משיחות ש"פ וישלח, י"ד כסלו ה'תנש"א

א. נאָכדעם וואָס יעקב האָט פאַרענדיקט זיין עבודה אין חרן (באַ לבן) בהקמת ביתו וכו', און איז פון דאָרט אַוועק, ע"פ ציווי ה'^א „שוב אל ארץ אבותיך ולמולדתך" — „ויעקב הלך לדרכו וגו'"^ב — ווערט דערציילט אין אונזער פרשה אַז „וישלח יעקב מלאכים לפניו אל עשו אחיו ארצה שעיר שדה אדום"^ג, און בארוכה — וועגן דעם צוזאַמענטרעפן זיך צווישן יעקב און עשו.

שטעלט זיך די שאלה: וויבאַלד אַז יעקב האָט געהאַט דעם ציווי ה' „שוב אל ארץ אבותיך ולמולדתך", צוזאַמען מיט הבטחת ה'^ד „ואהי'^א עמך"^ה [נוסף צו דער הבטחה בתחלת הליכתו לחרן^ו: „והנה אנכי עמך ושמרתיך גו' והשיבותיך אל האדמה הזאת גו'", און נדר יעקב^ז „ושבתי בשלום אל בית אבי"]^ח — האָט ער (לכל לראש) געדאַרפט מקיים זיין דעם ציווי און צוריקגיין^ט אין ארץ ישראל^י, איז פאַרוואָס האָט ער דאָס מעכב געווען און בינתיים געשיקט „מלאכים לפניו אל עשו אחיו ארצה שעיר" „להודיע שאני בא אליך"^יא, און ערשט נאָך דעם גאַנצן סיפור מיט עשו מקיים געווען דעם ציווי „שוב אל ארץ אבותיך גו'", ווי דערציילט בהמשך הפרשה^יב „ויבא יעקב שלם עיר שכם גו'", „ויבא יעקב אל יצחק אביו וגו'"^יג, און בעיקר בפרשה שלאחרי זה — „וישב יעקב בארץ מגורי אביו בארץ כנען"^יד?

168איז דערפון גופא מובן, אַז דער ענין פון „וישלח יעקב מלאכים אל עשו גו'" איז נוגע צו שלימות העבודה פון יעקב, כולל — בכדי קענען מקיים זיין בשלימות ציווי ה' „שוב אל ארץ אבותיך".

ב. דערפון קומט צו נאָך אַן ענין וואָס מ'דאַרף פאַרשטיין אין דער פרשה:

אפילו לאחרי דער סיום הסיפור (בפרשתנו) וועגן פגישת יעקב ועשו, און דעם המשך הסיפור וועגן נסיעת יעקב („ויעקב נסע סוכתה גו', ויבא יעקב שלם עיר שכם גו'"^טו, און וועגן מעשה שכם^טז, ונסיעת יעקב לבית א־ל^יז וכו'), ביז „ויבא יעקב אל יצחק אביו גו'"^יג — קערט זיך צוריק די תורה צו דערציילן בפרטיות „ישובי עשו ותולדותיו"^יח [„תולדות עשו"^יט, און בהמשך לזה^כ — „המלכים אשר מלכו בארץ אדום", און „שמות אלופי עשו"^כא] — און ערשט דערנאָך — בפרשה שלאחרי זה — איז די תורה ממשיך וועגן ישוב יעקב בארץ כנען, „וישב יעקב בארץ מגורי אביו".

לויט דעם קומט אויס, אַז די תורה איז מפסיק דעם סיפור וועגן יעקב'ס אומקערן זיך פון חרן לארץ ישראל מיט „ישובי עשו ותולדותיו" — אַן ענין צדדי לגמרי לכאורה.

מפרשים^כב זיינען מסביר אַז דאָס פאַרענטפערט רש"י מיט זיין פירוש (בר"פ וישב): „אחר שכתב לך ישובי עשו ותולדותיו בדרך קצרה שלא היו ספונים וחשובים לפרש היאך נתיישבו וסדר מלחמותיהם כו' פירש לך ישובי יעקב ותולדותיו בדרך ארוכה כל גלגולי סבתם לפי שהם חשובים לפני המקום להאריך בהם כו', משל למרגליות שנפלה בין החול אדם ממשמש בחול וכוברו בכברה עד שמוצא את המרגליות, ומשמצאה הוא משליך את הצרורות מידו ונוטל את המרגליות". און דאָס איז דער טעם פאַרוואָס די תורה דערציילט בכלל וועגן „ישובי עשו ותולדותיו", און איז דערמיט מפסיק דעם סיפור וועגן יעקב, און ערשט דערנאָך איז די תורה ממשיך וועגן „ישובי יעקב ותולדותיו" („וישב יעקב גו'"), וואָס דאָס איז כולל „עד סוף כל התורה"^כג — בכדי אַרויסברענגען די מעלה פון יעקב ותולדותיו (די „מרגליות"), וועלכע ווערן נתגלה לאחרי וואָס מ'דערציילט (בדרך קצרה) וועגן ישובי עשו ותולדותיו, מרגליות וועלכע זיינען לכתחילה מעורב אין דעם „חול", און „כוברו בכברה עד שמוצא את המרגליות".

