Sefer HaSichos (the Rebbe)
משיחות ליל שמחת תורה קודם הקפות ה'תשנ"ב
36תורה", שאינם בשביל האדם („כדי שיזכו לים מכסים"עא.
לחיי העולם הבא"), אלא „דעת בוראם",
„דעה את ה'", שזהו עיקר ושלימותעא ובסגנוז דתורת החסידות — שעיקר וש־
השכר — שמ אות האדם העולם בטלה למז משר וא מג מרא ראה הממר רכה
37א. שמחת תורה האָט אַ שייכות מיוח־ה' מירושלים"י), וואָס דאָס איז אַ נבואה
דת מיט דער גאולה האמיתית והשלימהא וועגן ימות המשיח).
ע"י משיח צדקנוב — ווי מ'זאָגט עס אין ויש לומר, אַז דאָס איז אויך דער
מאמאת ארת אד ראת אתר אג ארר מר אז דאם אם ר א"ז
ואשמח בשמחת תורה בא יבוא צמחג גו'": „כי" איז (אויך) משמש בלשון
בשמחת תורה"ד.
דאָס איז אויך מרומז אין די פסוקים וואָס מ'זאָגט פאַר הקפות („שמביאים טעמים על השמחה"ה) — פון „אתה הראת" ביז „כי מציון": דער סיום — דער לעצטער — פון די אַלע י"ז (י"ז בגימטריא טוב, „אין טוב אלא תורה"ד) פסוקים איז „כי מציון תצא תורה ודבר „אם"י, „כאשר"יא. ועפ"ז יש לפרש דעם „כי מציון גו'" שבסיום כל הפסוקיםיב — אַז די אַלע ענינים וואָס שטייען אין די פריערדיקע (ט"ז) פסוקים וועלן נתקיים ווערן (בשלימותם ובמילואם) „כי — כאשר — מציון תצא תורה ודבר ה' מירושלים", וואָס דאָס וועט זיין בגאולה האמיתית והשלימה.
אָנהויבנדיק פון דעם ערשטן פסוקיג „אתה הראת לדעת כי הוי' הוא האלקים אין עוד מלבדו": די שלימות פון „אתה הראת לדעת גו'" וואָס איז געווען באַ38דער אַלטער רבי איז מבאר אין תניאיד, כולהכ — איז פאַרשטאַנדיק, אַז הדגשת אַז לע"ל וועט זיין גילוי אלקות באופן ענין הגאולה ומשיח שבשמחת תורה של ראי' „בלי שום לבוש" („ולא יכנף ווערט דערנאָך נמשך על ובכל השנה עוד מוריך והיו עיניך רואות את כולה.
מוריך"טו), וואָס „כבר הי' לעולמים מעין ובהדגשה מיוחדת בשנה זו — שנת זה בשעת מתן תורה כדכתיב אתה הראת ה'תשנ"ב, ר"ת הי' תהא שנת נפלאות לדעת כי ה' הוא האלקים אין עוד בהכא, וועלכע איז כולל לכל לראש די מלבדו, הראת ממש בראי' חושיית כו'" נפלאות הגאולהכב. ובפרט ע"פ המדובר [וואָס י"ל אַז דערמיט איז דער אַלטער
מ ז דער גאולה], און די שלימות דערפוןיט ראה סה תקסז ע' שעט. אה"ת סוכת ע' (וואָס באַ מ"ת איז נאָר געווען „מעין זה") אשו. ברכה ע' א'סו. סה"מ תרנ"ד שם. תרנ"ו וועט זיין לע"ל, ווען („כי") „מציון תצא ע' רעח. תש"ב שם.
20) ובא בהמשך לשמיני עצרת הקשור במיוחד וואָס שלימות ענין זה וועט זיין בגאולה פלא) הן בבחי' הבדלה, ה"ה נמשכות בה", בבחי' האמיתית והשלימה.
און וויבאַלד אַז שמחת תורה איז פוןכב יהעיר שנפלאות" הוא נ"ז פלאות ח"א די מועדים בחודש תשרא, וועלכע ע") שרמם המא מממר שם אער
לגבי יצי"מ („נפלאות" — נו"ן פלאות — גם בערך
להנפלאות דיצי"מ (ראה אוה"ת נ"ך עה"פ ע' תפז.
וש"נ)). כי אף שגם בכיבוש יהושע נהגו היובלות,
כיון שאז היו „כל יושבי' עלי'" (ערכין לב, סע"ב.
16) כמבואר בהמשך הענין ברסל"ז, ש"תכלית רמב"ם הל' שמיטה ויובל פ" ה"ח), מ"מ השלימות השלימות הזה של ימות המשיח ותחיית המתים שהוא ד"כל יושבי' עלי'" — כל בנ" מכל הדורות כולם — גילוי אור א"ס ב"ה בעוה"ז הגשמי תלוי במעשינו
ועבודתינו כל זמן משך הגלות כי הגורם שכר
המצוה היא המצוה בעצמה כי בעשייתה ממשיך* כן הובא הלשון (באידיש) במאמרי חסידות האדם גילוי ר א"ס ב"ה מלמעלה למטה להתלבש(ה"ת בלק ע' תתקכו, בשם אדה"א, אף ש(רובס) בגשמיות עוה"ז כ'"), אשר עי"ז ש"כבר הי' לעולמיס נכתבו בלשון הקודש [לא כמו אמירתם בלשון מעין זה בשעת מתן תורה", נמשך הכח לפעול כןאידיש, כהובא באגה"ק סכ"ה בנונש להבעש"ט. ע"י „מעשינו ועבודתינו" (וע"ד מאחז"ל (סנהדרין ולהעיר שהר"ת שם הוא „בל"א", ויש לפרשו „בלשון צא, א) בנוגע לע"ל — „דלא הוי חיי דהוי חיי לא אידיש" (ולא בלשון אשכנ1"), המורה על הפיכת
לשון זו ללשון יהודית (.אידיש"), השייכת ליהודים
אידן), ולא „זשארנאו", שפירושז — שהלשון
18) ובזה גופא — הסיום והחותם של כל מועדי טפילה ללשון אחרת].
39דער גאולה, ווען „הנה זה (משיח) בא"כג, שלימות פון „אתה הראת לדעת כי ה'
ותיכף ומיד רגע לאח"ז — כבר בא. ב. דערפון איז אויך מובן בנוגע צו דער עבודה פון אידן וואָס פאָדערט זיך בשמחת תורה, והמשכה במשך כל השנה כולה, ובמיוחד בשנה זו — אַן עבודה דורכגענומען מיט דעם ענין פון גאולה און משיח. דאָס הייסט, אַז אַ אידן'ס אויפפירונג אין אַלע ענינים אין זיין טאָג טעגלעכן לעבן אויך בזמן הזה תיכף ומיד פאַר דער גאולה — איז מעין ובדוגמת דעם לעבן און הנהגה פון אידן בימות המשיח ממש.
[וואָס דאָס איז אויך די הדגשה המיוחדת בתקופה האחרונה בהנוגע דעם לימוד פון „הלכתא למשיחא"כד, די הלכות וואָס זיינען נוגע צו דעם לעבן פון אידן בזמן הגאולהכה].
