משיחות ש"פ וארא, כ"ח טבת, מבה"ח שבט ה'תשנ"ב

יד. ובנוגע לפועל מיינט עס, אַז די עבודה פון אידן איצטער דאַרף זיין „להביא לימות המשיח", צו שוין גלייך מגלה זיין בפועל ווי דער מצב פון „הבאים מצרימה" אין גלות איז באמת אַ מצב פון „גאולת ישראל", דורך דעם וואָס מ'גרייט זיך אַליין און מ'גרייט צו אַנדערע צו דעם מצב פון „ימות המשיח".

כולל ובמיוחד — בקשר מיט דעם יום ההילולא פון דעם רמב"ם — דורך מחזק וואָס „עשה והצליח ובנה מקדש במקומו וקבץ נדחי ישראל . . ויתקן את העולם כולו לעבוד את ה' ביחד כו'",

ביז — כסיום הרמב"ם — „מלאה^צד הארץ דיעה את ה' כמים לים מכסים".

258א. בהתחלת פרשתנו — „וארא אל שבה מדובר אודות ההתגלות לבנ"י שלא

ד. ואעפ"כ נאמר „וארא אל אברהם לא נודעתי", „לא הודעתי אין כתיב כאן גו' ושמי הוי' לא נודעתי להם" — כיון אלא לא נודעתי, לא ניכרתי"^כו — שה־

חסרון הוא רק בהכרה וההתגלות, אבל מהביאורים בהשייכות דגילוי שם עיקר הענין דהמשכת גילוי שם הוי' הוי' להחידוש דמ"ת בהחיבור דעליונים התחיל כבר במצות מילה.

ותחתונים, המשכת אלקות בעולם (אף ה. ובעומק יותר — שנוסף על התששם הוי' הוא למעלה מהעולם) — כיון חלת הפעולה דחיבור עליונים ותחתונים ששם הוי' הוא בלי גבול, ומצד תוקף ה־(החידוש דמתן־תורה) במצות מילה, יש גילוי דאור הבלי גבול נמשך גם למטה. אצל האבות (ומהם נמשך להבנים) ענין

ו. ובפרטיות יותר:

החידוש דמתן־תורה (בנוגע לבנ"י ועל ידם גם בעולם) הוא לא רק בנוגע להמשכה למטה (שהעצם נמשך גם למטה), אלא גם (ובעיקר) בנוגע להמשכת העצם, כי, דוקא ע"י ההמשכה למטה מתגלה העצם^לה, שאינו מוגבל ומוגדר בשום דבר, ולכן נמשך בכל מקום.

וגם המשכת העצם (עי"ז שבא למטה) היתה אצל האבות — במצות מילה (המשכת הקדושה בגוף גשמי בעוה"ז הגשמי). אבל, כיון שלא נמשך גם בעולם (בתחתונים ממש), לא ניכר המשכת העצם, שמצד העדר ההגבלה שבו ה"ה נמשך בכל מקום. ורק לאחרי מ"ת, שנעשית המשכת הקדושה בעולם, ניכר העצם.

ואעפ"כ, הכח להמשכת העצם הוא ע"י האבות („וארא אל האבות"), כי, עבודת הבנים לאחרי מ"ת עיקרה באופן של התלבשות והתעסקות בגדרי העולם262(עליון ותחתון), משא"כ עבודת האבות עיקרה היא מצד עצם הנשמה, ובכח זה נעשית עבודת הבנים (שיורשים עניני האבות) באופן שמגלים ומחדירים את העצם בעבודתם למטה^לו (שעי"ז נמשך העצם).

ויש לומר, שבמת־תורה שהו"ע הנישואין דכנס"י עם הקב"ה („יום חתונתו זה מתן תורה"^לז) באים ומשתתפים גם האבות אברהם יצחק ויעקב (כשם שבשמחת נישואין דכל חתן וכלה בישראל באים ומשתתפים הוריהם וזקניהם וזקני זקניהם, ג' דורות, גם אלו שנמצאים כבר בעולם האמת^לח) — שבזה מודגש: (א) שעבודת הבנים (לאחרי החתונה דמ"ת) היא בכח האבות (שבאים להחתונה), (ב) שכח האבות (העצם) מתגלה ע"י ההמשכה למטה בעבודת הבנים.

ז. ויש להוסיף ולבאר תוכן הענין ד"שמי הוי' לא נודעתי" (המעמד ומצב שלפני מ"ת) גם לאחרי מ"ת — שהרי התורה היא נצחית^לט — דלכאורה: כיון שכבר עברו אלפי שנים מאז שנתגלה שם הוי' במתן־תורה, מה שייך עתה הענין ד"שמי הוי' לא נודעתי"?

ח. ויש לומר, ששלימות הגילוי דשם הוי' לעתיד לבוא (שבאין־ערוך לגילוי שם הוי' שבמ"ת, שהוא בבחינת „שמי הוי' לא נודעתי להם") מרומז בפרשה שמתחילין לקרוא בזמן המנחה דש"פ וארא — פרשת בא:

על הפסוק „ויאמר ה' אל משה בא אל פרעה", איתא בזהר^נ „דעייל לי' קב"ה אדרין בתר אדרין לגבי תנינא חדא עלאה כו'"^נא. ושרש הענין בפרעה דקדושה — הגילוי דבחי' „חמישית לפרעה"^נב, „דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין"^נג, גילוי בחי' החמישית^נד שלמעלה מד' אותיות שם הוי', שזהו"ע שם הוי' דלעתיד לבוא שבאין־ערוך לשם הוי' שבמ"ת.

ולהוסיף, שפרשת בא היא הפרשה השלישית בספר שמות^נה, ספר הגאולה^נו, ויש לומר, שרומזת גם על הגאולה השלישית והנצחית, כמ"ש^נז „יחיינו מיומיים ביום השלישי יקימנו ונחי' לפניו".

ובפרטיות יותר: ג' הפרשיות שמות וארא בא הם כנגד ג' התקופות הכלליות — לפני מ"ת, מ"ת, ולעתיד לבוא^נח:264פרשת שמות שבה מדובר אודות שעבוד מצרים, „כור הברזל" שעל ידו נעשית ההכנה למ"ת^נט — המעמד ומצב שלפני מ"ת; פרשת וארא, „אמור לבני ישראל אני הוי' גו' וידעתם כי אני הוי'" — הגילוי דמ"ת; ופרשת בא, „בא אל פרעה", „אתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין" — המעמד ומצב דלעתיד לבוא.

ט. ויש לקשר האמור לעיל עם הזמן שבו קורין בשנה זו פרשת וארא והתחלת פרשת בא — שבת מברכים חודש שבט:

שבת מברכים חודש שבט הוא בסיום חודש טבת, חודש העשירי, ובו נמשכת הברכה והנתינת־כח לחודש שבט, חודש האחד עשר (ובלשון הכתוב^ס „עשתי עשר חודש הוא חודש שבט"). ויש לומר, שבסיום חודש העשירי, שלימות המספר^סא, מודגשת שלימות העבודה דבנ"י, שבכח זה באים לתכלית השלימות דלעתיד לבוא המרומזת בחודש האחד עשר, אחד שלמעלה מעשר ספירות („אנת הוא חד ולא בחושבן")^סב — ע"ד ובדוגמת ב' הפרשיות וארא ובא (העבודה שלאחרי מ"ת, שעל ידה באים להשלימות דלעת"ל).

ולהוסיף, שענין הגאולה מרומז גם בשמו של החודש כפי שנקרא בשמות החדשים שעלו עמהם מבבל^סג — „שבט" — שהוא (א) מלשון „שבטי מושלים"^סד, ובפרט הממשלה דמלכות בית דוד, כמ"ש^סה „לא יסור שבט מיהודה^סו (מדוד ואילך אלו ראשי גליות שבבבל שרודין את העם בשבט) . . עד כי יבוא שילה" (מלך המשיח), עליו נאמר^סז „וקם שבט (מלך רודה ומושל) מישראל", „זה מלך המשיח"^סח, (ב) מלשון ענף אילן^סט, כמ"ש^ע „ויצא חוטר מגזע ישי ונצר משרשיו יפרה"^עא, „יצא שבט מלוכה משורש ישי מזרע דוד הוא מלך המשיח"^עב.

י. ובהדגשה יתירה בדורנו זה — שהעשירי בשבט („העשירי יהי' קודש"^עג,265בכל חודש, ועאכו"כ העשירי בחודש אחד עשר) הוא יום ההילולא דכ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו^עד:

ענינו של יום ההילולא — כמ"ש רבינו הזקן^עה בתניא^עו ש"כל מעשיו ותורתו ועבודתו אשר עבד^עז כל ימי חייו^עח . . מתגלה ומאיר בבחי' גילוי מלמעלה למטה . . ופועל ישועות בקרב הארץ"^עט, ועוד ועיקר, שכולל הנתינת־כח על המשך הצמיחה ביתר שאת וביתר עוז לאחרי הסתלקותו כתוצאה מהזריעה ד„כל מעשיו ותורתו ועבודתו אשר עבד כל ימי חייו"^פ, עד להצמיחה דהגאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו בדורנו זה (דור האחרון של הגלות ודור הראשון של הגאולה), כעדותו של נשיא דורנו שכבר כלו כל הקיצין, והכל מוכן סעודה דלעת"ל, שולחןערוך עם הסעודה דלויתן ושור הבר ויין המשומר.

ויש לומר, שכללות הזמן הקשור עם יום ההילולא העשירי בשבט (שבעים שנה בחיים חיותו בעלמא דין, והמשך השנים שלאח"ז, יותר מארבעים שנה^פא) נחלק לג' תקופות שהם ע"ד ובדוגמת ג' התקופות הכלליות במשך כל הדורות, (לפני מ"ת, מ"ת וימות המשיח), שמרומזות בג' הפרשיות שמות וארא בא (כנ"ל ס"ח):

תקופה ראשונה, ארבעים שנה (תר"םתר"פ), בזמן נשיאותו של אביו, שאז התחיל שלימות הענין דהפצת המעיינות חוצה ובפרט ע"י התייסדות ישיבת תומכי תמימים (בניהולו של בנו יחידו) — ע"ד ובדוגמת עבודת האבות בהכנה והתחלת הענין דמ"ת.

תקופה שני', שלושים שנות נשיאותו בחיים חיותו בעלמא דין (תר"־שי"ת), שבהם הי' החידוש המיוחד שלו בתור נשיא דתורת חסידות חב"ד בהפצת המעיינות חוצה ממש, ועד להחידוש בעשר שנים האחרונות (גמר ושלימות266עבודתו) בהפצת המעיינות חוצה בחצי כדור התחתון (שבו לא הי' מתןתרה^ב) — ע"ד ובדוגמת החידוש דמתןרה.

ותקופה שלישית, המשך הנשיאות לאחרי הסתלקותו (מיום עשתי עשר לחודש עשתי עשר דשנת עשתי עשר (תשי"א)^פג), שניתוסף ביתר שאת וביתר עוז בהפצת המעיינות חוצה בכל קצוי תבל, ועד לגמר ושלימות העבודה, שהכל מוכן כבר לסעודה דלעתיד לבוא — ימות המשיח.

