משיחת אור ליום ד' פ' שמיני, כ"ו ניסן ה'תנש"א — — ביחידות הכללית להאורחים שיחיו

א. שטייענדיק נאָענט צום סיום פון חודש ניסן, „חודש הגאולה"^א — וואָס זיין ענין כללי ועיקרי איז חג הפסח, „זמן חירותנו"^ב, ווען מ'דאַנקט דעם אויבערשטן פאַר די נסים ונפלאות וועלכע ער האָט באַוויזן באַ יציאת מצרים — איז פּאַסיק זיך אָפּצושטעלן אויף די נסים ונפלאות וועלכע האָבן פּאַסירט און פּאַסירן היינטיקן יאָר אין דער איצטיקער תקופה^ג.

די נסים'דיקע הנהגה פון דעם אויבערשטן אַרויסנעמענדיק אידן מעבדות לחירות ביציאת מצרים איז ניט אַן איינמאָליקע זאַך וואָס האָט פּאַסירט נאָר דעמולט (באַ יציאת מצרים), נאָר „בכל^ד דור ודור [ובכל יום ויום^ה] חייב אדם לראות את עצמו כאילו הוא יצא [היום^ה] ממצרים" [ביז אַז דאָס דריקט זיך אויס במעשה בפועל בליל הסדר, אַז „ישב בהסיבה דרך חירות כו'"^ד], און ווי מ'זאָגט אין דער הגדה של פסח (בליל הסדר): „לא את אבותינו בלבד גאל הקב"ה ממצרים אלא אף אותנו גאל עמהם"^ז [ביז אַז „אילו לא הוציא הקב"ה את אבותינו ממצרים הרי אנו ובנינו ובני בנינו משועבדים היינו לפרעה במצרים"^ח], און „לפיכך אנחנו חייבים להודות ולהלל כו' למי שעשה לאבותינו ולנו את כל הנסים האלו הוציאנו מעבדות לחירות מיגון לשמחה כו' ומשעבוד לגאולה כו'"^ד.

און נאָכמער: גאולת מצרים האָט „אויפגעעפנט" די וועג (דעם צנור)^ט און געגעבן דעם כח אויף חירות וגאולה — ובאופן נסי — פון אידן במשך כל הדורות וכל הזמנים^י; גאולת מצרים איז די פתיחה והתחלה און איז כולל^יא אַלע גאולות (כולל אַ גאולה וואָס „לאו גאולה דגלות היא אלא שיגאלנו מן הצרות הבאות עלינו כו'"^יב), ביז אויך — די גאולה האמיתית והשלימה^יג (שאין אחרי' גלות^יד), אויף וועל־462כע עס שטייט^טו „כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות". און דערפאַר זאָגט מען אין דער ברכה^טז „אשר גאלנו וגאל את אבותינו ממצרים" (בהמשך ובסיום פון „לפיכך" הנ"ל): „כן ה' אלקינו כו' יגיענו למועדים כו' בבנין עירך כו' ונודה לך שיר חדש על גאולתנו כו'".

פון דאָס אויבנגעזאָגטע איז פאַרשטאַנדיק — וויבאַלד אַז „בכל דור ודור חייב אדם לראות את עצמו כאילו הוא יצא ממצרים", און יציאת מצרים איז די התחלה און איז כולל אַלע גאולות פון אידן — אַז דורך אַריינטראַכטן זיך אין די נסים ונפלאות פון יציאת מצרים קען מען זען ווי זיי שפּיגלען זיך אָפּ — „בכל דור ודור", „בכל יום ויום" — אין די איצטיקע נסים ונפלאות, דורך וועלכער „הקדוש ברוך הוא מצילנו מידם"^יז פון די וואָס „עומדים עלינו" „בכל דור ודור", ביז — (ווי דאָס ברענגט צו) די נסים ונפלאות אין דער גאולה שלימה (וועלכע זיינען בדומה צו די נסים פון יציאת מצרים). וכדלקמן (סעיף ג).

ב. און אָט די הנהגה נסית — וואָס האָט זיך אויפגעטאָן לכל הזמנים באַ יציאת מצרים — שטייט נאָכמער בגלוי אין חודש ניסן, וואָס „בניסן נגאלו ובניסן עתידין ליגאל"^יח, וכידוע אַז ניסן איז מלשון נס^יט, און נאָכמער: ניסן (מיט צוויי נוני"ן) באַווייזט אויף „נסי נסים"^כ; ובמיוחד — אין דעם צווייטן האַלב חודש, וועלכער הויבט זיך אָן מיט חג הפסח (בחמשה עשר בניסן), „זמן חירותנו",

ובפרט בקביעות שנה זו — „שנת אראנו נפלאות" — ווען דער ערשטער טאָג פסח איז געווען ביום השבת, וואָס איז בכלל אַ זמן חירות (בערך צו די אַנדערע טעג פון וואָך) — די באַפרייאונג פון יעדער מלאכה (אויך פון „מלאכת אוכל נפש" וואָס איז מותר ביו"ט^כא), און מ'האָט אַלץ מן המוכן (כל מלאכתך עשוי'^כב);