איינער פון די ענינים העיקריים הוא האלקים אין עוד מלבדו": עס וועט נתגלה ווערן בכל העולם כולו אַז עס איז ניטאָ קיין מציאות אחרת זולתו ית', „אין עוד מלבדו".
ובדוגמת זה פאָדערט זיך אויך אין דעם לעבן פון אַ אידן — אַז ער זאָל דערהערן און פילן בכל עניניו ממש, אַז „אין עוד מלבדו". דאָס הייסט: ניט בלויז אַז די כוונה און תכלית פון אַלע עניני העולם איז אלקות, ובמילא איז זיין עבודה אין אַן אופן וואָס „כל מעשיך לשם שמים"כו, און „בכל דרכיך דעהו"כז, אָבער ס'איז פאַראַן אַ מציאות פון „חול", „מעשיך" און „דרכיך" (נאָר — תכליתם איז קדושה), נאָר נאָכמער: אַז די עניני העולם עצמם זיינען אלקות, און במילא „הערט" זיך מלכתחילה כלל ניט קיין אַנדער מציאות, וואָרום „אין עוד מלבדו".
ויש לומר, אַז דאָס איז די הוספה און חידוש אין דער גירסא במשנה ובריתא*28) „אני לא נבראתי אלא לשמש את קוני"יב, לגבי דער גירסא הנפוצה „אני נבראתי לשמש את קוני": „אני נבראתי כו'" — איז מדגיש, אַז עס איז דאָ אַ מציאות וועלכע איז נברא געוואָרן, נאָר די גאַנצע כוונה און תכלית פון איר
40(נוסף אויף דעם פירוש אין מפרשיםלו): — ועפ"ז אולי יש לומר דעם ביאור דער חינוך פון תינוקות של בית רבן אין דעם עיכוב המבהיל פון דער גאולה דאַרף זיין אין אַן אופן אַז די תינוקות אַז דאָס איז מצד דעם וואָס באַ אידן ווערן אינגאַנצן דורכגענומען און דורכהאָט געפעלט שלימות אין דער דרגא געדרונגען מיט דעם ענין און נקודה פון פון עבודה באופן פון „אני לא נבראתי „משיח"לז, אַזוי, אַז בשעת מ'גיט נאָר אַ אלא לשמש את קוני", וואָס דוקא דורך קוק אויף אַ אידיש קינד איז וואָס זעט דעם קומט מען צו דער גאולה וועלכע מען? — משיח'ן!
וועט זיין אין דעם אופן (פון „אין עודזייער גאַנצע מציאות איז „משיח" — מלבדו"לב. — איצטער איז אָבער דער דער גילוי פון „אתה הראת גו' אין עוד עיכוב שוין אויך אַראָפּ, ובמילא איז מלבדו",
„הכל מוכן לסעודה", סעודת לויתן ושור
הבר ויין המשומרלג בגאולה האמיתית ויש לקשר זה אויך מיט דעם וואָס
בשמח"ת — וועלכער איז פאַרבונדן ב־
מיוחד מיט משיח כנ"ל — געפינט מען אַ
הדגשה במנהג ישראל, אַז אויך תשב"ר
פרייען זיך און טאַנצן מיט דער תורה
(און דורך זייער גרויסע שמחה בשמח"ת מא מ מ א* דאף ששניהם נבראו בשביל המשכן (והמקדש), הרי
בנוגע לזהב אמרו חז"ל (ב"ר פט"ז, ד. שמו"ר
רפל"ה) „לא הי' העולם ראשי להשתמש בזהב ולמה
נברא בשביל המשכן ובשביל ביהם"ק", והיינולד שבת קיט, ב.
שבזהב קיימת האפשריות להשתמש בו בעניני חוללה דברי הימים"א סז, כב.
(„לא הי' העולסם ראוי כו' אלא כו'"), משא"כ בנוגעלו „שדרך תינוקות למושחז בשמן" (פרש"), לתחש — הרי לפי שעה נזדמן לו למשה ועשה ממנו או „ע"ש גדולתן וחשיבותן כדאמרי' למשחה משכן" (שבת כח, ב), היינו שכל מצישתו אינה אלא לגדולה, כדמסיק שאיז בהן הבל של חטא" (חדא"ב ההשתמשות בו בשביל המשכן.
32) עפ"ז אולי יש לבאר הדיוק בלשון כ"קלז להעיר, שבגמ' שבת שם לפנ"ז מובא מו"ח אדמו"ר (שיחת שמח"ת תרפ"ס) „מען באדאָרף המאמר ד"לא חרבה ירושלים אלא בשביל שביטלו נאָר צופוצן די קנעפ": ענין הכפתור הוא — שמחבר בה תשב"ר", שמזה מובן, שע"י הלימוד דתשב"ר שני חלקי הבגד, שאף שמצ"ע יתכן ענין של פירוד נפעל בנין ירושלים, שהרי כשבטלה הסיבה בטל ביניהם, הרי ע"י הכפתור מתחברים ומתאחדים המסובב. ועפ"ז תומתק עוד יותר השייכות ד"משיח"
בפשטות לתשב"ר.
33) ראה ברכות לד, ב. ב"ב עה, א. ויק"ר פי"ג,לח להעיר דמש"ח אותיות ישמח (בעה"ס פינחס
כה, יב).41והכי קטנים — בשוה ממש.
ויש לומר, אַז דאָס איז אויך פאַרבונדן מיט דער שייכות און גילוי המיוחד פון משיח'ן בשמחת תורה — וואָס אויף ימות המשיח שטייט אַז „לא ילמדו עוד איש את רעהו כי כולם ידעו אותי למקטנם ועד גדולם"יג; און דעריבער איז אויך די הנהגה בשמחת תורה מעין ובדוגמת זהב.
ד. דער ענין איז ספּעציעל אונטערשטראָכן אין די תינוקות של בית רבן פון אונזער דור — וועלכע ווערן אָנגערופן (בהסכמת גדולי ישראל) מיטן נאָמען „צבאות השם":
דער נאָמען „צבאות השם" באַדייט — אַז די קינדער זיינען אינגאַנצן איבערגעגעבן און בטל צו דעם אויבערשטן, בדוגמא (און נאָך מער) ווי „סאָלדאַטן" צו זייער „גענעראַל". און ביז בלשון הכתוב ביצי"מד — „הוציא ה' את בני ישראל מארץ מצרים על צבאותם", נאָך העכער ווי די מדידות והגבלות פון אַ „צבא"מא. צבאות ה' מארץ מצרים"מג, אַזוי וועלן די „צבאות השם" פון אונזער דור אַרויסגיין פון דעם איצסיקן גלות לגאולה האמיתית והשלימה ותיכף ומיד ממש.
וכולל ובמיוחד די אידישע קינדער וועלכע געפינען זיך דאָ איצטער, וועלכע זיינען אויפגעהאָדעוועט געוואָרן — בשנה שעברה און אַזוי וועט עס זיכער נמשך ווערן — איז אַז אופן אַז בשעת מען גיט אַ קוק אויף זיי זעט מען „משיזח". ובפרט בשעת די קינדער טאַנצן אין די הקפות פון שמיני עצרת ושמחת תורה.
