Addenda - sichos and letters 2

143ניי םן

. . . ולסיים מענין החדש*

אמרז"ל (ר"ה י, ב) תניא רא"א כו' בתשרי עתידין להגאל רי"א כו' בניסן עתידין להגאל (ועיי"ש כז, א בתוס' סד"ה כמאן) ומפרש טעמייהו דר"א יליף שופר משופר דר"ה, תקעו בחדש שופר. ולר"י יליף מליל שימורים, הנאמר ביצי"מ, ליל המשומר ובא מוימ"ב.

וי"ל דפלוגתתם בגאולה לענין הזמן, מתאמת לפלוגתתם בגאולה במצב נפש בנ"י אז בקיום התומ"צ והוא בסנה' (צז, ב) דרא"א דישראל נגאלין ע"י שמעצמן עושין תשובה — שזהו ג"כ רמז שופר דר"ה, וכמו שהאריך הרמב"ם בהל' תשובה פ"ג ה"ד, ובכלל הוא ענין חדש תשרי וכמרז"ל (ויק"ר פכ"ט) תקעו בחדש שופר אם שפרתם מעשיכם כו' במאזנים לעלות כו' תשרי, תשרי ותשבוק ותכפר על חובי עמך.

ורי"א דאפי' אין עושין תשובה מעצמן נגאלין, כי הקב"ה מעמיד להן מלך שגזירותיו קשות כהמן כו' ומחזירן למוטב — והוא כמו ביצי"מ שנגאלו בזכות קבלת התורה (שמ"ר פ"ב) ואמרז"ל (שבת פ"ח, א) שכפה עליהם הקב"ה כו' מכאן מודעה כו'.

וי"ל דזהו דיוק הל' בר"ה (שם) משומר ובא מששת ימי בראשית שג' תיבות אלו הם לכאורה שפת יתר, אלא שהוא לרמז שאינו תלוי בעבודת האדם מצ"ע.

ויש להעיר ממש"נ אלה תולדות השוה"א בהבראם גו' ואדם אין גו' ואמרז"ל (ב"ר פי"ג) ואדם אין להעביד את הבריות להקב"ה.

והנה בכ"ז חילוק גדול מאז ועד עתה, כי במ"ת עדיין לא היו מצווין, ולכן יש להם טענת אונס ומודעה רבה, משא"כ עתה דמצווין, הנה גם כשבאה התשובה ע"י מלך קשה, כיון שהוא ע"י שהקב"ה מעמידו עליהן, ע"ז אמרו דבודאי בלב שלם עושה, וכמו שביאר הרמב"ם (הל' גרושין פ"ב ה"כ) הטעם: מי שתקפו יצה"ר לבטל מצוה כו' והוכה עד שעשה כו' אין זה אנוס כו' מאחר שהוא רוצה להיות מישראל ורוצה הוא לעשות כל המצות כו'.

(ממכתב יום א' ו' לחודש ניסן תשנ"ה)144ב"ה, ערב שבת קדש מברכים,

פרשת החודש, ה'תשל"ה

ברוקלין, נ.י.

צו אַלע אָנטיילנעמער אין דער יערלעכער מסיבה פון די

„נציבי הישיבה" תומכי־תמימים ליובאַוויטש אין מאָנטרעאָל,

ה' עליהם יחיו

שלום וברכה;

עס איז פאַראַן אַ ספּעציעלע באַדייטונג און שייכות אין דעם וואָס די יערלעכע מסיבה קומט הייאָר פאַר ערב ראש חודש ניסן, דער „חודש הגאולה".

אונזערע חכמים זכרונם לברכה זאָגן, אַז פּונקט ווי די אידן זיינען אויסגעלייזט געוואָרן פון מצרים אין חודש ניסן, אַזוי וועלן די אידן אין ניסן אויך אויסגעלייזט ווערן פון איצטיגען גלות. (בניסן נגאלו ובניסן עתידין להיגאל).

