האזינו-ש"ת

א. שירת האזינו^א איז פון די שירות וואָס די לויים פלעגן זאָגן אין בית המקדש אַלס שירה על הקרבן^ב, וז"ל הרמב"ם (אין הל' תמידין ומוספין^ג): „במוספי שבת אומרים שירת האזינו וחולקין אותה לששה פרקים הזי"ו ל"ך כדרך שקוראין אותה ששה בבית הכנסת".

ב. דאָס וואָס די תורה רופט אָן „האזינו" מיטן נאָמען „השירה הזאת"^ה, איז מבאר דער רמב"ן^ו: „ויקראוה שירה כי ישראל יאמרוה תמיד בשיר ובזמרה, וכן נכתבה כשירה, כי השירים יכתבו בהם הפסק במקומות הנעימה"^ז.

ס'איז אָבער מובן, אַז ס'איז שווער צו זאָגן אַז (נאָר) צוליב אָט די טעמים איז האזינו נקבע געוואָרן אַלס שירת הלויים (במוספי שבת), ווי מ'זעט עס פון די אַנדערע פסוקים, וועלכע מ'האָט קובע געווען אַלס שירה^ח על הקרבנות^ט (כאָטש אַז רובם זיינען ניט געשריבן230באופן של שירה^ז נאָר) דערפאַר וואָס זייער תוכן איז שירה צום אויבערשטן — אָנהויבנדיק פונעם שיר שהיו הלויים אומרים ביום הראשון „לה' הארץ ומלואה^י (על שם שקנה והקנה ושליט בעולמו^יא)", ביז צום שיר ביום השבת „מזמור שיר ליום השבת"^יב („ליום שכולו שבת" אָדער „ע"ש ששבת"^יג), ועד"ז דער שיר „במנחתא דשבתא^ט כו' אז ישיר ומי כמוכה" וכו'.

און אויך בנוגע צום לשון „השירה הזאת" (אין תורה) טייטשט דאָך דער תרגום^יד אַז דאָס איז „תושבחתא", ביז אַז דאָס ווערט גערעכנט^טו אַלס איינע פון די עשר שירות וואָס „אתאמרו בעלמא הדין", וואָס די אַנדערע שירות זיינען אַלע אויף טובות וחסדים גלויים פון אויבערשטן; אָנהויבנדיק פון „מזמור שיר ליום השבת" וואָס אדה"ר האָט געזאָגט ווען „אתא יומא דשבתא ואגין עלוי", ביז צו דער צענטער שירה וואָס מ'וועט זאָגן בקרוב ממש אַרויסגייענדיק פון גלות.

ג. דאָס וואָס כללות הפרשה ווערט אָנגערופן „שירה" קען מען פאַרשטיין, ווייל „השירה הזאת הבטחה מבוארת בגאולה העתידה"^טז, ווי מבואר בסוף השירה (ועד"ז בתחלתה).

וויבאַלד אָבער מ'האָט ניט קובע געווען צו זאָגן גאַנץ שירת האזינו באַם קרבן מוסף פון יעדן שבת, נאָר יעדער חלק (פרק) אין אַן אַנדער שבת, „ששה פרקים כו' פרק בכל שבת", איז ניט מובן:

בשלמא ביי די ערשטע פרקים פון דער שירה מיט זייער תוכן פון דעם אויבערשטנס טובות און חסדים צו אידן, און אַזוי אויך די לעצטע פרקים, וואו דער אויבערשטער איז מבטיח אַז ער וועט זיי ניט מכלה זיין און אַז סו"ס וועלן זיי זוכה זיין צו דער גאולה — איז מובן דער ענין ה"שירה" שבהם; אָבער די חלקים שבינתיים, וואָס רעדן וועגן דער ירידה גדולה פון אידן און די עניני עונש וכו'^יז — ווי קען מען די פרקים בפני עצמם^יח אָננעמען אַלס שירה אין זייער באַשטימטן שבת^יט?!

ד. בנוגע דער חלוקה לויט די סימנים פון „הזי"ו ל"ך" זיינען פאַראַן כמה דעות^כ. ומהם:

לפי פירוש רש"י^כא האָט מען דעם פערטן שבת געזאָגט (סי' ו' פון „הזי"ו")231פון „וירא ה' וינאץ וגו'"^כב ביז (סי' ל' פון „ל"ך") „לולי כעס אויב"^כג; וואָס דער פרק רעדט בלויז וועגן דעם עונש וכו' פון אידן^כד; און כעין זה איז אויך דער פינפטער פרק לויט פירש"י — פון (ל') „לולי כעס אויב וגו'" ביז (כ') „כי ידין ה' עמו"^כה — וואָס ביז דאָרטן „העיד עליהם משה דברי תוכחה להיות השירה הזאת לעד כשתבוא עליהם הפורענות כו'"^כו.