ה. דעריבער — און בכדי צואיילן נאָך שנעלער די גאולה, זי זאָל קומען
42באַשטייט פון הפצת התורה והיהדות און און אויך די מחנכים, מלמדים און הפצת המעינות חוצה, און — במיוחד — א העולם אַז אַ צבאַ האָט אַ „מאַרש", אַ כע ווערן אָנגערופן „משיחי".
ניגון משלהם; און עס דאַרף דאָך זיין ויהי רצון, אַז יעדער איד און אַלע „אזלת לקרתא הלך בנימוסי'"מד]. און אידן, כולל — אידישע קינדער, זאָלן זיכער וועט דער גאַנצער „עולם" מסייע פּראַווען די הקפות פון שמח"ת צוזאַמען זיין אין דעם, און עס באַטראַכטן פאַר מיט דעם אויבערשטן אַליין — כמאמר זייערער אַ זכות, וויבאַלד אַז דורך די חז"למז „עתיד הקב"ה לעשות מחול קינדער ווערט נמשך אויך צו זיי דער לצדיקים . . וכל אחד ואחד מראה טיטול מיט וועלכע די קינדער ווערן באצבעו כו' ואמרמח ביום ההוא הנה
אלקינו זה קוינו לו ויושיענו זה ה' קוינו און דערפון נעמט מען דערנאָך דעם לו נגילה ונשמחה בישועתו". ותיכף ומיד כח אויף דער עבודה במשך כל השנה ממש.
(כנ"ל אַז פון שמח"ת ווערט נמשך אויף
46) ולהעיר ש"שליח" בצירוף עשר (כחות) הוא
בגימטריא „משיח" — ראה בארוכה משיחות לילמד שמו"ר פמ"ז, ה. ועד"ז בב"ר פמ"ח, יד. שמח"ת תשמ"ו (לק"ש חכ"ס ע' 358 ואילך).
45) וכידוע שבכאו"א מישראל ישנו ניצוץמח ישעי' כה, ט. אחד מי"ז הפסוקים שאוסרים משיח (מאור עינים ס"פ פינחס).
43א. ס'איז באַוואוסט דער וואָרט פון אָנגערופן „ראש השנה" בכתובד), ועד"ז
רבותינו נשיאינוא, אַז שבת בראשית איז חג הסוכות, זמן שמחתנו, ביז שמיני
נוגע צו דעם גאַנצן יאָר. אַזוי ווי עצרת ושמחת תורה — איז פאַרוואָס
מ'שטעלט זיך אַוועק שבת בראשית, אַזוי צייכנט מען אויס שבת בראשית דערמיט
אין וואָס באַשטייט די אויסגעטיילטקייט פון שבת בראשית, אַז דוקא פון אים ווערט נמשך על כל ימי השנה? לכאורה איז דאָס דער תוכן פון גאַנץ חודש תשרי: תשרי — אותיות רשיתב — איז דער רשית פון כל השנה כולה, וכידועג אַז די מועדים אין חודש תשרי (המרובה במועדותד) זיינען מועדים כלליים פון וועלכע עס ווערט נמשך אויף דעם גאַנצן יאָר, אָנהויבנדיק פון ראש השנה, וועלכער ווערט אָנגערופן בשם „ראש השנה" דערפאַר וואָס ער איז דער „קאָפּ" וואָס איז כולל אין זיך און פירט אָן מיט אַלע טעג פון יאָרה, ועד"ז יום הכפורים (וועלכער ווערט אויך אַז „ווי מ'שטעלט זיך אַוועק שבת בראשית אַזוי גייט אַ גאַנץ יאָר"?
איז די נקודת הביאור אין דעם — בפשטות: שבת בראשית באַצייכנט דעם איבערגאַנג פון חודש תשרי, המרובה במועדות, אין דעם געוויינלעכן טאָגטעגלעך לעבן שטייגער בשאר חדשי השנה:
שבת בראשית איז (א) דער סיום וסךהכל פון חודש תשרי — זייענדיק דער לעצטער שבת פון דעם חודש, ווען עס ווערט די עלי' ושלימות (ויכולו') פון דעם סיום המועדים פון חודש תשרי — שמיני עצרת ושמחת תורה, וועלכע קלייבן צוזאַמען (עצרת מלשון קליטה)) און ברענגען אַריין אין אַ פנימיות אַלע ימים טובים פון חודש תשרי; און אויך (ב) די התחלה פון דער עבודה הרגילה פון דעם קומענדיקן יאָר — זייענדיק שבת מברכים חודש מר־חשון, דער ערשטער „וואָכעדיקער" חודש פון דעם נייעם יאָר (וועלכער האָט ניט קיינע ימים טובים וכו'), ווען עס הויבט זיך אָן, כידועי), דער עיקר עבודה פון „ויעקב
44ראש — דער אָנהויבס און קאָפּ פון דעם גאַנץ יאָר: (די מועדים אין) חודש תשרי איז ער אַ „ממוצע המחבר" ביניהם, עצמו — היות אַז ער איז בדרגת וועלכער גיט דעם כח מיוחד אַז בהתאם „רשית"יב — איז ער אויפגעהויבן און צו דעם אופן ווי מ'שטעלט זיך דעמולט אָפגעטיילט (מובדל ומרומם) פון שאַר אַוועק זאָל אַזוי גייז אַ גאַנץ יאָר; מ'זאָל חדשי השנה, ער איז אָנגעפילט (מרובה) ממשיך זיין פון דעם מצב נעלה בחודש מיט מצוות און קדושה (ובלשון ה־ תשרי אין דער טאָג טעגלעכער עבודה מדרשיג: „מושבע בכל, גתות בתוכו, אין וועלט, בימי החול ובעובדין דחול. ברכות בתוכו, כפור בתוכו כו'"), וב־ווי ס'איז אויך מובן פון דעם תוכן מילא איז מען ניט אַזוי פאַרזיכערט אַז פון פ' בראשית (וואָס על שם זה ווערט מ'וועט קענען ממשיך זייז דעם אויפגע־דער שבת אָנגערופן „שבת בראשית"), הויבענעם מצב פון חודש תשרי אויך וועלכע רעדט וועגן מעשה בראשית: אין די איינפאַכע וואכן־טעג פון יאר:דורך לייענען אין תורה פסוק בראשית משא"כ שבת בראשית, זייענדיק סיי — „בראשית ברא אלקים את השמים ואת דער אָפּשלוס פון חודש תשרי און סיי הארץ"יד — ווערט באַנייט דער באַשאָף די התחלה פון דעם „וואָכעדיקן" יאָר פון כל עניני העולם פאַר דעם נייעם (אָנהויבנדיק פון (שבת מברכים) חודש יאָר (וואָרום קוב"ה אסתכל באורייתא
אורייתא ומקיים עלמאיז). וואָס דאָס גיט
דעם כח צו אַוועקשטעלן וויעס־אַרף־
צו זין די עבודה בעניני העולם במשך
11) ' הכתוב — מ"א , ה מכה ד, ד.
