Sefer HaSichos (the Rebbe)
משיחות ש"פ האזינו, שבת שובח (התוועדות א' וב'), ה'תשמ"ח
1א. שטייענדיק אין די עשרת ימי שליסט אין זיך איין אויך ראש השנה און
תשובה, די „עשרה ימים שבין ראש יום הכפורים (אלס טעג פון תשובה ווי
השנה ליום הכפורים"א, וועלכע זיינען די אנדערע זיבן ימי תשובה).
ספּעציעל אויסגעטיילט צווישן אַלע טעג ב) ראש השנה און יום כפור, ווי זיי
פון יאַר אלס טעג פון תשובה, ווען זיינען אויסגעטיילס פון די אַנדערע זיבן
תשובה קען ליכטער דערגרייכס ווערן טעג „שבין ראש השנה ליום הכפורים",
און די תשובה איז אויך ווירקזאַמערב, ווי אָלס ימים מיוחדים, מיס ספּעציעלע
עס שטייטז „דרשו ה' בהמצאו קראוהו ' מצוות וועלכע מ'איז מקיים נאר אין די
איז אַ פאַסיקע צייט צו זיך אָפּשסעלן אויף אייניקע נקודות וועלכע יעדער איד קען זיך אָפּלערנען בנוגע צו זיין עבודה אין דינען דעם אויבערשטן אין די עשרת ימי תשובה.
פון דעם אויסשפראך פון חז"ל „עשרה ימים שבין ראש השנה ליום הכפורים" (כאָטש אַז צווישן (בין) ראש השנה און יום הכפורים זיינען פאַראַן בלויז זיבן טעג) איז פאַרשטאַנדיקד, אַז די עשרת ימי תשובה סיילן זיך אויף צוויי סוגים, און בפרסיות — דריי סוגים:
א) אַן איין און איינציקן המשך, און נאָכמער — אַן איין און איינציקע מציאות פון עשרת ימי תשובהה, וואָס סעג: ראש השנה איז דער ראש פון כל השנה כולה, ומצות היום בשופרד וכו', און יום הכפורים איז „אחת בשנה"ז, ומצות היום בתשובה ובצום כו'ח.
ג) נאָכמער בפרטיות — טיילן זיי זיך אויף דריי סוגים, מצד דעם אונטערשייד צווישן ראש השנה און יום כפור גופא:
אין אַלגעמיין זיינען ראש השנה און יום הכפורים איין ענין, איין המשךט: יום כפור איז דער אָפּשלוס (דער גמר וחותם) פון ראש השנהי, ווי מ'זאָגט אין דער תפלהיא: „בראש השנה יכתבון וביום צום כפור יחתמון". ביז אַז יום כפור ווערט אָנגערופן (אין יחזקאליב) „ראש השנה".
אָבער בפרטיות זיינען זיי, כמובן, צוויי באַזונדערע ענינים: ראש השנה2נאַנדער.
די צענטראַלע נקודה פון אַלע עשרת ימי תשובה איז — כשמו — „תשובה". אין די טעג איז לייכטער תשובה־טאן און די תשובה איז ווירקזאַמער, כנ"ל. און דער טעם אויף דעם איז, ווייל אין די טעג איז דער אויבערשטער „בהמצאו" און „קרוב", ווי עס שטייטיג אַז דאָס איז אַזוי ווי „קירוב המאור אל הניצוץ", די דערנעענטערונג פון דעם קוואָל פון ליכט (דער אויבערשטער) צום פונק (די נשמה פון יעדער איד).
ווערט ערקלערט אין ספריםיד, אַז דער אמת'ער מהות פון תשובה איז ניט (נאָר) די תשובה (תתאהטו) וואָס מ'טוט אויף אַ געוויסן חטא וועלכן מ'איז באַגאַנגען ח"ו, נאָר בעיקר — תשובה (עילאהטו) פון לשון „והרוח תשוב אל האלקים אשר נתנה"טז, דאָס אומקערן זיך פון אַ אידן צו זיין מקור און אמת'ן מהות, כביכול — וואָס דאָס איז דער אויבערשטער; ער באַנייט (אויף אַ העכערז אופן) זיין עצמיות'דיקן פאַרבונד דורך זיין ג־טעכע נשמה („חלק אלוקה ממעל ממש"יז) מיט דעם אויבערשטןיח. וואָס דאָס דריקט זיך אויס קייט, אַז זייז טאגעגלעכער לעבן און אויפפירונג זאָל זיין אין איינקלאָנג מיט דעם רצון פון דעם אויבערשטן, ווי ער האָט אָנגעזאָגט אין זיין תורה, תורה אור און תורת חיים.
איינער פון די אונטערשיידן צווישן די צוויי דרגות אין תשובה איז: די נידעריקערע דרגא אין תשובה איז אויף זיין אויפפירונג אין אַ פרסיות'דיקן ענין מיט פרטיות'דיקע כחות (די פרטים און כחות אין וועלכע ער האָט עובר געווען אַז עבירה), אָבער די תשובה רירט ניט אַן די אַנדערע טיילן פון זיין לעבןיט; דאקעגן די העכערע דרגא אין תשובה — איז פאַרבונדן בעיקר ניט מיט פרטים, נאָר זי באַשטייט פון אַן איין און איינציקע נקודה — אַז ער גיט זיך אינגאַנצן איבער צו דעם (רצון פון דעם) אויבערשטן, דורך אַנטפּלעקן באַ זיך דאָס פינטעלע איד, וואָס יעדער איד „קען ניט און וויל ניט זיין אָפּגעריסן פון אלקות"כ, און לאידך גיסא: די נקודה פון תשובה — וואָס איז העכער פאַר אלע פרטים וענינים („אין לך דבר העומד בפני התשובה"כא) — נעמט־דורך דעם גאַנצן מענטשן און מאַכט אים אינגאַנצן פאַר אַ „נייע מציאות", מיט אַ נייען, העכערן פאַרבונד און דביקות אין „ה' אלקיכם חיים"כב, און נעמט (בדרך
3אַלס פאַרזעצונג דערצו אין די עשרת לאידך גיסא: נאַכדעם וואָס מ'האָט
ימי התשובה, ווען אידן נעמען אָן אָבער די נקודה אחת פון קבלת עול
מלכות שמים (וואָס איז העכער פאַר פרסים) — קומט עס אראָפּ און דאָס נעמט דורך דעם מענטשן אינגאַנצן, אין אַלע זיינע פרסיות'דיקע כחות, און מחשבות און דיבורים און מעשים: שופר (וואָס טוט־אויף די נקודה אחת פון4כנגד די צען כחות פון אַ מענטשןלה — צען סוגים זיין דורכגענומען מיט קבלת אין וועלכע עס טיילן זיך אַלע זיינע עול מלכוחו יתברך, און שטייז „היום", כחות — אַז זין קבלת עול מלכות שמים וואָס גייט אויף ראש השנה" (ווען עס ב אא ז דר אג ד דער מממ רם י ימי תשובה דאַרף ער מקבל זיין עול ה' אלקיכם גו' לעברך בברית ה' אלקיך". מלכות שמים און דאָס דאַרף דורכ־אַזוי שפּיגלט זיך עס אויך אָפּ אין נעמען בפרט דעם באַטרעפנדן כח וואָס יעדער איד בפרט, אַז ער האָט אין זיך איז כנגד דעם טאָג. לדוגמא: אין די טעג אַלע צען סוגים: צייטן ווען ער שטייט פאַרבונדן, וועלכע זיינען כנגד שכל אין אַ מצב פון „ראשיכם" (ווען ער פירט (מוחין, חכמה בינה דעת) דאַרף זיין מיט עפעס אָן, אָדער ווען ער לערנט שכל מקבל־זיין עול מלכותו יתברך, תורה, דאוונט, גיט צדקה, און ענלעד. ה. אַז זיין גאַנצער שכל בפרט זאָל כעס), און צייטן ווען ער שסייט ווי אַ זיין משועבד צו דעם אויבערשטן, און „שואב מימיך" (ווען ער עסט און גענוצט ווערן אויף לערנען תורה און טרינקט און פאַרנעמט זיך מיט פאַרשטיין ווי צו דורכפירן דעם אוי־ וועלטישע זאַכן). דאַרפן אַלע דרגות בערשטן'ס רצון, און נאָכמער: זיין שכל ומצבים פון דעם אידן דורכגענומען ווערט אַ „מרכבה"לו צו אויספירן דעם ווערן מיט קבלת עול מלכות שמים, אויבערשטן'ס רצון וחכמה. אין דעם וואָס ווירקט אַז זיין אויפפירונג זאָל זיין טאָג פאַרבונדן מיט מדת החסד — אויף אַ געהויבענעם ג־טלעכן אופן — דאַרף זיין חסד דורכגענומען ווערן מיט ווי עס פאַסט ווען מען איז עומד „לפני קבלת מלכות שמים, אַז ער זאָל אויס־הוי' אלקיכם".
קען מען עס מבאר זיין לויט דעםלד עד בר ענעדר את חשבה עלאה) ביאור און משל ואָס מביט אויף ראש פועלת שיהיז מעשים סובים ומאירים.
35) שנשתלשלו מעשר ספירות עליונות (תניאלח זח"ב 0ב, א. הובא בלקו"ת ר"פ נצבים.
39) לקו"ת שם. וראה זח"ב לב, ב וברם"ז שם.
זח"ג רלא, א. וראה פענח רא ס"פ נצבים.
5השנה" (און ניט „תחלת השנה"), ווייל השפעה פון ראש השנה און יום כפור.
