Nasso

א. אין דעם מאמר באתי לגני1)) פּסוק. מוז מען זאָגן, אַז דער פּסוק פון כ"ק מו"ח אדמו"ר, איז ער מבאר כי תשטה האָט אַ באַזונדערע שייכות דעם ענין פון שטות דלעומת זה, צו דעם ענין פון אין אדם עובר און ברענגט אַ ראי' פון דעם וואָס עבירה כו', דאַרף מען פאַרשטיין וואָס עס שטייט כי תשטה אשתו)).

נאָך מער איז ניט מובן — עס אויסגערעכנט, און אַז מען ברענגט איז דאָך; יש בכלל מאתים מנה), אַ ראי' פון אַ פּסוק, איז דאָס ניט אָבער בכלל מנה איז ניטאָ קיין מאאויף צו ווייזן בקיאות, נאָר דאָס תים. במילא, בשעת מען וויל ברענאיז אַ באַווייז, אַז דער פּסוק האָט גען אַ ראי' אַז אין אדם עובר עבירה

אלא אם כן נכנס בו רוח שטות,

לכאורה איז די שייכות פון פּסוק וואָס דאָס איז ניט דוקא קיין האַרכי תשטה אשתו צו דעם ענין פון בע עבירה וואָס מען איז חייב אויף שטות דלעומת זה (וואָס אויף דעם איר כרת, נאָר יעדע עבירה, אַפילו ענין ברענגט ער אַ ראי' פון פּסוק), אַ דקדוק קל של דברי סופרים^ח) און פאַרשטאַנדיק אין פּשטות, וואָרום די אַפילו דער ענין פון קדש עצמך דרשת רז"ל)) אין אדם עובר עבירה במותר לך^ח), וואָרום אין תניא7)) אלא אם כן נכנס בו רוח שטות, ווערט דערקלערט דער טעם אויף

דעם, ווייל ער איז עובר אויף דעם

אָבער באמת דאַרף מען דאָס גופא רצון העליון, און דאָס איז דאָך אויך פאַרשטיין, וואָרום עס זיינען דאָך אין קדש עצמך במותר לך, איז פאַרפאַראַן אַ סך מאמרי רז"ל וואָס מען וואָס ברענגט מען אַ ראי' פון דעם ברענגט ניט אויף זיי קיין ראיות פון

ב. די שייכות פון אין אדם עובר עבירה צו כי תשטה אשתו איז אין צוויי ענינים;

א) דער דין פון כי תשטה גו' איז ביי אַן אשת איש, און דוקא אַן אשת איש ווערט מיט דער ביאה אַ זונה^ט), אָבער ניט אַ פּנוי' (הגם רבי אליעזר האַלט אַז אַפילו פּנוי הבא על הפּנוי' עשאה זונה, דאָס איז אָבער מער ניט ווי אַ דעת יחיד, און די הלכה איז ניט אַזוי)), ד. ה. אַז דער טעם פאַרוואָס די עבירה איז אויף אַזוי פיל נוגע איז ווייל זי איז אַן אשת איש. און אַזוי איז אויך אין דעם ענין פון אין אדם עובר עבירה כו', וואָס דורך דעם ווערט ער דאָך אַ נפרד פון אלקות, איז דער טעם וואָס יעדער עבירה, אַפילו אַן עבירה קלה איז אויף אַזוי פיל נוגע, ווייל אידן זיינען דעם אויבערשטנס אשה, ווי ווייטער דערקלערט.

עס שטייט אין זוהר^י) אַז אַ פילוסוף האָט געפרעגט ביי ר' אַלעזר'ן, וויבאַלד אַז אידן זיינען דער עם המובחר, פאַרוואָס זיינען זיי שוואַכער פון אַלע פעלקער? האָט ר' אלעזר געענטפערט, אַז היא הנותנת: וויבאַלד זיי זיינען דער מובחר פון אַלעמען, קאָנען זיי ניט סובל זיין קיין פּסולת, אַזוי ווי שקצים ורמשים, אין רוחניות, ובמילא קאָנען זיי דאָס ניט סובל זיין אויך אין גשמיות.