מ'דאַרף פאַרשטיין: מצד דעם גודל הדיוק אין תורה — איז מסתבר זאָגן, אַז דער סיפור בתורה וועגן „ישובי עשו ותולדותיו בדרך קצרה" איז ניט נאָר ווי אַ דבר צדדי בכדי אַרויסברענגען די חשיבות לפני המקום פון „ישובי יעקב ותולדותיו" (וועלכע שטייען „בדרך ארוכה"), נאָר — אַז דער עצם ענין פון „ישובי עשו ותולדותיו" (און אַז דאָס שטייט „בדרך קצרה", ע"ד „צרורות" בערך צו „מרגליות") איז נוגע צו דעם עצם מעלה ושלימות פון „ישובי יעקב ותולדותיו" [ע"ד האמור לעיל (סוס"א) אַז די עבודה פון יעקב מיט עשו איז נוגע צו שלימות יעקב].

169נאָכמער: יעדער ענין וועלכער שטייט אין תורה — אפילו די ענינים וועלכע זיינען דערנאָך בטל געוואָרן — איז נצחי^כד. ווי דער ראַגאַטשאָווער איז מבאר^כה בנוגע צו שבועת משה^כו, אַז המתפיס בו חל הנדר, כאָטש אַז התיר שבועתו (און אַ חכם איז עוקר אַ נדר מעיקרו^כז), „כיון שהשבועה כתובה בתורה הוא דבר הנמשך וכאילו השבועה ישנה תמיד", „דכל שכתוב בתורה הדבר הוא נצחי ולא רק מה שהי'".

דערפון איז אויך מובן בנוגע צום סיפור „ישובי עשו ותולדותיו" בתורה: הגם אַז „לא היו ספונים וחשובים לפרש היאך נתיישבו וסדר מלחמותיהם", און דאָס איז נאָר ע"ד „משל למרגליות שנפלה בין החול אדם ממשמש בחול וכוברו בכברה עד שמוצא את המרגליות, ומשמצאה הוא משליך את הצרורות מידו ונוטל את המרגליות", כמבואר במפרשים^כח אַז „אחר שהתחיל הכתוב לדבר מיעקב לא דבר עוד מעשו כי השליך אותו מעליו" — פונדעסטוועגן, וויבאַלד דאָס שטייט אין תורה איז „הדבר הוא נצחי ולא רק מה שהי'", ד.ה. אַז דאָס האָט אין זיך אַן ענין לעצמו (אפילו ניט אַלס הקדמה בכדי אַרויסברענגען מעלת וחשיבות יעקב ובניו).

נאָך אַן ענין וואָס פאָדערט ביאור: בסוף פרשתנו^כט — וואו עס ווערן אַרויסגערעכנט „שמות אלופי עשו" — איז רש"י מפרש^ל אַז „אלוף מגדיאל — היא רומי". דאַרף מען פאַרשטיין: (א) וואָס איז דער הכרח פון רש"י אויף דעם פירוש? (ב) וואָס וויל רש"י דערמיט מבאר זיין (בפשוטו של מקרא)?

ג. וועט מען דאָס אַלץ פאַרשטיין בהקדים דעם ביאור השייכות פון דער פרשה (וישלח) מיט דער הפטורה, וכידוע אַז די הפטורה איז „מענינה של פרשה"^לא:

די הפטורה פון דער פרשה איז^לב „חזון עובדי' כה אמר אד' ה' לאדום וגו'", און דער תוכן הנבואה איז וועגן דעם פרעון צו אדום — „עשו הוא אדום"^לג — פאַר דעם וואָס זיי האָבן געטאָן צו אידן (יעקב), ביז — כסיום ההפטורה^לד: „והי' בית יעקב אש ובית יוסף להבה ובית עשו לקש ודלקו בהם ואכלום ולא יהי' שריד לבית עשו גו', ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו והיתה לה' המלוכה" („ליפרע מהר עשו אשר עשו לישראל", „למדך שאין מלכותו שלימה עד שיפרע מזרעו של עשו"^לה).