דאָס איז בדוגמא פון אַ ראש (אַ קאָפ) ווי יעדערער זעט באַ זיך אויך בפשטות,
פון אַ מענטשןמ: אין צוגאָב צו דעם אַז זיין התעוררות אויף תשובה און
וואָס אַ קאָפּ איז איינער פון די אברים קבלת עול מלכות שמים איז אַ סך
אין אַ קערפּער, איז (און דאָס איז אַן שטאַרקער ראש השנה, בפרט בשעת
עיקר) דער קאָפּ איידעלער און העכער תקיעת שופר, און ביום כפור, ווען ער
פאַר אַלע אברים, און נאַכמער — אין פאָסס אַ גאַנצן טאָג, און דאוונט חמשה
קאָפּ איז כלול דער חיות פון אַלע תפלות וכו', פיל מער נאך ווי אין די אנ־
אברים, און דער קאפּ פירט־אן מיט אַלע דערע ימי תשובה, וועלכע זיינען (אחוץ
אברים אויך נאך דעם ווי די אברים גע־ שבת תשובה) וואכעדיקע אַרבעטס־טעג.
פינען זיך יעדער במקומו. אַזוי איז אויךאון די התעוררות איז על מנת אַז דאָס
אין ראש השנה און יום כפור (וועלכער זאָל ווירקן אויף די אויספירונג פון אַ
ווערט אויך אַנגערופן „ראש השנה", אידן במשך אַלע טעג פון יאָר, זיי זאַלן
כנ"ל ס"א): אין צוגאָב צו דעם וואָס ער אַנגעפירט ווערן (בגלוי) פון ראש השנה
איז אַ טאָג אין יאַר און אַ טאג אין די און יום כפור, אַז אין אַלע טעג פון יאָר
עשרת ימי תשובה (וואָס אין דעם זאָל אַ איד זיז אונטערן איינפלוס און
גלייכט ער זיך אויס מיס די אנדערע לעבן אין דעם גייסט פון דער
טעג), איז ער אויך אַ העכערער טאָג — התעוררות תשובה וקבלת עול מלכות
אַ „קאָפ", אוז אַ קא9ָּ וואָס איז אין זיך שמים וואָס ער האָט געהאָט ראש השנה
כולל אַלע טעג פון יאר, אַ יום המשפט און יום כפור.
ודין ווען עס ווערט באַשטימט ווי מ'וועט זיך מיט אים פירן במשך פון די קומענדיקע טעג פון דעם קומענדיקן יאָר, און אַ קאָפּ וואָס פירטאָן מיט די טעג פון יאָר אויך ווען מ'גייט אַריין און מ'געפינט זיך שוין אין די טעג פון יאָר. דעריבער ווערן ראש השנה און יום כפור אויסגעטיילט צווישן די עשרת ימי תשובה: אלע עשרת ימי תשובה זיינען געווידמעט צו קבלת מלכותו יתברך, און זיי זיינען אַלע „הויטטעג וועלכע האָבן אַ ווירקונג אויף דעם גאַנצן יאָרמא. ה. דער אונטערשייד צווישן די צוויי כללות'דיקע טעג — „ראש השנה" (בא' בתשרי) און „יום כפור" (בעשירי בתשרי, אָבער וועלכער ווערט אויך אַנגערופן „ראש השנה") — קען מען פארשטיין דורך צוקוקן און אַריינטראַכטן זיך אין די באַזונדערע עבודות פון ראש השנה און יום כפור.
דער אויבנאויפיקער חילוק צווישן ראש השנה און יום כפור איז — אַז ראש השנה איז מען מחוייב אין עסן סעודת יום טוב, און אין צוגאָב צו דעם חיוב פון עונג יום טוב (ווי אין יעדער יום טוב)מב, וואָס „ירבה בבשר ויין ומגדנות כפי יכלתו'מא — האָט מען אַ ספּעציעלן חיוב6מיני מתיקה"מה,
דאַקעגן יום כפור איז אַ יום צום און פון חמשה עינויים, און אידן זיינען דעמולט „דוגמת מלאכי השרת"מו, און דערפאַר טוט מען אָן ווייסע בגדים כו'. אין אַנדערע ווערטער: ראש השנה — איז דער „ראש השנה" אויך פון דער גשמיות פון אַ אידןמז. יום כפור — איז דער „ראש השנה" פון דער רוחניות פון אַ אידןמח.
פון ראש השנה דאַרף אַ איד נעמען די התעוררות און כחות אויף תשובה (עילאה) און קבלת עול מלכות שמים (אפילו) אין זיין גשמיות'דיקן, מאַטעריעלן לעבן: אפילו ווען ער עסט, טרינקט און איז פאַרנומען מיט באַקומען פרנסה, אָדער אַן אַנדער גשמיות'דיקע פעולה — קען ער דאָך מיינען, אַז אין דעם איז ניט אַזוי פיל נוגע קבלת עול מלכות שמים. לערנט אים ראש השנה, אַז אויך אין די צייטן דאַרף ער זיין דורכגענומען מיט דעם געפיל פון קבלת עול מלכות שמים, און דעמולט טוט ער די אַלע גשמיות'דיקע זאַכן לשם שמים, ביז נאָכמער — אַז דאָס ווערט אַ טייל פון זיין דינען דעם אויבערשטן. עול מלכות שמים אין דעם רוחניות'דיקן טייל פון לעבן, ווען מ'דאוונט, לערנט תורה, מקיים מצוות — אַז ער טוט עס ניט ווי מצות אנשים מלומדהמט, צו יוצא־זיין ח"ו, נאָר דאָס איז דורכגעדרונגען מיט זיין ביטול און קבלת עול מלכות שמים, און אַלס תוצאה דערפון איז ער מקבל עול מצוות, ער דאוונט און לערנט און איז מקיים מצוות — לשמם לשם השם.
נאָכמער: יום כפור גיט אויך דעם כח, אַז כאָטש מ'האָט צוטאָן מיט אַ גשמיות'דיקע וועלט, און מ'דאַרף נאָך יום כפור עסן און טרינקען וכו', שטערט עס ניט צו די עבודה רוחנית פון דאַוונען און לערנען און קיום המצוות, ואדרבה — ער דערהערט ווי זיין גשמיות'דיקער לעבן נעמט זיך פון רוחניות („להחיותם ברעב"נ), משא"כ בראש השנה, ווען מ'דאַרף אָנקומען צו אכילה ושתי' (גשמית) בכדי מחבר זיין די נשמה מיטן גוף.
ו. אין אַלגעמיין — קומען זיך צוזאַמען די צוויי ענינים פון ראש השנה און יום כפור — גשמיות און רוחניות: דער אויבערשטער האָט אויסגעשטעלט אַז עבודת ה' בלימוד התורה און קיום המצוות קען דורכגעפירט ווערן דוקא דורך דעם פאַרבונד פון אַ נשמה און אַ גוף, ביז אַז מ'קען צווישן זיי גאָר ניס צוטיילן: אהבת ה' ויראת ה' אין דער האַרץ פון אַ אידן, לימוד התורה מיט זיין שכל שבראש, הנחת תפילין אויף זיין האַנט און קאָפּ, תקיעת שופר מיט7אפטיילן דעם חלק וועלכער ווערט גע־ רוחניים.
טאָן דורך דער נשמה און דעם חלקז. די צוויי אויבנדערמאַנטע נקודות, וועלכער ווערט געטאָן דורך דעם גוף. ווערן נאָכמער אונטערשטראָכן היינסיקן אא זופר ר בדה ראח אר א ר מת ממר , מד און עבודה גשמית. ווי מ'זעט במוחש: שבע שנים גו' הקהל את העם"לה:
איינער קען שטייז בהתעוררות דער ציל פון די ביידע מצוות, סיי ברוחניות, אָבער דערנאָך זאָל דערפון שמיטה און סי' הקהל, איז צו מגלה זיין, ניס ארריסקומען אין עבודה בגשמיות ארויסברענגען די מלכות פון אויבפועל. וכנרמז בכתובלא „ולכבודי בערשטן, ווי ערקלערט אויספירלעך איז בראתיו יצרתיו אף עשיתיו", אַז צווישן דעם בריוונד. און דער סדר אין דעם איז: „בראתיו יצרתיו' (וואָס באַדייס בכללות נאָך אַ גאַנצן יאָר פון שמיטה, וועז רוחניות), און „עשיתיו" (וואָס באדייט מ'האָט דערהערט און דערפילט אַז אַלע עשי' גשמית), שטייט אַן „אף" המס־ גשמיות'דיקע פאַרמעגענס באלאַנגען צו סיקנב. על דרך ווי אין פסוקלא „קרוב דעם אויבערשטן, „הכל ברשות אדון אליך הדבר מאד בפיך ובלבבך הכל""ה, וואָס אין דעם הערן זיך אַ ריבוי לעשותו", שטייט „ובלבבך" מיט אַ וא"ו טיילן פון דעם מענטש"ס לעבן: שדך, (המוסיף ו)המחבר, משא"כ „לעשותו" כרמך א. ז. וו. — קומס מען צו שנת שטיט באזונדער — (אויך דערפאר) הקהל, „הקהל את העם האנשים והנשים ווייל בפיך ובלבבך" (דיבור ומחשבה)' והסף גו' למען ישמעו גו' ויראו את ה' וועלכע זיינען רוחניים (בערך צו אלקיכם"נח — אַלע אידן, „האנשים „לעשותו") קומען צוזאַמען, אַ נאָר־ והנשים והסף", סיי „חכמים גדולים מאלער דיבור מוז קומען נאָך און שיודעים כל התורה כולה", און סיי מי בשייכות צו אַ מחשבהלד, אָבער בכדי שאינו יכול לשמוע"ג, ווערן פאַר דאָס אראָפברענגען אין אַן עשי' איינציקט אין אַ נקודה אחת — „ליראה בגשמית פאָדערט זיך אַ ניע השתדלות. את ה' אלקיך", ויראה עצמו כאילו עתה
דעריבער, בפרטיות, טיילן זיך ראש נצסווה בה ומפי הגבורה שומעה שההשנה און יום כפור אויף צוויי אופנים מלך שליח הוא להשמיע דבר' האדל") — אויך אין די כללות'דיקע עבודה פון — די נקודה אחת פון קבלת מלכותו עשרת ימי תשובה: תשובה וקבלת יתברך.