12) ובפרט ש"רשית (השנה)' חסר אל"ף כתיכ ב. דער ענין אין דעם וועט מען שלימות ענין הפלא, שמובדל ומרומם ולמעלה מכל
15) „היום יום" ב חשון. ספר השיחות תש"ב ע'
14) ור"ח חשון הואַ לעולם ב' ימים: א' דר"ח 29.
הוא יום שלשים בתשרי (אותיות „רשית"), וב' דר"חטז בראשית א, א.
הוא א' חשון (התחלת עבודה הרגילה בשנה).
45אויף דעם וואָרט „בראשית" — וואָס בריאה?
באַציט זיך בפשטות הכתובים צו ראשית די קשיא איז נאָך שטאַרקער לויט
פון בריאת שמים וארץ מיט אַלע פרטי פרש"י עה"פ, וועלכער ברענגט ביידע
הבריאה (ווי עס רעדט זיך בהמשך פירושים, וז"ל: „אין המקרא הזה [„ברא־
הכתובים) — איז מסתבר זאָגן, ובפרט שית ברא"] אומר אלא דרשוני, כמ"ש
ע"פ הידועכב אַז צוויי פירושים אין איין רז"ל בשביל התורה כו' ובשביל ישראל
וואָרט האָבן צווישן זיך אַ שייכות (ווי כו'". דערנאָך איז רש"י ממשיך: „ואם
מ'זעט עס אין דעם לימוד פון „שעטנז", באת לפרש כפשוטו כך פרשהו, ברא־
„שוע טווי ונוז"כג), אַז די דרשה קומט שית בריית שמים וארץ והארץ היתה
ניט שולל זיין דעם פירוש הפשוט אין תהו ובהו וחושך וגו' (דעמולט איז גע־
„בראשית" (אַז דאָס גייט אויף ראשית ווען) ויאמר אלקים יהי אור כו', שאין
הבריאה), נאָר עס קומט מוסיף זיין דעם לך ראשית בתורה שאינו דבוק לתיבה
דרש, אַז דאָס גייט אויף תורה וישראל שלאחריו".
לפי"ז דאַרף מען האָבן אַ ביאור אין דער שייכות צווישן דעם פירוש חז"ל און דעם פירוש הפשוט — בפשטות זיינען זיי גאָר פירושים מן הקצה אל הקצה: לויט דרשת חז"ל גייט „בראשית" איז ניט פאַרשטאַנדיק: וויבאַלד אַז „בראשית ברא" גייט בפשטות הכתובים אויף בריאת השמים והארץ, און רש"י אַליין זאָגט אַז זיין צווייטער פירוש (אַז „בראשית" באַציט זיך צו דער בריאה) איז „כפשוטו", משא"כ דער ערשטער פירוש איז „דרשוני" — פאַרוואָס ברענגט רש"י בכלל די דרשה (וואָס ענינו פון פירוש רש"י איז פשוטו של מקרא), אַז „בראשית" גייט גאָר אויף כוונת הבריאה (תורה וישראל) וועלכע זיינען קדמו ושלא בערך העכער פאַר דער בריאה? אפילו אויב רש"י דאַרף (מאיזה סיבה) ברענגען די דרשה, האָט ער עכ"פּ געדאַרפט מקדים זיין דעם פירוש „כפשוטו"?!
נאָכמער: בנוגע צו כללות פתיחת התורה מיט „בראשית ברא גו'" איז רש"י מפרש (בפירושו לפני זה), אַז „לא הי' צריך להתחיל את התורה אלא מהחודש הזה לכםכד שהיא מצוה ראשונה שנצטוו46ברענגט דערנאָך רש"י אַז „בראשית" ביאור אין תניא אין לשון התפלהכח — גייט (ניט אויף דער בריאה, נאָר) אויף „ובנו בחרת מכל עם ולשון":
תורה וישראלכו!
דער אַלטער רבי איז מבאר אין ג. ויש לומר דער ביאור אין דעם:תניא*2), אַז „ובנו בחרת מכל עם ולשון פון לשון חז"ל אַז „בראשית" מיינט הוא הגוף החומרי הנדמה בחומריותו כוונת ותכלית כל הבריאה — „בשביל לגופי אומות העולם". וואָרום*3): בחירה התורה שנקראת ראשית ובשביל ישראל איז שייך צו זאָגן דוקא צווישן זאַכן שנקראו ראשית" — איז מובן, אַז דאָס וועלכע זיינען גלייך איינע צו דער וואָס תורה וישראל זיינען „ראשית" צווייטער (בענין המבוקש); באַ זאַכן („מחשבתן של ישראל קדמה לכל וואָס האָבן ניט קיין צדדים שווים, קיין דבר"כז) רעדט זיך ניט (נאָר) ווי זיי געמיינזאַמע תכונות צווישן זיך, זיי געזיינען לגמרי העכער פון דער בריאה פינען זיך אין צוויי באַזונדערע ערטער (וואָרום דעמולט פאָסט ניט זאָגן אַז זיי אָדער דרגות, פאַָסט ניט זאָגן בחירה, זיינען „ראשית" פון דער בריאה, און אַז וואָרום עס ווענדט זיך וואָס מען וויל, די בריאה איז באַשאַפן געוואָרן בשבי־ און וואו מ'געפינט זיך, וממה־נפשך: לם, וואָס דאָס ווייזט אויף אַ שייכות אָדער דער בוחר (ורצונו) געפינט זיך ביניהם), נאָר (בעיקר) אַז (דאָס שפיגלט „במקום" פון דער ערשטער זאַך, אָדער זיך אָפּ אויך למטה, אַז) ווי זיי זיינען אַ „במקום" פון דער צווייטער זאַך.
טייל פון דער בריאה — זיינען זיי און דאָס וואָס ער איז בוחר אין „ראשית" הבריאה, וואָס בשבילם נברא איינער פון זיי (און ניט אין דעם צווייטן)
איז ניט צוליב קיין טעם, נאָר ווייל כך ווי פאַרשטאַנדיק פון דעם לשון בחר. אויב ער קלייבט עפּעס אויס „ראשית" גופא: „ראשית" — ווי אין צוליב אַ טעם (צוליב די מעלה אין דער „ראשית תבואתה" (וואָס גייט אויף אידן) זאַך) — איז דאָס אויך ניט קייז בחירה — באַדייט אַז דער „ראשית" איז מלכת־ אמיתית, בחירה חפשית — וואָרום דער חילה (ניט אָפּגעטיילט פון די איבעריקע טעם איז פועל אַ נטי' וואָס איז אים
מכריח צו אויסקלייבן די זאַך; בחירה
אמיתית (בחירה חפשית) איז בשעת ס'איזכה אמר ה רז רשחו ד"ה בראשז הב' ניטאָ אויף דעם קיז טעם אוז קיז נסי' פ"ד (ח, א), שבזה מבאר רש"י שטעם הפתיחה עם
„בראשית" (שאם יאמרו אוה"ע לישראל כו'), הוא
מפני שבריאת העולם היא בשביל התורה ובשבילכח בברכת „אהבת עולם" דתפלת שחרית. ישראל, ששלימות עבודתם היא בארח ישראל. וראהכט פרק מט (סט, סע"ב ואילך).
30) ראה גם לקו"ש חכ"ג ע' 219. סה"ש תשמ"ז
שיחת ש"פ ראה ס"ד.
