וכיו"ב, כבאופנים הנ"ל) — איז דאָס אָבער סו"ס פאַרבונדן מיט אַ סיבה, מיט אַ „דערפאַר" (דערפאַר וואָס ער וויל באַקומען קיום רצון השם וכיו"ב), במילא איז דער קיום המצוה פאַרבונדן מיט עפּעס־וואָס אַ ציור והגבלה — אָפּגעמאָסטן צו דעם טעם און סיבה (אָדער דער ציור הטבע פון נה"א) פאַרוואָס ער איז מקיים די מצוה.

תכלית השלימות פון דער עבודה פון אַ אידן [ובאמת קען מען אפילו ניט זאָגן דעם לשון „תכלית השלימות"), ווייל דאָס גופא ווייזט אַז דאָס איז פאַרבונדן מיט אַ ציור — אַ תואר וציור של שלימות עכ"פ], איז ווי דער רמב"ם שרייבט^מה, אַז ער זאָל טאָן די עבודה „לא מפני דבר בעולם ולא מפני יראת הרע ולא כדי לירש הטובה", אפילו ניט „כדי שאזכה לחיי עולם הבא", אע"פ וואָס דאָס איז אַן ענין הכי נעלה, צדיקים יושבים ועטרותיהם בראשיהם ונהנין מזיו השכינה^מו — אָבער ער וויל דאָס האָבן צוליב טבע הנפש האלקית וואָס וויל נהנה זיין מזיו השכינה שבעוה"ב — איז דאָס אַלץ פאַרבונדן מיט טבע שלו (של נפש האלקית), און מיט אַ חשבון בשכל פון נפש אלקית, ובמילא — איז דאָס פאַרבונדן מיט אַ ציור,

נאָר די עבודה דאַרף זיין, ווי דער רמב"ם איז מסיים — „אלא עושה האמת מפני שהוא אמת", ניט צוליב אַ טעם, אפילו ניט צוליב דעם טעם אַז דאָס איז ניט צוליב אַ טעם, נאָר ער טוט דאָס מצד זיין עצם פאַרבונד מיט דעם אויבערשטן, בדוגמא כביכול צו „כמצות רצונך"^מז, בפירושו — אַז ער איז מקיים אַ מצוה ווי דער אויבערשטער איז דאָס כביכול מקיים (בלי שום ציור ונטי' והגבלה וכו' ח"ו)^מח, אָבער דאָס איז ניט דער טעם אויף זיין עבודה (מצד דעם וואָס ער איז פאַרבונדן מיט דעם אויבערשטן), נאָר דאָס קומט אַזוי אַרויס בדרך ממילא (בלי שום התבוננות והרגש בדבר) כדלקמן.

ו. ויש לומר אַז דאָס איז דער אויפטו פון נתינת „כופר לצדקה" מיט אַ מטבע של אש":

כשם ווי אש האָט ניט קיין צורה, און איז שטענדיק עולה למעלה (צו העכער פון זיך) — אַזוי איז די נתינה לצדקה — אויפן העכסטן אופן: מיט אַ ברען און קאָך ניט צוליב טבע המדות, ניט נאָר צוליב טעם ודעת, ניט נאָר צוליב שכר (אפילו ניט שכר רוחני), ניט נאָר נוסף אויף זיין טבע פון קבלת עול צו מקיים זיין רצון ה' — ניט צוליב קיין ענין וטעם — נאָר ער איז דאָס מקיים בפשטות באופן פון אַ „(מטבע של) אש", שלמעלה מכל ציור והגבלה^מט.

לאידך גיסא: די נתינת הצדקה באופן של אש (למעלה מציור) איז אַ „מטבע287של אש", אַז (ער ווערט ניט נתעלה למעלה מעלה אין דעם אש אלקי, נאָר) דאָס נעמט דורך זיין מציאות, ביז אַז דאָס ווערט זיין ציור וטבע (מטבע אויך פון לשון טבע^נ), ביז אַז דאָס האָט אויך „משקל", וואָס ווערט נמשך (מצד הכובד) בטבעו למטה (אין וועלט), ד. ה. ניט דורך שולל זיין מציאותו, נאָר דאָס ווערט זיין טבע, זיין „מטבע"; אָבער אין אַן אופן פון „מטבע של אש": ניט צוליב הרגש הטבע שלו, נאָר ע"ד „כי מטא למודים מנפשי' כרע"^נא, אָן אַ התבוננות והרגש וכו' — ווייל זיין „מטבע" — זיין טבע וצורה — איז „של אש" — שלמעלה מצורה — ער טוט עס „מנפשי'" — ב' הפכים בבת אחת.