מלכותו יתברך בענינים גשמיים, און און די נקודה דאַרף סאַרשפריים
ווערן און דורכנעמען די אויפפירונג פון8אידן וועלן אויסנוצן די עשרת ימי בגאולה האמיתית והשלימה, ע"י תשובה בשלימות — וועט מען בקרוב משיח צדקנו, ומתוך שמחה וטוב לבב. ממש זוכה זיין זעען ווי „נגלה כבוד ה'
וראו כל בשר יחדיו כי פי ה' דיבר"סא,
ביז מ'וועט זען בגלוי די נקודה אחת —
די פאַראיינציקונג פון אידן מיטן אוי־
כולא חדסב, אַז בשעת אַ איד גייט, זעט
מען ווי עס גייט אַ „חלק אלוקה ממעל (רחצ, ב), דלא יהב להו יוברבא ולא ימיאכא ולא ממש"), חלק הוי' עו"ד, ולאידך — ע מ7 א) רת אט ממא "
השרפיס דבריאה והחיות דיצירה ואופנים דעשי'.
(ששם קנקט מלאכא וממנא ולא הזכיר רברכא")
הוא — שגם מצד הנה"ב של ישראל לא יהיב הקב"ה
ההנהגה למלאכא וממנא (ולא הזכיר רברבא כנגדסג ראה רמב"ם סוף הל' סומאת אוכלין עולם הבריאה, כי הנה"ב הוא מק"נ (תניא פ"א. (משיעור היומי דיום ב' דר"ה): להדמות בשכינה. רפ"ו), מצד עה"ד סוב ורע שזה מתחיל מיצירה).סד פרשתנו (האזינו) לב, ט. וראה זהר פרשתנוסה פרש"י ר"פ בראשית.
**
9טעגלעכן לעבן פון דעם נייעם יאָר, נאך הדגשה אונטערשטרייכונג מצד דעם
די אלע ימים סובים פון חודש תשרי' וואָס דער היינסיקער יאָר איז אַ „שנת
המרובה במועדותב, אויף אויספירן זיין הקהל"ח, אַ יאר וואָס צייכנט זיך אויס
פערזענלעכע עבודה אוו שליחות אין מיט דער עבודה' (וואָס מ'לערנט אָפ פון
וועלט, איש תחת גסנו ותחת תאנתוא — דער מצוה הקהל בזמן שבית המקדש
איז אַ פּאַסיקע צייט צו אַנהייבן מאַכן הי' קיים) „הקהל את העם האנשים
א חשבון סהכל פון דער עבודה וואָס והנשים והסף ג' למען ישמעו ולמען
מ'האָט געטאָן במשך חודש תשריד, און ילמדו ויראו את ה' אלקיכם ושמרו
דערפון שעפען כחות אויף טאָן די לעשות את כל דברי התורה הזאת גו' כל
עבודה במשך פון דעם קומענדיקן יאָרה. הימים אשר אתם חיים על האדמה"
ווי באַוואוסט אַז חודש תשרי איז דער וועלכע איז אַנגעזאָגט געוואָרן בתורתנו
חודש השביעי, „שהוא משובע (ל' שובע) הנצחיתי — ד.ה. אַז אַלע עניני עבודה
1) לשון הכתוב — ויצא לב, ב. וראה שיחות: שמח"ת תרפ"ו (סה"מ תרפ"ז ע' שסד). שמח"ת תרצ"ז (סי"ג). אחש"פ תרצ"ה (סה"מ תשי"א ע' 240). יוס שמח"ת תרצ"ט. ליל א' דחג השבועות תש"ח (סה"מ תש"ט ע' 173). אגרות קודש אדמו"ר מהריי"צ ח"א ע' קצד. וראה בכ"ז לקו"ש חס"ו ע' 259 ואילך. ח"כ ע' 556. וש"נ.
2) ראה ב"י או"ח סתצ"ב (ד"ה ומ"ש). שו"ע אדה"ז שם ס"ב. הוססה לשו"ע אדה"ז (להר"נ מדוברונע) או"ח סקל"א ס"ח.
4) ראה שיחת ליל א' דחגה"ש הנ"ל (הערהא בנוגע הזמן שלאחר עבודת חודש תשרי: איצטער בעדארף מען סאנאַנדערפעקלען דעם פּעקל סחורה וואָס מ'האָס אַריינגעהאנדעלס אין די ימי המועדים און ויעקב הלך לדרט אין דער עבודה פון תורה ומצות וכ'.
5) כידוע דהמועדים דחודש תשרי הם שרשים ומקורים על כל השנה כולה — ראה מאמרי אדה"ז: תקס"ו ע' שעט: תקס"ס ע' רלח. אוה"ת: סוכות ע 'תשנו: ברכה ע' 'תתסו. סה"מ תרנ"ד ע' לו. תרנ"ו ע' רעח. תש"ב ע' 49. פון דעם יאָר דאַרפן דורכגיין דעם „שער"יא און זיין דורכגענומען מיט דער גייסט פון „הקהל".
דערפון איז פאַרשטאַנדיק, אַז די התבוננות און די כחות פון חודש תשרי דאַרף מען אויך נעמען און ספּעציעל10דער איבערגאנג פון חודש תשרי אין שעפטיקונגען.
מא ז אמ א אר מאז מא אז מ מז שבת פון חודש תשרי, ווען עס ווערט די ווייטער.
עלי' ושלימות (ויכולויג) פון דעם סיום ג. אין פ' בראשית רעדט זיך וועגן המועדים פון חודש תשרי (שמיני עצרת בריאת העולם — ווי דער אויושמחת תורה — וועלכע עצרת — בערשטער האָט באַשאַפן די וועלט: קלייבן צוזאַמען און ברענגען אַריין אין „בראשית ברא אלקים את השמים ואת אַ פנימיות אַלע ימים טובים פון חודש הארץ"יח.
תשרייד) און ברינגען דאָס אלעס דער סדר הבריאה איז געווען — אויף ממשיך זיין איז דעם גאַנצעז יאָר באופן פון כלל ופרט, פריער אַ נקודה מדז ר דר רמר מא עמא געארן אד ם דיקער" חודש פון דעם נייעם יאָרטו, אַלעם ערשטן האָט דער אויבערשטער ווען עס זיינען ניטא קיינע ימים טובים באשאפן אלע נבראים, „כל תולדות
שמים וארץ נבראו ביום ראשון"יט, ווי און ווי דער באוואוסטער פתגםטז, אַז עס שטייט „בראשית ברא אלקים את אַזוי ווי מ'שטעלט זיך שבת בראשית, השמים ואת הארץ", „את השמים לרבות
תולדותיהם, ואת הארץ לרבות תולוואָס דערפאַר יש לומר, אַז אין פ', דותי'"יט. און דערנאָך איז „כל אחד בראשית גלייך בתחלתה — ווערט ואחד נקבע כיום שנגזר עליו"*1), יעדער
נברא איז אריינגעשטעלט געוואָרן אין
זיין באַשטימטן טאָג פון די ששת ימי
בראשית: ביום אחד — אורכ, ביום שני מקרא מג ע 2 אי4 ראה שחת שת — עעא, בום לישי — תדשא הארץ בראשית תשי"א (לקו"ש ח"ב ע' 449 ואילך).
13) בראשית ב, א. אוה"ת עה"ם (כרך א מב, ב
14) ראה רד"ה ביום השמע"צ תרנ"ט. רד"ה
הנ"ל תש"מ (סה"מ — מיוקס ח"א ע' שסג). וש"ניז ראה רד"ק לתהלים יט, ח. ספר השרשיםטו ראה לקו"ש ח"כ ע' 367 ואילך. ועוד. שלו ערך ירה גו"א ר"פ בראשית בשם הרד"ק. וראהטז לקו"ש ח"ב ע' 449. ח"כ ע' 556. וש"נ. וראה זח"ג נג, ב.
שיחת שבת בראשית תש"ה (ספר השיחות תש"ה ע'יח בראשית א, א.
65) בשם אדה"ז: די הארה פון שבת בראשית איזיט פרש" שם, יד.
מאיר בכל שבתות השנה. וראה גם שיחת י"ד תשריכ בראשית א, ג.
השי"ת (סה"מ תשי"א ע'נט
11די גאַנצע בריאה נעמט זיך פון „ה' „אנכי"כד (וואָס באַשטייט שוין פון פיר
אחד"כו, תכלית הפשיטות — דער כח אותיות), און דערפון — איז אלע עשרת
(אחד) הבורא וואָס באַלעבט יעדער הדברות, ובפרטיות — די ערשטע צוויי
נברא, דערנאך ווערט עס נתחלק אויף דברות זיינען כולל אלע עשרת
פרטים: עשר ספירות, עשר ולא תשע הדברותלג, און דערנאך אין עשה"ד וכו'
עשר ולא אחד עשרכז, און די ספירות ביז עס ווערט פאַנאַנדערגעטיילט אין
ווערן נשתלשל מעולם לעולם, ובכללות און אויף כל התורה כולה, תושב"כ און
— די ד' עולמות, אצילות בריאה יצירה תושבע"פ, ביז „עלמות אין מספרכו —
עשי', ביז אַז דערפון ווערן נשתלשל און הלכות דלית לון חושבן"ב, ביז אויך כל
נתהווה אלע נבראים בעולם העשי' מה שתלמיד ותיק עתיד לחדשלח, וואס
הגשמית, וועלכע טיילן זיך אויף אַ ריבוי איז אלץ נכלל און נאמר למשה מסיני.