דאַרף מען פאַרשטיין: (א) אין דער פרשה רעדט זיך לכאורה ניט וועגן דער פרעון פון „עשו הוא אדום", נאָר אדרבה — ווי יעקב האָט צו אים געשיקט מלאכים און זיך משתדל געווען „למצוא חן בעיניך"^לו ולפייסו כו', ביז אַז — „וירץ עשו170לקראתו ויחבקהו ויפול על צוארו וישקהו ויבכו"^לז. ועפ"ז — וואָס איז דער פשט אַז די הפטורה („חזון עובדי'"), וועלכע רעדט וועגן פרעון אדום, איז „מענינה של פרשה"? (ב) וואָס איז דער ענין און גודל המעלה פון „הר עשו" אַז „אין מלכותו (של הקב"ה) שלימה עד שיפרע ממנו"^לח? (ג) וואָס איז דאָ דער ענין פון פרעון? פרעון איז שייך זאָגן אויף אַ חוב. אין וואָס באַשטייט דער חוב פון עשו ליעקב וועלכן מ'דאַרף פון אים פורע זיין^לח?

איז דער ענין אין דעם: די הפטורה — וועלכע איז (נוסף צו „מענינה של פרשה") אויך הפטורה מלשון סיום^לט, דער סיום ושלימות התוכן פון דער פרשה — איז מגלה אַז דער תוכן הפרשה (דער סיפור וועגן יעקב ועשו) איז ניט אַ סיפור פרטי וועגן חיי יעקב ועשו בשעתם, נאָר אַן ענין כללי בעבודתו של יעקב, וואָס איז נוגע לכל הדורות^מ, ביז — דער סיום ושלימות בזה בגאולה העתידה לבוא, ווען עס וועט מקויים ווערן „והיתה לה' המלוכה".

ד. עפ"ז וועט מען פאַרשטיין פאַרוואָס רש"י איז מפרש „מגדיאל היא רומי"^נד:

וויבאַלד אַז „עד אשר אבוא אל אדוני שעירה" וועט נתקיים ווערן בימי המשיח שנאמר „ועלו מושיעים בהר ציון לשפוט את הר עשו" (ווי רש"י איז מבאר^נב כנ"ל) — ווערט די שאלה: וואָס פאַר אַ שייכות האָט גלות זה האחרון מיט עשוז פאַרענטפערט רש"י, אַז מגדיאל — וואָס איז פון די אלופי עשו — איז רומי, וועלכע האָט חרוב געמאַכט דעם בית שני, און באַ וועמען אידן זיינען אין גלות פאַר משיח'ן; דער גלות הרביעי, גלות האחרון, איז — גלות אדום^נה, גלות רומי^נו.

וכמבואר אין מפרשים, אַז רומי ווערט אָנגערופן בשם מגדיאל, ווייל (א) רומי איז „מלשון^נז התרוממות כמו מגדיאל שהוא לשון גדולה, כי זאת העיר הוא ית' מגדיל אותה". (ב) מגדיאל^נח איז מרמז אויף דעם „שיתגדל על כל א־ל", וואָס דאָס שטייט אויף מלכות רומי, אַז איר מלכות וועט פאַרשפּרייט ווערן איבער דער גאַנצער וועלט, „ויתרומם ויתגדל על כ א־י5.

ויש לומר, אַז דאָס וואָס שטייט דערנאָך אין פסוק (נאָך „אלוף מגדיאל") „אלוף עירם" — אע"פ וואָס מלכות רומי (מגדיאל) איז דער לעצטער גלות — איז אויך אַ חלק פון מלכות רומי; אין מלכות רומי זיינען פאַראַן צוויי דרגות, צוויי זמנים ואלופים: „מגדיאל" מלשון „שיתגדל על כל אל", ווי רומי איז מנגד צו אלקות בזמן גלות האחרון, און „עירם" אַ שפעטערדיקער זמן און אלוף — „למה נקרא עירם שהוא עתיד לערום תסווריות (ער וועט צונויפקלייבן אוצרות) למלך172המשיח"^סח, ווען רומי וועט שוין מער ניט זיין קיין מנגד, נאָר אדרבה — דורך דעם בירור פון מלכות רומי, ווערט זי נהפך און אַ מסייע לקדושה, דורך דעם וואָס עס ווערן נתברר די ניצוצות קדושה וואָס געפינען זיך אין איר (די אוצרות וועלכע רומי זאַמלט פאַר משיח), אַזוי אַז דורך דעם קומט אַרויס רומי — רוממות דקדושה.