47פאַרגלייך ניט צו אומות העולם ל־[און דעריבער איז ניט שייך אַז די
הבדיל, במילא פּאַסט אויף דעם ניט קיין כוכבים ומזלות פון אוה"ע זאָלן אויף
בחירה. עד"ז בכללות — ווען עס רעדט דעם פרעגן אַ שאלה: אוה"ע זיינען דאָך
זיך וועגן אידן ווי זיי שטייען העכער אויך ברואים של הקב"ה (אַזוי ווי אידן)
פאַר כל עניני העולם ואוה"ע — איז און דאַרפן באַקומען זייער שפּייז פון
אויך ניט שייך זאָגן בחירה. דוקא אין דעם אויבערשטן גלייך ווי אַלע נבראים
דעם גוף פון אַ אידן, וועלכער געפינט (כולל אידן), ביז ווי די טענה פון לעו"ז
זיך למטה בין העמים, און איז „נדמה" איז געווען אַז „הללו עובדי ע"ז והללו
לגופי אוה"ע — איז שייך דער ענין פון עובדי ע"ז"לו — איז פאַרוואָס זיינען
„ובנו בחרת", „בך בחר ה' אלקיך להיות אידן אויסגעטיילט? וואָרום „ובנו בחרת
לו לעם סגולה מכל העמים (דוקא)"לב, מכל עם ולשון", וואָס בחירה איז דוקא
„אתה בחרתנו (דוקא) מכל העמים"לג. נאָכמער: דער דיוק לשון התניא איז „גוף החומרי הנדמה בחומריותו לגופי אוה"ע", און ניט „גוף הגשמי הנדמה בגשמיותו" — וואָרום: אויך דער גוף הגשמי פון אַ אידן איז אַנדערש (אויך) בגשמיותו פון גופי אוה"ע (מצד דעם זיכוך הגוף (דם ובשר) וואָס ווערט אויפגעטאָן דורך כשרות האכילה ושתי' (וואָס ווערט דם ובשר כבשרולד), וכיו"ב), במילא איז אויף דעם ניט שייך בחירה אמיתית, ווייל אין דעם טיילט זיך אויס אַ איד פון אַ ניט־איד. דוקא אין דעם „גוף החומרי הנדמה בחומריותו לגופי אוה"ע" — וואָס חומריות איז די אין אַן אָרט וואו ס'איז דאָ אַ דמיון צווישן צוויי זאַכן, און ער איז בוחר אין איינער פון זיי, בלי שום טעם].
דערפון איז מובן, אַז דאָס וואָס ישראל זיינען „ראשית" פון דער בריאה איז ניט נאָר בנוגע צו דער נשמה (וועלכע איז מובדלת מעולם) נאָר אויך בנוגע צו דעם גוף. ואדרבה: אין דעם גוף החומרי פון אַ אידן אין וועלכן ער איז גלייך לאוה"ע (הנדמה בחומריותו לגופי אוה"ע) איז דאָ אַן עילוי לגבי די מעלה וואָס אידן פאַרמאָגן מצ"ע (מצד זייער נשמה אָדער מצד תכונותיהם וגוף הגשמי כו') — וואָרום דוקא אין דעם ווערט נתגלה די בחירה פון דעם
48משא"כ דער גוף פון אַ אידן איז אַ יש וי"ל אַז מעין ובדוגמת ווי דאָס איז נבראמה גשמי וחומרי; ולאידך — איז פסקי דיני התורה זיינען תלוי דוקא אין ד. עפ"ז איז פאַרשטאַנדיק דער חיהכרעת השכל הגשמי פון אידןמא, ביז אַז דוש אין דעם פירוש חז"ל אין „בראשית" תורה „נסעה וירדה כו' עד שנתלבשה — „בשביל התורה שנקראת ראשית בדברים גשמיים וענייני עולם הזה שהן ובשביל ישראל שנקראו ראשית":
לאוה"עמד, ע"ד ווי גערעדט פריער און דאָס איז דער תיווך צווישן די בנוגע צו דעם גוף החומרי פון אַ אידן ביידע פירושים אין „בראשית" (ראשית אָבער מיט דעם רוק לר או"ז רארות שלמעת מהכראר אַז אָסלז ראה לקו"ש חכ"ג ע' 219. וש"נ.
38) ראה תניא אגה"ק ס"כ (קל, סע"א ואילך).
39) להעיר מנוסח ברכת ההפטרה: הבוחרמו כמאחז"ל איז דכרי תורה מקבליז טומאהבתורה „על שם ודעת מחרת בחר' (משלי ח, י) — (ברכות כב, א).
אבודרהם סדר שחרית של שבת ופירושה) כו'מז ראה תדבא"ר „ני* דבר"ם קדמו לעולם
תורה וישראל ואיני יודע איזה מהם קודם, כשהוא
אמר צו את בני שראל דבר אל בני ישראל אומר
41) ראה ב"ם נט, ב. שבת 0ס, א. שמ"ר 0ס"ו, אני שראל קדו".
ב מראז ב" 2, א (ראה כ"ש רב"מ ל'ד אה רש בשא ח2 "'ו
כן מובא בכ"מ בדא"ח (סה"מ ה'ש"ת ע' 61מד עד שעכר"ם שעוסק בתורה ה"ז היפךועד"ז סה"מ תש"ה ע' 121. ועוד) מתדבא"ר. מציאותו, „חייב מיתה" (סנהדרין נט, רע"א. רמב"ם ובתדבא"ר שלפנינו (פי"ד) — גירסא אחרת. וראה הל' מלכים ס" ה"ט), ו"לא יעסוק אלא בשבע מצות ב"ר פ־א, ד. ור אה לקמן ע' 116 ואילך (הערה 20; שלהן בלבד" (רמב"ם שם).
49תו לגופי אוה"ע" (ולולא ענין הבחירה ישראל שנקראו ראשית". און דאָס ווערט
איז ניטאָ קיין חילוק צווישן זיי) — און אַזוי נתגלה בעולם — אַז צוליב דעם
אין דער דרגא גופא (אין דער בריאה) וואָס „נח מצא חן בעיני ה'" האָט אים
ווערט נתגלה וניכר בכל העולם אַז זיי דער אויבערשטער מציל געווען פון
זיינען „ראשית" פון דער וועלט (ווי דער מבול. ביז אַז דאָס האָט אויך געבראַכט
און דעריבער איז רש"י מקדים דעם פירוש („דרשוני") „בשביל התורה כו' ובשביל ישראל" — ווייל ניט נאָר וואָס דאָס איז קיין סתירה ניט צו מציאות העולם (דער פירוש הפשוט אין „בראשית ברא"), נאָר אדרבה: אין דעם באַשטייט שלימות העולם עצמה, און דאָס איז מגלה די פנימיות הכוונה אין מציאות העולם — אַז די גאַנצע בריאה פון „את השמים ואת הארץ" איז בכדי אַרויסברענגען די מעלת הבחירה אין ישראל (און תורה), ביז אַז אין דער וועלט זאָל זיך אַנהערן בפשטות די מעלה אַז תורה וישראל זיינען „ראשית" בערך צו די אַנדערע טיילן פון דער בריאה*4).