— און דאָס איז אַזוי ווי מען האָט גערעדט (אין מאמר^כא)), אַז כאָטש ביי אומות העולם איז דאָס וואָס קרו לי' אלקא דאלקיא, הייסט ניט קיין מרידה^יא), אָבער ביי אידן, וויבאַלד זיי זיינען העכער, דערפאַר איז מיט יעדער עבירה קלה ווערט ער אַ נפרד בתכלית, אָפּגעטיילט אינגאַנצן פון טעכקייט, מערער ווי קליפה וסטרא אחרא —

אידן זיינען געגליכן געוואָרן צו לב^יח). און אַזוי ווי די האַרץ, ווייל זי איז דער מובחר פון אַלע אברים, קאָן זי ניט סובל זיין קיין פּסולת, אַפילו דקה מן הדקה, אַזוי זיינען אויך אידן.

דערמיט וועלן מיר פאַרשטיין די שייכות פון כי תשטה צו אין אדב עובר עבירה כו'.

אידן זיינען דעם אויבערשטנס אשה דער אויבערשטער איז דער בעל און אידן זיינען די אשה, און דאָס איז אין אַלע זמנים, אויך בזמן הגלות. — די נפקא מינה פון איצטער ביז לעתיד איז, אַז איצטער איז דער אויבערשטער) „בעל", און לעתיד: „איש" — ווי ער זאָגט אין פּסוק (אַן ענטפער^יד) אויף דעם וואָס די אידן האָבן גע'טענה'ט, אַז דער אויבערשטער האָט דאָך זיי אָפּגע'גט, ומה לבעל על אשתו לאחר גירושין):313אי זה ספר כריתות אמכם אשר שלחתי'*) גו', וואָרום להחליפם באומה אחרת חס ושלום אי אפשר^יח). ובמילא — עס שטייט דאָך, איזוהי אשה כשרה העושה רצון בעלה^י), איז דערפאַר נוגע יעדער עבירה, וואָרום אַפילו אַז מען איז עובר אויף אַ רצון קל, וואָס אין דעם גייט אַריין אויך קדש עצמך במותר לך, איז מען ניט עושה רצון הבעל, ובמילא איז מען ניט קיין אשה כשרה.

דערפאַר איז בשעת מען וויל דערקלערן, אַז מיט יעדער עבירה ווערט מען אַ נפרד בתכלית, און אַז אַפילו דברים המותרים זיינען אויך נוגע, ברענגט מען דעם פּסוק כי תשטה אשתו, וואָרום דאָס איז ניט סתם קיין ראי', נאָר עס איז אַ דערקלערונג. פאַרוואָס איז אויך אַן עבירה קלה אַזוי שטאַרק נוגע, וויילע די נשמה, דער נפש הבהמית, דער נפש הטבעית און דער גוף זיינען דעם אויבערשטנס אשה, ואיזוהי אשה כשרה העושה רצון בעלה, דערפאַר איז נוגע אַפילו אַ רצון קל.

ג. ב) דער ענין פון כי תשטה אשתו, איז דאָך ניט אַז מען ווייס אַז זי איז נטמא געוואָרן, עס איז מער ניט וואָס ונסתרה, און עס קאָן גאָר זיין אַז זי איז אַ טהורה, נאָר דאָס אַליין וואָס ונסתרה, הייסט עס כי תשטה מלשון שטות, און עס הייסט מעשה בהמה, וואָס צוליב דעם דאַרף זי ברענגען אַ קרבן ממאכל בהמה^יז).

אין פלוג איז ניט פאַרשטאַנדיק, וויבאַלד אַז מען ווייס ניט אַז זי איז נטמא געוואָרן, קאָן מען דאָך איר שטעלן אויף חזקת כשרות, ורוב בנות ישראל כשרות הן, איז פאַרוואָס דאַרף זי ברענגען אַ קרבן ממאכל בהמה? נאָר דער טעם אויף דעם איז, אַז דאָס גופא וואָס זי געפינט זיך אין אַזאַ מצב אַז מען קאָן איר חושד זיין אויף טומאה, איז דאָס אַן ענין פון מעשה בהמה, וואָרום ביי בנות ישראל דאַרף גאָר ניט זיין קיין מצב פון חשד.