ה. מ'דאַרף נאָך פאַרשטיין: אין וואָס באַשטייט די מעלה פון בירור האומות, אַז דוקא אין דעם איז תלוי שלימות העבודה פון אַ אידן (יעקב)?

ויש לומר הביאור בזה, בהקדים הדיוק אין דעם וואָס שטייט אין תורה^סא אַז אידן זיינען „המעט מכל העמים" (און דאָס וואָס „חשק ה' בכם ויבחר בכם" איז „לא מרובכם מכל העמים" נאָר „מאהבת ה' אתכם ומשמרו את השבועה גו'"^מב): אין קדושה איז כמות פאַרבונדן מיט איכות. ועד"ז ווען עס רעדט זיך וועגן נבראים של הקב"ה [וואָס בריאתם איז דוקא בכח העצמות — „הוא לבדו בכחו ויכלתו לברוא יש מאין ואפס המוחלט ממש"^מג, און בפרט אַז די התהוות איז בכל רגע ורגע מחדש^סד], איז זייער כמות פאַרבונדן במיוחד מיט איכות (די חיות אלקית וואָס איז זיי מהוה מחי' ומקיים^סד). ועפ"ז איז מובן אַז דאָס וואָס אוה"ע זיינען בכמות אַ סך מערער פון אידן („המעט מכל העמים") איז אויך פאַרבונדן מיט (אַ מעלה אין) איכות כביכול (עכ"פ בפרט אחד).

ואולי יש לומר, אַז דאָס איז ע"ד ובדוגמת די מעלה (איכות) וואָס איז דאָ אין עבודת התשובה על עבירות, אפילו לגבי „עיקר התשובה"^מה, תשובה וועלכע איז ניט דוקא אויף עבירות, נאָר „והרוח^סו תשוב אל האלקים אשר נתנה"^מז

— דהגם אַז תשובה איז ניט כטעות העולם^סח אַז דאָס איז אויף עבירות דוקא, נאָר עיקר התשובה איז בבחי' „והרוח תשוב אל האלקים גו'" — איז אָבער [נוסף אויף דעם וואָס מ'איז ניט שולל אַז תשובה איז אויך אויף עבירות, איז אדרבה]: דערפון גופא וואָס ס'איז דאָ אַ קס"ד בדברי חכמים (כדעת העולם) אַז עיקר התשובה איז אויף עבירות, וואָס אויך אַ קס"ד בתורה איז תורה*4) [ע"ד הנ"ל (ס"ב) בנוגע לשבועת משה], איז מובן, אַז בפרט אחד (אין דעם „עולם" פון דער קס"ד) איז דאָ אַ טעם אַז תשובה זאָל זיין בעיקר אויף עבירות, צוליב דער מעלה וואָס איז דאָ אין דעם —

דורך דעם טוט מען אויף אין דעם תחתון תחתון ביותר (עבירות), דורך תשובה איז מען זיי מבטל און מהפך זדונות לזכיות*7), דורך דעם וואָס מ'איז מעלה די ניצוצות הכי עליונות וואָס געפינען זיך דוקא אין זדונות כידוע (ע"ד די אורות מרובים דתהו). וואָס בענין זה האָט עס אַ מעלה לגבי די תשובה בבחי' והרוח תשוב אל האלקים (בעולם התיקון, שלמטה מתהו).

173אעפ"כ איז די מסקנא אַז עיקר התשובה איז השבת הנפש לשרשה ומקורה, ווייל אין דעם באַשטייט שלימות התשובה — פאַרבינדן זיך מיט דעם אויבערשטן (שלמעלה מתהו ותיקון), וי"ל אַז דאָס גיט אויך דעם כח אויף טאָן די תשובה על עבירות, ביז — אַז אויך די תשובה על עבירות זאָל ברענגען צו „והרוח תשוב אל האלקים".

ועד"ז יש לומר בנוגע צו אוה"ע: די מעלה (איכות) וואָס איז דאָ אין בירור האומות (און אין דער עבודה) איז — דער בירור פון דעם חלק הכי תחתון, שנפל בשבירת הכלים דתהו (ע"ד תשובה על עבירות). ובפרט זה האָבן זיי אַ מעלה לגבי אידן [ועמך כולם צדיקים^עא] ווי זיי שטייען בעולם התיקון, ע"ד די מעלה פון תשובה על עבירות (כטעות העולם^עב) אויף תשובה אמיתית (פון אידן — „שובה ישראל עד הוי' אלקיך"^עג); אָבער שלימות העבודה איז דוקא דורך אידן (וואָס בשרשם זיינען זיי למעלה מתהו ותיקון), און אויך דער בירור האומות ווערט אויפגעטאָן דורך אידן, און אויך די עבודה פון אוה"ע (והכח על זה) קומט צו זיי אָן דורך אידן^עד — כפס"ד הרמב"ם^עה, אַז „צוה משה רבינו מפי הגבורה לכוף את כל באי עולם לקבל מצוות שנצטוו בהם בני נח".