פרטים — „מה רבו מעשיך ה'"כח, „מה גדלו מעשיך ה'"כט (ביז א"ס נבראיםל), ווי מער אויספירלעך דערציילט אין פ' בראשית, וועגן דעם ריבוי הנבראיםלא ראה גם ספר השיחות תש"ג ע' 144. מכתב כ"ק מו"ח אדמו"ר באגרות קודש שלו ח"ז ע' קמו. ועוד.
33) ראה גם מכתב כ"ק מו"ח אדמו"ר באגרות קודש שלו ח"ט ע' תפה.
34) ראה זח"ב פה, ב. פניס יפות פ' יתרו.לה ראה תקו"ז תכ"ב (סג, סע"ב) ובהנסמן בנצו"ז שס.
37) זח"ג רסז, סע"א. אגה"ק סכ"ס (קנא, א). תו"א שמות מט. ב. לקו"ת שה"ש מ, ב. אוה"ת שמותלח ראה מגילה יט, ב. ירושלמי פאה פ"ב ה"ד. וראה הנסמן בלקו"ש חי"ש ע' 252 הערות 2־12להקב"ה במעשה בראשית"מה, און זיך ווי אדם האָט געטאָן גלייך ביום הששי פירן בדרכיו של הקב"ה — „והלכת — דורך זיין אויפפאַדערונג צו דער בדרכיו" (מה הוא נקרא חנון אף אתה גאַנצער בריאה „בואו נשתחוה ונכרעה הי' חנון וכו')מו, צוצוקוקן זיך צו די נברכה לפני ה' עושנו"מז: צום אַלעם דרכים וואָס דער אויבערשטער האָט ערשטן „בואו" — (גייט אוועק פון מגלה געווען צו מענטשן, כולל — דעם אייער פריערדיקן מעמד ומצב וואָס אופן ווי ער האָט באַשאַפן די וועלט יעדער נברא שסייט אָפגעטיילט, און)
קומט צו אַ נייען מעמד ומצב, פון בר מתרזזקר בו ר דאר ותתתות נרת בכת תנ ת ער באַשאַפן די וועלט באופן פון כלל ה. דערפון איז אויך פאַרשטאַנדיק ופרט מלמעלה למטה, פריער קומט דער אין וואָס עס באַשטייט די עבודה פון כלל און די נקודה אחת, דערנאָך ווערט יעדער (מענטש, ובפרט פון יעדער) איד דאָס פאַנאַנדערגעטיילט אויף פרטים; — „אתם קרויין אדם"מב, וועלכער איז משא"כ דער אדם איז באַשאַפן געוואָרן באַשאַפן געוואָרן „יחידי" בדוגמא צו נאָך אַלע נבראים, ער איז אַריין אין אַ אדם הראשון [ביז אַז „לפיכך נברא אדם גרויסע וועלט, עלמא דפרודא, וואָס איז יחידי" בכדי לערנען יעדער מענטש אַז
ער איז אַן „עולם מלא"]*4,
און צו וועמען ס'איז געגעבן געוואָרןלט כח מעז' בערך למצות התורה (החודש *) די תורה, כולל און אָנהויבנדיק פון פ'
בראשית וועגן „דרכיו" ווי דער אוי־
בערשטער האָט באַשאַפן די וועלט, אוןמא מר שזר) מררז מאמר אָט ר מ ז"ב מ'האָט עס מגלה געוועו צו יעדער איד סל"ג. של"ה ג, א. כ, ב. שא, ב. ובכ"מ.
47) תהלים צה, ו. זהר ח"א רכא, ב. ח"ג קז, ב.מה ראה לקו"ש חס"ו ס"ע 94 ואילך. וש"נ. תקו"ז תנ"ו (צ, ב).
46) תמא כח, ט. רמב"ם הל' דעות ם"א ה"ה־ו.מח יבמות סא, רע"א.
סהמ"צ מ"ע ח. שו"ע אדה"ז או"ח סקנ"ו ס"ג.
13אן אופן אַז פון איין כלל און נקודה איז ווי אדם הראשון האָס אויפגעטאַן דעם
דערנאך ארויס אַ ריבוי פרטים, אזוי בא־ ערשטז ראש השנה, ביום הששי למעשה
שטייט די תכלית פון בריאת האדם, בראשית, כנ"ל.
ירידת הנשמה בגוף דאָ למטה אין עלמא און פון ראש השנה ווערט נמשך דער
דפרודא, ביז אין עולם מלשון העלםנ כח אויף דער עבודה במשך אַלע טעג
והסתר, כולל אויך מלשון סתירה פון יאר — בללות עבודת האדם — צו
(לאלקות) — בכדי אַז דער אדם זאָל אַנטפּלעקן אחדות ה' אין אַלע פאַר־
מגלה זין (דער כלל און נקודה אחת שידענע טיילן פון עלמא דפרודא, אַז זיי
פון) ה' אחד איז אַלע פרטי הנבראים. אַלע זאַלן שטיין בטל צו „לפני ה'
ובפשטות: אַז אַלע פאַרשידענע פרסים פון זיין לעבן — זאָל ער טאָן לשם שמים, ביז אַז עס זאָל זיך אין דעם אַנהערן אחדותו און מלכותו יתברך, יעדער פון זיי זאָל „זאָגן" און רופן „בואו נשתחוה ונכרעה נברכה לפני ה' עושנו". ו. דער „ראש" פון דער עבודה איז — אין ראש השנה, דער אָנהויבס און קאָפּ פון חודש תשרי און פון דעם גאַנצן יאָר:
יעדער ראש השנה זיינען כל הדברים חוזרים לקדמותםנא, די גאַנצע וועלט מיט אַלע אירע פרטים קערט זיך אום צו דעם מקור הראשון, די נקודה אחת וכלל אחד פון ה' אחד; און אַ איד דורך זיין עבודה אין ראש השנה דאַרף מעורר זיין דאָס און מקיים עלמאנב, מקיים זיין עושנו".
ז. כאָטש אַז מאחד זיין אַלע פרטי הנבראים איז די תכלית פון עבודת האדם במשך אַלע ציייטן (און מ'באקומס אויפדעם כח בפרט בבל ראש השנה) — זיינען פאַראַן צייטן ווען דאָס שטייט נאָכמער בהדגשה און מ'באקומט אויף דעם מערער כח. ויש לומר — אַז איינער פון די צייטן איז אין אַ שנת הקהל:
מצות הקהל באשטייט (כנ"ל) אין „הקהל את העם האנשים והנשים והטף גו' למען ישמעו גר' ויראו את ה' אלקיכם ושמרו לעשות את כל דברי התורה הזאת גו'".
דאָס הייסט: אַלע אידן סיילן זיך אויף דריי כללות'דיקע סוגים (אויף וועלכע
14עס נאכמער בהדגשה אין חודש תשרי, מצות הקהל באַשטייט אין דעם, אַז ובפרטי פרטיות — אין חג הסוכות (דער אַלע פאַרשידענע סוגים, און די פאַר־זמן החיוב פון מצות הקהל כפשוטה — שידענע מענטשן פון יעדער סוג, און בזמן ביהמ"ק), כולל — דעם שבת סיי „חכמים גדולים שיודעים כל התורה בראשית שלאחרי זה, ווען די ענינים פון כולה" און סיי „מי שאינו יכול לשמוע"נח חג הסוכות ושמע"צ ושמח"ת ווערן — ווערן צוזאַמענגעקליבן אין אַ מקום נתעלה ביז צו זייער שלימות — וואָרום קדוש (דער בית המקדש) און פאַר־ דעמולט איז דער „הימים האלה נזכרים איינציקט אין אַ נקודה אחת, מיט איין ונעשים" פון זמן חיוב מצות הקהל. כוונה און ציל: „ליראה את ה' אלקיכם". ח. לאידך גיסא איז אָבער פאַראון וויבאַלד אַז די גאַנצע וועלט איז שטאַנדיק, אַז עיקר עבודת הקהל בפועל באַשאַפן געוואָרן „בראשית — בשביל הויבט זיך אַז דוקא נאך חודש תשרי, אדרא פ"ד א מת דרר ארד בה ז רמא
62) בדוגמא לזכירת יצי"מ — שחיובו הוא בבל
יום, אבל בהדגשה יתירה בחמשה עשר בניסן, ועד
— שממנו נמשך החיוב והכח („זכר") בכל ימיס ולהעיר שיצב גבולות עמים למספר בני השנה.
ישראל, שבעים אומות כנגד שבעים נפש של ישראלסג ברכה לג, כח ובפרש". וראה בארוכה שיחת
ליל ג' וליל ה' דחג הסוכות שנה זו — שזהו ברכהסא שעהיוה"א בתחלתו.