ויש לקשר זה אויך מיס סיום פרשת בראשית (נעוץ תחלתן בסופן וסופן בתחלתן*5)) — „ונח מצא חן בעיני ה'": מצא חן בעיני ה' איז למעלה מכל ענין צו „אלה תולדות נח נח"נג, נייחא לעליונים ונייחא לתחתוניםנד, אַז אויך אין תחתונים (גשמיות וחומריות העולם) איז געוואָרן נייחא.
ה. דערמיט וועט מען אויך פאַרשטיין די שייכות מיט דעם ערשטן פירוש רש"" אויף „בראשית" — „לא הי' צריך להתחיל את התורה אלא מהחודש הזה לכם כו' ומה טעם פתח בבראשית משום כח מעשיו הגיד לעמו לתת להם נחלת גוים, שאם יאמרו אומות העולם לישראל לסטים אתם שכבשתם ארצות שבעה גוים, הם אומרים להם כל הארץ של הקב"ה היא, הוא בראה ונתנה לאשר ישר בעיניו, ברצונו נתנה להם וברצונו נטלה מהם ונתנה לנו":
דער חידוש בזה איז, ניט אַז תורה וישראל זיינען העכער פאַר עולם (ווי דאָס שטייט בהדגשה אין מצוות התורה אָנהויבנדיק פון „החודש הזה לכם", וועלכע זיינען געגעבן געוואָרן דוקא צו אידן), נאָר אפילו ווי אידן געפינען זיך50אוה"ע (וואָס „ברא אלקים" אַלעמען ווערט „אראך" אויך בפירושו הפנימינט גלייך בחומריותם, „כל הארץ של — „אראה ואגלה אותך בעצמך", אַז הקב"ה היא" בשוה), און ס'איז דאָ אָן דורך דעם וואָס בי' אים איז געווען אַ אָרט אויף אַ טענה אַז „לסטים אתם הליכה שלא בערך, איז דער אויבערשכבשתם ארצות שבעה גוים", זייענדיק שטער מגלה — דורך בחירתו אין אידן „נחלת גוים" וואָס דער אויבערשטער — די אמת'ע מציאות פון אברהם און פון „ברצונו נתנה להם" — ווערט דאָרטן יעדער איד (ווער און וואָס ער איז).
נטלה מהם ונתנה לנו" — צו אָפּגעבןעס
ארץ ישראלנה, דער ארץ הנבחרת (מבין יש לומר אַז די צוו" מעלות הנ"ל אין
אידן (ווי זיי שטייען (מצד נשמתם)
ויש לקשר זה אויך מיט המשך ה־אין שמע"צ ושמח"ת (סיום המועדים) — פרשיות: נאָך פ' בראשית און פ' נח ווען ס'איז דער מצב פון „יהיו לך לבדך (כנ"ל סוס"ד), קומט מען צו פ' לך לך, ואין לזרים אתך"*4), „אנא ומלכא בלחווואו עס רעדט זיך ווי דער אויבער־דוהי"מא, און מ'זעט ווי אידן פרייען זיז שטער זאָגט אברם „לך לך מארצך מיט דער תורה, שטייענדיק העכער פאַר וממולדתך ומבית אביך אל הארץ אשר כל הענינים; און אין שאר חדשי השנה אראך". הגם וואָס אברם געפינט זיך אין — איז (בעיקר) די עבודה אין עולם. מר מ בר ר א7 ר זר אז ה ד ד פון דאָרט אַוועקגיין און זיך דערפון
39 ואילך.
60) משלי ה, יז. שמ"ר 0ס"ו, כב.
61) ראה ח"א לב, א. וראה ח"אַ רח, ב.
וראה סה"מ מלוקס ח"א ע' שג. וש"נ.
51חשון) האָט מען ביידע ענינים: די מעלה (וואָס אין דער בחירה איז ניט שייך קיין
פון תורה וישראל ווי זיי זיינען „ראשית" בעצם (למעלה מעולם), און ווי זיי זיינען „ראשית" פון וועלט. און דעריבער באַקומט מען דעמולט דעם כח, אַז איידער מ'גייט אַרויס פון חודש תשרי צו טאָן די עבודה אין וועלט, יעדערער אין זיין פערזענלעכע שליחות אין טאג־עגלעכן לעבן, לייענט מען אין תורה „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ", אַז „בראשית" מיינט „בשביל התורה שנקראת ראשית ובשביל ישראל שנקראו ראשית" — וואָס דאָס גיט דעם כח אַז ווי מ־שטעלט זיך אוועק אין שבת בראשית זאָל עס אַזוי גיין במשך דעם גאַנצן יאָר, אַז אויך אין דער עבודה בעובדין דחול בגשמיות וחומריות העולם, זאָל זיך אָנהערן די מעלה פון אידן אַלס דעם עם הנבחר, „אתה בחרתנו מכל העמים".
ז. ע"פ הנ"ל — אַז די מעלה פון אידן אַלס דעם עם הנבחר קומט אַרויס בגלוי אויך (ואדרבה — דוקא) ווי זיי שטייען אין עוה"ז הגשמי והחומרי — האָט מען אַרויס אַ נפק"מ בפועל, וועלכע איז אַז עיקר ויסוד אין דעם אופן ווי אַ איד דאַרף טאָן זיין עבודה, ובפרט אין זמן הגלות:
וויבאַלד אַז אַלץ — די גאַנצע וועלס — איז באַשאַפן געוואָרן „בשביל ישראל", און דאָס קומט אַרויס אויך בעוה"ז הגשמי והחומרי אין דעם „ובנו בחרת" בגוף החומרי פון אַ אידן „הנדמה בחומריותו לגופי אוה"ע" — איז פאַרשטאַנדיק אַז אין יעדער מעמד ומצב, בכל זמן ובכל מקום, אפילו אין אַ מצב חומרי ביותר, אפילו אין זמן הגלות — שטייען אידן בדרגת „ראשית", העכער פון אַלע זאכן, ואדרבה — בשבילם נברא הכל, זייענדיק דער עם הנבחר אין וועלכן שינוי).
[אויב די גאַנצע מעלה פון אַ אידן אַלס „ראשית" וואָלט באַשטאַנען נאָר אין מעלת הנשמה און אין דער מעלה פון זיינע תכונות הנפש והגוף לגבי אוה"ע — וואָלט דעמולט געהאַט אַן אָרט צו זאָגן, אַז דאָס איז נאָר אין אַ מצב ובתנאי ווען די נשמה איז מאיר בגלוי, אָבער ניט אין אַ מצב פון העלם והסתר אויף גילוי הנשמה, ווי אין זמן הגלות; וויבאַלד אָבער אַז „ובנו בחרת מכל עם ולשון הוא הגוף החומרי הנדמה בחומריותו לגופי אוה"ע", איז די בחירה דאָ אַלעמאָל].