ו. עפ"ז יומתק די שייכות פון דער פרשה מיט דער הפטורה — „חזון עובדי'":

174די גמרא זאָגט^פ „מאי שנא עובדי' לאדום כו' עובדי' גר אדומי הי', והיינו דאמרי אינשי מיני' ובי' אבא ניזיל^פא בי' נרגא". וואָס דאָס איז דער תוכן ההפטורה, דער פרעון ובירור פון אדום, באופן אַז מ'איז מהפך אדום — תחתון שאין תחתון למטה ממנו, ביז אַז דורך דעם דוקא ווערט שלימות מלכותו ית' — „והיתה לה' המלוכה", „ותתגלי מלכותא דהוי' על כל יתבי עלמא", „לעלם ולעלמי עלמיא". וכמ"ש^פב „אז אהפוך אל עמים שפה ברורה לקרוא כולם בשם ה' לעבדו שכם אחד".

ועפ"ז יש לומר דעם טעם פאַרוואָס דוקא ספר עובדי' איז אויסגעטיילט פון אַלע ספרי תנ"ך, אַז ער באַשטייט נאָר פון איין קאַפּיטל — ווייל דורך בירור אדום (אתהפכא), באופן פון „מיני' ובי' אבא כו'", ווערט אויפגעטאָן די שלימות הגילוי פון אחדותו ומלכותו ית', „והיתה לה' המלוכה", ה' אחד („לעבדו שכם אחד"), אַזוי אַז עס בלייבט ניט איבער קיין פרט בעולם (לעלם ולעלמי עלמיא) וואו ס'איז ניט מאיר אחדותו ומלכותו ית'.

ז. ע"פ הנ"ל וועט מען אויך פאַרשטיין דעם סדר והמשך הג' פרשיות בתורה — ויצא, וישלח, וישב — וועלכע גיבן אַרויס דעם סדר בעבודת יעקב אבינו:

בפ' ויצא רעדט זיך בעיקר וועגן עבודת יעקב בעצמו — אויפשטעלן ביתו, „מטתו שלימה", און זיין עבודה בחלקו בעולם (עניני רשות, ק"נ) בבירור צאן לבן. ביז גמר עבודתו בסיום הפרשה — „ויעקב הלך לדרכו ויפגעו בו מלאכי אלקים", „מלאכים של ארץ ישראל באו לקראתו ללוותו לארץ", „ויאמר יעקב כאשר ראם מחנה אלקים זה ויקרא שם המקום מחנים", „שתי מחנות, של חוצה לארץ שבאו עמו עד כאן, ושל ארץ ישראל שבאו לקראתו"^פג, סיי די „מלאכי ארץ ישראל" וועלכע זיינען אים מסייע אין זיין עבודה בתומ"צ, בעניני קדושה, און סיי די „מלאכי חוץ לארץ" וועלכע זיינען אים מסייע אין זיין עבודה בדברי הרשות, בעניני חול (כל מעשיך יהיו לשם שמים ובכל דרכיך דעהו^פד). ביז אין אַן אופן אַז יעקב פועל'ט אין דעם מקום, און ווערט דאָרט בעה"ב, ער רופט אים אָן בשמו — „ויקרא שם המקום ההוא מחנים"^פה.

דאָס אַליין איז אָבער ניט מספיק. שלימות עבודת יעקב (בכדי ער זאָל זיך קענען אומקערן אל בית אביו בשלימות) איז פאַרבונדן דערמיט אַז ער זאָל אויך אויפטאָן (נוסף צו עבודת עצמו ועבודת הרשות) דעם בירור פון עולם הזה התחתון שאין תחתון למטה ממנו, בירור עשו הוא אדום (— אויך חוץ פון דברי הרשות) — וועלכע איז אַ מקום הכי רחוק ברוחניות פון ארץ מגורי אביו^פו — דורך דעם וואָס „וישלח יעקב מלאכים לפניו אל עשו אחיו ארצה שעיר שדה אדום".

175ויש לומר, אַז יעקב האָט דאָס געזען אין דעם גופא וואָס „ויפגעו בו מלאכי אלקים": בשעת יעקב האָט געזען („ראם") אַז „ויפגעו בו מלאכי אלקים" בפועל [ניט בלויז בחלום — ווי ס'איז געווען בהליכתו לחרן, בתחלת הפרשה], האָט ער געזען אַז דאָס איז בכדי ער זאָל נוצן די מלאכים אויף זיי שיקן צו מברר זיין עשו'ן^פז.