15ט. ויש לומר אַז דאָס איז דער טעם דיקן" חודש מר־חשון, ווען עס הערט
— און דער חידוש — אין דער נתינת זיך נאַכמער אַן דער פירוד און העלם
כח פון קריאת פ' בראשית בסיום חודש והסתר פון עלמא דפרודא — אַז אויך
תשרי, אַלס הכנה צו אַרויסגיין דערנאָך וועו אַ איד גייט ארויס פון חודש תשרי
אע"פ וואָס די עבודה פון „הקהל" — „בואו גו' לפני ה' עושנו" (דער אינהאַלט פון כללות עבודת האדם כנ"ל, ווי מ'לערנט אַרויס פון פ' בראשית) — איז בעיקר אין ראש השנה, פירט מען דורך המשך און שלימות העבודה בזה נאָך חודש תשרי.
פון ראש השנה און אַלע מועדים אין חודש תשרימה* — וועלכע זיינען מועדים כללייםמו — נעמט מען טאקע דעם כח אויף דער עבודה במשך פון כל ימי השנה (כנ"ל אַז תשרי איז חודש השביעי, „המושבע והמשביע ברוב טוב לכל אין חודש חשון, ווען עס ווערט פאַר אים באַשאַפן פון־דאָס־ניי („בראשית") זיין פרטיות'דיקער „שמים" און „ארץ" (זיין עבודה בעולם), וואו ער שטייט אָפּגעטיילט פון אַנדערע — איז אויך אין אַזאַ מעמד ומצב זאָל ער אַריינברענגען אחדות, „הקהל את העם האנשים והנשים והטף גו' ליראה את ה' אלקיכם"סז.
ובפרט לויט תורת הבעש"ט הידועהמט, אַז „החודש השביעי שהוא החודש הראשון לחדשי השנה, הקב"ה בעצמו16שטייט פון „אתםמט נצבים היום כולכם הקהל אין פשוט'ן זין איז פאַרבונדן מיט לפני ה' אלקיכם ראשיכם שבטיכם גו' דער צייט פון בית המקדש (גשמי) — שואב מימיך", און „בכח זה ישראל זיינען אָבער תורה און מצוות נצחייםעט מברכים את החדשים י"א פעמים בשנה". אין אַלע צייטן און אין אַלע ערטער, און ד.ה. אַז אין חודש תשרי באַקומט מען אפילו די ענינים וועלכע זיינען אָפּמלמעלה (פון דעם אויבערשטן) דעם כח הענגיק אין דעם בית המקדש זיינען אויף טאָן די עבודה פון „אתם נצבים גילטיק אין גייסטיקן זין אַלעמאָל און היום כולכם לפני ה' אלקיכם", אחדות אומעסום, בעבודת ה' שבלב כל אחד פון אַלע עשר סוגים פון אידןע (אויס־ ואחדכד.
גערעכענט אין די פסוקים בפ' נצבים), וואָרום באַ יעדער איד איז שטענדיק ע"ד „הקהל גו' ליראה את ה' אלקיכם"; דאָ דער גייסטיקער בית המקדשה, ווי און בשבת מברכים מרחשון (שבת חז"לעו טייטשן דעם פסוקעז „ועשו לי בראשית) איז דער ערשטער מאָל וואָס מקדש ושכנתי בתוכם" — בתוכו לא עס קומט אַרויס בגלוי ובפועל דער כח נאמר אלא בתוכם, בתוך כל אחד פון אידן — מלמטה למעלה — צו ואחתעח מישראל, דער מקדש רוחני איז בענטשן אַ חודש (בכח פון ברכת הקב"ה אין דער הארץ פון יעדער איד, דער בחודש תשרי) מיט דעם ענין פון „אתם מקור הדם, וועלכע באַלעבט (דם הוא נצבים היום כולכם לפני ה' אלקיכם". הנפשיט) דעם גאַנצן קערפער0, דעם און בענטשן דעם חודש מיט אַלע קא9ָּ און אַלע איבריםא.
ששה לשונות של ברכה, הכוללות כל
ולשמחה ישועה ולנחמה", און מיטזעד ע" ד"שם ת עח ף עג ע"ץ סיום — „ונאמר אמן", דער גמר בארוכה.
הנצחוןעא, וואָס ווערט אויפגעטאָן דוקאעה) ראה ד"ה ועשו לי מקדש תש"ד. וראה גם בשעת אחדות ה' נעמט דורך אַלע תו"א קהל ז, ר" קונסרס שיחת ש"פ תרומה פרטים פון עלמא דפרודא, ביז אויך תשמ"ז 0". וש"א
מרא דה ז ע אדעד אדה ה ע יוד. די הוראה דערפון בנוגע לפועל קרוב לס0ו (ד"ה עוד יתכן). של"ה סט, א. ועד.
ע) ור ע"ב וא הל
דכל ישראל האנשים והנשים מחוייבים בבניז
ביהמק"ד" (רמב"ם הל' ביהב"ח פ"א הי"ב). וראה גם
ד"ה ועשו לי מקדש תשמ"ז. שיחה שבהערה 75.עב ולהעיר ש"אמ" הוא בניםטרא „הוי' אדנ"י"עט ראה יב, כ.
— החיבור דהאחדות (דשם הוי) בלמטה מטה,פ ראה אגה"ק סל"א. תו"א ז, ד. לקו"ת שה"ש במקום שאינו כלי לאלקות מצ"ע, וביסולו לאלקות כט, ב ואילך. לא, א ואילך. ועוד.
הוא אך ורק ע" קבלת אדנות ה' (ראה שיחת ליל ב'פא דלבא פליג לכל שייטין (ראה זח"נ קסא, ב. דחג הסוכות שנה זו).
17הקהליב וואָס איז נוגע צו אַלע אידן די שקו"ס האָט אָבער קיין שייכות ניט
(אנשים נשים וטף), און נוגע צו אחדות מיס דאָס אויבנגערעדטע — ווייל:
ישראל ואהבת ישראל („כלל גדול מ'רעדט ניט וועגן מאַכן אַ זכר גשמי
בתורה"ד), יראת ה' און עבודת ה', און למצות הקהל, נאָר וועגן אַרויסנעמען אַ
— „כל הימים אשר אתם חיים" — איז הוראה רוחנית פון אַ מצוה מפורשת
זיכער נצחית אויך בזמן הגלות און אין בתורה שבכתב (און אַראָפּגעבראכט אין
יא. כאָטש אַז מ'קען לכאורה פרעגן די שאלה: מ'געפינט ניט (אין משנה וברייתא וכו', און באַ גדולי ישראל במשך הדורות*4)) אַז מ'זאָל מאַכן אַ „זכר למקדש" צו מצות הקהלפה — ווי מ'געפינט עס ביי אַ סך מצוותפו,
און נאָכמער: הקהל קומט מקץ שבע שנים במועד שנת השמיטה". און בנוגע צו שמיטה איז דאָ ניט נאָר אַ „זכר למקדש" בזמן הזה, נאָר קיום המצוה בפועל [לא מיבעי לויט די דיעותמז אַז הלכה בספר הרמב"ם" ועוד), אַ מצוה וואָס איז זיכער נצחית (אין גייסטיקן זין) אומעטום און אַלעמאַל,
און אַ הוראה פון דעם אינהאַלט און יסוד און תכלית פון דער מצות הקהל — וואָס איז אַ גייססיקע און העכסט עיקר'דיקע אינהאַלט — „למען ישמעו ולמען ילמדו ויראו את ה' אלקיכם ושמרו לעשות את כל דברי התורה הזאת גו' כל הימים אשר אתם חיים על האדמה"אי (אין שנת הקהל, און אין אַלע יאָרן, און אין אַלע ערטער).
וכנ"ל, אַז יעדער איד האָט אין זיך אַ גייססיקן בית המקדש, אויף וועלכן דער אויבערשטער זאָגט „ושכנתי בתוכם".18פרואווען מיט אידן אַרום זיך — די האָט מען געזען בפועל די תועלת התעוררות והתרגשות והתחזקות אין והתעוררות בפועל ווען מען האָט געיראת שמים ותורה ומצוות וואָס ווערס רעדט אויך וועגן מצות הקהל — אויף אַרויסגערופן באַ אידן, אנשים נשים מעורר זיין אידן צו זיך שטאַרקן אין וסף, דורך דערציילן זיי (ובפרט בדברים יראת ה' און עבודת ה'. און אַז דאָס איז היוצאים מן הלבג) וועגן די מצות הקהל גילטיק אין אַלע צייטן, און זיכער מיט (און מ'קען דאָס ערקלערן צו יעדערן, נאָכמער אונסערשטרייכונג ווען אנשים נשים וטף, יעדערן אין אַ סגנון מ'שטייט אין אַ שנת הקהל, און נאַענט און אותיות וואָס ער קען פאַרשטיין): צו דער צייט פון מצות הקהל (חג בזמן שבית המקדש הי' קיים — הסוכות) — איז נאָך לייכטער ווירקן אונזער בית המקדש (וועגן וועלכן מיר אויף אידן איז דאָס אַלע אויבנגעזאָגטע. זיינען מתפלל בכל יום) — איז געווען אַ און וויבאַלד אַז מ'האָט אַזאַ „גאַלדעצייט ספּעציעל געווידמעט אויף פאַר־נע געלעגנהייט" און אזוינע ימים זכאין זאַמלען אַלע אידן, האנשים והנשים צו דערמאַנען אידן און זיי מעורר זיין והטף — די עלטער זיידעס און באָבעס אין יראת ה' און עבודת ה' — דאַרף מען פון די אידן בזמן הזה — אין בית דאָס נוצן אין אַ פולער מאָס.