ובפרטיות יותר י"ל שג' תקופות הנ"ל מרומזים בג' התקופות דשלושים שנות נשיאותו^פד (בחיים חיותו בעלמא דין): תקופה ראשונה, מהתחלת נשיאותו עד להמאסר והגאולה והיציאה ממדינה ההיא, במעמד ומצב של תוקף גזירות המלכות (בדוגמת העבודה במצרים, „כור הברזל", לפני מ"ת), שעיקר עבודתו היתה במסירת נפש ממש (ע"ד עבודת האבות). תקופה שני', בבואו במדינת פולין, שעיקר עבודתו היתה בלימוד והפצת תורת חסידות חב"ד באופן של הבנה והשגה אף שעד אז הי' ברובו ע"ד חסידות פולין (ע"ד החידוש ד"וידעתם כי אני הוי'" במ"ת). ותקופה שלישית, בבואו לחצי כדור התחתון, שעיקר עבודתו היתה בהפצת המעיינות חוצה ממש, לקרב ולזרז ולהביא את הגאולה האמיתית והשלימה תיכף ומיד, כהכרזתו הידועה: „לאלתר לתשובה לאלתר לגאולה".

יא. ובנוגע לפועל:

בעמדנו בשבת מברכים חודש שבט, כולל ובמיוחד העשירי בשבט — צריך כאו"א לקבל על עצמו להוסיף ביתר שאת וביתר עוז במעשיו, תורתו ועבודתו של בעל ההילולא, כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו, אשר הורנו מדרכיו ונלכה באורחותיו נס"ו^פה, ובפרט בהביטול וההתקשרות אל כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא הדור, „הנשיא הוא הכל"^פו, שבכאו"א — מציאותו וכל עניניו, בכל מכל כל, נעשים קודש לנשיא הדור, עי"ז שמלאים וחדורים בקיום שליחותו של נשיא הדור — משה רבינו שבדור^פז, גואל ראשון הוא גואל אחרון^פח — שענינו העיקרי „להביא לימות המשיח"*8) בפועל ממש.

ולהוסיף, שהידיעה שתיכף ומיד נכנס כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו (כיון ש„הקיצו ורננו שוכני עפר"^צ) ומביט על כאו"א מהחסידים והמקושרים לבחון מעמדו ומצבו כו', מעוררת ופועלת לסיים ולהשלים (גם מלשון שלימות) את כל מעשינו ועבודתינו.

וכדאי ונכון לערוך התוועדויות מיוחדות — החל מיום הש"ק מברכים חודש שבט (נוסף על ההתוועדות שבכל שבת ושבת, „שנאמר בפרשת שבת ויקהל משה . . להקהיל קהילות^צא בכל שבת להכנס267בבתי כנסיות ובבתי מדרשות ללמוד בהם תורה לרבים"^בי), ובפרט בראש חודש שבט (נוסף על הנהוג לאחרונה בכל ראשי חדשים), „בעשתי עשר חודש באחד לחודש^צג . . הואיל משה באר את התורה"^צד, „בשבעים לשון"^הי (תוכן עבודתו של בעל ההילולא בהפצת המעיינות חוצה בשבעים לשון^ו) — לעורר ולחזק איש את רעהו בכל הענינים האמורים, ובמיוחד בזירוז והבאת הגאולה תיכף ומיד.

וכן יש לעורר ע"ד ההכנות לעריכת ההתוועדות דהעשירי בשבט — שבודאי תהי' ביחד עם בעל ההילולא, נשיא דורנו בראשנו, ומשה ואהרן („הם המדברים גו' להוציא את בני ישראל ממצרים"^ז) עמהם^צח, כיון שתיכף ומיד ממש, ביום הש"ק פרשת וארא (לפני התחלת הקריאה בפרשת בא), יוצאים כל בנ"י מהגלות, „בנערינו ובזקנינו גו' בבנינו ובבנותינו"^צט (כפי שקורין במנחה), ובלשון המדרש*10) „ראובן ושמעון סלקין", העלי' דכל בני ישראל מן הגלות אל הגאולה האמיתית והשלימה, כולל גם העלי' דבני ישראל לדרגת האבות^קא, העצם דישראל כפי שהם חד עם עצמותו ית', ובזה גופא בעילוי אחר עילוי עד אין סוף, כמ"ש^קב „ילכו מחיל אל חיל יראה אל אלקים בציון", בביהמ"ק השלישי והמשולש, „מקדש אדנ־י כוננו ידיך"^קג.

268חלק משיחות ש"פ וארא, כ"ח

— בקשר לפטירת הרה"ח וכו' ר' מש

א. בסוף מסכת כתובות^א שנינו „מת בערב שבת סימן יפה לו" („שיכנס למנוחה מיד"^ב).

והתחלת הענין: „כשחלה רבי נכנס ר' חייא אצלו^ג ומצאו בוכה, אמר לו רבי מפני מה אתה בוכה, והתניא מת מתוך השחוק סימן יפה לו מתוך הבכי סימן ז טבת, מבה"ח שבט ה'תשנ"ב

שה יצחק ע"ה העכט^* בערב שבת —

רע לו, פניו למעלה כו', פניו כלפי העם

כו', פניו צהובין כו' מת בערב שבת

סימן יפה לו וכו', מת מחולי מעיים סימן

יפה לו מפני שרובם של צדיקים מיתתן

בחולי מעיים, א"ל אנא אתורה ומצות קא

270ב. וצריך ביאור בגוף הענין:

הוספת הסימן יפה דמת בערב שבת שוללת רק ה"סימן רע" ד"מת מתוך הבכי", אבל (לכאורה) אינה מבטלת (ומתקנת) הסיבה לבכייתו של רבי, „אתורה ומצות קא בכינא", ביטול התומ"צ לאחרי המיתה, שבנוגע לענין זה אין חילוק (לכאורה) אם המיתה היא בערב שבת או בשאר ימי השבוע?!

וכמודגש בדברי הגמרא^יד אודות מיתת דוד המלך שביקש למות בערב שבת (דיש לומר שהי' חפץ גם בהמעלה ד"מת בערב שבת"^טו), ואמר לו הקב"ה „כי טוב יום בחצריך מאלף^טז, טוב לי יום אחד שאתה יושב ועוסק בתורה מאלף עולות שעתיד שלמה בנך להקריב לפני על גבי המזבח", היינו, שמעלת העסק בתומ"צ אפילו יום אחד בלבד גוברת על המעלה ד"מת בערב שבת".

ג. ויובן בהקדים ביאור התחלת ושורש הענין ד"מת בערב שבת סימן יפה לו" — כפי שהי' בערב שבת הראשון:

בערב שבת הראשון, יום הששי לבריאת העולם, יום ברוא אדה"ר, הי' מעין ודוגמת ענין המיתה^כא — „ויפל ה' אלקים תרדמה על האדם ויישן"^כב, ש"שינה" היא „אחד^כג מששים למיתה"^כד.

ואף שתרדמה ושינה הו"ע בלתי־רצוי271לכאורה, סילוק החיות („אחד מששים למיתה"), ה"ז „סימן (שגורם^כה ומביא דבר) יפה", כיון שעי"ז נעשה תוספת חיות ועד להוספה שהיא באין־ערוך^כו — כהמשך הכתוב^כז „ויקח אחת מצלעותיו גו' ויבן גו' את הצלע גו' לאשה", „זכר ונקבה ברא אותם"^כח, „זכר ונקבה בראם ויברך אותם ויקרא את שמם אדם גו'"^כט, „ויברך אותם גו' פרו ורבו ומלאו את הארץ גו'"^ל, המשכת וגילוי כח האיןסוף להוליד בנים ובני בנים עד סוף כל הדורות^לא — שמלבד החיות של האדם שהיא בהגבלה^לב, ניתוספה חיות בלתי מוגבלת (תוספת חיות באין־ערוך) בהמשך החיות דזרעו וזרע זרעו עד אין־סף

ודוגמתו בכל ראש השנה, שנקבע באחד בתשרי, יום ששי למעשה בראשית (כי בכ"ה באלול נברא העולם)^לג:

מבואר בספרי קבלה^לד שבכל ר"ה ישנו דוגמת הענין ד"ויפל גו' תרדמה גו' ויישן ויקח אחת מצלעותיו גו' ויבן את הצלע גו' לאשה" — כיון שז"א ומלכות (איש ואשה) חוזרין לעמוד בבחינת אחור באחור, כמו בתחילת הבריאה „שנבראו שני פרצופים"^לה, „זכר מלפניו ונקבה מאחור"^לו, וכדי שיחזרו להיות בבחינת פנים בפנים, צ"ל ענין הנסירה, כמו „ויקח אחת מצלעותיו וגו'", „שנבראו שני פרצופים בריאה ראשונה ואחר כך חלקן"^לה, וקודם הנסירה צ"ל דורמיטא (שינה), סילוק החיות, לצורך בנין המלכות, שתחזור להתייחד עם ז"א פנים בפנים.

ומעין זה ביום ששי שבכל שבוע^לז (שהוא כמו יום ששי דששת ימי בראשית^לח) — שנעשה הענין דדורמיטא דז"א, ענין הנסירה, שעי"ז נעשה יחוד ז"א ומלכות בליל שבת^לט.

272ועד"ז בנוגע לכללות הזמן דשית אלפי שנין דהוה עלמא, שהם כנגד ששת ימי השבוע — שבאלף הששי, ערב שבת, סוף זמן הגלות, ישנו הענין דדורמיטא דז"א, ענין הנסירה^מ, שעי"ז נעשה שלימות היחוד דז"א ומלכות (הקב"ה וכנס"י) „ליום^מא שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים"^מב.

ויומתק יותר שמארז"ל זה („מת בערב שבת סימן יפה לו") הוא קרוב לסיום (גמר ושלימות) מסכת כתובות — כי, „כתובה" היא לצורך היחוד דאיש ואשה^מג (ודוגמתו בהנישואין דהקב"ה וכנס"י), שהיחוד הוא גמר ושלימות (סיום) ענין ה"כתובה", ולכן, קרוב לסיום מסכת כתובות (לפני ובסמיכות להיחוד) מדובר אודות „מת בערב שבת", שהו"ע דורמיטא דז"א לצורך הנסירה שעל ידה יהי' היחוד (גמר ושלימות הכתובה) לעתיד לבוא, שאז תהי' שלימות ענין הלידה (גמר ושלימות היחוד) בעולם גם במין הצומח, כסיום וחותם מסכת כתובות: „עתידין כל אילני סרק שבארץ ישראל שיטענו פירות".

ד. ע"פ הביאור בהתחלת ושורש הענין ד"מת בערב שבת סימן יפה לו", יש לבאר גם תוכן הענין בעבודת האדם^מד — שהרי נוסף על הפירוש כפשוטו^מה, יש גם לימוד והוראה (ככל עניני התורה מלשון הוראה^מו) להאדם הלומד מארז"ל זה^מז בעבודתו בתור נשמה בגוף לאורך ימים ושנים טובות:

כיון שבערב שבת (לאחרי חצות) ישנו הענין דדורמיטא דז"א, זמן שינה למעלה, ה"ז גם זמן שינה למטה, כפי שמצינו בהנהגת גדולי החסידים (הרה"ח ר' הלל מפּאַריטש וכיו"ב) לישון בזמן זה (להיותו זמן שינה למעלה)^מח.