עאכו"כ נאָך אַלע (זיבן) אַכט טעג פון חג הפסח [ווי דאָס איז אין חוץ לארץ, וואו עס געפינען זיך איצטער רוב מנין ובנין פון אידן], וואָס אין „זמן חירותנו" עצמו זיינען די ימים האחרונים פון חג הפסח אַ העכערע דרגא אין חירות לגבי די ימים הראשונים, וכידוע^כג אַז די ימים ראשונים זיינען פאַרבונדן בעיקר מיט גאולת מצרים און די ימים אחרונים^כד — בעיקר מיט דער גאולה האמיתית והשלימה, שאין אחרי' גלות, חירות אפילו בערך די חירות פון גאולת מצרים, נפלאות אפילו בערך די נפלאות פון „כימי צאתך מארץ מצרים"^כה.

און דערפון ווערט עס נמשך אין די איצטיקע טעג נאָך פסח בסיום וחותם פון463חודש ניסן (וואָס אויך דעמולט זאָגט מען ניט קיין תחנון^כו, „נוהגין לעשות כולו (כל חודש ניסן) קודש כעין י"ט"^כז), ואדרבה — הכל הולך אחר החיתום^כח.

ובפרט אַז דאָס איז אויך אין דער וואָך פון פ' שמיני, און בשנה זו — לייענט מען פ' שמיני שמונה פעמים, וידוע דער פתגם^כט אַז „שמיני שמונה שמינה", אַז אַ יאָר ווען מ'לייענט שמיני שמונה פעמים וועט זיין אַ „פעטער" יאָר געבענטשט בגשמיות וברוחניות — און איצטער, בסוף חודש ניסן, האַלט מען באַ מסיים זיין די אַכט מאָל פון קריאת פ' שמיני — וואָס שמיני באַווייזט אויף די הנהגה נסית פון דעם אויבערשטן^ל (שלמעלה משבעת ימי ההיקף פון מעשה בראשית, סדר הטבע^לא), ועאכו"כ שמונה פעמים שמיני, אַז מ'האָט אַ יאָר וואָס איז „פעט" און אָנגעפילט מיט נסים ונפלאות, אין אַן אופן פון שומן^לב, וואָס איז „מפעפע בכולו"^לג.

ג. דער סדר באַ גאולת ויציאת מצרים איז געווען (בכללות):

„התחלת הגאולה והנסים"^לד איז געווען מיט דעם נס גדול^לה (נאָך פאַר חג הפסח) פון „למכה מצרים בבכוריהם"^לו, אַז דוקא די בכורי מצרים אַליין האָבן געשלאָגן די מצריים, ובאופן פון „למכה" דוקא (ניט „להורג" וכיו"ב), ווייל די בכורים האָבן דאָך ניט גע'הרג'ט אַלע מצריים (נאָר אַ טייל פון זיי), נאָר געשלאָגן זיי („למכה"). ואדרבה: אין „למכה" איז דאָ די מעלה, אַז די מצריים אַליין קומען דערנאָך צו דער הכרה אין די נסים און זיי אַליין טרייבן אַרויס אידן פון מצרים.

דערנאָך — ביום חמשה עשר בניסן — איז געווען יציאת מצרים בפועל, און דוקא באופן פון „ותחזק מצרים על העם למהר לשלחם גו'"^לז, „בשלח פרעה את העם"^לח. און די אידן זיינען אַרויס בשלימות, „ברכוש גדול"^לט, „כספם וזהבם אתם"^מ, און אין אַן אופן פון „וינצלו את מצרים"^מא, „כלי כסף וכלי זהב ושמלות"^מב, ביז אַז „אף מה שלא היו שואלים מהם היו נותנים להם"^מג.

ביז — דער גמר וסיום פון יציאת מצרים באַ קריעת ים סוף, וואָרום אפילו ווען אידן זיינען אַרויס פון מצרים זיינען די מצריים נאָך געבליבן בתקפם, ביז אַז „וירדפו מצרים אחריהם"^מד, און ס'איז געווען (שייך) דער פחד ומורא פון מצרים עליהם; משא"כ דורך טביעת מצרים בים,464„לא נשאר בהם עד אחד"^מה, חוץ פון דעם „אחד", פרעה מלך מצרים (וועלכער איז דערנאָך געוואָרן מלך נינוה)^מו בכדי ער זאָל זעען די נסים ונפלאות וואָס דער אויבערשטער האָט געמאַכט פאַר אידן.