המקדש, בכדי זיי זאָלן דאָרט הערן דיויפה שעה אחת קודם — ווייל אויב קריאה בתורה פון דעם מלך, כדי מ'לאזט דורך אַזאַ געלעגנהייט אויף שטארקן זיי נאָכמער אין „ליראה את מעורר זיין אַ אידן צו זיך שטאַרקן אין ה'", אין אידישקייט, תורה ומצוות. אידישקייט — קען מען דאָך ניט וויסן און — מ'דערציילט זיי נאָך — אַז די צי (און ווען) מ'וועט אים נאַכאַמאָל מצוה פון הקהל איז ברוחניות נצחית טרעפן. ועוד ועיקר: אויב מ'וועט אויך איצסער, אַז דורך אַריינטראַכטן זיך מיט אים ווידער טרעפן — וועט מען זיך אין דער מצוה קען יעדער איד זיך דאָס נוצן אויף נאָכמער צוגעבן אין אויפהויבן העכער פאַר זמן ומקום און יראת ה' ועבודת ה'.
זיך אַריינשטעלן אין אַ מצב פון קדושה
ווי בשעת ער איז מתפלל, צוזאַמענ־
קלייבן זיך מיט אידן אַרום זיך, און לער־
נען מיט זיי תורה, געבן צדקה אד"ג —צד ע"ד שנת' במק"א במ"ש בתניא (פ"ב) בכדי פאַרשטאַרקן יראת ה' און קיום דהבינוני „לא עבר עבירה מימיו' — שמצבו (כעת)
הוא כזה שמושללת עשיית עבירה בעבר או בעתיד.
ולהעיר מלשון הרמב"ם בהל' תשובה פ"ב ה"ב: ומה
היא התשובה הוא שיעזוב החוטא חטאו כו' יגמור
בלבו שלא יעשהו עוד ויעיד עליו יודע תעלומותצג ראה שירת ישראל לר"מ אבן עזרא ע' קנו. שלא ישוב לזה החטא לעולם. ובאנה"ת פ"א (צא, א): ספר הישר לר"ת שער יג. הובא בשל"ה סט, א. ועוד. שיגמור בלבו בלב שלם לכל ישוב עוד לכסלה.
19פירושה הוא זיל גמור") קומט צו אויך
אין ב) „למען ישמעו ולמען ילמדו ויראו
יעדער איד, מאַן פרוי און קינד, האָט את ה' אלקיכם ושמרו לעשות את כל
צוסאן מיט נאך אידן3י), אנהויבנדיק פון דברי התורה הזאת גו' כל הימים אשר
זיין אייגענע משפחה, און פריינט, אתם חיים על האדמה", דורך דעם וואס
שכנים וואָס לעבן אין יין געגנט, מיט־ אלע פארזאמלטע הערן פוו אַ מגיד
אַרבעטער אין זיין אַרבעטס־אַרט, און שיעור אדער לערנען צוזאַמען אַן ענין
בנוגע צו תלמידים — חברים (און אין תורה, גיבן צוואמעו צדקה, דאוונען
תלמידות — חבירות) וואָס לערנען מיט אים אין דער זעלבער כתה אָדער ישיבה, וכיו"ב, און בכלל — מענטשן מיט וועמען יעדערער קומט אין פאַרבינדונג במשך פון טאָג.
אין אַלגעמיין האָט יעדערער אַ מעגלעכקייט צו איינווירקן אויף די אידן אַרום זיך, ביז — אַז עס זיינען דאָ מערערע פאַלן ווען יעדערער ווערט אין באַשטימטע זאַכן אַן אַנפירער פון אַנדערע.
דאַרף זיך יעדערער אָפּלערנען פון מצות הקהל — אַז במשך פון דעם קומענדיקן יאָר זאָל ער אויסנוצן יעדע צוזאַמען.
אין צוגאָב דערצו — דאַרף יעדער איד אויך טאָן אין „הקהל את העם האנשים והנשים והטף" — באַ זיך אַליין, אין זיין „עולם קטן"2", פאַרזאַמלען די פאַרשידענע תכונות פון „אנשים" — שטאַרקייט פון אַנפירערשאַפט*, „נשים" — עקרת הביתק, התחלת חינוך הטף20מתחנכים און מקבלים — וואָס יעדער מיטגלידער יראת שמים און אחריות צו איד פאַרמאָגט אין זיך, ווי ערקלערט זייערע באַזונדערע אויפגאבעס (וואָס
דאָס גיט אויך צו אין דער הצלחה פון יג. אַ ספּעציעלע הדגשה אין דעם הנהגת המוסד והארגון).
איז בנוגע צו קהילות קדושות, אידישע דעריבער איז נכון וכדאי ביותר — אַז מוסדות אָדער ארגונים, ובפרט די וועל־ כנ"ל די מוסדות און ארגונים הנ"ל זאָלן כע פאַרנעמען זיך מיט פאַרשפּרייטן אויסנוצן דעם שנת הקהל, אויף פאַראידישקייט, לימוד התורה, קיום המצוות זאַמלען זייערע מיטגלידער, בפרט בהידור וכו', און זיכער — אַ מוסד של במשך שנת הקהל — מיט די כוונה צו חינוך, אַ ישיבה, אַ חדר, אַ תלמוד תורה, א) נאָכמער פאַראיינציקן זיי, און ב)
„למען ישמעו ולמען ילמדו ויראו את ה' ר"ז ארך מז ארר מזט ן דה אמ או ר א אידישקייט, אין דעם באַשטייט סוף סוףבכדי דאָס זאָל האָבן אַ קיום ותוקף — דער עיקר תפקיד פון יעדער ארגון פון איז כדאי אַז מ'זאָל דאָס טאָן באופן אידן, צו פאַראיינציקן פאַרשידענע מסודר, איין מאָל אַ חודש וכיו"ב (צוגעמענטשן וועלכע טיילן די זעלבע אויפ־פאָסט צו די תנאים אין יעדער מוסד). גאבע און ציל (אַז ארגון פון בעלי דערצו — איז אויך כדאי, אַז מ'זאָל מלאכה, בעלי מקצוע, וכיו'ב), און מעורר זיין יעדערן פון די משתתפים, אַז זיכער אַ מוסד של יראת שמים וואָס ער זאָל אויך טאָן אין „הקהל את העם תפקידו איז צו פאַרשפּרייטן תומ"צ, האנשים והנשים והטף" מיט זיין דאַרפן זיכער זיין געבויט אויף אהבת משפחה, מיט זיינע באקאַנטע — אויך ואחדות ישראל, ועד"ז אויך אַ מוסד מחוץ פון דעם מוסד.
ממד ארר רה מאח דדר אז א מר אז זר ער און די פאַראינציקונג פון די מיט זיין זייערע חברים, אָדער אפילו (צַמאָל) גלידער גיט אויך צו אין דער הצלחה די עלטערן — והשיב לב אבות על פון אויספירן דעם ציל פון יעדער מוסד. בנים, על ידי בנים"י (כמובן בדרך דערצו איז אויך דער תפקיד פון כבוד אב ואם וכו') — אַז זיי זאָלן זיך מוסדות (של יראת שמים) — צו נאָך פצרזאמלען, און לערנען אַן ענין אין
תורה, און זיך שטאַרקן אין יראת ה'.קא ראה של"ה מד, א. הובא בקונטרס חגוך
102) שאו תשרי ש.ז. (נדפס לקמן — ח"ב ע'
103) סוף מלאכי. וראה סוף מס' (דירח.
21קביעות און ערנסטקייט, און זאָל זיך זיך אן, בלי נדר, צו טאן אין „הקהל את
דורכפירן בפועל ובקביעות — פאַר־ העם גו'", איינווירקן אויף אנדערע, און
א א א א אאא מ ז)
דורך דעם וואָס ער איז זיך מתחייב נאכמער מוסיף זיין אין אחדות ישראל
בכתב — איז מען מער זיכער אַז ער און אין יראת ה'.
וועט עס מקיים זיין. ב) בשעת מערערע און — דער מארגן פון דער קהילה
מענטשן פאַרשרייבן זיך — זעט מען וכו' זאָל באַשסימען איינעם ספּעציעל
בטבע בני אדם, אַז דאָס גיט צו אין דעם (זיך אליין, אדער בא־כחו) אויף צו־
חיות און תוקף פון יעדן יחיד פון זיי זאַמענקלייבן די קאַרטלעך במקום
באַזונדער, „איש את רעהו יעזורו"קד, מרכזי, און האַלטן זיי על הסדר צוזא־
וואָרום ער זעט אַז עס זיינען דאָ אַנדערע משתתפים אין דעם ענין מסויים. א.ז.וו. און דעמולט ווערט אויך לייכטער צוציען נאָך משתתפים.
יעדער זאַך (ובפרט גוטע זאַכן) אין סדר העולם — נעמט זיך פון תורהקה. איז פאַרשטאַנדיק אַז מ'דאַרף די הנהגות האמורות אויסנוצן פאַר דברי טוב וקדושה.
אַזוי אויך בנוגע דעם ענין פון „הקהל":
ס'איז כדאי, אַז יעדע קהילה, מוסד חינוך אָדער מוסד בכלל — זאָל אָפּדרוקן קארטלעך (כרסיסים), און זיי אויסטיילן צו די מיטגלידער פון זייער מען.