ויש לומר שזהו"ע ד"מת בערב שבת"273— השינה („אחד מששים למיתה") בערב שבת לאחרי חצות.

ו"סימן יפה לו" — כיון שע"י השינה נעשה חידוש החיות, כידוע^מט שבעת השינה עולה הנשמה למעלה ושואבת חיים ממקור החיים למעלה, ועי"ז ניתוסף ביתר שאת וביתר עוז בלימוד התורה*5) (נגלה דתורה, ובפרט פנימיות התורה, ובאופן של הבנה והשגה כבתורת חסידות חב"ד) מתוך מנוחת הגוף ומנוחת הנפש, ומתחיל תיכף לאחרי השינה, שהרי החיוב דלימוד התורה הוא בכל רגע שביום, ובפרט בערב שבת ובסמיכות לכניסת השבת, כיון ששבת שייך במיוחד לתורה, כמארז"ל^נא „דכו"ע בשבת ניתנה תורה לישראל"^נב.

ויש להוסיף בדיוק הלשון „סימן יפה לו" — שהשינה בערב שבת שעל ידה נעשה תוספת וחידוש החיות בלימוד התורה, היא, „סימן" (שגורם^כה ומביא) לתוספת וחידוש החיות בלימוד התורה בתכלית השלימות, בהגילוי ד"תורה חדשה מאתי תצא"^נג לעתיד לבוא, „ליום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים".

ה. עפ"ז יש לבאר תוכן המאמר „מת בערב שבת סימן יפה לו" גם בנוגע לפשוטם של דברים:

כשם שהשינה („אחד מששים למיתה") הראשונה (דאדה"ר) בערב שבת היא לצורך תוספת וחידוש החיות (כנ"ל ס"ג), כך גם המיתה בערב שבת^נד היא לצורך תוספת וחידוש החיות^נה.

ו. האמור לעיל קשור במיוחד עם המאורע ד"מת בערב שבת" כפשוטו^עא בערב שבת זה.

ובהקדמה — שעם היותו מאורע פרטי אצל יחיד מישראל, הרי [נוסף לכך שכאו"א מישראל הוא „עולם מלא"^עב, וכאו"א מישראל הוא חלק וקשור עם כלל ישראל, „קומה אחת שלימה"^עג] מדובר אודות חסיד ומקושר לכ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו, ששלחו ומסר על ידו הקמת וניהול מוסדות של הפצת התורה והיהדות והמעיינות חוצה, ובמילוי שליחות זו היתה התעסקותו כל משך ימי חייו עד ליומו האחרון — ערב ש"ק מברכים חודש שבט, שהעשירי שבו הוא יום ההילולא (גמר ושלימות עבודתו) של המשלח, כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו (כמדובר לעיל^עד), בודאי שיש בזה לימוד והוראה, „החי יתן אל לבו"^עה, ובפרט בקשר להמשך עבודת השליחות דכ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו לכל דורו בהפצת התורה והיהדות והמעיינות חוצה.

ובהתאם לכך יש להתעכב על הלימוד וההוראה משמו של הנפטר, כילל גם שם המשפחה^עו, כדלקמן.

ז. בב' שמותיו — „משה יצחק" — מרומזת לכל לראש ההתקשרות לכ"ק מו"ח אדמו"ר: „משה" — „אתפשטותא דמשה בכל דרא ודרא"^עז, משה רבינו שבדורנו, ו"יצחק" — שמו השני של כ"ק מו"ח אדמו"ר, ע"ש השמחה והשחוק („כל השומע יצחק לי"^עח), שעיקרה ושלימותה276בהגאולה העתידה ע"י משיח צדקנו („גואל ראשון הוא גואל אחרון"^עט), כמ"ש^פ „אז ימלא שחוק פינו", כשיאמרו ליצחק דוקא „כי אתה אבינו"^פא.

ויש להוסיף בתוכן ב' השמות — בקשר ובשייכות לעבודתו במילוי השליחות דכ"ק מו"ח אדמו"ר:

מהחילוקים שבין משה ליצחק — שמשה חי מאה ועשרים שנה, כמ"ש^פב „בן מאה ועשרים שנה אנכי היום", „היום מלאו ימי ושנותי", מילוי ושלימות חיי האדם („והיו ימיו מאה ועשרים שנה"^פג) ועבודתו עלי אדמות; ויצחק חי מאה ושמונים שנה^פד, תכלית השלימות דאריכות ימים ושנים יותר משאר האבות (יעקב שחי קמ"ז שנה, ואפילו אברהם שחי קע"ה שנה)^פה.

79) ראה שמו"ר פ"ב, ד. זח"א רנג, א. לקו"ש חי"א ע' 8 ואילך. וש"נ.

277ח. ויש להוסיף הרמז גם בשם המשפחה („העכט") — שם של דג, אשר, עם היותו דג טורף, יש בו חידוש שהוא דג טהור^פו, ויתירה מזה, שחיבה יתירה נודעת לו בנוגע להחיוב^פז דאכילת דגים ביום השבת:

דגים — „מים מכסים עליהם ואין עין הרע שולטת בהם"^פח, ודוגמתו ב"זרעו של יוסף", כולל ובמיוחד זרעו (תלמידיו ושלוחיו) של יוסף שבדורנו, כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו, שנאמר בהם^פט „וידגו לרוב בקרב הארץ"^פח.

ודג טורף — ע"ד מ"ש^צ „בנימין^צא זאב^בי יטרף", טרף דקדושה3י), שקאי על כללות העבודה דבירור והעלאת ניצוצות הקדושה שחוטפים מעניני העולם ומעלים אותם לקדושה, כמרומז גם בהגימטריא ד"טרף", רפ"ח בתוספת א', שרומז על רפ"ח ניצוצים^ד שנפלו בשבה"כ דתהו, שבירורם ועלייתם לקדושה היא ע"י המשכת וגילוי האל"ף, אלופו של עולם.

ויש להוסיף בביאור הקשר והשייכות לערב שבת, זמן הכנת הדגים ליום השבת^צה („מי שטרח בערב שבת יאכל בשבת"6י) — ע"פ מארז"ל^זי „זכור מלפניו ושמור מלאחריו, מכאן אמרו מוסיפין מחול על הקודש, משל לזאב שהוא טורף מלפניו ומלאחריו" — שבזה מרומז הכל (גמר ושלימות) של כללות העבודה (טירחא) דששת ימי המעשה בבירור והעלאת עניני החול שבעולם, שגם הם עולים ונכללים בקדושת יום השבת (הוספה מחול על הקודש), ולכן, הכנת הדגים (העבודה דזאב טורף) היא בערב שבת, ואכילתם ביום השבת (זמן המנוחה שלאחרי העבודה דזאב טורף).

ועפ"ז יש להוסיף בביאור ה"סימן יפה" ד"מת בערב שבת" — שמורה על גמר ושלימות העבודה בבירור עניני העולם („זאב יטרף")8י), ולכן „נכנס ל־278מנוחה מיד".

ט. והלימוד וההוראה ממאורע הנ"ל — „החי יתן אל לבו":

לכל לראש — שגם לאחרי פטירתו צ"ל המשך קיום והרחבת המוסדות (שעסק בהם בשליחותו של כ"ק מו"ח אדמו"ר), ואדרבה, ביתר שאת וביתר עוז, באופן של תוספת וחידוש החיות — „מה זרעו בחיים אף הוא בחיים" (כנ"ל ס"ה), ובפרט ע"י בני ביתו ומשפחתו שיחיו, „זרעו" כפשוטו, „זרעו בחיים", מתוך הוספה בכל עניני חיים, ברוחניות ובגשמיות, נשמה בריאה בגוף בריא, לאורך ימים ושנים טובות, עד מאה ועשרים שנה (כשני חיי משה), ויתירה מזה, עד מאה ושמונים שנה (כשני חיי יצחק).

וכיון שהתחלת כל הענינים היא בתורה, „משה קיבל תורה מסיני ומסרה כו' והעמידו תלמידים הרבה"^צט — יש להציע ולעורר („מפקחין על צרכי ציבור בשבת"^ק) ע"ד התחלת ההוספה בקיום והרחבת המוסדות הנ"ל ע"י הוצאה־לאור (לקראת ה"שלושים") קובץ חידושי תורה^קא (כולל — דברי התעוררות בעניני תומ"צ, וגם בשפת המדינה), בהשתתפות תלמידי המוסדות הנ"ל, בני משפחתו, קרוביו וידידיו וכיו"ב, ובקובץ זה יפרסמו גם שמותיהם של התומכים והמסייעים שבודאי יתמכו ויסייעו עוד יותר לקיום והרחבת המוסדות הנ"ל, ש„מצוה לפרסם עושי מצוה"^קב — שעי"ז יתוסף עוד יותר בהענין ד"מה זרעו בחיים אף הוא בחיים", באופן של „מזכרת נצח", שעי"ז ממהרים עוד יותר את השלימות האמיתית ד"נצח" (ללא צורך ב"מזכרת נצח"), בחיים נצחיים שלאחרי התחי'.

ועוד ועיקר — שהמאורע ד"מת בערב שבת" מהוה „סימן יפה"^קג (אם עדיין יש צורך ב"סימנים") שכבר נגמרה ונשלמה עבודת השליחות דבירור וזיכוך עניני החול באופן ד"זאב יטרף" ע"י „זרעו של יוסף" (כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו) שנמשלו לדגים, והכל מוכן לסעודה^קד, הסעודה דלעתיד לבוא („ליום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים"), שבה תהי' תכלית השלימות דאכילת הדגים^קה (לאחרי שלימות ההכנה בערב שבת) —279„מבשרו^קפו של לויתן"^קז, וכן שור הבר^קח ויין המשומר.

ויה"ר והוא העיקר שלא יצטרכו ל„סימנים"^קט על גמר ושלימות מעשינו ועבודתינו וההכנה לגאולה, כיון שתיכף ומיד ממש — ביום הש"ק זה — בא משיח צדקנו, ו"הקיצו ורננו שוכני עפר"*11), והוא (שנעשה שוכן עפר בערב שבת זה^קיא) בתוכם, וכ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו (בעל ההילולא דהעשירי בשבט) בראשם ובראשנו — כל בנ"י שבדורנו זה, נשמות בגופים, חיים נצחיים (ללא הפסק ח"ו), ובאים כולם יחד, ביחד עם הבתי כנסיות ובתי מדרשות ובתי מעשים טובים (כולל מוסדות הנ"ל כפשוט) שבחוץ לארץ^קיב, לארצנו הקדושה, לירושלים עיר הקודש, להר הקודש ולבית המקדש השלישי (והמשולש), תיכף ומיד ממש.

280משיחות יום ד' פ' בא, ג' שבט

א. דער ציווי ה' למשה „בא אל פרעה" איז די התחלה — און דער נאָמען^א — פון דער פרשה וואו עס רעדט זיך וועגן דער גאולה פון אידן בפועל באַ יציאת מצרים^ב, „ויהי בעצם היום הזה יצאו כל צבאות ה' מארץ מצרים גו' הוציא ה' את בני ישראל מארץ מצרים על צבאותם"^ג.