ד. „כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות":

יעדערער קען זען בגלוי ווי די נסים פון יציאת מצרים שפּיגלען זיך אָפּ איצטער אין דעם נצחון בימינו אלו — סיי אין דעם עצם נצחון און סיי אין דעם זמן ווען דאָס קומט פאַר, ובמיוחד — אין די ימים זכאין פון חודש ניסן (וואָס בשנה זו שטייט דעמולט נאָכמער בהדגשה דער ענין החירות, כנ"ל):

נאָך פאַר חג הפסח — איז געווען דער „למכה מצרים בבכוריהם", אַז די „בכורים" פון אומות העולם^מז (כולל פון מדינת מצרים און די מדינות ערביים הסמוכות לה) — כפי החלטת באי כחם אין די „יונייטעד ניישענס" — האָבן מלחמה געהאַט און געשלאָגן „מצרים", אַ צורר היהודים, (מצרים מלשון^מח) „מיצר" לישראל ר"ל,

וביום הפורים שנה זו — „שנת אראנו נפלאות" — איז געווען דער נצחון (ווי די אוה"ע האָבן מכריז געווען), און זיין מפלה, באופן פון „למכה גו'" (ניט „להורג"), און דוקא דורך ניט־אידן („בכוריהם"), וועלכע האָבן אים נוזף און מבזה געווען, און מכריח געווען אַז ער דאַרף חרטה האָבן פון פעולותיו עד אַז,

און ער האָט געמוזט מודה זיין און אָננעמען און מקיים זיין די אַלע ציוויים והוראות און פאָדערונגען וואָס ער האָט באַקומען פון „בכוריהם": באַפרייען אַ טייל פון די מלחמה־געפאַנגענע, און אויך מקיים זיין די אַנדערע זאַכן וואָס מ'האָט פון אים געפאָדערט.

און דערנאָך איז געווען דער המשך בזה — אין חודש ניסן, און דעמולט גופא — בימי הפסח, „זמן חירותנו" — אַז „בכוריהם" אין די „יונייטעד ניישענס" האָבן ממשיך געווען אין דער נזיפה ובזיון שלו:

בימי הפורים ולאחרי זה האָט מען נאָך ניט געוואוסט וואָס וועט זיין דער המשך, ווי ווייט מ'וועט אים מבזה ומזיק זיין, ווי שטאַרק ער וועט בלייבן, וויפל ער וועט דאַרפן מודה זיין און אָפּצאָלן, און ווי ער וועט דאָס אַלץ אָננעמען, אָדער דאָס וועט זיין דורך אַנדערע; דערנאָך בימי חודש ניסן, בימי הפסח — זיינען „בכוריהם" אַרויס מיט אַ נזיפה חזקה און אַ החלטה למסקנא ותנאים חזקים (נוסף אויף די הוראות שלפני זה) ווי סאַדאַם דאַרף זיך אויפפירן, און אויך זעען און פאַרזיכערן אַז ער זאָל דאָס מקיים זיין: באַפרייען די שבויים, אומקערן דאָס וואָס ער צוגענומען, און אָפּצאָלן פאַר די נזקים און היזקות וואָס ער האָט איצטער געטאָן (און אויך אויף דעם וואָס ער האָט פריער געטאָן),

ובהמשך ימי החודש, ביז אין די לעצטע טעג פון דעם חודש, איז אין דעם נס צוגעקומען נאָכמער — אַז ער האָט דערצו אַלץ מסכים געווען, און אָן קיין ווידערשטאַנד און מלחמה,

ביז אַז ער האָט מגלה געווען געלטער און רכושים וואָס ער האָט באַהאַלטן (און ביז איצטער האָט מען גאָר ניט געוואוסט אַז ער האָט דאָס געהאַט).

ה. דערפון האָט מען דעם ענטפער צו465די אידן וואָס פרעגן: שטייענדיק אין דעם „שנת אראנו נפלאות" — וואו זעט מען נסים ונפלאות, ביז בדוגמת די נסים ונפלאות באַ יציאת מצרים און פורים?!

מ'דאַרף נאָר אויפעפענען די אויגן און צוקוקן צו די לעצטע געשעענישן אין יענער טייל וועלט, ווי געדרוקט אין צייטונגען —

זעט מען בגלוי ממש ווי עס זיינען פאָרגעקומען און עס קומען פאַר נסים ונפלאות (בדוגמת צו די נסים ביציאת מצרים) לטובת בני ישראל ולטובת העולם כולו, אָנהויבנדיק פון דעם אַז „למכה מצרים בבכוריהם", די בכורי אוה"ע אַליין האָבן מבטל געווען דעם כח ושליטה פון דעם צורר היהודים און צורר קעגן אַנדערע מענטשן (אויך ניט־אידן), און ער קערט אום דאָס וואָס ער האָט צוגענומען, און צאָלט אָפּ די היזקות, כולל אויך — די דברים גנוזים וועלכער ער האָט באַהאַלטן.