ולהוסיף, אַז „ויפגעו" איז אויך פון לשון תפלה (ע"ד „ויפגע^פח במקום")י^ח — די תפלה ובקשה של המלאכים ליעקב, ער זאָל זיי נוצן צו אויספירן שליחות שלהם בעולם — דורך „וישלח יעקב מלאכים", „מלאכים ממש"^צ, די מלאכים וואָס „ויפגעו בו" (בס"פ ויצא).

ולאחרי גמר עבודת יעקב בבירור עשו (עכ"פ וויפל מען האָט דעמולט געקענט אויפטאָן^צא), ביז דער סיפור פון „ישובי עשו ותולדותיו" בסיום הפרשה — וואָס דאָס אַלץ איז אויך אַ נתינת כח צו בני יעקב צו ממשיך זיין בעבודה זו („מעשה אבות סימן לבנים") — קומט דער „וישב יעקב בארץ מגורי אביו", „ביקש יעקב לישב בשלוה"^בי (ניט נאָר אַ שלוה גופנית וגשמית, נאָר אַ) שלוה רוחנית, ביז מעין ובדומה צו עוה"ב (וואָס „אין בו אכילה ושתי' כו' אלא צדיקים יושבין כו' ונהנים מזיו השכינה"^צג) — די שלוה וואָס קומט נאָך גמר ושלימות העבודה בעוה"ז, „היום לעשותם"^ד,

ווי ס'איז טאַקע געווען בפועל באַ יעקב במשך כמה שנים (ביז מכירת יוסף);

אָבער וויבאַלד אַז יעקב האָט דעמולט נאָך ניט אויפגעטאָן שלימות הבירור פון עשו (און דערפאַר האָט ער געזאָגט „עד אשר אבוא אל אדוני שעירה", כנ"ל), דעריבער איז ער נאָך דעמולט ניט געקומען צו אויפנעמען אין עוה"ז די „שלוה" (און האָט זיך געדאַרפט באַנוגענען מיט דעם וואָס דאָס וועט קומען אַלס שכר בעוה"ב); און דורך דעם וואָס „קפץ עליו רוגזו של יוסף"^צב איז יעקב נתעלה געוואָרן און האָט געקענט באַקומען די „שלוה" (בדומה צום גילוי פון עוה"ב) אויך בעוה"ז — ווי מ'געפינט, אַז נאָכדעם, זיינען זיינע לעצטע זיבעצן יאָר געווען אין אַן אופן פון „ויחי יעקב" — יאָרן פון שלוה אמיתית אויך בעוה"ז, ואדרבה — די יאָרן זיינען געווען מבחר שנותיו5י), וואָס דאָס באַווייזט אויף דעם בירור פון דעם מקום הכי תחתון — אַז דוקא אין מצרים („ערות הארץ") איז געווען די שלוה (וואָס יעקב האָט געבעטן בארץ מגורי אביו), וכמשנ"ת במ"א6י).

דאָס איז אַלץ גערעדט בזמן יעקב (ווען עס האָט זיך ניט פאַרענדיקט דער בירור פון עשו בפועל). שלימות בירור176עשו הוא אדום ווערט אויפגעטאָן דורך מעשינו ועבודתינו במשך זמן הגלות, ובפרט בגלות זה האחרון, גלות אדום (רומי), אין וועלכע אידן האָבן אויפגעטאָן און טוען אויף (בכחו של יעקב אבינו) בירור האומות, אַלס הכנה צו „והיתה לה' המלוכה" בימות המשיח, ווען עס וועט מקויים ווערן הבטחת יעקב „אבוא אל אדוני שעירה". ובמילא וועט דעמולט זיין די שלימות פון „שלוה" אויך בעוה"ז.

ח. דער ענין הנ"ל האָט אַ שייכות מיוחדת מיט דעם זמן איצט — חודש כסלו:

מ'האָט גערעדט מערערע מאָל7י די שייכות פון פ' וישלח (בירור עשו) מיט י"ט כסלו, אַז דורך דער גאולה פון דעם אַלטן רבי'ן בי"ט כסלו — ווען עס האָט זיך אָנגעהויבן דער עיקר ענין פון „יפוצו מעינותיך חוצה"^צח — האָט זיך אויפגעטאָן אַ בירור אין עולם התחתון שאין תחתון למטה ממנו, אַ שלב חדש ועיקרי אין דעם בירור פון מלכות אדום^צט,

ווי דער אַלטער רבי שרייבט אין זיין אגרת הקודש הידועה (אַרויסגייענדיק פון תפיסה)^ק: „כי הפלה ה' והגדיל^קא לעשות בארץ והפליא והגדיל שמו הגדול והקדוש אשר נתגדל ונתקדש ברבים ובפרט בעיני כל השרים וכל העמים אשר בכל מדינות המלך אשר גם בעיניהם יפלא הדבר הפלא ופלא וענו ואמרו על זאת כי אם מאת הוי' היתה זאת נפלאת בעינינו"^קב.