וויבאַלד אַז די גאַנצע פרשה פון יציאת מצרים ווערט אָנגערופן על שם „בא אל פרעה" (וכידוע^ד אַז דער נאָמען פון אַ פרשה דייט אָן אויף דעם תוכן פון דער גאַנצער פרשה), איז פאַרשטאַנדיק, אַז „בא אל פרעה" איז פאַרבונדן מיט און איז נוגע צו דעם תוכן פון גאולת מצרים (בהמשך הפרשה).

דאָס הייסט: נוסף אויף דעם וואָס אַלע פרטים פון שליחות משה אל פרעה זיינען אַ הכנה צו גאולת מצרים, איז עס נאָכמער בנוגע צו „בא אל פרעה", זייענדיק די התחלה און שם פון פרשת הגאולה, און דערצו אַ התחלה וועלכע ווערט געזאָגט (ניט אַלס הקדמה צו אַן אַנדער ענין, נאָר) אַלס אַ ציווי בפ"ע פון דעם אויבערשטן צו משה („ויאמר ה' אל משה באַ אל פרעה", ותו לא^ה) — אַז „בא ט, וש"פ בא, ו' שבט ה'תשנ"ב

אל פרעה" איז די הקדמה והתחלה בפועל פון דער גאולה עצמה^ו.

און נאָכמער: ע"פ הידוע^ז אַז יציאת מצרים איז די התחלה ופתיחה פון (אַלע גאולות, כולל) דער גאולה העתידה (אויף וועלכער עס שטייט^ח „כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות"), יש לומר, אַז „בא אל פרעה" (די התחלה פון גאולת מצרים) איז אַ הקדמה אויך צו דער גאולה העתידה.

דאַרף מען פאַרשטיין די שייכות פון „בא אל פרעה" מיט דער גאולה — דלכאורה איז דאָס אַ פאַרקערטער תוכן: „בא אל פרעה" באַווייזט אַז פרעה שטייט בתוקף, און משה דאַרף צו אים קומען („בא") און אָנקומען (ביז אַז פרעה האָט אים געזאָגט ווייטער אין דער פרשה^ט „לך מעלי השמר לך אל תוסף לראות פני כי ביום ראותך פני תמות"), פאַרקערט פון גאולת מצרים וואָס באַשטייט פון מבטל זיין תוקף פרעה און מנצח זיין אים, און דורך דעם — אויסגעלייזט ווערן, אַרויסגיין און אַוועקגיין פון (פרעה מלך) מצרים?!

ב. וועט מען עס פאַרשטיין בהקדים אַ שאלה כללית בענין „בא אל פרעה":

יעדער ענין אין תורה איז אַן ענין נצחי^י און (במילא) הוראה נצחית פאַר אַלע דורות. ועפ"ז — וואָס איז די הוראה281נצחית פון „בא אל פרעה", לאחרי הביטול והנצחון איבער פרעה (מלך מצרים) בגאולת מצרים, ועאכו"כ לאחרי די גאולה האמיתית והשלימה, ווען „ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ"^יא, און עס בלייבט ניט איבער קיין רושם פון פרעה, ומעין ובדוגמת זה — בסוף זמן הגלות, ווען עס האָבן זיך שוין געענדיקט אַלע בירורים פון קליפת פרעה וכיו"ב (ווי גערעדט מערערע מאָל).

ויש לומר דעם ביאור בזה ע"פ הידוע אַז יעדער ענין אין וועלט, אפילו זאַכן וואָס זיינען היפך הטוב והקדושה, האָבן אַ שרש למעלה אין קדושה. און אין דעם (דער שרש בקדושה) באַשטייט אמיתית הענין^יב, נאָר לאחרי ווי דאָס גייט דורך אַ ריבוי השתלשלות, מיט כמה וכמה מסכים ופרסאות והעלמות והסתרים כו', ווערט דערפון נשתלשל למטה אַ דבר של היפך^יג.

אַזוי איז אויך בנוגע צו פרעה: עס שטייט אין זהר^יד (אויפן פסוק^טו „והקל נשמע בית פרעה") „בית פרעה דא היא סימניך לעילא, ביתא דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין וכל בוצינין, כל מה דהוה סתים מתמן אתגלי, ובגין כך קב"ה אפיק כל נהורין וכל בוצינין בגין לאנהרא לההוא קול דאקרי קל בלא וא"ו". און פון פרעה בשרשו דקדושה (דער ענין פון פריעה וגילוי אלקותו ית'^טז), ווערט נשתלשל פרעה למטה^יז, מיט זיין גאַנצן תוקף בלעו"ז.

ג. עפ"ז וועט מען פאַרשטיין דעם ענין פון „בא אל פרעה" בשרשו אין קדושה:

אין זהר פרשתנו^יח איז ער מבאר דעם ענין פון „בא אל פרעה" ווי דאָס איז אין פרעה למטה: „מה כתיב בא אל פרעה, לך אל פרעה מבעי לי', מאי בא, אלא דעייל לי' קב"ה אדרין בתר אדרין לגבי תנינא חדא עלאה תקיפא דכמה דרגין משתלשלין מני', ומאן איהו רזא דתנין הגדול, ומשה דחיל מני' לא קריב אלא לגבי' אינון יאורין ואינון דרגין דילי', אבל לגבי' דחיל ולא קרוב בגין דחמא לי' משתרש בשרשין עלאין, כיון דחמא קב"ה דדחיל משה ושליחן ממנן אחרנין לעילא לא יכלין לקרבא לגבי', אמר קב"ה הנני עליך פרעה מלך מצרים התנים הגדול הרובץ בתוך יאוריו^יט, וקב"ה אצטריך לאגחא בי' קרבא ולא אחרא, כמה דאת אמרת אני ה'".

ד.ה. אַז צוליב דעם תוקף פון עצם קליפת פרעה („התנין הגדול") בביתו בארמון המלך (וואָס שרשו איז „בשרשין עלאין"), האָט משה מורא געהאַט אַריינגיין צו אים דאָרטן. און דעריבער האָט אים דער אויבערשטער ניט געזאָגט „לך אל פרעה" (ער זאָל אַליין גיין), נאָר „בא אל פרעה", ער זאָל קומען צוזאַמען מיט דעם אויבערשטן און אַריינגיין צו פרעה'ן, דער אויבערשטער פירט אים אַריין צוזאַמען מיט זיך צו דער פנימיות282ועצם פון (קליפת) פרעה (אדרין בתר אדרין, חדרים לפנים מחדרים*2)), בכדי אים אינגאַנצן אייננעמען („לאגחא בי' קרבא").

לויט דעם דאַרף מען פאַרשטיין וואָס איז דער פירוש אין „בא אל פרעה" דקדושה („דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין"): בנוגע צו פרעה דקדושה (גילוי אלקות) ווי איז שייך זאָגן „דחיל משה", אַז משה זאָל „מורא" האָבן אַהינצו אַריינגיין אַליין, און ער זאָל דאַרפן אָנקומען אַז דער אויבערשטער זאָל אים אָנזאָגן „בא אל פרעה", און אים דאָרט אַליין אַריינפירן („עייל לי' קב"ה")?!

ד. אויף דעם האָט געדאַרפט זיין אַ ציווי מיוחד און אַ נתינת כח מיוחדת פון דעם אויבערשטן צו משה — „ויאמר ה' אל משה בא אל פרעה", „עייל לי' קב"ה אדרין בתר אדרין": עצמותו ית' — וועלכער איז העכער פאַר (דעם גאַנצן גדר פון) בלי גבול און גבול — פירט משה'ן אַריין צו פרעה, אַז אויך זייענדיק אַ נשמה בגוף מוגבל קען משה אויפנעמען דעם גילוי פון „אתפריעו כל נהורין" פון עצמותו ית'!

ה. דעם ביאור הטעם פאַרוואָס דער אויבערשטער האָט געמאַכט דעם חידוש פון „בא אל פרעה", אַז משה אַלס נשמה בגוף זאָל קענען אויפנעמען דעם גילוי פון „אתפריעו כל נהורין" — וועט מען פאַרשטיין דורך ערקלערן דעם תוכן פון גאולת מצרים בכלל (וואָס „בא אל פרעה" איז די הקדמה והתחלה לזה, כנ"ל):

די כוונה פון גאולת מצרים איז — מתן תורה, ווי דער אויבערשטער זאָגט משה'ן גלייך בתחלת שליחותו: „בהוציאך את העם ממצרים תעבדון את האלקים על ההר הזה"^לג. דער אויפטו פון מתן תורה איז — נתינת התורה והמצוות למטה צו אידן נשמות בגופים, בכדי מ'זאָל קענען אויספירן די תכלית וכוונה פון בריאת כל העולם: נתאווה הקב"ה להיות לו יתברך דירה בתחתונים^לד, אַז אין דער מדידה והגבלה והעלם והסתר פון אַ נשמה בגוף בתחתונים, זאָל זיין גילוי העצמות, (כביכול) אַזוי ווי אַן אדם וואָס געפינט זיך בגילוי בכל עצמותו אין זיין אייגענער דירה^כא (ומכ"ש אַזוי בנוגע צו דעם אויבערשטן, דער בורא העולם ומנהיגו), ווי עס וועט זיך אויספירן בשלימות הגילוי בגאולה האמיתית והשלימה (ומעין זה איז געווען באַ מתן תורה), כמ"ש^לה „ולא יכנף עוד מוריך"^לו, ער וועט שטיין בגלוי אין זיין דירה בלי285שום לבושים, אפילו ניט לבושים הכי עליונים (כנף העליון).

וכידוע^לז אַז קודם מתן תורה, איז געווען די „גזירה" צווישן עליונים ותחתונים, אַז עליונים לא ירדו למטה ותחתונים לא יעלו למעלה, און באַ מתן תורה איז געוואָרען דער ביטול הגזירה, די נתינת כח אויף ממשיך זיין אין תחתונים דעם גילוי פון עליונים, ביז די העכסטע דרגות אין אלקות, ביז פון עצמות ומהות, אַזוי, אַז דער גוף הגשמי אין עולם הזה הגשמי זאָל ווערן קדושה, ביז אַ דירה לו יתברך — אַז בכל העולם שטייט בגלוי ווי „ישראל וקוב"ה כולא חד"^לח.

דערפון איז מובן, אַז אין גלות מצרים און יציאת מצרים — וועלכע זיינען אַ הכנה צו גילוי העצמות למטה באַ מתן תורה — איז אונטערשטראָכן די הקדמה צו דעם ביטול הגזירה, דער איבערגאַנג פון אַ מצב של פירוד בין עליונים ותחתונים צו דעם מצב פון אחדות ביניהם, אַלס צוגרייטונג צו שלימות האחדות ביניהם באַ מתן תורה עצמו.

ויש לומר אַז אַ שלב עיקרי בזה האָט זיך אויפגעטאָן דורך ציווי ה' למשה „בא אל פרעה", כדלקמן.