און נאָכמער: די נסים קומען פאַר אין די טעג פון יאָר וואָס זיינען ספּעציעל פאַרבונדן מיט נסים פאַר אידן: ימי הפורים — ווען ס'איז געווען דער נס ונצחון וגאולה פון אידן און די מפלה פון המן הרשע צורר היהודים (אין מלכות פרס ומדי), און (מיסמך גאולה לגאולה^מט —) ימי חודש ניסן וימי הפסח — גאולת ישראל פון מצרים, ובאופן פון נסים ונפלאות,

ואדרבה^ג: נס פורים איז געווען אַ נס מלובש בדרכי הטבע^נ, אַזוי אַז נאָר דורך דער פאַרבינדונג פון אָנפאַנג פון מלכות אחשורוש מיט „בשנת שלוש למלכו"^נא און מיט „בשנת שבע למלכותו"^נב און מיט „חודש ניסן בשנת שתים עשרה" למלכותו^נג וסעודות אסתר פאַר אחשורוש והמן^נד וכו' — מאַכן פון דעם אַלעם איין המשך וענין און זיך אין דעם אַריינטראַכטן — האָט מען אין דעם דערקענט יד השם. משא"כ אין די איצטיקע געשעענישן קומען פאַר נסים ונפלאות גלויות, גלויות ניט נאָר פאַר אידן, נאָר אויך פאַר אַנדערע פעלקער.

און די נסים קומען פאַר, כאמור, אין חודש ניסן, אַזוי אַז מיום ליום (אין חודש ניסן עצמו) קומען צו נייע אַנטוויקלונגען, בקשר מיט דער החלטה פון „בכוריהם" (אין „יונייטעד ניישענס"), און אין דער הסכמה פון סאַדאַם — ווי ס'איז געווען בימים אלה בסיום חודש ניסן, חודש הגאולה, און מ'ערוואַרט אַז עס וועט זיין אַ המשך בכיוון זה, היינט באַנאַכט, אָדער מאָרגן, איבערמאָרגן וכו'.

ו. נאָך אַן ענין אין די געשעענישן בזמן האחרון אין וועלכן מ'זעט נסים ונפלאות — איז די יציאה פון אַ ריבוי אידן ממדינה ההיא, וועלכע איז בדוגמת יציאת מצרים^נה:

לאחרי אַ ריבוי שנים פון אַ הנהגה באופן אחר לגמרי, אין וועלכע אידן האָבן פון דאָרטן ניט געקענט אַרויסגיין — איז דוקא בשנה זו ובשנה שלפני' האָט די מדינה אויפגעעפנט אירע טירן צו אַרויסלאָזן אידן זיי זאָלן גיין אין ארץ הקודש [און אפילו אויב, מאיזו סיבה שתהי', האָבן אַ טייל פון זיי זיך מתעכב געווען אין466אַנדערע מדינות לפי שעה (אין ארצות הברית אָדער אוסטראליא וכיו"ב) וועלן זיי בקרוב זיך איבערטראָגן (ברצון שלם ומתוך שמחה וטוב לבב) אין ארץ הקודש, צוזאַמען מיט זייערע משפחות].

און ביז אַז די מדינה אַליין איז זיי מסייע צו אַרויסגיין, בדוגמא ווי ס'איז געווען ביציאת מצרים, וואָס תכליתה איז געווען צו גיין אין ארץ הקודש (והבאתי אתכם אל הארץ גו'^נו), כולל אויך — סיוע פון די דברים גנוזים פון „מצרים" (כנ"ל סה), אַז מ'נוצט דאָס אויך, ביז אַז אַ טייל דערפון — און אויך פון אַנדערע געלטער פון אַנדערע מדינות — קומט אָן צו אידן, אחינו בני ישראל וואָס זיינען ערשט אַרויס (און גייען איצט אַרויס) ב"יציאת מצרים", פון „מצרים" (מלשון מיצרים וגבולים^*56) פון מדינה ההיא, בדוגמא ווי ס'איז געווען ביציאת מצרים בפעם הראשונה, אַז „וינצלו את מצרים", ביז אַז „אף מה שלא היו שואלים היו נותנים להם", און אויך די דברים גנוזים^נז.

ז. די הוראה פון דעם אַלעם איז פאַרשטאַנדיק בפשטות:

זעענדיק די נסים וואָס דער אויבערשטער טוט — ערוועקט עס נאָכמער אין אַ אידן, די הכרה אַז דער אויבערשטער איז דער בורא העולם ומנהיגו, און אַז ער מאַכט שטענדיקע נסים פאַר אידן, און „הקדוש ברוך הוא מצילנו מידם" פון די וואָס „עומדים עלינו".

ובפרט אַז די איצטיקע נסים דערמאָנען און פאַרשטאַרקן דעם הרגש באַ אידן „לראות את עצמו כאילו הוא יצא היום ממצרים", און אַז „לא את אבותינו בלבד גאל הקב"ה ממצרים אלא אף אותנו גאל עמהם" — גאולת מצרים איז די התחלה און כולל אַלע גאולות (אפילו אויך אַ גאולה וואָס „יגאלנו מן הצרות הבאות עלינו כו'"), כנ"ל,

און מ'גיט דערפאַר אָפּ שבח והודאה, „יודו לשמך"^נח, „למי שעשה לאבותינו ולנו את כל הנסים האלו הוציאנו מעבדות לחירות מיגון לשמחה כו'".