וואָס דאָס אַלעס האָט די תועלת כנ"ל אַז: א) דער מחליט וועט פילן מער אחריות צו מקיים זיין החלטתו. ב) דורך דעם וועט צוקומען אין אחדות ישראל — אחדות צווישן די אידן וואָס טוען די עבודה פון „הקהל". ג) בשעת איינער זעט אַז אַ סך אַנדערע האָבן זיך פאַרשריבן — וועט עס אים מעודד זיין אין נעמען איינטייל אין דעם אַלעם. ד) ועיקר: דורך דעם וואָס יעדער יחיד פאַרבינדט זיך מיט אַ מקום מרכזי — קען דאָס און עס וועט אים אַרויסהעלפן אין זיינע פעולות אין מקיים זיין דעם „הקהל", טאָמער דאַרף ער (און22די קאַרטלעך איז כדאי מציע זיין — אַז קען ארויסשניידן און אָפּשיקן צו דעם די וואָס ווילן, ערלויבן אַז דער ממונה באַשטימטז מוסד א.ז.וז.
אויף די קאַרטלעך זאָל זיך מיט זיי פאַר־פאַרשטייט זיך, אַז בכדי דאָס טאָן בינדן מזמן לזמן, איין מאָל אַ חודש באופן מסודר, דאַרפן די פאַרשידענע (וכיו"ב), און באַ זיי נאָכפרעגן ווי באַ זיי ארגונים זיך צוזאַמענרעדן.
גייט *) די עבודה פון „הקהל", און צי זיי ולאידך — איז די הצעה גענומען און דאַרפן האָבן הילף, אַן עצה, ווי צו פאַר־ באַגרינדעט אויף דער מצוה פון הקהל
אין תורה שבכתב, און באַגרינדעט אויף טו. זעלבסטפארשטענדלעך, אַז הז־ דעם גודל הענין פון אהבת ישראל און ריזות תשובח — במילא דארף צום אחדות ישראל, וגודל כח הציבור וכו', אַלעם ערשטן יעדער מוסד, קהילה כו' און ליראה את ה' — וואָס דאָס אַלעס אַנהויבן טאָן יעדערער פאַר זיך און זיינען זאַכן וועלכע געהערן און זיינען דורך דעם קען מען לייכטער ווירקן אַז שייך צו אַלע אידן אַן אויסנאָם, אַלע די מענטשן פון דעם קרייז זאָלן אין דעם אידן האָבן די זעלבע תורה, דעם זעלבן איינטייל נעמען.
דערנאָך זיך מצרף זיין מיט אַנדערע נאָר בכדי דאָס דורכפירן בפועל קהילות און מוסדות — וואָס דורך דעם ובהצלחה יותר, דאַרפן זיך צוזאַמענקומט אויך צו אַ תועלת, אַז דאָס איז רעדן. און זיכער וועט מען דערנאָך זיך נאָכמער „ברוב עם", במילא — גיט דאָס מצטרף זיין כנ"ל.
אויך צו עידוד וחיות צו יעדערן באַזונ־יז. ויהי רצון אַז דורך טאָן אין דער, וויסנדיק אַז ער איז אַ טייל פון אַ „הקהל את העם האנשים והנשים והטף",
כולל אויך דורך טאָן אין דעם לויט די אין אַ שכונה וואו עס געפינען זיך אַ אויבנגערעדטע הצעה, ובאופן פון הולך סך אידן — איז כאָטש אַז דאָרטן זיינען ומתפשט ונתגדל און דאָס וועט אַריינפאַראַן פאַרשידענע ארגונים, איז פאַראַן ציען און מאחד זיין אַלס מערער און אַ תועלת אַז זיי זאָלן זיך אַלע מצרף זיין מערער אידן,
זאָל דאָס נאָכמער צואיילן דעם קיום טז. בכדי אריינציען וואָס מער אידן וסיום פון דער הבטחה „ואתם תלוקטו אין דעם ענין (אויך אַזוינע וואָס נעמען לאחד אחד בני ישראל"קז דורך דעם ניט איינטייל אין אַ מוסד אָדער קהילה
כו') — איז כדאי אַז מ'זאָל דאָס מפרסם
23גדול ישובו הנה"י, און מ'וועט אריינ־ כהרף עין*. בשובה ובנחת תושעוןקי
טאַנצן לארצנו הקדושה, בירושלים עיר במהרה בימינו ממש.
הקודש, בביהמ"ק השלישי, ויש לומר —קט מכילתא ופרש" בא יב, מא.
110) ישעי' ל, טו. המשך וככה תרל"ז בסיומו. *24להכלל „פותחין בברכה"ב, כידועג כאשר מסיימים כתיבת ספר־תורה שהתחלת התורה היא באות ב' („ברא־ חדש, ניתוסף (לא רק במספר ספרי
התורה, אלא גם) ענין עיקרי — ספר ונוסף לזה: המשך הקריאה בהספר־ ויש להוסיף, שענין זה הוא תורה (שצריך לקרוא בו ג' פעמיםו הוא, בהדגשה יתירה בסיוס כתיבת ספר— ביום הש"ק, הקריאה שקראו תורה בסמיכות זמן לשמחת־תורה — בשחרית, בפ' נח, והקריאה שיקראו שבו מסיימים כל ישראל את (קריאת) בארב אבר מרד אחר רררת פ אשמת במת א ארם את ראש חודש).
וענין זה נעשה „פתיחה" לשארז ע7 אסחכל מור"תא ברא עלמא", הינו,
שהתחלת ופתיחת כל הענינים היא — בתורה
(ובנדו"ד, סיום כתיבת ספר־תורה), ועד, שאפילו
ענין התשובה (בחודש תשרי, דמיני' אזלינן)
שלמעלה מתורה (שלכן, בכחה לתקן את החסרוזא עבור בית־הכנסת „בית מנחם" בכפר חב"ד בעניני התורה ומצוותי') — נתגלה ונתהווה בפועל
ע" התורה (ראה המשך תער"ב ח"ג ע' א'תח. לקו"שב פתיחת אגרת הראשונה באגה"ק (שבתניא). חי"ח ע' 121. וש"נ).
וראה לקו"ש חכ"ד ע' 641 הערה ד"ה פותחיןח במכ"ש וק"ו מהציווי דבכל יום יהיו בעניך
חדשים* — בנוגע לכל עניז פרטי שבתורה, ועאכו"כג זהר ר"פ ויגש. וראה בהנסמן בלקו"ש שם. בנוגע לכל התורה כולה, ספרתורה שלימה.ד ראה בארוכה מכתב כ"ק מו"ח אדמו"ר —ט בתוך הארון, או מצד הארון (כב' הדעות —
ב"ב יד, א ואילך. פרש"י וילך לא, כו).
5) ובפרט שיום השבת הוא זמן מסוגל לשמחהי ראה גם מנחות ל, א: כתבו — מעלה עליו „וביום שמחתכם אלו השבתות" (ספרי בהעלותך הכתוב כאילו קבלו מהר סיני. — ולהעיר אשר בה"ס
קבלו הלוחות, משא"כ הס"ת שהי' בערבות מואב עלו ורק לאח"ז — מותר לטלטלו למקום אחר, ירדן ירחו. ולהעיר אשר תיכף לאח"ז באה מצות ובנדו"ד — לארץ הקודש (ראה ערוך השולחז או"ח הקהל (וילך שם, ט ואילך).
11) פיוס מרשות" לחתן בראשית.
25המצוות באופן מחודש („בכל יום יהיו בהפסרה דשבת ר"ח.
בעיניך חדשים"יד), ועד לחידוש גם ומזה מובן, שבכל ראש־חודש צ"ל
בעניני העולם, שמים וארץ וכל צבאם חידוש בעבודתם של ישראל, הן
(שהרי „אסתכל באורייתא וברא בעניני התורה ומצוותי', והן בעניני
עלמא"טו), היינו (גם) חידוש בהמשכת הרשות, כיון ש"כל מעשיך יהיו לשם
ברכותיו של הקב"ה בכל המצטרך, בבני שמים"כא ו"בכל דרכיך דעהו"כב, אשר,
חיי ומזונא רויחא, בגשמיות וברוחניות עי"ז נמשך גם חידוש בהמשכת ברכותיו
ויש לומר, שסיום כתיבת ספרתורה חדש נעשה גם הכנה (מעין ודוגמא) לקיום היעודטז „תורה חדשה מאתי תצא", וביחד ע"ז (עי"ז ?) — החידוש בעולם, „השמים החדשים והארץ החדשה אשר אני עושה"יז. ג. והנה, ענין החידוש שבסתורה חדש (בתורה ועי"ז גם בעולם) י"ל שהוא קשור גם עם זמן זה — (שבת) ראש חודש, ופ' נח.
ענינו של ראש חודש הוא — חידוש הלבנה, ודוגמתו בישראל — ש"מונין ללבנה"יח, (מכיון ש)"דומין ללבנה"יט — של הקב"ה, כמ"ש בנוסח דברכת החודש: „יחדשהו הקב"ה עלינו כו'" בכל עניני ברכה, כמו שמפרטם תיכף.