ו. ובהקדים, אַז עד"ז געפינט מען בתחלת שליחותו של משה צו אַרויסנעמען אידן פון מצרים:

בביאור טענת משה צו דעם אויבערשטן „לא^לט איש דברים אנכי גו' כי כבד פה וכבד לשון אנכי", און דעריבער איז „שלח^מח נא ביד תשלח"^מא — ווערט ערקלערט בכ"מ^מב, אַז אין גלות מצרים איז „דיבור (משה) הוה בגלותא"^מג, און דעריבער האָט משה גע'טענה'ט אַז דורך אים קען ניט זיין די גאולה למטה^מד.

ובשרש הענינים איז דאָס צוליב מעלת משה, וואָס ער מצ"ע איז אין אַ דרגא וועלכע איז העכער פאַר גילוי בדיבור, העכער אפילו פאַר דער גילוי פון תורה שבכתב ותושבע"פ למטה [„כבד פה באורייתא דבעל פה וכבד לשון באורייתא שבכתב"^מה], משה^מו איז געווען „כבד פה" דערפאַר ווייל „שרשו מתהו ששם היו האורות גדולים ולא היו יכולים להתלבש בכלים, וזהו ענין כבד פה שלא הי' יכול להשפיע אור שכלו לתוך כלי הפה"^מז, און דעריבער האָט ער געזאָגט „שלח נא ביד תשלח" (משיח צדקנו), „דהיינו מי שהוא מעולם התקון"^מז, וואו די כלים זיינען מרובים להכיל האורות.

286און אויף דעם האָט אים דער אויבערשטער געענטפערט „מי שם פה לאדם גו' הלא אנכי הוי' גו' ואנכי אהי' עם פיך והוריתיך אשר תדבר"^מח: מצד עצמותו ית' וואָס ער איז כל יכול (און ער איז דער מקור אויף כלי הפה דעולם התיקון און אויף די אורות מרובים דתהו), קען ער אויפטאָן אַז אויך אין גלות מצרים, און אויך באַ משה (וואָס מצ"ע איז ער העכער פאַר גילוי בכלים), זאָל זיין דער גילוי אין דיבור בפה, „ואנכי אהי' עם פיך", „פי', אף שמצד שרשך מתהו אין לך כלים כאלו אבל אנכי הוי' שעשיתי את הכלים דתקון ואת עולם התהו אני יכול להפך הדבר להתערב בחי' תהו ותקון יחד היינו המעלות דשניהם, שיהיו האורות מרובים כמו בתהו כו' וגם בחי' המעלה דתקון שיהיו הכלים מרובים מאד"^מט.

נאָר דעמולט — אין מצרים — איז „ואנכי אהי' עם פיך" געווען אַ גילוי בדרך נס — אַז בשעת משה האָט גערעדט מיט פרעה „יהיו דבריו נכונים"*5) [און דערצו איז אויך „אהרן אחיך יהי' נביאך"^נא, „ודברת אליו ושמת את הדברים בפיו גו'"^נב, „הוא יהי' לך לפה"^נג — בכדי אַז עס זאָל אַרויסקומען אין גילוי הדיבור בשלימות, אויך ע"ד הטבע]. אָבער ער איז דעמולט ניט נתרפא געוואָרן^נד, וואָס דערפאַר האָט משה דערנאָך געזאָגט „אני ערל שפתים"^נה. און דאָס איז געוואָרן דורך דעם גילוי פון „אנכי (אהי' עם פיך)" פון מתן תורה (התחלת עשרת הדברות^נו), וואָס דערפאַר האָט עס בכח צו אויפטאָן יציאת מצרים („אף שהדיבור הוא בבחי' גלות"), „רק בכדי שיהי' גילוי הדיבור לגמרי בכללות העולם צ"ל שבירת קליפת מצרים" דורך „אנכי אהי' עם פיך"^נז, און דאָס ברענגט דערנאָך — דעם גילוי הדיבור באַ מתן תורה, „אנכי ה' אלקיך"^נו, וואָס דעמולט^נח איז משה נתרפא געוואָרן לגמרי^נז.

ז. דערמיט וועט מען אויך פאַרשטיין דעם ענין פון „בא אל פרעה" דקדושה צוליב דעם וואָס „משה דחיל מיני'":

משה מצד דרגתו הוא (מצ"ע) — „כבד פה וכבד לשון" (צוליב די ריבוי אורות גדולים שלמעלה מכלים) — האָט מורא געהאַט ווי קענען די כלים אויפנעמען די אורות גדולים פון „אתפריעו כל נהורין"; און אין דעם איז באַשטאַנען דער חידוש וואָס דער אויבערשטער האָט אים אָנגעזאָגט „בא אל פרעה", „עייל לי' קב"ה אדרין בתר אדרין": דערמיט האָט דער אויבערשטער געגעבן דעם כח — כח העצמות — אַז די כלים פון אַ נשמה בגוף זאָלן קענען אויפנעמען בפנימיות די אַלע גילויים נעלים פון עצמותו ית', „דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין"^נט.

287און דער טעם אויף דעם איז, ווייל אין דעם באַשטייט די תכלית ושלימות פון גאַנץ סדר השתלשלות, פון אַלע אורות, ביז פון בחי' פרעה, „אתפריעו כל נהורין" — צוליב דעם וואָס „נתאווה הקב"ה להיות לו יתברך דירה בתחתונים", אַז אין דער מדידה והגבלה פון אַ נשמה בגוף בתחתונים, זאָל זיין דער גילוי העצמות. און דעריבער איז געווען „ויאמר ה' אל משה בא אל פרעה", אַז זייענדיק אַ נשמה בגוף גייט ער אַריין צו פרעה דקדושה און איז מקבל און נעמט אויף די העכסטע גילויים פון עצמותו ית', וואָס „אתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין כו'".

ח. עפ"ז וועט מען אויך פאַרשטיין פאַרוואָס „בא אל פרעה" איז אַ הקדמה און אַ התחלה פון דער גאולה,

[נוסף צום פירוש הפשוט, אַז דורך „בא אל פרעה" דלעו"ז ווערט דער ביטול ושבירה פון קליפת פרעה ווי ער שטייט בתקפו בארמון המלך*4), וואָס דאָס איז די התחלה פון דער גאולה — איז אין דעם פאַראַן אַן ענין עיקרי]:

די שלימות פון גאולת מצרים איז — ברענגען מתן תורה (צו אויספירן די כוונה פון דירה בתחתונים —) דער גילוי העצמות („אנכי") למטה צו אידן נשמות בגופים, אַ נשמה בריאה בגוף בריא [כידוע^מא אַז באַ מ"ת זיינען אַלע אידן נתרפא געוואָרען (כולל משה, כנ"ל). וי"ל אַז דאָס איז אויך מרומז אין דעם וואָס דער אויבערשטער זאָגט אַן אידן פאַר מ"ת „ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגוי קדוש"^סב, אַז אויך ווי זיי זיינען אַ „גוי" בעולם הזה הגשמי, זיינען זיי „קדוש", ביז בדרגת „ממלכת כהנים" — „כהנים גדולים"^מג, וואָס אַ כהן גדול דאַרף זיין בשלימות הן בגופו והן בממונו^מד, ואפילו בלבושיו — „לכבוד^סה ולתפארת"^מו], אַז ווי אידן שטייען אַלס נשמות בגופים זיינען זיי „כולא חד" מיט דעם אויבערשטן.

ועד"ז ווערט אויך נמשך אין עולם — דער חיבור פון עליונים ותחתונים וואָס האָט זיך אויפגעטאָן באַ מ"ת, ביז דער גילוי העצמות אין תחתונים.

והיות אַז דאָס איז אַ חידוש גדול (אַז אַ נברא, אַ נשמה בגוף מוגבל זאָל ווערן איין זאַך מיט בלי גבול, ביז מיט עצמות), ווי משה האָט זיך אויף דעם געוואונדערט און „דחיל מיני'" — דעריבער, איז אַלס הכנה והקדמה לזה גע־288ווען „ויאמר ה' אל משה בא אל פרעה", אַז זייענדיק אַ נשמה בגוף (משה), ווי ער שטייט במדידה והגבלה און אין אַ מצב וואו עס קען זיין אַ סכנה (צוליב פרעה דלעו"ז), גייט ער אַריין בפנימיות צו פרעה דקדושה און איז מקבל און נעמט אויף די העכסטע גילויים פון עצמותו ית', וואָס „אתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין כו'"^סז.

און דורך דעם וואָס אַזוי איז געווען באַ משה'ן, ווערט דערפון נמשך דער כח צו אַלע אידן, אַז זיי זאָלן קענען אויפנעמען דעם גילוי פון מתן תורה, ווען עס טוט זיך אויף דער חיבור פון גבול און בלי גבול, „אתפריעו כל נהורין" פון „נר מצוה ותורה אור"^סח, אַז „כל נהורין" (גבול) שטייען אין אַן אופן פון „אתפריעו" (בלי גבול),

כידוע אַז תורה ומצוות מצד עצמן זיינען בעצם למעלה ממדידה והגבלה (חכמתו ורצונו של הקב"ה^סט). און דער חידוש בזה איז — אַז (ניט נאָר ווי זיי זיינען מצד עצמם, נאָר) אויך ווי זיי קומען אַראָפּ למטה (באַ מ"ת) אין מדידה והגבלה, און זייער קיום ושלימות איז אָפּהענגיק דוקא אין דער מדידה והגבלה — איז זייער מדידה והגבלה גופא למעלה ממדידה והגבלה: הן אין תורה — סיי תורה שבכתב וועלכע האָט אַ הגבלה: אַ מספר מסויים פון אותיות וכו', און סיי תורה שבעל פה וואָס לימודה דאַרף זיין דוקא בשכלו והבנתו המוגבלת של האדם (וואָס דוקא דעמולט קען מען מאַכן אַ ברכת התורה)^ע, ועאכו"כ אין מצוות וואָס יעדע מצוה האָט אַ מדידה והגבלה (די ריבוי פרטי הדינים (והידורים) בכל מצוה לפי ענינה) — איז די מדידה והגבלה גופא פון „כל נהורין" („נר מצוה ותורה אור") באופן פון „אתפריעו" למעלה ממדידה והגבלה [ע"ד „והי' מספר גו' אשר לא ימד ולא יספר מרוב"^עא, וע"ד „מקום ארון אינו מן המדה"^עב].

און דערפון קומט עס אויך אַרויס אין דער עבודה פון אַ אידן מקבל התורה והמצוות, אַז אויך ווי ער שטייט אַלס אַ נשמה בגוף למטה, מיט די אַלע מדידות והגבלות דערמיט פאַרבונדן, דאַרף ער שטיין באופן פון למעלה ממדידה והגבלה, ניט נאָר מצד דער חלק הנשמה שלו וואָס „נשמה שנתת בי טהורה היא"^עג ולמעלה מהגבלת הגוף, נאָר אפילו ווי ער שטייט אין אמת'ע מדידה והגבלה למטה (אין זיין גוף הגשמי), וואו ער דאַרף אָנקומען צו „ואתה משמרה בקרבי"^עג — קען און דאַרף ביי אים זיין „בא אל פרעה", „דאתפריעו כו' מיני' כל נהורין", אַז ער איז מקבל „כל נהורין", און נאָכמער — אַז זיין גבול עצמו איז289באופן פון „אתפריעו", למעלה ממדידה והגבלה.