וכידוע אויך די שייכות פון דער גאולה מיט „פדה בשלום נפשי כי ברבים היו עמדי"^קג, אַז אויך די „רבים" — די אויבים — האָבן סו"ס אַרויסגעהאָלפן אין דעם „פדה בשלום נפשי" (ע"ד ווי אנשי אבשלום האָבן מתפלל געווען לנצחונו של דוד^קד).

ט. לאחרי כל העילויים אין דער גאולה פון י"ט כסלו איז אָבער די ממשלה פון מדינה ההיא נאָך פונדעסטוועגן געבליבן בתקפה, און האָט אויך מנגד געווען צו כמה ענינים פון יהדות בכלל און חסידות במיוחד. ביז אַז דערנאָך איז דאָס אַרויס אין דעם מאסר פון דעם מיטעלן רבי'ן. און אויך לאחרי גאולתו ביו"ד כסלו — וואָס האָט צוגעגעבן אין דעם בירור פון אדום — איז די ממשלה געבליבן בתקפה, אויך אין איר התנגדות צו אידישקייט און חסידות. ווי ס'האָט זיך דערנאָך אויסגעוויזן אין די פאַרשידענע גזירות המלכות וכו' מיט וועלכע רבותינו נשיאינו — כל אחד בדורו — האָבן לוחם געווען.

ביז, אַז לאחרי דער מהפכה (בשנות תר"ז־ח) בדורו פון כ"ק אדמו"ר (מהורש"ב) נ"ע, און דערנאָך בדורו פון כ"ק מו"ח אדמו"ר — איז בכמה ענינים צוגעקומען אין דעם חושך ומיצר פון ממשלה177ההיא, ביז אַז בשנת תרפ"ז איז געווען דער מאסר כ"ק מו"ח אדמו"ר; און אויך לאחרי גאולתו — וואָס האָט אויפגעטאָן נאָך אַ טיפערן בירור אין אדום — האָט די ממשלה אים מכריח געווען^קה (כביכול) פון דאָרט אַרויספאָרן, ביז אַז ער איז אָנגעקומען, און איבערגעפלאַנצט דעם מרכז פון חב"ד אין חצי כדור התחתון, בארצות הברית.

אָבער לאחרי מעשינו ועבודתינו זינט דעמולט, כולל ובמיוחד אין יפוצו מעינותיך חוצה — דאַרף מען שוין זיכער באַקומען אַלע אוצרות בתכלית השלימות. וכידוע דער משל, אַז דורך מעשינו ועבודתינו פון אידן טוען זיי אויף אַלע המשכות ואוצרות, נאָר מ'גיט עס אָפּ דעם אידן כמונח בקופסא, און מ'גיט אים דעם שליסל, אַז ווען ער וויל קען ער דאָס אויפּעפענען און אַרויסנעמען פון דאָרט אַלע אוצרות,

ובלשון הרמב"ם^קפו — אַז דורך אַ מעשה אחד איז מען „מכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות וגרם לו ולהם תשועה והצלה",

און ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר האָט מעיד געווען שוין יאָרן צוריק, אַז אידן האָבן שוין אַלץ פאַרענדיקט, ס'איז געבליבן נאָר „צוצופּוצן די קנעפּלעך"^קז, און זינט דעמולט האָט מען דאָס שוין אויך געטאָן, און עס דאַרף נאָר זיין בלשון כ"ק מו"ח אדמו"ר „עמדו הכן כולכם", צו מקבל זיין די אוצרות.

— ויה"ר אַז בשנה זו — שנת אראנו נפלאות — זאָל עס זיין אין דעם ענין פון „הפלה ה' והגדיל לעשות בארץ והפליא והגדיל שמו הגדול והקדוש אשר נתגדל ונתקדש ברבים ובפרט בעיני כל השרים וכל העמים אשר בכל מדינות המלך אשר גם בעיניהם יפלא הדבר הפלא ופלא וענו ואמרו על זאת כי אם מאת הוי' היתה זאת נפלאת בעינינו".