און הגם אַז דער ענין פון ונסתרה גופא איז דאָס אַ מעשה בהמה, און איבער דעם אַליין איז זי אָסור צום בעל, אָבער עס איז מער ניט ווי לשעה קלה בלבד, וואָרום וויבאַלד אַז זי איז ניט טמא געוואָרן, עס איז מער ניט וואָס ונסתרה, איז דערנאָך ווערט זי צו אים טהור, ווי ער זאָגט ונקתה ונזרעה זרע^יח).

און אַזוי איז אויך בשעת אַ איד איז עובר אַן עבירה, וואָס דאָס איז אַן ענין פון רוח שטות, איז דאָס ניט קיין ענין פון טומאה לבעלה, ח"ו, וואָרום עס איז דאָך „וכבודי" — וואָס דאָס איז דער ניצוץ אלקי וואָס ביי יעדער אידן — „לאחר לא אתן"^יט), עס איז מער ניט וואָס לשעה קלה האָט ער געטאָן אַ מעשה בהמה, אָבער סוף סוף איז ונקתה ונזרעה זרע, וואָרום לא ידח ממנו נדח^כ).

און דאָס איז נאָך אַ טעם אויף דעם, וואָס בשעת מען רעדט דעם ענין פון שטות דלעומת זה ברענגט314מען דעם פּסוק כי תשטה אשתו, וואָרום דערמיט וויל מען מבאר זיין, אַז דער גאַנצער ענין פון שטות דלעומת זה ביי אַ אידן, איז דאָס ניט קיין ענין פון טומאה חס ושלום, עס איז מער ניט ווי מעשה בהמה לשעה קלה.

ד. ווייל וויבאַלד אַז אויב מ'האַלט אַז ס'איז דאָ אַ מציאות אויסער אלקות איז עס אַ כפירה באחדותו, און בפרט אויב מ'ווייסט אַז מען איז דורכגעפאַלן אין אַ דרבנן און נאָך האַרבער, וואָס דאָס איז דאָך אַ רוח שטות, קאָן מען דאָך מיינען, ווי עס שטייט^כא), ותאמר ציון עזבני *) ה' ואד' שכחני —

ברענגט מען אויף דעם דעם פּסוק כי תשטה אשתו, אַז אַזוי ווי די אשה שנסתרה, הגם אַז לשעה קלה איז זי אסור צום בעל, אָבער באמת איז דאָס ניט קיין טומאה, און נאַכהער ווערט זי צו אים צוריק מותר, און נאָך מערער — „ונזרעה זרע", און די גמרא32)) זאָגט דערויף; היתה

פרשת

א. אין דער הפטרה פון פּרשת בהעלותך שטייט, ראיתי והנה מנורת זהב כלה1)), וואָס דאָס גייט אויף כנסת ישראל. אַלע אידן צוזאַמען זיינען אַ מנורת זהב כלה.

אין דער מנורה זיינען געווען זיבן נרות. אַזוי זיינען אויך ביי אידן יולדת בצער יולדת בריוח, נקבות יולדת זכרים, און עס איז אַפילו פאַראַן אַ מאן דאמר אין גמרא, אַז היתה עקרה נפקדת;

אַזוי איז אויך, הגם אַז ידע אינש בנפשי' דעם שטות דלעומת זה וואָס ביי אים, דאַרף ער ניט אַראָפּפאַלן ביי זיך. ער דאַרף וויסן אַז ער איז חס ושלום קיינמאָל ניט נטמא געוואָרן, וואָרום „וכבודי", וואָס דאָס איז דער ניצוץ אלקי וואָס עס איז פאַראַן ביי יעדער אידן, „לאחר לא אתן". עס איז מער ניט וואָס לשעה קלה האָט ער געטאָן מעשה בהמה, אָבער דערנאָך איז ונקתה ונזרעה זרע, ער וועט האָבן אהבה ויראה, און בנים זכרים דוקא, ד. ה. אהבה ויראה שביגיעתו, און עס וועט זיין דער יחוד הבעל ואשתו, דאָס הייסט, גילוי השכינה בנפשו, דער גילוי פּנימיות הנשמה, וואָס דאָס איז דער ביאת משיח הפּרטי וואָס ביי יעדער איינעם28)), וואָס דאָס איז אַ הכנה צו ביאת משיח הכללי.