און דער טעם אויף דעם איז, ווייל „ישראל וקוב"ה כולא חד" — ניט נאָר מצד זיין נשמה למעלה (אָדער אַ חלק פון זיין נשמה), נאָר כל מציאותו — אַלס נשמה בגוף יחד — איז „כולא חד" מיט דעם אויבערשטן, כביכול, וואָרום העצם כשאתה תופס בחלקו אתה תופס בכולו^עד.

וכמובן אויך פון דעם פס"ד (וכדעת הרמב"ן^עה) אַז תכלית שלימות השכר ו(במילא) שלימות כל הענינים איז דוקא צו נשמות בגופים בתחיית המתים (און ניט צו נשמות בלי גופים, כדעת הרמב"ם^עו). ואדרבה — לע"ל הנשמה ניזונית מן הגוף^עז.

ט. ע"פ הנ"ל וועט מען אויך פאַרשטיין דאָס וואָס משה האָט געזאָגט פרעה'ן בהמשך הפרשה^עח „גם אתה תתן בידינו זבחים ועולות ועשינו לה' אלקינו", און דערנאָך — דאָס וואָס דער אויבערשטער האָט אָנגעזאָגט משה'ן „דבר נא באזני העם וישאלו איש מאת רעהו ואשה מעת רעותה כלי כסף וכלי זהב, ויתן ה' את חן העם בעיני מצרים גם האיש משה גדול מאד בארץ מצרים בעיני עבדי פרעה ובעיני העם"י^ז, און דערנאָך חזר'ט דאָס איבער די תורה ווען אידן האָבן דאָס מקיים געווען בפועל: „ובני ישראל עשו כדבר משה וישאלו ממצרים גו' וה' נתן את חן העם בעיני מצרים וישאילום וינצלו את מצרים"^פח [נוסף אויף דעם ערשטן מאָל וואָס דאָס שטייט בפ' שמות^פא. קומט אויס אַז די תורה חזר'ט דאָס איבער דריי מאָל!],

דלכאורה אינו מובן: פאַרוואָס איז נוגע צו גאולת מצרים אַז „גם אתה תתן בידינו גו'", און אַז דער „וינצלו את מצרים" זאָל זיין דוקא באופן פון „וישאילום", און נאָכמער — דוקא מתוך חן, ביז אַז דער אויבערשטער אַליין פאַרזיכערט אַז עס זאָל אַזוי זיין („וה' נתן את חן העם בעיני מצרים")? בשעת אידן האַלטן ביי אַרויסגיין פון מצרים, נאָך הונדערטער יאָרן שעבוד, האָט מען געדאַרפט זוכן וועגן וואָס שנעלער שוין פון דאָרט אַנטלויפן, און ניט זיך אָפּהאַלטן צוליב . . . נושא חן זיין באַ די מצריים?! אפילו אויב עס האָט געדאַרפט זיין „וינצלו" (בכדי מקיים זיין הבטחת ה' לאברהם*2) „ואחרי כן יצאו ברכוש גדול"), פאַרוואָס דאַרף דאָס זיין דוקא באופן פון שאילה [זיי האָבן דאָך געקענט נעמען די כלים בשעת מכת חושך, וכיו"ב] און דוקא מיט נשיאת חן^פג?

ויש לומר דעם ביאור אין דעם: וויבאַלד אַז די כוונה פון גאולת מצרים איז בכדי צו אויפטאָן אַ דירה בתחתונים, איז די שלימות בזה (ניט בדרך שבירה, נאָר) דוקא בשעת גשמיות290העולם אַליין, ביז דער מנגד אַליין (די מצריים), איז „מסכים" ברצונו^פד צו מסייע זיין (עד כמה שאפשרי) צו דער גאולה.

[אמת טאַקע, דאָרטן וואו עס העלפט ניט קיין אַנדער וועג סיידן ביטול ושבירה פון דעם מנגד — ווי דאָס איז געווען דורך מכות מצרים — דאַרף אַזוי זיין דער סדר בלית ברירה כביכול; אָבער לאחרי זה, וואו מ'קען נאָר אויספירן, זוכט מען אַז עס זאָל זיין דוקא בדרכי נועם כו'].

וואָס דאָס ווערט אַ הכנה צו שלימות הענין פון דירה לו יתברך בתחתונים בגאולה האמיתית והשלימה, ווען אויך דער „נחש" — „תנין הגדול" (פרעה) — וועט זיין אַ „שמש גדול"^פה צו קדושה^פו.

י. אין גאולת מצרים איז אָבער ניט געווען די שלימות בירור התחתון, כמובן דערפון וואָס עס האָט געדאַרפט זיין „כי ברח העם"^פז, „בחפזון יצאת מארץ מצרים"^פח, ווייל דער רע איז נאָך געווען בתוקף כו'^פט (כמובן גם מזה וואָס דערנאָך „וירדוף (מצרים) אחרי בני ישראל"^ל, און יצי"מ איז ניט נשלם געוואָרן ביז „וירא^צא ישראל את מצרים מת על שפת הים"2י).

שלימות בירור העולם וועט זיין דוקא בסוף גלות זה האחרון, בגאולה האמיתית והשלימה, „כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות", וואָס דעריבער וועט די יציאה פון דעם גלות אין דער גאולה זיין באופן אַז „לא בחפזון תצאו ובמנוסה לא תלכון"^ג, ווייל „ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ", און דעריבער וועט מען אַרויסגיין פון גלות (בזריזות, אָבער) באופן פון מנוחת הנפש ומנוחת הגוף, בתכלית השלימות והבריאות — נשמות בגופים, און מ'גייט גלייך איבער (בלי הפסק כלל) צו חיים נצחיים פון נשמות בגופים בגאולה האמיתית והשלימה (תכלית ושלימות השכר, כנ"ל).

יא. דער ענין הנ"ל האָט אויך אַ שייכות מיט יו"ד שבט, דער יום ההילולא פון כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו, וועלכער ווערט געבענטשט^די (בשנה זו) פון שבת פ' באַ אל פרעה [און די הסתלקות איז געווען (בשנת ה'שי"ת) בשבת פ' בא עצמה]:

ס'איז ידוע אַז אין דעם יום ההילולא פון אַ צדיק איז זיין נשמה עולה למעלה, צוזאַמען מיט „כל מעשיו ותורתו ועבודתו אשר עבד כל ימי חייו"5י), און דאָס איז „מתגלה ומאיר בבחי' גילוי מלמעלה למטה . . ופועל6י ישועות בקרב הארץ"^צז.

און אין דעם יאָרצייט בכל שנה ושנה291קומט צו אַן עלי' שלא בערך אין דער נשמה פון דעם בעל ההילולא (וואָס דאָס איז דער טעם אויף אמירת קדיש ביום היאָרצייט בכל שנה^ח), און אַן עלי' „בעילויי' אחר עילוי"*18).

ובסגנון פון היינטיקער פרשה: אין דעם טאָג פון יו"ד שבט ווערט באַ דעם בעל ההילולא — דער משה רבינו שבדורנו (כידוע^קא אַז אתפשטותא דמשה בכל דרא ודרא^קפב) — „בא אל פרעה", „דעייל לי' קב"ה אדרין בתר אדרין" („בעילוי אחר עילוי") אל פרעה דקדושה, „דאתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין". ובכל שנה — ועד"ז בשנה זו — קומט אין דעם צו אַן עלי' נעלית יותר, ביז — שלא בערך.

און דער גילוי פון „בא אל פרעה" באַ דעם נשיא הדור — וואָס „הנשיא הוא הכל"193) — ווערט נמשך ומתגלה למטה און איז „פועל ישועות בקרב הארץ", באַ כל אנשי הדור (ובפרט מצד בחי' משה שבכאו"א מישראל4*^א), נשמות בגופים דוקא.

ובפרט אַז דורנו זה — ווי דער בעל ההילולא האָט געזאָגט — איז דער דור האחרון פון גלות און דער דור הראשון פון דער גאולה, וואָס דער דור (דעקבתא דמשיחא) איז אַ גלגול פון דעם דור יוצאי מצרים^קה, במילא פאַרשטאַרקט דאָס נאָכמער דעם פאַרגלייך פון דעם בעל ההילולא נשיא דורנו (משה שבדורנו) מיט משה שבדורו — כמאחז"ל^קו אַז משה „הוא גואל ראשון הוא גואל אחרון".

וכמדובר כמ"פ, אַז נשיא דורנו האָט אַ שייכות מיוחדת מיט גאולת כלל ישראל (פון דעם דור און פון אַלע דורות) בגאולה האמיתית והשלימה, ווי ס'איז מרומז בשמו „יוסף יצחק": „יוסף על שם שעתיד הקב"ה להוסיף ולגאול את ישראל . . כשם שגאל אותם ממצרים, דכתיב^קפז והי' ביום ההוא יוסיף אדנ"י שנית ידו וגו'"^קח, און „יצחק" — על שם „כל השומע יצחק לי"י^י, וואָס שלימות הצחוק והשמחה וועט זיין אין דער גאולה („אז ימלא שחוק פינו ולשוננו רנה"*11)), ווי מ'האָט געזען בפועל אַז די עבודה והנהגה פון בעל ההילולא האָט זיך אויסגעצייכנט דערמיט וואָס דאָס איז געווען דוקא מתוך שמחה.

און דער פלא אין דעם איז נאָך שטאַרקער נעמענדיק אין באַטראַכט אַז ער איז געווען אַ בעל יסורים גשמיים ל"ע, ביז באופן אַז דאָס האָט גע'פועל'ט אויך אויף זיינע ענינים רוחניים (כדלקמן).

דערפון איז נאָכמער מובן, ווי דער „אתפריעו כל נהורין" באַ דעם בעל ההילולא (ובפרט ביום ההילולא), כולל בהנהגתו מתוך שמחה, ווערט נמשך צו יעדער איד און אַלע אידן פון דעם דור, אַז אַלס נשמות בגופים זאָלן זיי קענען אויפנעמען די אורות גדולים.

292יב. ניט קוקנדיק אויף דעם וואָס באַ דעם בעל ההילולא איז דאָ דער גילוי פון „בא אל פרעה" — איז דאָס איצטער בפועל אין אַן אופן ווי ער שטייט אַלס אַ נשמה למעלה מהגוף. וע"פ המדובר לעיל בארוכה, איז פאַרשטאַנדיק אַז תכלית השלימות בזה איז דוקא בשעת דער „אתפריעו כל נהורין" ווערט נתגלה אין אַ נשמה בגוף, ווי עס וועט זיין באַ דעם בעל ההילולא תיכף ומיד ממש ווען „הקיצו ורננו שוכני עפר"^קיא.

נאָכמער: אויך בחיים חיותו בעלמא דין האָט דער בעל ההילולא געליטן יסורים גשמיים, וועלכע האָבן אויך גע'פועל'ט אויף זיינע ענינים רוחניים, כולל — דאָס וואָס בשנים האחרונות איז ביי אים געווען בדוגמת המצב פון „כבד פה וכבד לשון" באַ משה רבינו . . . און דאָס האָט גע'פועל'ט בנוגע צו זיין אופן פון אמירת חסידות והפצת התורה והיהדות והפצת המעינות חוצה . . .