לויטן סדר החלוקה פון רמב"ם^כז, איז „הרביעי מן וירא ה' וינאץ עד לו חכמו"^כח, וואָס איז כולל דעם פסוק „לולי כעס אויב אגור" — די סיבה אויף שלילת הכלי', „והחמישי מן לו חכמו עד כי אשא אל שמים ידי"^כט, וואָס אין דעם זיינען איינגעשלאָסן די פסוקים „כי ידין גו' ועל עבדיו יתנחם" ביז „כי אשא אל שמים ידי", וועלכע זיינען שוין בכלל „דברי תנחומין"^ל און ישועת ה' —

קומט אויס, אַז לויט חלוקת הרמב"ם איז ניטאָ קיין פרק (פון די ו' פרקים) וואָס זאָל אַנטהאַלטן בלויז דברי פורעניות, ווייל אויך די צוויי מיטלסטע פרקים האָבן אין זיך פון דברי תנחומים.

אעפ"כ איז מובן, אַז אויך לדעת הרמב"ם איז עס ניט מספיק אַז מ'זאָל דעם תוכן פון די צוויי פרקים אָנרופן שירה לה' — אפילו ניט דעם פרק חמישי, וויבאַלד אַז דער גרעסטער טייל פון די פסוקים בהפרק^לא זיינען דברי תוכחה, פון „לו חכמו גו'" און ווייטער, און אַוודאי ניט דעם פרק רביעי וואָס כולו „דברי תוכחה", וואָרום „לולי כעס אויב גו'" איז דאָך באמת אַ „תוכחה" כמובן (— אַז בלויז צוליב „כעס אויב" האָט דער אויבערשטער ניט אויסגעפירט דעם „אשביתה מאנוש זכרם"^לב, רחמנא ליצלן)^לג.

232ה. וי"ל אַז דער רמב"ם אַליין באַוואָרנט דאָס בדיוק לשונו:

דער לשון הגמרא בענין זה איז „במוספי דשבתא מה היו אומרים אמר רב חנן כו' אמר רב הזי"ו ל"ך, ואמר רב חנן כו' אמר רב כדרך שחלוקין כאן כך חלוקין בבית הכנסת". אין רמב"ם איז אָבער דער לשון „במוספי שבת אומרים שירת האזינו וחולקין אותה לששה פרקים הזי"ו ל"ך כדרך שקוראין אותה ששה בבית הכנסת ואומרין פרק בכל שבת. גמרו השירה בששה שבתות חוזרין לראש".

ו. די נקודה פון גאַנץ פ' האזינו אַלס איין שירה איז מובנת:

אַלע פרטי השירה, אויך די דברי תוכחה שבה (וואו עס רעדט זיך וועגן די חטאים ועונשים), זיינען מבאר און ברענגען אַרויס ניט נאָר אַז „הצור תמים פעלו כי כל דרכיו משפט א־ל אמונה ואין עול צדיק וישר הוא"^מ וואָס ווערט געזאָגט בתחלת השירה [וואָס דאָס רופט נאָך ניט אַרויס אַ שמחה גלוי' בשירה והודי'], נאָר^מא אַז אַלע מאורעות פון אידן, אפילו די וואָס זעען אויס ווי היפך הטוב, טוט זיי דער אויבערשטער צוליב איין תכלית — די גאולה האמיתית והשלימה באחרית הימים. ד. ה., די אַלע ענינים זיינען שלבים אין סדר העליות וואָס ברענגען די שלימות הטוב פאַר אידן, וואָס דורך דעם ווערט נתגלה לעת"ל מלכותו של הקב"ה בשלימות.

ז. לכאורה פאָדערט זיך נאָך ביאור: וואָס איז די שייכות און דער טעם וואָס די חלוקה לששה שבתות טוט אויף דעם ענין השירה?

ויש לומר (ע"פ פנימיות הענינים) אַז די שירה ב(מוספי) שבת איז בהתאם צו דער שירה בששת ימי השבוע^מב.

ח. פ' האזינו לייענט מען בכו"כ שנים, ווי בשנה זו, בשבת (ת)שובה. עפ"ז י"ל, אַז אין פרשת האזינו איז מרומז ניט בלויז די עצם שייכות צו עשי"ת, וואָס „פוסקים בה בענינות אלו מפני שהן תוכחה כדי שיחזרו העם בתשובה"^סט, נאָר אויך די עבודה ותשובה מיוחדת פון שבת תשובה (ועשי"ת בכלל).

דער חילוק צווישן דער תשובה שבכל ימות השבוע צו דער תשובה שביום השבת איז אין דעם, וואָס בימות החול איז די עבודה פון „תשובה תתאה", און ביום השבת („שב"ת אותיות תש"ב"^ע) איז די עבודה פון „תשובה עילאה"^ע.