דערפון איז פאַרשטאַנדיק, אַז אפילו ווען אידן געפינען זיך אין גלות תחת שעבוד מלכיות, „מפני חטאינו גלינו מארצנו"כב — איז הגם אַז מ'זעט דעמולט ניט בגלוי ווי די נשמה איז בדרגת „ראשית" — איז אָבער דער גוף הגשמי והחומרי פון אידן בדרגת „ראשית", צוליב בחירתו של הקב"ה אין דעם גוף — און דעריבער איז מובן, אַז ניט נאָר וואָס אידן זיינען דעמולט ניט תחת השליטה פון אוה"ע ח"ו (ניט נאָר מצד זייערע נשמות נאָר אויך מצד זייערע גופיםמג), נאָר אדרבה: זיי זיינען (אויך בזמן הגלות) „ראשית" כל הבריאה, און בשבילם נבראו אַלע אוה"ע ושאר חלקי
52ווייל דער אויבערשטער האָט איינגעואע"פ אַז אין גלות געפינען זיך אידן שטעלט און אָנגעזאָגט אַז אַזוי דאַרף אז ן דזא ד א אם אן מבז מט אז א רר ל כלל „לא ימרדו באומות"סז, אל תתגרה ניט אַז דאָס וואָס אידן זיינען (אויך בזמן בגויםמא, וכיו"ב — איז דער טעם אויף הגלות) דער עם הנבחר, „ראשית" פון דעם, ניט דערפאַר וואָס אידן האָבן אַ כל העולם וכל אוה"ע.
מורא ופחד פאַר אוה"ע (בזמן הגלות) דאָס הייסט אַז נוסף לזה וואָס „דינא ח"ו, וואָרום אדרבה: אידן זיינען בבחי' דמלכותא דינא" איז נאָר בנוגע צו „ראשית" וואָס בשבילם נברא האוה"ע, געוויסע ענינים גשמיים (דיני ממונות, נאָר דער פירוש אין דעם איז, ע"ד ווי מיסים וארנוניותעג וכיו"ב), אָבער ניט דער ציווי „אל תצר את מואב ואל תתגר בנוגע צו ענינים פון תורה ומצוות אין בם מלחמה"מט (ועד"ז בנוגע צו עמוןע), וועלכע מ'האָט אַ קלאָרע הוראה אין אַז דאָס איז ניט (כאילו ווי אַן עצה תורהעד [ובלשון כ"ק מו"ח אדמו"רעה: טובה) צוליב דעם וואָס אידן דאַרפן אונזערע נשמות האָט מען אין גלות ניט פאַר זיי מורא האָבן (צוליב זייער כח) פאַרטריבען, און אין שעבוד מלכיות ניט און מ'דאַרף צו זיי אָנקומען, נאָר ווי איבערגעגעבן] — איז אויך בנוגע צו די ס'איז מפורש אין פסוק*4) דער טעם: „כי גופים און גשמיות (וחומריות) פון אַ איד, לא אתן לך מארצו ירושה כי לבני לוט בלייבט ער אַלעמאָל „ראשית" און נתתי את ער ירושה". ד.ה. אַז אַזוי האָט
דער אויבערשטער איינגעשטעלט דעם
סדר, אַז כשם ווי „ברצונו נתנה לנו" אלא מלחמה אבל מיראים היו אותם כו', אבל בבני ארץ ישראל, אַזוי איז „ברצונו נתנה עמון נאמר ואל תתגר בם שום גרוי בשכר כו'" להם" ארצות עמון ומואב, און ניט צו (פרש"י שם,ו. וגם מה ש"עמוז ומואב טיהרו אידן, און דעריבער „אל תתגר בם בסיחוו" (ניסיז לח,ח — כי האיסור הוא סני ציווי
מאאם ז אם זד אזר טבאם (סד ת"ח לך צב, א. וראה חגיגה יג, ב. מכילתאעב ולהעיר ממאחז"ל (ברכות ז, ב): א"ר יוחנן
משום רשב"י מותר להתגרות ברשעים בעולם הזהסה ראה ברכות לד, ב. וש"נ. ועוד.
66) גיסיז י, ב. וש"נ. וראה בארוכה אנציק־עג ראה שו"ע חו"מ סשס"ש ס"ח. שו"ע אדה"ז לופדי' תלמודית בערכו (כרך ז ע' רצה ואילך). הל' גזילה וגניבה סי"ט. מקומות שבהערה הבאה.
74) ראה ספר השיחות תש"ג ע' 83 (ושם, שכן
הוא בנוגע למנהג ישראל, שתורה הוא). וראה ויק"ר
ספל"ג, הובא בפרש"י דניאל ג, טז (בנוגע למסים
וארנוניות). ובבחי' ר"פ מטות (בנוגע לכל התומ"צ).
75) שיחת ג' תמח תרס"ז (סה"מ תרפ"ז ע' קצו.עא ועפ"ז מוכן מה ש"לא אסר להם על מואב ובכ"מ).
53דמלכותא דינא" איז ניט דערפאַר וואָס אַ שלימות אין דעם גילוי פון בחי' פלא,
ער איז תחת שעבוד וממשלת אוה"עעד, וואָס אפילו איין מאָל פלא איז מובדל
נאָר ווייל אַזוי האָט דער אויבערשטער ומופרש פון אַנדערע ענינים, ועאכו"כ נ'
איינגעשטעלט דעם סדר אין גלות פלאות. ולהוסיף, אַז נ' איז אויך פאַר־
דערפון איז אויך מובן בנוגע צו די חסדים וואָס מ'באַקומט דורך חסידי
בזמן הגלות, וואָס דערפאַר דאַרף מען זיי אָפּדאַנקען, ביז אַז „ודרשו את שלום העיר גו' כי בשלומה יהי' לכם שלום"עז — אַז דאָס איז ניט ווייל אידן דאַרפן אָנקומען צו זייערע חסדים ח"ו, דאדרבה: „חסד לאומים חטאת"*7); און בשעת מ'באַקומט פון זיי חסדים וואָס העלפן אַרויס אידן אין תומ"צ — איז דאָס ניט „חסד לאומים", נאָר חסד פון דעם אויבערשטן (וואָס ער איז ממשיך צו אידן דורך אוה"ע, ווייל אַזוי וויל דער אויבערשטער עס זאָל זיין דער סדר בזמן הזה), ובמילא איז דאָס ניט „חטאת" ח"ו.
ח. ולהוסיף, אַז דער ענין הנ"ל אין שבת בראשית שסייט נאָכמער בהדגשה ובגלוי בשנה זו — ה'תשנ"ב, וועלכע אידן האָבן פאַרצייכנט אַלס ר"ת: „הי' תהא שנת נפלאות בה", און „נפלאות בכל" („בכל מכל כל")י. בונדן מיט יובל שנים, וועלכער ווערט אָנגערופן „עולם"א (נצחיות).
און „הי' תהא שנת נפלאות בה" איז מרמז, אַז נוסף צו „שנת אראנו נפלאות" בשנה שעברה — וואָס זיכער ווערט אין דעם „מעלין בקודש"מב בשנה זו — קומט צו בשנה זו, אַז דער יאָר וועט זיין (באופן פון תהא — בהוייתה תהאפג) „נפלת בה" — די נפלאות וועלז זייז (ניט בלויז אַ פרט אין יאָר, נאָר) דער ענין פון דעם יאָר, און „נפלאות בכל", אין אַלע זאַכן.