ובהתאם לזה איז פאַרשטאַנדיק אַז דאָס דאַרף אַרויסרופן באַ אידן אַ שמחה הכי גדולה, ובעיקר — אַ הוספה ביתר שאת וביתר שאת אין לימוד התורה בכלל, ובפנימיות התורה, כפי שנתגלתה בתורת חסידות חב"ד, און ווי מ'לערנט דאָס צוזאַמען — אַלס אַ „תורה תמימה" — מיט נגלה דתורה8*^א.

ותלמוד גדול שמביא לידי מעשה — אַ הוספה אין קיום המצוות בהידור, הן בנוגע לעצמו, והן בנוגע להזולת, ועוד ועיקר — אין אַלע פעולות פון הפצת התורה והיהדות בכלל והפצת המעינות חוצה במיוחד,

ובפרט — אין דעם חודש כסלו, וועלכער איז אויסגעטיילט אין זיין פאַרבונדן מיט תורה און פנימיות התורה בפרט: גאולת י"ט כסלו, גאולת יו"ד כסלו, טי"ת כסלו (יום הולדת ויום הילולא פון דעם מיטעלן רבי'ן), און כל זה אָנהויבנדיק פון ר"ח כסלו (וועלכער איז כולל כל ימי החודש), און דערנאָך בשלימות מיוחדת — בי"ד וט"ו בחודש, ווען קיימא סיהרא באשלמותא, יחוד שימשא וסיהרא (פאַרבונדן מיט ענין הנישואין) — צו אויסנוצן די ימים זכאין אויף מוסיף זיין בכל האמור.

י. ועוד ועיקר:

בי"ט כסלו בכל שנה ושנה איז נהוג צו178מאַכן חסיד'ישע פאַרברענגען'ס בכל מקום ומקום האפשרי.

בהתאם להאמור לעיל, איז פאַרשטאַנדיק אַז בשנה זו דאַרף אין דעם זיין אַ השתדלות מיוחדת, אַז עס זאָל זיין אַן „אראנו נפלאות'דיקע" פאַרברענגען בי"ט כסלו (בערך אפילו צו דער הנהגה בזה באופן נסי בשנה (ושנים) שלפנ"ז) — סיי בכמות און סיי באיכות.

ובפרט אַז בשנה זו קומט אויס י"ט כסלו ביום החמישי בשבועי*1), גיט דאָס אַ לייכטערע מעגלעכקייט אַז מ'זאָל מאַכן (עכ"פ) דריי התוועדויות בג' ימים רצופים: בליל (ויום) חמישי — י"ט כסלו, בליל (ויום) ששי — כ' כסלו (כנהוג אַז דעמולט מאַכט מען דעם עיקר התוועדות פון י"ט כסלו), ובליל ויום שבת קודש — כ"א כסלו, אַזוי אַז מ'האָט אַ חזקה פון דריי ימים רצופים*11) פון חסיד'ישע פאַרברענגען'ס בקשר מיט י"ט כסלו, אַזוי אַז דאָס גיט אַריין אַ חזקה וחוזק אין אַלע ענינים פון אידישקייט און חסיד'ישקייט, אַז עס זאָל זיין אַ חסיד'ישער יאָר, נאָכמער ווי ס'איז געווען ביז איצטער.

ובכדי אַז דאָס זאָל זיין מיט נאָכמער הצלחה, איז כדאי אַז מ'זאָל אָנהויבן די הכנות לזה בעוד מועד (אָנהויבנדיק גלייך פון דעם מוצאי שבת, און דערנאָך ביום ראשון, שני, שלישי, רביעי), בכדי מ'זאָל קענען וואָס מערער מוסיף זיין אין די התוועדויות — בכמות ובאיכות,

ותשועה ברוב יועץ^קיא — זיך אויך צוזאַמענרעדן מיט אַנדערע, וואָס דעמולט איז מען מער פאַרזיכערט אַז דאָס זאָל זיין אין אַן אופן פון „אראנו נפלאות", אראנו בגלוי לעיני בשר פון אַנדערע — ניט האָבנדיק דערביי אייגענע פניות וחשבונות.

ויהי רצון, אַז נאָך פאַר י"ט כסלו זאָל שוין קומען די גאולה האמיתית והשלימה, והקיצו ורננו שוכני עפר^קיב, ובתוכם ובראשם — דער אַלטער רבי, און אַלע רבותינו נשיאינו ביז כ"ק מו"ח אדמו"ר,

און עס וועט נתגלה ווערן בגלוי שלימות הבירור פון כל העולם כולו — „והיתה לה' המלוכה".