ועוד וג"ז עיקר: דער עיקר אופן ווי אַ איד נעמט אויף די נסים און טוט אויף אַז דער אויבערשטער זאָל צוגעבן נאָכמער נסים איז — דורך דעם וואָס ער איז מוסיף אין לימוד התורה און קיום המצוות בהידור,

כולל — מצות תפילין (וואָס איז דאָך אַן אות וזכר צו יציאת מצרים^נט) — און הוקשה כל התורה כולה לתפילין^ס — וואָס דורך דעם ווערט „וראו כל עמי הארץ כי שם ה' נקרא עליך ויראו ממך"^סא, ביז אַז אוה"ע זיינען מעורר אידן אַז זייער הצלחה בעבר ובעתיד (נאָכמער) איז דאָס דערפאַר וואָס „שם ה' נקרא עליך", און — „יודו לשמך".

און אין לימוד התורה עצמו — במיוחד בלימוד פנימיות התורה, וואָס דורך דעם ווערט „אתי מר" דא מלכא משיחא^סב, „אראנו נפלאות" בגאולה האמיתית והשלימה.

ונוסף אויף די אייגענע עבודה, דאַרף מען אויך משפיע זיין אויף נאָך אידן, דורך הפצת התורה והיהדות און הפצת המעינות חוצה, כולל ובמיוחד — באַ די467אידן וואָס קומען איצטער אַרויס (ביציאת „מצרים") פון מדינה ההיא.

ח. ויהי רצון אַז דער אויבערשטער זאָל העלפן יעדער איד ער זאָל האָבן די „עינים לראות ו(במילא) אזנים לשמוע", און „לב לדעת"^ג — צו זען „המסות הגדולות אשר ראו עיניך האותות והמופתים הגדולים ההם"^סד, די נסים גלויים וואָס קומען פאַר בכל יום,

ובפרט אַז מ'האַלט שוין נאָך די „ארבעים שנה"^סה זיין במדבר העמים (פון גלות), אין אַ מצב פון „(ארבעים שנה) אקוט בדור"^מו, און מ'האַלט שוין באַ „יבואון אל מנוחתי"^סז, אין ארץ הקודש וירושלים^סח, ביז „שלם", שלימות המנוחה — בגאולה האמיתית והשלימה,

איז פאַרשטאַנדיק, אַז אידן זיינען שוין דערצו גרייט, און האָבן שוין דעם „לב לדעת ועינים לראות ואזנים לשמוע" [אַזוי ווי ס'איז געווען בארבעים השנה נאָך יציאת מצרים, וואָס כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות].

און אפילו אויב ס'איז נאָך דאָ אַ איד וועמען מ'דאַרף מסביר זיין ביז ער זאָל זען די נסים (וואָרום ער האָט זיך דערוויילע נאָך ניט פאַנאַנדערגעקליבן) — קומט עס אַן אויפן לייכטסטן אופן, בדרכי נועם ובדרכי שלום ובשמחה ובטוב לבב, ס'איז גענוג מ'זאָל אים איין מאָל מעורר זיין אויף דעם.

ויה"ר אַז מ'זאָל ניט דאַרפן רעדן און דערציילן איינער דעם צווייטן וועגן די נסים, וואָרום יעדערער וועט און זעט עס בגלוי, מראה באצבעו ואומר זה*4), און איז מכיר ומודה לה' אויף די נסים,

ביז אַז ער שעמט זיך ניט צו אַרויסגיין אין אַ ריקוד צוליב די נסים גלויים!

וואָרום ער רעדט זיך ניט איין אַז ס'איז ניטאָ וואָס צו טאַנצן און שטורעמען אויף די נסים וואָס דער אויבערשטער באַווייזט, נאָר אדרבה: ער קומט צו דער הכרת האמת לאמיתו, א) אַז דער אויבערשטער באַווייזט נסים גלויים, און ב) אַז מ'דאַרף אויף דעם זיין בשמחה גדולה.

ובפרט שטייענדיק, ווי גערעדט, אין חודש ניסן, ווען אַלע אידן זיינען בדרגת צדיקים [כידוע^ע דער חילוק צווישן חודש תשרי און חודש ניסן, ע"ד דער חילוק צווישן עבודת התשובה און די עבודת הצדיקים^עא], ויש לומר אַז דאָס איז איינער פון די טעמים פאַרוואָס מען זאָגט דעמולט ניט קיין תחנון^כו (דערפאַר וואָס מ'דאַרף דערצו (תחנון) דעמולט ניט אָנקומען, כמדובר כמה פעמים^עב), וואָרום יעדער איד ווערט אויפגעהויבן (בבחי' נס, ארים נסי^עג) לדרגת צדיק^עד, במילא דאַרף מען ניט אָנקומען צו אמירת תחנון468און תשובה אויף ענינים הפכיים, נאָר מ'האָט דעמולט די תשובה באופן פון „לאתבא צדיקיא בתיובתא"^עה (די תשובה איז אויף דעם וואָס ער האָט געקענט טאָן זיין עבודה באופן נעלה יותר).

און דער חודש ניסן גיט נאָכמער כח צו יעדער איד און הויבט אים אויף נאָך העכער, אַז חאָטש זיין מעמד ומצב ביז איצטער איז געווען אַ הויכער, ווערט ער אויפגעהויבן לדרגת נס (למעלה מטבע העולם לגמרי), און ער זעט די נסים פון דעם אויבערשטן אַרום זיך.