וי"ל אַז דער גילוי פון „נפלאות בה" (נפלאות וואָס זיינען אינגאַנצן מובדל ומופרש) דריקט זיך אויך אויס אין דער גילוי פון בחירתו של הקב"ה אין אידן (וואָס בחירה איז בבחי' פלא, למעלה מכל הענינים, כנ"ל).
און ווי מ'האָט שוין געזען בגלוי די נפלאות בתחלת שנה זו — בהמשך צו די נפלאות בשנה שעברה — במיוחד בקשר מיט דעם, אַז מדינה ההיא (רוסלאַנד) לאָזט אַרויס און איז מסייע טויזנטער סויזנטער אידן צו עולה זיין קיין ארץ ישראל (און אין נאָך ערטער), וואו זיי קענען לעבן אין פולע פרייהייט בחייהם הפרטיים — דער גילוי פון מעלתם של54ישראל ווערט נתחזק מדור לדור, קו־ויש לומר אַז דער דרך בכל זה איז מענדיק אַלס נעענטער צו דער גאולה דורכגעבראָכן געוואָרן דורך די פעולות האמיתית והשלימה, ווען עס וועט מ־פון גדולי ישראל במשך הדורות מיט קויים ווערן דער „והלכו גוים לאורך"פד, אוה"ע, ובמיוחד — פון רבותינו נשיאינו „והיו מלכים אומניך ושרותיהם מניקו־ [אָנהויבנדיק פון דעם אַלטן רבי'ן,
וועלכער האָט זיך געמישט אין עניני און אַלס הכנה לזה, איז במשך העולם, כידוע זיין השתדלות בנצחונו הדורות — אויך אין זמן הגלות — פון אלכנסדר איבער נאָפאַלעיאן לטובת געפינט מען אַז אפילו אוה"ע האָבן מכיר בנ"י (ברוחניות). וי"ל, אַז איצטער איז געווען אַז אידן זיינען דעם עם הנבחר. אַרויס טובת בנ"י פון מדינה ההיא אויך כנראה בכו"כ מדרשי חז"ל [לדוגמא: די בגשמיות, דורך סיוע פון מדינה ההיא גמרא אין זבחיםד, אַז אַ מלך פון אוה"ע אַז אידן זאָלן פון דאָרט אַרויסגיין, האָט מסייע געווען אַז אַ איד זאָל זייןכנ'ל]
אָנגעטאָן „לכבוד ולתפארת", „אקיים בךויהי רצון, אַז אין דעם זאָל צוקומען
נאָכמער און נאָכמער באופן פון מוסיף וכידוע אויך, אַז אוה"ע רופן אַן אידן והולך ואור, ביז אַז עס זאָלן נתבטל בלשונם (אויך ווען זיי רעדן איינער מיט ווערן אַלע הגבלות אין דער השפעת
חסד צו אידן און אין הכרת מעלתם של
ישראל און אין זייער בעלות אויף ארץ און אין דעם איז צוגעקומען נאָכמער ישראל [וואָס יעדער איד — אויך בזמן ארח ר"ח רוד מד וח וערע במארם (בר רי בר"ז פר חר ח. איז אַ מדינה של חסד, וואָס לאָזט אידן מעשיו הגיד לעמו לתת להם נחלת גוים, טאָן זייער עבודה מתוך מנוחת הנפש שאם יאמרו אומות העולם לישראל ומנוחת הגוף, און איז זיי נאָך מסייע לסטים אתם שכבשתם ארצות שבעה בזה, און מסייע אידן אין ארץ ישראל גוים, הם אומרים להם כל הארץ של
הקב"ה היא, הוא בראה ונתנה לאשר ובזה גופא — איז צוגעקומען נאָכמער ישר בעיניו, ברצונו נתנה להם וברצונו בשנים האחרונות, ובפרט בשנה שעברה נטלה מהם ונתנה לנו" [און ווי מ'האָט
בימים אלו ממש מכריז געווען אויף אַן
אסיפה פון אוה"ע, אַז ארץ ישראל וב־
מיוחד חברון, באַלאנגט צו אידן, ווי עספו יט, רע"א.
87) וכידוע כמה סיפורים עם רבותינו נשיאינו
שאוה"ע חלקו להם כבוד (ראה לדוגמא בנונעפח ראה לקו"ש ח"כ ע' 309. ס' השיחות לאדמו"ר מהר"ש — סה"מ מלוקט ח"ד ע' כו).
ביז אַז אפילו אין די דורות ווען עסועוד ועיקר — אַז מ'זאָל בכלל ניט זיינען געווען העלמות והסתרים כו' (ווי דאַרפן רעדן אין שולל זיין אַזוינע אין זמן המשכילים וכיו"ב), וואָלט אַ רב ענינים, און מכאן ולהבא — רעדן נאָר מיט סמיכה זיך ניט אונטערשטאַנען בשבחם ומעלתם של כל אחד מישראל,
און במיוחד — דורך דעם וואָס זיי און (ג) די „טענה" פון אל תתגרה זיינען מוסיף אין לימוד התורה וקיום באומות וכו' און די חסדים וואָס המצוות, כולל ובמיוחד — אין די מ'באַקומט פון אוה"ע — האָט דערצו שיעורי חת"ת, ר"ת חומש תהלים תניא כלל קיין שייכות ניט, וואָרום ס'איז (כרגיל להזכיר אין דעם זמן ווען מובן ופשוט, אַז אל תתגרה באומות וכו' מ'הויבט אָן לערנען תורה מתחלתה ברירט ח"ו כלל וכלל ניט אָן דעם „ברא־שמחת תורה),
מר" בור ר אן זר ב ר ערם ורר בו
ועוד ועיקר (ד): ס'איז פאַרשטאַנדיק אוה"ע אין מעלתם ושבחם של ישראל — בפשטות, אַז ווען עס רעדט זיך וועגן „בראשית בשביל ישראל", און — אַז קיום התומ"צ — איז אויף דעם ניט שיך ארץ ישראל געהערט צו אידן, ביז — זאָגן אל תתגרה וכו'. ועאכו"כ בנדו"ד — שלימות הגילוי בזה, בגאולה האמיתית וואו עס רעדט זיך וועגן פקוח נפשות והשלימה, ווען מ'וועט האָבן נוסף צו די דורך החזרת השטחים, ווי דער פסק־דיןז' ארצות אויך קיני קניזי וקדמוני), ובעיר הסמוכה לספר אפילו אינן רוצין צדקנו,
לבוא אלא על עסקי קש ותבן מחללין און מ'גייט גלייך אַריין אין „אלה עליהן את השבת שמא ילכדו העיר תולדות נח נח", נייחא לעליונים ונייחא ומשם תהא הארץ נוחה ליכבש לפניהם". לתחתונים, און דערנאָך — „לך לך מהאמת, און דאָס וועט סיי־ווי ניט העלפן,
95) שם פה, יב.
96) פרש"י לך לך טו, יט. ועוד.
94) תהלים ים, ג.
Suggest a fixSent for review
Report a problemNo account needed
Embed on another site
About this page
Details
- Volume
- ה'תשנ"ב, חלק א
- Id
- rh-6v3p1ymd