ועד כדי כך, אַז אפילו זיין רופא (וועלכער איז געווען אויך אַ פּראָפעסאָר, וואָס דאָס איז אַ מעלה נוספת לגבי סתם אַ רופא) האָט אים אַמאָל געפרעגט בטענה — היתכן אַז זיינע יסורים זאָלן אָנרירן דוקא זיין כח הדיבור, באופן כזה אַז ער קען ניט אויספירן שליחותו בעולם ווי ער וואָלט געוואָלט?! ער — דער בעל ההילולא — איז דער וואָס קאָכט זיך אַזוי שטאַרק אין הפצת התורה והיהדות און הפצת המעינות חוצה. האָט דער אויבערשטער אים אַליין געדאַרפט געבן די פולע מעגלעכקייט צו קענען דאָס דורכפירן מיטן גאַנצן פאַרנעם, ובמילא האָט ער געדאַרפט קענען מושל ושולט זיין אויף זיין כח הדיבור, וואָס דורך דיבור (בעיקר) איז מען מפיץ תורה ויהדות (דורך זאָגן מאמרי חסידות, און געבן הוראות וכו'). ואדרבה: וויבאַלד אַז ער קאָכט זיך אַזוי אין דער עבודה, האָט ביי אים געדאַרפט זיין (ניט בלויז ניט האָבן קיינע מניעות ועיכובים בערך צו אַנדערע, נאָר אדרבה —) נאָכמער כחות אויף דעם ווי ביי אַנדערע מענטשן!

איז היתכן — האָט דער דאָקטאָר געפרעגט — אַז ניט קוקנדיק אויף דעם אַלעם, זעט מען ביי אים פּונקט דעם היפך — אַז זיינע יסורי הגוף האָבן אָנגערירט זיין כח הדיבור בגשמיות, וואָס דאָס פועל'ט אויך אַז עס זאָל בפשטות אָנרירן (כביכול) זיין דיבור במאמרי חסידות וכיו"ב, וואָס בפשטות הענינים האָט עס גע'פועל'ט אַז דאָס זאָל זיין ווייניקער (בכמות) לגבי ווי עס האָט געדאַרפט זיין, סיי בהתפשטות הדיבור שלו באמירת מאמרי חסידות, און סיי בהתפשטות דברי חסידות שלו בכתב (ווייל אויב ער וואָלט געזאָגט מערערע מאמרים, וואָלט אויך צוגעקומען אין דער „חזרה" פון די מאמרים, און אויך אין רשימות בכתב).

און אע"פ אַז ס'איז ניט שייך פרעגן שאלות אויף דער הנהגה פון דעם אויבערשטן בעולמו, ובפרט מיט אַ נשיא הדור, און ס'איז ניט שייך זאָגן „ווי עס האָט געדאַרפט זיין" און „ווי עס האָט ניט געדאַרפט זיין" — אעפ"כ, האָט דער אויבערשטער איינגעשטעלט דעם סדר אַז „איני מבקש לפי כחי אלא לפי כחן"^קיב, אַז מ'זאָל זיך משתדל זיין דאָס צו פאַרשטיין בשכל אנושי פון יעדן אידן „לפי כחן".

ובפרט בנדו"ד — אַז דאָס איז ניט בלויז אַ שאלה ע"פ שכל (פון אַ רופא),293היתכן אַז דער נשיא הדור קען ניט אויספירן שליחותו ווי ער וואָלט געוואָלט, נאָר דאָס איז אויך אויסגעהאַלטן ע"פ התורה — כמובן פון דעם וואָס ווען משה האָט גע'טענה'ט צו דעם אויבערשטן „כבד פה וכבד לשון אנכי", „ואני ערל שפתים", און דעריבער „שלח נא ביד תשלח", האָט אים דער אויבערשטער גלייך געענטפערט: „אנכי אהי' עם פיך", און זיך ניט באַנוגנט דערמיט, נאָר אויך — אַז „אהרן אחיך . . יהי' לך לפה", וואָס דורך אהרן זיינען דברי משה אַרויס בדיבור גשמי ממש!

ויש לומר, אַז דאָס וואָס איז געווען באַ כ"ק מו"ח אדמו"ר איז ע"ד ווי ס'איז געווען באַ משה בדורו (כנ"ל ס"ו): וויבאַלד עס האָט זיך נאָך ניט געענדיקט שלימות הבירור, דעריבער איז „הדיבור הוא בגלות" (און משה מצ"ע איז העכער פאַר דעם גילוי אין דיבור), און דער אויבערשטער האָט אים ניט מרפא געווען, נאָר געמאַכט אַ נס אַז „ואנכי אהי' עם פיך", „יהיו דבריו נכונים";

און דער תיקון ומילוי הדבר בתכלית השלימות ווערט אויפגעטאָן — בכחו פון דעם בעל ההילולא — דורך די נשמות בגופים, נשמות בריאות בגופים בריאים, פון אונזער דור, דער דור התשיעי, וואָס מיר האָבן דעם כח צו אויפטאָן דעם תפקיד פון „אהרן אחיך יהי' נביאך", דורך אַרויסברענגען בדיבור בפועל (באופן פון „הקול נשמע בית פרעה"), ובשפע רב, די דברי תורה און הוראות וכו' פון דעם בעל ההילולא, ביז אַז דער דור איז דער דור ווען עס ווערט מקויים — ותיכף ומיד ממש — „שלח נא ביד תשלח"^קיג, וואָס דורך משיח צדקנו פירט זיך דורך בשלימות דער גילוי האורות בכלי הדיבור (כנ"ל ס"ו).

[וי"ל, אַז דאָס איז אויך מרומז אין דעם ר"ת פון „מיד" — משה, ישראל (הבעש"ט), דוד (מלכא משיחא): די שלימות פון עבודת משה און עבודת הבעש"ט (וואָס ער איז כולל אַלע רבותינו נשיאינו, ביז נשיא דורנו) ווערט דורכגעפירט דורך דוד מלכא משיחא, „שלח נא ביד תשלח"].

יג. ויש לומר אַז ענין הנ"ל איז אויך מרומז אין דער קביעות פון יו"ד שבט בשנה זו — ביום הרביעי בשבוע, שבו „נטלו המאורות אָבער בו ביום איז נתלו המאורות, נתלו בתי"ו"^קיד:

אין דעם טאָג איז געווען די הסתלקות פון כ"ק מו"ח אדמו"ר (נטלו המאורות). אָבער ניט באופן אַז דאָס בלייבט באַ „נטלו" ח"ו, נאָר פון דעם „נטלו" איז געוואָרן גלייך נתלו „שני המאורות הגדולים"^קטו באופן נעלה יותר — כידוע אַז דורך הסתלקות ווערט נאָך אַ העכערע עלי' וגילוי (מצחי' „אסתלק יקרא דקוב"ה בכולהו עלמין"^קטז), און דעמולט איז די נשמה „אשתכח בכלהו עלמין יתיר מבחיוהי"^קיז; און דורך זיינע חסידים ותלמידים וועלכע זיינען מקושר צו אים אַלס נשמות בגופים דאָ למטה אין דעם דור התשיעי (תשיעי מיט אַ תי"ו, ע"ד דער תי"ו פון „נתלו" לגבי דעם טי"ת פון „נטלו") — ווערט אויפ־294געטאָן אויך למטה די שלימות פון „נתלו המאורות", „אתפריעו ואתגליין מיני' כל נהורין" אין אַ נשמה בגוף למטה.

דערפון איז מובן דער חידוש פון אונזער דור — דער דור התשיעי לגבי כל הדורות שלפני זה, ביז אויך בדור שלפנ"ז (דור השמיני): וויבאַלד אַז די גאולה איז דעמולט ניט געקומען בפועל, איז דער „בא אל פרעה" (דער גילוי פון „אתפריעו כל נהורין" למטה) ניט געווען בתכלית השלימות אַלס נשמה בגוף בריא (ס'איז געווען די הסתלקות הנשמה מן הגוף, און אויך די נשמה בגוף איז געווען במצב אַז דער „הדיבור הוא בגלות" וכו'); משא"כ בדורנו זה — דער דור האחרון פון גלות ודור הראשון פון גאולה — ווערט תומ"י „נתלו המאורות", אַז ניט נאָר וואָס עס פעלט ניט ח"ו אין די מאורות הגדולים פון גילוי תושב"כ און תושבע"פ^קיח, נאָר אדרבה — עס קומט צו נאָך אַ העכערע שלימות בזה [ניט באופן פון „כבד פה מאורייתא שבע"פ וכבד לשון מאורייתא שבכתב", זייענדיק למעלה מזה], באופן אַז אַלס נשמות בגופים נעמט מען אויף בפנימיות „אתפריעו כל נהורין" וואָס „נתלו" איצטער, דורך דעם וואָס עס קומט גלייך משיח צדקנו, „שלח נא ביד תשלח", וילמד תורה את כל העם כולוי^יא, ביז „תורה חדשה מאתי תצא"^קכ,

און דאָס טוט אויף די שלימות ועלי' פון כל הדורות שלפנ"ז, דורך דעם וואָס „הקיצו ורננו שוכני עפר", און דער בעל ההילולא בראשנו.

דער חידוש פון דעם דור לגבי הדורות שלפני זה — זעט מען בפועל אין דער עבודה פון דעם דור: בדורנו זה איז צוגעקומען ביז שלא בערך לגבי הדורות שלפנ"ז אין דער עבודה פון הפצת התורה והיהדות און הפצת המעינות חוצה, הן אין דעם ריבוי השפע (די ספרים הנדפסים וכו'), און הן אין מאַכן פון דער גאַנצער וועלט, ביז אין חוצה שאין חוצה ממנו, אַ כלי צו אויפנעמען די אורות גדולים, סיי בנוגע צו אידן — דורך די תרי"ג מצוות, און סיי בנוגע צו אוה"ע — דורך הפצת השבע מצוות בני נח^קכא, אַזוי אַז מ'באַלייכט די גאַנצע וועלט מיט „נר מצוה ותורה אור" באופן פון „אתפריעו כל נהורין", אַז יעדערער קען אויפנעמען דעם אור אַלס אַ נשמה בריאה בגוף בריא,

ביז אַז מ'זעט בפועל (ווי גערעדט כמ"פ לאחרונה) ווי די אומות העולם בכו"כ מדינות זיינען מסייע אידן אין זייער עבודה (ע"ד און נאָכמער ווי ס'איז געווען באַ יציאת מצרים), ביז אַז אויך מדינה ההיא וועלכע איז געווען סגורה ומסוגרת אַ ריבוי שנים, און מ'האָט פון דאָרט ניט אַרויסגעלזאָט אידן און זיי ניט דערלאָזט צו מקיים זיין תומ"צ בשלימות וכו' — איז לאחרונה נשתנה געוואָרן מן הקצה אל הקצה, און איצטער איז ניט נאָר וואָס מ'לאָזט אידן זיך פירן דאָרט ווי ביי זיי קומט אויס, און מ'לאָזט זיי פון דאָרט אַרויספאָרן, נאָר נאָכמער — מ'איז זיי דערצו מסייע.