ווי מ'זעט עס במיוחד באַ די אידן וואָס קומען אַרויס (כביציאת מצרים) ממדינה ההיא, אַז ניט קוקנדיק אויף די נסיונות וואָס זיי זיינען דורך און אַ טייל פון זיי האָבן ניט געהאַט אַ שייכות גלוי' מיט לימוד התורה וקיום המצוות, זיינען אַ ריבוי מהם אָנגעקומען אין ארץ הקודש, און זיי האָבן אַ שייכות לתומ"צ בפועל, אויך דורך אַרויסהעלפן אַ צווייטן אידן בזה, ביז אַז זיי אַליין — און זייערע קינדער — ווערן לומדי תורה ומקיימי מצוות בהידור,

און אפילו די וואָס האָבן זיך דערוויילע באַזעצט, מסיבות שונות ומשונות, אין אַנדערע מדינות, וועלן זיי דערנאָך אויך אָנקומען אין ארץ הקודש, כנ"ל. ועוד וגם זה עיקר — אַז זיי קומען אַלע אָן אין „ארץ הקודש" און אין „ירושלים עיר הקודש" ברוחניות „יראה שלם", שלימות היראה^עו.

ווי מ'זעט עס בגלוי אין דעם קיום פון מצות מילה^עז, וואָס מ'איז דאָס איצטער מקיים ביי כו"כ פון אחינו בני ישראל ממדינה ההיא (וואָס זיי האָבן עס ניט מקיים געווען צוליב די נסיונות און שוועריקייטן), ביז אַז זיי בעטן זיך אַז מ'זאָל דאָס ניט מעכב זיין און גלייך מכניס זיין זיי בבריתו של אברהם אבינו, „אחד הי' אברהם"^עח.

ט. ועוד והוא העיקר: פון דער שמחה ושירה^עט אויף די איצטיקע נסים גלויים, זאָל מען קומען תיכף ומיד ממש צו „נודה לך שיר חדש על גאולתנו", בגאולה האמיתית והשלימה, וואָס דעמולט וועלן זיין די גרעסטע נסים ונפלאות, „אראנו נפלאות" (נפלאות — אפילו בערך צו די נסים ביציאת מצרים),

און אַלע אידן, „בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו"^פ, בכל מקום שהם — סיי פון מדינה ההיא, סיי די וואָס האָבן זיך באַזעצט דערוויילע במדינות אחרות — גייען, „וארו עם ענני שמיא"^פא (ע"ד ווי מ'פליט מיט אַן אוירון, אָבער נאָך שנעלער) — אין ארצנו הקדושה, אין ירושלים עיר הקודש, להר הקודש, לבית המקדש השלישי.

און מ'היילט דאָס נאָכמער צו דורך מאַכן יעדערן פאַר אַ שליח מצוה לצדקה469(ובהוספה מדילי'), וואָס „גדולה צדקה שמקרבת את הגאולה"^פב. ובפרט אין דעם בית הכנסת ובית המדרש ובית מעשים טובים — בית משולש — פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו.

והקיצו ורננו שוכני עפר^פג, והוא וכל בני ביתו נשמות בגוף בתוכם, צוזאַמען. מיט אַלע אידן פון כל הדורות,

און מ'נעמט מיט אין ארץ הקודש דעם ביהכנ"ס וביהמ"ד און אַלע בתי כנסיות ובתי מדרשות^ד.

ועוד והוא העיקר: לא עכבן אפילו כהרף עין^פה, יראה אל אלקים בציון^פו, בנערינו ובזקנינו בבנינו ובבנותינו.

470שיחת אור ליום ועש"ק פ'

— לאחרי תפי

א. בעמדנו ב"יום זכאי"^א (בכלל, ובפרט) בנוגע להענין הכי עיקרי דגאולה האמיתית והשלימה,

— מצד כו"כ ענינים: כללות השנה, כללות החודש וכללות השבוע, וגם היום הפרטי בחודש והיום הפרטי בשבוע, כולל ובמיוחד מצד ענינו של היום והשבוע בספירת העומר, „מצוה^ב למימני יומי ומצוה למימני שבועי"^ג —

יש לעורר ולהזכיר ולהדגיש עוד הפעם ע"ד גמר ושלימות מעשינו ועבודתינו להבאת הגאולה האמיתית והשלימה, כדלקמן.

ב. ובהקדם הזכרת מעלת הזמן („יום זכאי") בשייכות להגאולה, ולכל לראש — מצד כללות השנה:

דובר כמ"פ במשך השנה ע"ד הר"ת דהשנה כפי שנקבע ונקרא בפי בנ"י: „הי' תהא שנת נפלאות אראנו" [נו"ן (ר"ת „נפלאות") לפני האל"ף (ר"ת „אראנו") — כבכתיבת זמני שטרות שצריכים לכתוב העשיריות (נו"ן) לפני היחידות^ד (אל"ף)], שמיני, כ"ח ניסן ה'תנש"א

פלת ערבית —

או „הי' תהא שנת אראנו נפלאות" [אל"ף (ר"ת „אראנו") לפני הנו"ן (ר"ת „נפלאות") — כלשון הכתוב^ה „כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות"], ושניהם גם יחד.