ולהוסיף, אַז דער משקל המטבע (של אש) איז „מחצית השקל" דוקא (ניט קיין שקל שלם) — וואָרום זיין נתינת הצדקה (והמשכה למטה — משקל) דאַרף זיין באופן אַז ער איז נאָר ווי אַ „מחצית", וואָס דאָס באַוואָרנט אַז דאָס זאָל זיין „אש" בשלימות, אָן קיין פני' וציור (ווייל באַוואָרענען ישות — מאי קמ"ל), ובאופן אַז ער ציט זיך שטענדיק העכער, ניט ווי אַ „שקל שלם", וועלכער האַלט שוין ביי אַ געוויסע שלימות, וואָס יעדער שלימות איז אויך אַ מדידה והגבלה (בערך צו שלימות שלמעלה מכל ציור).

ז. עפ"ז איז פאַרשטאַנדיק דער ענטפער פון דעם אויבערשטן צו משה, אַז דורך נתינת „כופר לצדקה" ווערט אויפגעטאָן „תרום קרן ישראל", העכער פאַר „ראש בני ישראל" (וואָס איז געווען אויך פריער), און העכער אפילו פאַר דער עלי' וואָס האָט זיך אין זיי אויפגעטאָן באַ מ"ת:

נתינת הצדקה באופן פון „מטבע של אש" טוט אויף אַ חידוש אין דער עבודה פון אידן ווי ס'איז געווען פריער, כולל ווי זיי זיינען געשטאַנען באַ מתן תורה — ווייל מצד מתן תורה אַליין, קען די עבודה בתומ"צ זיין מיט אַ חשבון וטעם בשכל (כולל — דעם חשבון אַז ער וויל עס טאָן בקבלת עול, נעשה ונשמע), פאַרבונדן מיט עפּעס אַ ציור; משא"כ די עבודה אין אַ אופן פון „אש"^מט באַווייזט אַז דאָס איז ניט צוליב אַ טעם בשכל אָדער מצד טבע הבריאה, און אפילו ניט (אַ חשבון) צוליב דעם רצון וקבלת עול צו מקיים זיין רצון ה', נאָר באופן שלמעלה מכל ציור, און דאָס נעמט דורך זיין ציור (מטבע),

וואָס דעריבער טוט דאָס אויף אַ חידוש אין דעם מצב ועבודה פון אידן (אויך פון דעם קאָפּ פון דעם אידן) ווי זיי זיינען געווען ביז דעמולט, אַז אַלע זייערע ענינים ווערן דערהויבן („תשא") צו אַ העכערע „דרגא" (כביכול — ווייל באמת איז ניט שייך זאָגן אויף דעם „דרגא" ועלי' מחיל אל חיל, וואָס דער עצם תואר באַדייט שוין אַ ציור), אַזוי אַז זייער עבודה (בכל התומ"צ שניתנו במ"ת) ווערט בדוגמא צו אַ נתינה לצדקה פון „מטבע של אש" (וואָרום צדקה איז שקולה כנגד כל המצוות, און דאָס איז „עיקר המצוות מעשיות"^נב).

וע"פ הנ"ל יש להוסיף דעם טעם פאַרוואָס דער ענין פון „תרום קרן ישראל" דריקט זיך אויס דוקא במצות288צדקה: צדקה בטהרתה הייסט אַז ער האָט (פילט) ניט קיין סיבה וחיוב^נג (מצד הטבע או השכל. וי"ל אפילו ניט מצד דעם געפיל אַז ער איז מחוייב בזה מצד הציווי בתורה) צוליב וואָס ער גיט, ווייל אויב ער גיט מצד אַ טעם איז דאָס ניט קיין צדקה בטהרתה, נאָר צוליב דעם חיוב^נד.

און פון צדקה ווערט דאָס נמשך אין כללות עבודתו, בכל המצוות — אַז ער טוט זיי אַלע באופן של צדקה בטהרתה, ביז אַז דאָס ווערט אַזוי נמשך אויך אין זיין עבודה בדברי רשות ובעניני העולם (כדלקמן).