ביז אַז מ'זעט היינט בפועל אַז נוסף295לזה וואָס אידן זיינען „הכן כולכם" צו דער גאולה, שטייען אויך די אוה"ע „הכן כולכם" אַז אידן זאָלן שוין אַרויסגיין פון גלות און גיין אין ארץ ישראל בגאולה האמיתית והשלימה,

און נשמות בגופים בלי שום הפסק כלל, קומט מען גלייך צו תכלית השלימות פון „בא אל פרעה" בגאולה האמיתית והשלימה, די שלימות הגילוי פון „אתפריעו כל נהורין", „והי' לך הוי' לאור עולם"^קכב.

יד. דערפון איז מובן דער לימוד איצטער פון „בא אל פרעה":

מ'האָט גערעדט כמ"פ, אַז ס'איז שוין „כלו כל הקיצין"^קכג און מ'האָט שוין אַלץ פאַרענדיקט, און די גאולה האָט שוין פון לאַנג געדאַרפט קומען, און מפני טעמים שאינם מובנים כלל וכלל איז זי נאָך ניט געקומען.

דערפון איז מובן, אַז עכ"פ איצטער, דאַרף די גאולה קומען תיכף ומיד ממש. ובלשון העולם: ס'איז די העכסטע צייט אויף דער גאולה האמיתית והשלימה!

ולהעיר, אַז אין דעם לשון „העכסטע צייט" איז מרומז דער תוכן פון גאולה — אַז „צייט" (זמן), וואָס איז פאַרבונדן מיט מדידה והגבלה (עבר הוה ועתיד), ווערט די „העכסטע (צייט)", באופן שאין למעלה ממנו. ד.ה. אַז דער גבול (צייט) עצמו ווערט בלי גבול (העכסטע), ביז באופן אַז זיי ווערן איין זאַך ממש, ע"ד המדובר לעיל בענין „אתפריעו כל נהורין".

ואדרבה: דער עיקר הדגשה בזה איז אויף דעם גבול פון זמן גשמי („צייט") — ווייל ברוחניות הענינים (ביז אין די „העכסטע" דרגות) האָט מען שוין שלימת הענינים ביז אויך די שלימות פון גאולה (רוחנית), די עיניים רוחניים פון אַ אידן זעען שוין די גאולה; איצטער דאַרף זיין די פתיחה פון די עיניים גשמיים, אַז אויך זיי זאָלן זען די גאולה ווי זי איז בגלוי לעיני בשר אין דעם איצטיקן צייט.

וכמובן אויך בפשטות: דער עיקר בענקעניש וגעגועים צו דער גאולה איז ניט אַזוי מצד הרוחניות והנשמה, ווייל מצד רוחניות הענינים איז די נשמה בשלימות און אַלע ענינים זיינען בשלימות (און הגם אַז אַ איד געפינט זיך אַ נשמה בגוף אין עולם הזה הגשמי, איז מצד הנשמה והרוחניות הערט זיך ניט אָן דער חושך פון עולם), משא"כ מצד גשמיות הענינים של הגוף, דאָרטן הערט זיך אָן בעיקר דער העלם והסתר, און במילא — איז דאָס נאָך שטאַרקער מעורר די געגועים צו דער גאולה.

און דער חידוש פון דער גאולה באַשטייט אין דעם, אַז דער גילוי פון „אתפריעו כל נהורין" וועט זיין אויך אין גשמיות העולם הנראה לעיני בשר, אין מקום וזמן גשמי, עס זאָל ווערן אַ דירה לו ית' בתחתונים. ואדרבה: אין דעם באַשטייט די שלימות אויך פון רוחניות (וואָס דערפאַר איז לע"ל הנשמה ניזונית מן הגוף), דערפאַר וועט די גאולה בגשמיות העולם ברענגען גאולה בכל העולמות והדרגות למעלה.

טו. ובנוגע לפועל:

שטייענדיק אין די ימי ההכנה צו יו"ד שבט, דער יום ההילולא פון נשיא דורנו — ווען עס קומט צו אַן עלי' אין דעם נשיא הדור כ"ק מו"ח אדמו"ר, און דורך אים — אין כל אנשי הדור, נשי הדור וטף הדור — דאַרף יעדער איד פון דעם296דור, אנשים נשים וטף, אָננעמען החלטות טובות בנוגע צו אַלע ענינים וואָס דער בעל ההילולא האָט געמאָנט, אָנהויבנדיק פון „נר מצוה ותורה אור", לימוד התורה (תושב"כ ותושבע"פ) וקיום המצוות בהידור, הן בנוגע לעצמו והן בנוגע להזולת — די עבודה פון הפצת התורה והיהדות און הפצת המעינות חוצה, באופן פון „בא אל פרעה", מאַכן יעדער איד פאַר אַ כלי צו אויפנעמען „אתפריעו כל נהורין" פון די „שני המאורות הגדולים", תושב"כ ותושבע"פ, נגלה דתורה ופנימיות התורה,

כולל ובמיוחד — דורך מוסיף זיין אין לימוד התורה פון דעם בעל ההילולא עצמו און מקיים זיין זיינע הוראות.

וכל זה בהדגשה — אַז יעדערער זאָל אויף זיך אָננעמען אַז זיין לימוד בתורתו פון דעם בעל ההילולא זאָל אויך משלים וממלא זיין דאָס וואָס האָט געפעלט אין דער התפשטות והפצת המעינות צוליב דער מניעה ועיכוב בכח הדיבור פון דעם בעל ההילולא, סיי דורך דעם אייגענעם לימוד בדיבור און סיי אין הפצת המעינות חוצה צו אַנדערע.

טז. ובפרטיות יותר — האָט זיך דער בעל ההילולא אָפּגעגעבן מיט יעדער סוג פון אידן לפי ענינו ווי מ'האָט געזען די פנים צהובות ושמחות וואָס דער בעל ההילולא האָט געוויזן צו יעדן אידן, אנשים נשים טף — אנשים לפי ענינם, נשים — לפי ענינן, און טף — לפי ענינם.

אין דעם איז באַשטאַנען איינער פון די חידושים פון נשיא דורנו, אַז בשנותיו האחרונות בפרט האָט ער זיך מוסר נפש געווען אויף הפצת התורה והיהדות — ובמיוחד לימוד התורה וחינוך — פון נשי ובנות ישראל און פון טף בישראל (וואָס דאָס איז אַ חידוש פאַר אַ נשיא בישראל).

והגם אַז מ'געפינט דוגמתו באַ גדולי ישראל בשנים שלפנ"ז [כידוע פון זייערע מכתבים וכיו"ב], איז דאָס ניט נתקבל געוואָרן ביי אַלעמען, און אפילו באַ די באַ וועמען ס'איז נתקבל געוואָרן איז דאָס געווען מיט כמה הגבלות; משא"כ די פעולות בזה פון דעם בעל ההילולא זיינען נתפשט געוואָרן און האָבן דערגרייכט בריבוי מקומות בעולם, והולך ומתפשט, און דורך דעם איז צוגעקומען שלא בערך אין לימוד התורה פון נשי ובנות וטף בישראל.

דערפון האָט מען די הוראה — אַז דער חיזוק הפעולות בקשר מיט יו"ד שבט דאַרף זיין מיט אַלע סוגים צווישן אידן, אנשים נשים וטף, און יעדער סוג — לפי ענינו. און מיט ספּעציעלע אַכט צו די פעולות מיט נשי ובנות ישראל און טף, וואָס נוסף צו זייער אייגענע עבודה קומט דורך דעם צו אויך אין דער עבודה פון כל בני הבית, אויך די אנשים:

טף טיילן זיך אויס דערמיט וואָס מ'דאַרף זיי מחנך זיין ביסל־ווייז, לויט זייערע כלים, באופן אַז זיי זאָלן דאָס קענען אויפנעמען. ובלשון הכתוב^קכד — אַז יוסף (ועד"ז יוסף בדורנו) האָט צוגעשטעלט „לחם לפי הטף". ונוסף לזה: טבע פון טף איז אַז זיי זיינען מפרר את האוכל^קכה, וואָס דורך דעם קען דער297מאכל אויך אָנקומען צו אַנדערע וואָס קענען דערוויילע ניט אויפנעמען מערער ווי קליינע פירורים.

יז. ובכללות — איז דער לימוד דערפון, אַז די עבודה פון אַ אידן דאַרף זיין באופן פון „אתפריעו כל נהורין", אַז זיין גאַנצע מציאות איז דורכגענומען מיט „נר מצוה ותורה אור", און ער טוט די עבודה מיט אַ נשמה בריאה אין אַ גוף בריא, בדוגמא ווי אַ כהן גדול וואָס איז שלם אין אַלץ (כנ"ל ס"ח).

און אפילו אויב ס'איז דאָ ח"ו אַ הפסק וירידה „ברגע קטן עזבתיך"^קל, אַז עס פעלט אַ טאַטע אָדער אַ מאַמע ר"ל (וויבאַלד אַז די גאולה איז נאָך ניט געקומען בפועל) — איז דאָס ירידה צורך עלי', נאָר בכדי צוקומען צו אַ העכערע דרגא אין דעם גילוי פון „בא אל פרעה", סיי אין דער נשמה, ועוד ועיקר — אין אירע בני בית, די זין און בעיקר די טעכטער, אַז זיי זאָלן זעען ממלא וממשיך זיין טאָן די עבודה וואָס זי וואָלט געטאָן בחיים, ברוח וואָס זי האָט אין זיי אַריינגעגעבען דורך זייער חינוך, וואָס דורך „זרעה בחיים" איז „אף היא בחיים"^קלא.

298ובכללות — אַז דורך דעם זאָל צוקומען נאָכמער אין דעם גילוי הנשמה בבחי' שושנה, וועלכע איז מקבל פון דעם אויבערשטן הנקרא שושן^קלב, ביז אַז עס ווערט די התאחדות גמורה פון „ישראל וקוב"ה כולא חד".

יח. ויהי רצון, אַז דורך עצם קבלת ההחלטות בקשר מיט יו"ד שבט — כולל, אַז יעדערער איז זיך משתתף אין אַלע פעולות ומנהגים פאַרבונדן מיט יו"ד שבט, אָנהויבנדיק פון דער התוועדות וואָס מ'מאַכט בכל מקום ביום זה, און בשבוע שלפניו ושלאחריו —

זאָל נאָך פאַר דעם זיין „הקיצו ורננו שוכני עפר", און דער בעל ההילולא בראשנו, ותיכף ומיד ממש, אין דעם ממש'דיקן פירוש פון „ממש" — כידוע^קלג אַז צדיקים קמים בתחה"מ מיד, און מ'פּראַוועט מיט אים צוזאַמען דעם יום ההילולא,

און תיכף ומיד ממש ווערט „בשלח פרעה את העם"^קלד, „ובני ישראל יוצאים ביד רמה"0)י — אַז מ'גייט אַרויס פון גלות און מ'גייט אין ארץ הקודש, אין ירושלים עיר הקודש, להר הקודש, לבית המקדש השלישי, ולקדש הקדשים,