ג. ובשנה זו עצמה — נוסף עוד יותר מצד כללות החודש והיום בחודש, כללות השבוע והיום בשבוע:

חודש ניסן הוא „חודש של גאולה"^יג, שבו היתה היציאה (גאולה) ממצרים („ימי צאתך מארץ מצרים"), ובו תהי' הגאולה העתידה („אראנו נפלאות"), כמארז"ל^יד „בניסן נגאלו ובניסן עתידין להגאל".

ובחודש ניסן עצמו — הלילה ש(באמצע ו)מחבר יום כ"ז ניסן ויום כ"ח ניסן:

כ"ז (ניסן) — אותיות „זך" (ע"ד „שמן זית זך"^טו), מלשון בהירות — מורה ומדגיש הגילוי („אראנו") ד"ניסן" (גאולה).

ויש להוסיף בנוגע למעלת מספר כ"ז — ט' פעמים ג', היינו, שענינו של ניסן (גאולה) הוא באופן של שילוש משולש ד"חזקה" („בתלת זימני הוי חזקה"^טז), ג' פעמים ג' — ג' פעמים, ע"ד המדובר כמ"פ בנוגע לכללות השנה (שמודגש בה ענין הגאולה), שהתחלתה וראשיתה בג' ימים רצופים של קדושה, שחוזרים ונשנים (בחו"ל) ג' פעמים (בר"ה, בסוכות, ובשמע"צ ושמח"ת).

וכ"ח (ניסן) — אותיות „כח" — מורה ומדגיש החוזק והתוקף דניסן (גאולה), כולל ובמיוחד — בפשטות — (נתינת) ה„כח" להבאת הגאולה בפועל ממש.

והוספה יתירה — מצד ענינו של כללות השבוע והיום בשבוע:

כללות השבוע — פרשת שמיני^יז, ש־472„שמיני" קשור עם ענין הגאולה^יח. ובשבוע דפרשת שמיני עצמו — השבוע השלישי דפרשת שמיני, „חזקה" בהענין ד"שמיני".

והיום בשבוע — ערב שבת^יט שבו^כ קורין פרשת שמיני כולה, ובקביעות שנה זו קורין „ויהי ביום השמיני" בפעם השמינית — שמיני שבשמיני (גאולה שבגאולה — תכלית השלימות בגאולה).

ד. ויש להוסיף במעלת היום — מצד הקשר והשייכות להימים הבאים^כא:

מכ"ח ניסן באים לכ"ט ניסן — ערב ראש חודש (אייר^כב), שנקרא „יום כיפור קטן"^כג — מעין ודוגמת ענינו של יוהכ"פ, „יום חתונתו" (יום הכיפורים שניתנו בו לוחות אחרונות)^כד, ששלימותו בהגאולה העתידה שאז יהיו הנישואין דכנס"י והקב"ה^כה.

וממנו באים לראש חודש, מולד הלבנה, ודוגמתו בישראל (שדומין ללבנה ומונין ללבנה^כו) — „שהם עתידים להתחדש כמותה"^כז, בהגאולה העתידה. ובנדו"ד שר"ח הוא ב' ימים — באים מיום ראשון דר"ח ליום שני דר"ח (שבו מתחיל מנין ימי החודש^כח), שבזה מודגש ענין הגאולה שבר"ח באופן כפול^כט.

ומעלה יתירה בקביעות שנה זו שערב ראש חודש חל ביום השבת^ל:

כשערב ר"ח חל בשבת — מקדימים הענינים ד"יום כיפור קטן" (ששייכים לערב ר"ח) להימים שלפני השבת^לא (כיון שביום השבת אין אומרים תחנון), וביום השבת, ערב ר"ח ממש, ישנה רק עבודה של שמחה — „וביום שמחתכם אלו השבתות"^לב.

ועוד ועיקר: כשערב ר"ח חל בשבת מודגש בו ענין הגאולה גם מצד ענינו של יום השבת — מעין ודוגמת „יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים"^לג.

ומ(יום ב' ד)ראש חודש, א' אייר, באים לב' אייר — יום הולדתו של אדמו"ר מהר"ש:

473מקובל אצל חסידים הפתגם ע"ד מעלת יום הולדתו בספירת „תפארת שבתפארת"^לד. וענין זה קשור גם עם הנהגתו המיוחדת באופן ד"לכתחילה אַריבער", כפתגמו המפורסם^לה: „די וועלט זאָגט אַז ווען מען קען ניט אַרונטער גייט מען אַריבער, און איך זאָג אַז מ'דאַרף לכתחילה אַריבער" (העולם סבור שכשאיאפשר ללכת מלמטה הולכים מלמעלה, ואני סבור — אומר ומורה אדמו"ר מהר"ש — שמלכתחילה צריך ללכת מלמעלה).