דערמיט האָבן אונזערע חכמים אָנגעדייטעט, אַז ניט נאָר איז די צוקונפט פון אונזער פאָלק פאַרבונדן מיט אונזער פאַרגאַנגענהייט, נאָר אויך אַז די זעלבע באַדינגונגען וועלכע האָבן געדינט אַלס יסוד פאַר דער גאולה פון גלות מצרים, זיינען דער יסוד אויך פון דער צוקינפטיגער גאולה.

די תורה דערציילט אונז, אַז ניט געקוקט אויף פרעה'ס גרויזאַמע גזירות, געצילט הויפּטזעכלעך געגען די אידישע קינדער, האָט משה רבינו געקענט דערקלערן; „מיט אונזערע יונגע און אַלטע וועלן מיר אַרויסגיין, מיט אונזערע זין און טעכטער" (בנערינו ובזקנינו נלך, בבנינו ובבנותינו, גו'). אַזוי אויך דערציילן אונז די חכמים ז"ל, אַז באַ די נסים פון קריעת יםסוף זיינען די קינדער געווען די ערשטע וועלכע האָבן דערקענט גט (הם הכירוהו תחילה) אויסרופנדיג: „דאָס איז מיין ג־ט !" (זה א־לי

דאָס איז געווען דער פּועל־יוצא דערפון וואָס אידישע עלטערן, אַפילו אין אָנבליק פון אַלע גזירות און רדיפות, האָבן זיך מוסרנפש געווען אויפצוהאָדעווען אַ דור קינדער וועלכע זאָלן וויסן פון דעם אויבערשטן און זיין דורכגעדרונגען מיט אהבת־השם און אהבת ישראל און וועלכע וועלן זיין גרייט און דורשטיג צו גיין מקבל זיין די תורה און מצוות ביים באַרג סיני. דאַרף דאָך אַזוי זיין און אין אַפיל גרעסערע מאָס ווען מען קען עס טאָן פריי אָפען און מיט שטאָלץ.

די יערלעכע מסיבה ערב ראש חודש ניסן וועט זיכער זיין אַ צייטיגע נעלעגענהייט אַריינצוטראַכטן זיך וועגן דער לעבנסנויטווענדיקייט צו פאַר־145שטאַרקען תורה חינוך בכלל און די ישיבה תומכי תמימים בפרט. און זיכער וועט מען אויך טיפער אָפּשאַצן דעם גרויסן זכות וואָס מ'פאַרדינט דורך שטיצן דעם דאָזיגען גרויסן תורה־מוסד, סיי אין אַ פּערזענלעכן אופן — אַלס אַ קוואַל פון ברכות פאַר די שטיצער און זייערע פאַמיליעס שיחיו, און אויך פאַר דעם כלל ישראל — דורך מקרב זיין די פאַרווירקלעכונג פון דער נבואה: כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות — „ווי אין די טעג פון דיין אַרויסגיין פון לאַנד מצרים, וועל איך דיר ווייזן וואונדער", דורך משיח צדקנו.

בכבוד ובברכה להצלחה

ולבשורות טובות

. . . וזכות התעסקותו בישיבת הערב ובכלל בהפצת המעינות תעמוד לו מתאים להבטחה ברורה מכ"ק רבנו הזקן, שנעשים מוחו ולבו זכים אלף פעמים ככה, ומתחזקת הבטחה זו ע"י סגולת ימים אלו, שכל החדש הוא בבחי' ראש החדש כמובא בשל"ה ונתבאר בדא"ח, וכללות החדש הוא חדש הגאולה והנסים מכל ענינים המבלבלים מעלימים ומסתירים, וחירות אמיתי ה"ה הקשורה בתורתנו, ובפרט פנימיות התורה, השייכת יותר לאותיות החקיקה חרות על הלוחות, ויה"ר שיראה כל זה במוחש ממש, ויבשר טוב בכל הענינים הן הכללים והן הפרטים . . .

(ממכתב י"ג ניסן, תשי"ז)