ח. דערפון האָט מען אויך אַ הוראה נצחית בכל הדורות — ניט נאָר בדור ההוא (דור משה), און בזמן הבית ווען מ'האָט געגעבן מחצית השקל בפועל, נאָר בכל השנים,

ובמיוחד ובגלוי — שטייט דאָס בהדגשה ווען מ'לייענט בתורה פ' כי תשא [ועאכו"כ בשבת פרשת שקלים (דעם קומענדיקן שבת), ווען מ'לייענט די פרשה^נה אַלס^נו זכר לנתינת מחצית השקל (באחד באדר^נז) במקדש] — ווען מ'דאַרף דערמיט לעבן (כנ"ל ס"א),

אַז בשבת זה קומט צו אַ חידוש אין דעם לעבן (ביז בחיים גשמיים) פון יעדן אידן, אַז עס ווערט „תשא את ראש בני ישראל"^נח, דורך דעם וואָס ביי אים קומט צו אַ חידוש בעבודתו (לגבי זיין עבודה לפנ"ז):

נוסף צו המובן ופשוט אַז ער איז מקיים כל החיובים בתומ"צ, ובאופן של מהדרין ומהדרין מן המהדרין, ווייל אַזוי האָט דער אויבערשטער אָנגעזאָגט בתורתו — קומט צו אַז די אַלע ענינים ווערן געטאָן באופן פון „מטבע של אש", בלי טעם וסיבה (כולל אויך ניט צוליב דעם וואָס ער וויל מקיים זיין וואָס ער האָט ערשט געהערט בקריאת התורה), נאָר באופן של „אש", למעלה מציור, אָבער דאָס נעמט אים דורך, אַז ער ווערט אַ „מטבע של אש" — ומנפשי' כרע.

און די הוראה בזה (פון דברי הקב"ה למשה „במה תרום קרן ישראל") — איז ניט נאָר ווי נאָר אויך אַז מ'דאַרף דאָס טאָן, און ווי טוט מען דאָס — דורך „כופר לצדקה", באופן פון אַ „מטבע של אש".

ט. עפ"ז איז אויך פאַרשטאַנדיק, אַז אע"פ וואָס די הוראה הנ"ל שטייט בגלוי אין דעם שבת — איז דאָס אָבער ניט מוגבל נאָר צו דעם טאָג, אָדער צו אַנדערע טעג כיו"ב, נאָר דאָס איז שייך צו אַלע זמנים, און צו אַלע מענטשן, און צו אַלע פרטים ופרטי פרטים בחיי יום יום פון אַ אידן,

כמובן מזה גופא וואָס דאָס רעדט זיך וועגן אַן עבודה שלמעלה מכל ציור און וואָס האַלט אין איין שטרעבן העכער און העכער (כמו אש), איז דאָך דערפון פאַרשטאַנדיק אַז די עבודה קען ניט זיין289פאַרבונדן מיט נאָר אַ געוויסן טאָג און אַ געוויסן מעמד ומצב (אַ ציור מסויים), נאָר אַז דאָס איז שייך אַלעמאָל און אין אַלע מצבים און ביי אַלע אידן,

און אין אַן אופן אַז עס מאָנט זיך שטענדיק עולה זיין אין דעם „תשא את ראש" בלי הפסק, ווייל אין דער רגע וואָס ער בלייבט שטיין במצבו הקודם, דעמולט איז דאָס שוין אַ ציור מסויים פון זיין מצב הראש, און ס'איז שוין ניט „תשא את ראש"!

ד. ה. אַז אפילו אויב אַן עני המקבל קומט ניט צו אים בעטן, זוכט ער אים אויס, און אפילו אויב ער טרעפט ניט קיין מקבל, אָדער יענער פאַרשטייט ניט אַז ער איז אַן עני (כפשוטו אָדער עני בדעת^ס) — וואָרט ער ניט אויף קיין זאַך (נאָר — „חטוף ואכול חטוף ושתי"^סא), ער מאַכט פון יענעם אויף אַ מקבל און גיט אים צדקה (בגשמיות אדער ברוחניות), ביז אַז ער מאַכט אויף פון יעדער זאַך אין וועלט אַז דאָס זאָל ווערן זיינער אַ מקבל (דורך דעם וואָס ער טוט דערמיט אַ מצוה אָדער מאַכט דערפון תשמישי קדושה ומצוה, וואָס דורך דעם איז ער ממשיך קדושה אין דער זאַך), ביז אַז — ער מאַכט פון יענענם אויך אויף אַ „מטבע של אש", ביז באופן פון „שליח עושה שליח"^סב, פירות ופירי פירות עד סוף העולם^סג.