וע"פ הסדר ד"לכתחילה אַריבער" — ה"ז פועל גם מלמפרע, היינו, שכל הענינים דהימים שלפנ"ז (החל מיום כ"ז ניסן) נעשים „מלכתחילה אַריבער" ובאופן ד"תפארת שבתפארת".

ה. ומעלה נוספת — מצד ימי הספירה:

התוכן דימי הספירה, הימים שבין חג הפסח („זמן חירותינו") לחג השבועות („זמן מתן תורתנו"), יציאת מצרים בשביל קבלת התורה, הוא — היציאה מהגלות^לו אל (הגאולה, שאז תהי') השלימות דמתןתורה^לז, „תורה חדשה^לח מאתי תצא"^לט.

ובהדגשה יתירה בקביעות שנה זו שפסח חל בשבת — כדאיתא במדרש^מ „שבע שבתות תמימות תהיינה, אימתי הן תמימות . . כשיבוא פסח בשבת ויתחילו לספור במוצאי שבת, שאז השבתות הן תמימות", „שמתחילות באחד בשבת ומסיימות בשבת"^מא, היינו, שהענין ד"תמימות" הוא בשלימות נעלית יותר^מב, תמימות שבתמימות — גם ענין הגאולה שבימי הספירה הוא בשלימות נעלית יותר.

ומעלה מיוחדת בהספירה הפרטית דימים אלה^מג:

בנוגע לספירת הימים — באים מהספירה דיום י"ב לעומר (כ"ז ניסן), כנגד י"ב שבטים (השלימות דכלל ישראל שתהי' בהגאולה העתידה), להספירה דיום י"ג לעומר (כ"ח ניסן), הגימטריא ד„אחד"^מד („ביום ההוא יהי' ה' אחד ושמו אחד"^מה), וממנו באים להספירה דיום י"ד לעומר (ערב ר"ח), שרומז לג' הידות^מו („חזקה" בענין ה"יד", „בחוזק יד"^מז) — „יד חזקה"^מח, „יד רמה"^מט, „יד הגדולה"^נ (שנאמרו בנוגע להגאולה ממצרים), וממנו באים להספירה דיום ט"ו לעומר, שרומז474ושייך לשלימות הלבנה („קיימא סיהרא באשלמותא"^נא), ודוגמתו בישראל שעתידים להתחדש כמותה (כנ"ל ס"ד).

ו. ע"פ האמור לעיל ע"ד הדגשת ענין הגאולה (במיוחד) בזמן זה — מתעוררת תמיהה הכי גדולה: היתכן שמבלי הבט על כל הענינים — עדיין לא פעלו ביאת משיח צדקנו בפועל ממש?! . . . דבר שאינו מובן כלל וכלל!

ותמיהה נוספת — שמתאספים עשרה (וכו"כ עשיריות) מישראל ביחד, ובזמן זכאי בנוגע להגאולה, ואעפ"כ, אינם מרעישים לפעול ביאת המשיח תיכף ומיד, ולא מופרך אצלם, רחמנא ליצלן, שמשיח לא יבוא בלילה זה, וגם מחר לא יבוא משיח צדקנו, וגם מחרתיים לא יבוא משיח צדקנו, רחמנא ליצלן!!

גם כשצועקים „עד מתי" — ה"ז מפני הציווי כו', ואילו היו מתכוונים ומבקשים וצועקים באמת, בודאי ובודאי שמשיח כבר הי' בא!!

מה עוד יכולני לעשות כדי שכל בנ"י ירעישו ויצעקו באמת ויפעלו להביא את המשיח בפועל, לאחרי שכל מה שנעשה עד עתה, לא הועיל, והראי', שנמצאים עדיין בגלות, ועוד ועיקר — בגלות פנימי בעניני עבודת השם.

הדבר היחידי שיכולני לעשות — למסור הענין אליכם: עשו כל אשר ביכלתכם — ענינים שהם באופן דאורות דתוהו, אבל, בכלים דתיקון — להביא בפועל את משיח צדקנו תיכף ומיד ממש!

ויה"ר שסוכ"ס ימצאו עשרה מישראל ש"יתעקשו" שהם מוכרחים לפעול אצל הקב"ה, ובודאי יפעלו אצל הקב"ה — כמ"ש^נב „כי עם קשה עורף הוא (למעליותא^נג, ולכן) וסלחת לעווננו ולחטאתנו ונחלתנו" — להביא בפועל את הגאולה האמיתית והשלימה תיכף ומיד ממש^נד.

ז. וכדי למהר ולזרז עוד יותר ע"י הפעולה שלי — אוסיף ואתן לכאו"א מכם שליחות־מצוה ליתן לצדקה, ו"גדולה צדקה שמקרבת את הגאולה"^נה.

ואני את שלי עשיתי, ומכאן ולהבא תעשו אתם כל אשר ביכלתכם.

ויה"ר שימצא מכם אחד, שנים, שלשה, שיטכסו עצה מה לעשות וכיצד לעשות, ועוד והוא העיקר — שיפעלו שתהי' הגאולה האמיתית והשלימה בפועל ממש, תיכף ומיד ממש, ומתוך שמחה וטוב לבב.