און אע"פ אַז בכללות איז דאָס דער חילוק צווישן דער תשובה בעשי"ת און דער תשובה שבכל ימות השנה (אַז בכל ימות השנה איז בכללות די עבודה פון תשובה תתאה, און בעשי"ת איז דער עיקר ענין התשובה פון תשובה עילאה)^עא, איז אָבער ידוע (ווי גערעדט כמ"פ^עב) אַז דער עיקר ושלימות העבודה פון תשובה עילאה בעשי"ת איז בשבת תשובה.

און דער אונטערשייד כללי צווישן תשובה תתאה און תשובה עילאה בנפש האדם איז — אַז תשובה תתאה קומט ע"י לב נשבר ונדכה, פאַרבונדן מיט מרירות^עג, און תשובה עילאה איז „בשמחה רבה"^עד.

און דאָס איז מרומז אין שירת האזינו:

זי איז כולל „ענינות . . שהן תוכחה כדי שיחזרו העם בתשובה", אָבער לאידך גיסא ווערט זי אָנגערופן בשם „שירה", און די לויים זאָגן איר אַלס שיר על הקרבן (צוזאַמען מיטן ניגון בכלי שיר) — אַן ענין פון שמחה (וואָס דערפאַר איז „אין אומרים שירה אלא על היין שנאמר כו' המשמח אלקים ואנשים"^עה). ביז אַז (לחד מ"ד^עו) לערנט מען אָפּ „עיקר השירה מן התורה" פון דעם פסוק^עז „תחת אשר לא עבדת את ה"א בשמחה ובטוב לבב — איזו היא עבודה שבלב שבשמחה ובטוב לבב הוי אומר זה שירה".

ט. דער ביאור הנ"ל, אַז שירת האזינו איז ענינה תשובה עילאה, איז בהתאם מיטן תוכן פון פרשת האזינו כפשוטה:

237דער ציווי לכתוב „את השירה הזאת" כפשוטו איז געווען „למען תהי' לי השירה הזאת לעד" — אַן עדות אויף תורה ומצות, ד. ה. אַז די שירה טוט אויף ביי אידן דעם קיום וחיות אין גאַנץ תורה ומצוות^עח,

און ווי ס'איז אויך מודגש אין דעם, וואָס אע"פ אַז פון דעם פסוק „ועתה כתבו לכם את השירה גו'" לערנען אַרויס חז"ל^עט אַז ס'איז דאָ אַ מ"ע על כל ישראל אויף צו שרייבן די גאַנצע תורה, אַ ספר תורה — פונדעסטוועגן דריקט דאָס אויס תורה מיטן לשון „השירה הזאת", וואָס בפשוטו של מקרא^פ גייט עס אויף שירת האזינו, ווייל די שירה איז די „עדות" וואָס גיט דעם קיום וחיות אין דער גאַנצער תורה^פא.

[ויש לומר אַז דאָס איז אויך אָנגעדייטעט אין דעם וואָס גאַנץ שירת האזינו איז אויסגעשטעלט אין איין „פרשה", און אין איין קאַפּיטל^פב — קאַפּיטל „לב"^פג, וואָס איז מרמז אויף גאַנץ תורה; כידוע^פד אַז תורה הויבט זיך אָן מיט אַ בי"ת (בראשית) און ענדיקט זיך מיט אַ למ"ד („לעיני כל ישראל") — לב; זאת ועוד, אַז דער אויפטו פון דער שירה איז אויך בדוגמת ענין הלב כפשוטו, וואָס כשם ווי דער קיום וחיות פון גאַנצן גוף איז אָפּהענגיק אין לב^פה, אַזוי איז גאַנץ תורה אָפּהענגיק אין (עדות) שירת האזינו^פו. דאָס איז דער „לב" פון דער גאַנצער תורה^פז]^פח.

238און דאָס איז דער תוכן הענין פון תשובה, ובפרט תשובה עילאה^פט, וואָס מיינט ניט „תשובה גשמיות מעבירות"^צ, נאָר אַ דרך אין עבודת ה', אַז זיין עבודה איז „להשיב את הנפש למקורה ושרשה ולדבקה בו"^צ, וואָס תשובה גיט דעם קיום וחיות אין דער עבודה פון תורה ומצות, באופן אַז זיינע מעשים ווערן (דורך תשובה) „מעשים טובים ומאירים"^צא.

און דורכדעם וואָס ישראל עושין תשובה איז מיד הן נגאלין^צב, די גאולה הפרטית פון יעדן אידן^צג, און יעדער איינער איז זוכה צו דער (שלימות) גמר חתימה טובה ביום הכיפורים.

און עי"ז צו דער גאולה הכללית, די גאולה האמתית והשלימה, וואָס דעמולט וועט זיין „שיר חדש" ל' זכר, אַ גאולה נצחית שאין אחרי' גלות^צד, במהרה בימינו ממש.