וביחד עם זה איז דאָס באופן פון אַ „מטבע של אש", ניט אַז ער גיט יענעם פייער, וואָס וועט אים „פאַרברענען" ח"ו (רוב טובה שאינה יכול לקבל^סד), און ניט ער מאַכט יענעם „אַרויפפליען" מיט אים מיט דעם אש אלקי בסערה השמימה, נאָר ער גיט דעם „אש" אָפּגעמאָסטן לויט דעם ציור וטבע (מטבע) המקבל,290שיכול לקבל; און ניט אַז ער פילט דערביי אַז ער טוט יענעם אַ טובה וואָס ער לאָזט זיך צו אים אַראָפּ, נאָר די „מטבע" איז מיט אַ „משקל", וואָס בטבעו ווערט זי נמשך למטה.

און די עבודה איז שייך, כאמור, צו אַלעמען, אנשים נשים וטף (ניט קוקנדיק אויף דעם חילוק אין זייער ציור כו'); אויך אַ קינד קען מען מסביר זיין אַז ער דאַרף געבן צדקה ווי אַ „מטבע של אש" — צדקה בטהרתה, בפעולה שלו, און ניט וואַרטן דוקא ביז אַ קינד וועט קומען צו אים בעטן, נאָר אויסזוכן קינדער וועלכע דאַרפן אָנקומען צו זיין הילף, אָדער מאַכן פון זיי מקבלים, כנ"ל.

י. די הוראה איז ספּעציעל בהדגשה שטייענדיק אין חודש אדר (ראשון), בתוך השלשים יום פאַר חג הפורים, וואָס דעמולט האָט מען אַ חיוב מיוחד במצות צדקה — משלוח מנות איש לרעהו ומתנות לאביונים^סה, ביז אין אַן אופן פון „כל הפושט יד נותנים לו"^סו.

האָט מען די הוראה נוספת בזה, אַז מ'דאַרף ניט וואַרטן ביז עס וועט זיין דער „יד" און דער „פושט יד" אליו, נאָר מ'זוכט אויס דעם „פושט יד", און טאָמער יענער ווייסט ניט אַז עס דאַרף זיין „פושט יד", מאַכט ער פון יענעם אויף אַ יד המקבל און אַ יד פשוטה^סז, און — „נותנים לו".

און דערפון ווערט עס אַזוי נמשך אין אַלע מצוות וענינים פון פורים, ובנקודה כללית — די עבודה פון מסירת נפש^סח („עד^סט דלא ידע"^ע), וואָס אמיתית מס"נ איז למעלה מכל ציור וטעם^עא, ובאופן אַד דאָס ווערט נמשך און נעמט דורך דעם ציור האדם און אַלע זיינע פרטי כחות, וכללות העבודה בתומ"צ שלו.

יא. ובהמשך לזה איז כאן המקום צו מעורר זיין כאו"א בכל מקום ומקום — צו אָנהויבן מאַכן די פּאַסיקע הכנות צו „מבצע פורים", אַז מ'זאָל זען אַז יעדער איד זאָל מקיים זיין די מצוות פון פורים, און צושטעלן (די וואָס דאַרפן דערצו אָנקומען) — כל צרכי החג דפורים, און291בכלל — וויפל אַ איד פאַרמאָגט, קען ביי אים אַלעמאָל צוקומען אין דער עבודה פון פורים, ובערך לזה (וואָס ביי אים קען צוקומען) דאַרף ביי אים זיין דער „פושט יד" און „נותנים לו".

יב. ויהי רצון אַז דורך די החלטות בכל זה — וואָס דער אויבערשטער איז „יראה ללבב"^עב — זאָל ער שוין גלייך אָפּצאָלן דער שכר [אע"פ וואָס די עבודה איז לשמה, שלא על מנת לקבל פרס^עג, כנ"ל בארוכה], ביז דעם שכר העיקרי — די גאולה האמיתית והשלימה,

וואָס דעמולט וועט זיין די שלימות העבודה פון „מטבע של אש" — „כמצות רצונך", ביז אַז ס'וועט אַזוי אויך ווערן בכל העולם כולו, אַז נוסף צו דער שלימות פון עולם וטבע העולם, אלה תולדות השמים והארץ בהבראם^עד, תולדות מלא כתיב^עה — וועט זיין דער מלא ושלימות פון אלה תולדות פרץ^עו,

ומלאה הארץ דיעה את ה' כמים לים מכסים^עז: עס וועט זיין אַ מציאות פון ים (ע"ד מציאות המטבע), אָבער דאָס וועט זיין אינגאַנצן מכוסה ובטל צו די מים, מי הדעת הטהור^עח — ידיעת ה',

ומתוך שמחה וטוב לבב, טוב לב משתה תמיד^עט.