ויש להוסיף, שענין זה הוא בהדגשה יתירה בר"ח מר־חשון — הן בנוגע לחידוש בעבודתם של ישראל, מכיון שעיקר העבודה דכל השנה כולה מתחילה בר"ח מר־חשון, לאחרי סיום חודש תשרי, ה"מרובה במועדות"כג, שאז מתחיל הסדר ד"ויעקב הלך לדרכו"כד בעבודה דכל השנה כולה; והן בנוגע לחידוש בברכותיו של הקב"ה, מכיון שר"ח מר־חשון הוא הראשון שמברכים ישראל בכח ברכתו של הקב"ה לחודש תשרי, „חודש השביעי, שהוא המשובע ומשביע ברוב טוב לכל ישראל על כל26(ביום א' דר"ח) היתה בספרתורה שזה־ויתירה מזה — כמבואר בדרושי עתה נסתיימה כתיבתו, ספתורה חדש חסידות ש"בתיבת נח הי' דוגמת ומעין — שאז מודגש יותר ענין החידוש, הן לע"ל, שהרי בתיבת נח היו כל החיות
וכל הבהמות יחד, ועכ"ז לא עשו רעה
ערשור גר אב עם בש הכל חד אודות התוכן דפ' נח — ענין המבול בתיבה . . מעין לע"ל שלא ירעו ולא — דובר לעילכו שבהכרח לומר שענין ישחיתו בכל הר קדשי"כב, „תיבת נח היא המבול בתורה הוא (ככל עניני התורה) מ"ם סתומה שבפסוקכג להרבה המשרה, תכלית הטוב, ובלשון חז"לכז „רוב ולכן שם ולשלום אין קץ, וגר זאב עם טובה", באופן ש"יכולים לקבל", כמרומז כבש כו'"לד, היינו, שפ' נח קשורה עם גם בפשטות הכתובים והענין: „ויהי תכלית השלימות דלעתיד לבוא.
מ זא מא אא ובפרט ע"פ המבואר בפנימיות התורה אלא) גם על החידוש דלעתיד לבוא, — הפירוש ד"נח נח", „נייחא לעליונים „השמים החדשים והארץ החדשה", ונייחא לתחתונים"לא, היינו, שלימות ענין וכדאיתא במדרשלו על הכתובלז „וערבה
לה' מנחת יהודה וירושלים כימי עולם
גו'", „כימי עולם כימי נח".
25) הום וט" כ"ה אלול. אב"ק אדפו"ר ולפנ"ז — גם החידוש בתורה, „תורה מוהריי"צ ח"ג ס"ע תל ואילך. וש"נ.
26) שיחת שבת בראשית (ב) המשר לשמח"תעל הפסוקלח „בשנת שש מאות שנה
לחיי נח וגו' נבקעו כל מעיינות תהום
רבה ארובות השמים נפתחו' — איתאכט מצד נודל מעלת התשוכה, עד כדי כך, בזהרלט: „ובשית מאה שנין לשתיתאה שאפילו לאחרי גודל הירידה שלא עשו תשובה יתפתחון תרעי דחכמתא לעילא ומבוע במשר ק"* כ שנה שהקב"ה הארד אפו אולי יחזרו דחכמתא לתתא וכו' וסימנך בשנת שש עבנע מבר שרא מבורת מאות שנה לחיי נח וגר", הינו אוב מא דא עא ר
ולהעיר גם מהשייכות דענין התשובה (א) לתורהלב המשך וככה תרל"ז פצ"ה.
— לוחות שניות (וכן שברי לוחות) שניתנו ביוהכ"פ,לג ישעי' ט, ו.
לאחרי ש"סלחתי כדברך" ע" עבודת התשובה, (ב)לד אוה"ת פרשתנו (כרך ג) תרע, א.
ל"ראש חודש" — עניז החידוש, „מוספים כהלכתם",לה ב"ר פרשתנו פ"ל, ח.
36) ויק"ר פ"ז, ד. איכ"ר בסופו. ועוד.
31) ב"ר פרשתנו פ"ל, ה. נתבאר בתו"א רישלח פרשתנו ז, יא.
39) ח"א קיז, א.
27בדורות האחרונים, לאחרי חצות דאלף ספרתורה הו"ע של חידוש בכללות
הששי, „כמ"ש האריז"ל דדוקא בדורות התורה, ע"ד ובדוגמת כללות החידוש
אלו האחרונים מותר ומצוה לגלות זאת דמתן־תורה. וזהו גם תוכן הענין
החכמה"מ, עד לגילוי באופן ד"ית־ ד"הקהל" — „חייבין להכין לבם
פרנסון"מא, הבנה והשגה, כתורת חסידות ולהקשיב אזנם לשמוע באימה ויראה
חב"ד, ובאופן ד"יפוצו מעיינותיך וגילה ברעדה כיום שניתנה בו בסיני . .
חוצה", עד לשלימות ההפצה חוצה כאילו עתה נצסווה בה ומפי הגבורה
וענין זה נעשה הכנה לשלימות הגילוי דפנימיות התורה — „תורה חדשה מאתי תצא", לימוד פנימיות התורה ע"י משיח צדקנו, שאז יקויים היעוד „כי מלאה הארץ דעה את ה' כמים לים מכסים"מב, די"ל, שדוגמת זה הי' גם בזמן המבול, שהעולם כולו הי' מכוסה במים (כמו בהתחלת הבריאה שהי' „כל העולם כולו מים במים"מג), ע"ד ובדוגמת תכלית השלימות ד"כמים לים מכסים" לעתיד לבואמד.
וכאמור, ענין זה הוא בהדגשה יתירה כאשר קורין פ' נח בספרתורה חדש, שאז מודגש ביותר ענין החידוש, בתורה ובעולם, כנ"ל.
ה. ויש לקשר כל האמור לעיל (החידוש דס"ת, דר"ח, ו"עולם חדש" בפ' נח) עם הענין המיוחד דשנה זו — שנת הקהל. שומעה"מו.
ויש להוסיף, שסיום כתיבת הספרתורה הוא בתיבות „לעיני כל ישראל"מז, ע"ד ובדוגמת הענין ד"הקהל את העם האנשים והנשים והטף"ד, שהרי, „כל האותות והמופתים . . היד החזקה . . המורא הגדול אשר עשה משה לעיני כל ישראל"מט, נעשו „לעיני כל ישראל" ממש, אנשים נשים וטף.
ועוד ועיקר: התכלית ד"הקהל" הוא — „ליראה את ה' אלקיכם"נ, וזוהי גם התכלית דכל התורה — „ויצונו ה' לעשות את כל החוקים האלה ליראה את ה' אלקינו"נא.
ו. הקשר ד"ראש חודש" ל"הקהל": ע"פ האמור לעיל (ס"ג) שהענין דר"ח קשור עם החידוש דישראל, „שהם עתידים להתחדש כמותה" — מובן,28החיוב ד"הקהל", „להקהיל" את אלו שיש הימים"נ:
בעניני יהדות, תורה ומצוותי', ע"ד מובן וגם פשוט, שכאשר באי התיבה ודוגמת קריאת פרשיות התורה ראו (בעד ה"צהר", „חלון"לח) מה נעשה ב"הקהל" ע"י ה"מלך", ראש ומנהיג מחוץ לתיבה, ענשם של דור המבול (כמדובר בארוכה בתקופה האחרונה). שלא עשו תשובה — הרי זה פעל את
הענין ד"ליראה את ה'" בתכלית ובהדגשה מיוחדת בר"ח מר־חשון — השלימות.
כי: מצות „הקהל" היתה בביהמ"קנג,
והרי, סיום בנין ביהמ"ק הראשון הי' ומכיון שהמבול הי' במשך „שנה בחודש מרחשון, „בירח בולנד הוא תמימה"נח, הכוללת כל שינויי הזמנים) החודש השמיני כלה הבית"נה. ולא עוד, — הרי הפעולה ד"ליראה את ה'", היא, אלא שגם חנוכת ביהמ"ק השלישי תהי' „כל הימים".
בחודש מר־חשון, כדאיתא במדרשנו ח. ויה"ר שסיום כתיבת הספר־תורה, „משנעשה הבית בירח בול, נעשה נעול והתחלת הקריאה בס"ת זה ג"פ, „בתלת י"ב חודש" עד ש"נפתח בחודש זימני) הוי חזקה"סא — תפעל תוספת מועדות", ומסיים, „וכן מרחשון עתיד חיזוק בכל עניני יהדות, תורה ומצוותי', הקב"ה לשלם לו" — בחנוכת ביהמ"ק כולל ובמיוחד — בהענין ד"הקהל את
העם האנשים והנשים והטף גו' ליראה ז. הקשר דפ' נח — ענין המבול — את ה' אלקיכם כל הימים",
שעי"ז ממהרים ומזרזים עוד יותר את בתיבת נח הי' הענין ד"הקהל" בתכ־ה"הקהל" השלם והעיקרי — „ואתם לית השלימות — לא רק מין המדבר (נח תלוקטו לאחד אחד בני ישראל"סב, „קהלנב ובלשון הכתוב בהפטרה דשבת ר"ח: זרעכם
ושמכם", די"ל, ש"זרעכם" קאי על קטנים, ושמכם"נז וגם מיז הצומח — „מכל אשר יאכל* קאי על גדולים, אנשי שם" (לשון הכתוב — קרח (פרשתנו ו, כא).
ובלשון הכתוב בהפטרה דשבת ר"ח — „שמחו את ירושלים וגילו בה"סה, „והביאו את אחיכם מכל הגוים מנחה לה' . . על הר קדשי ירושלים . . בית ה'"סו, „והי' מידי חודש בחדשו ומידי שבת בשבתו יבוא כל בשר להשתחוות לפני"סז, וכדאיתא במדרשסח „היאך אפשר שיבוא כל בשר בירושלים בכל שבת ובכל חודש . . היאך באים בראש חודש ובשבת מסוף העולם, אלא העבים באים וטוענים אותם מביאים אותם לירושלים . . הוא שהנביא מקלסן מיסט אלה כעב תעופינה".
ט. ויקויים גם הכתוב שהולכים לקרוא (בס"ת החדש) בתפלת מנחה (רעוא דרעוין) — „לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך אל הארץ אשר אראך"ע, די"ל כל זה למעליותא:
„לך לך" — „לך, לעצמך, לשרשך ומקורך"עא, היינו, שכאו"א מישראל שב לשרשו ומקורו, „ישראל וקוב"ה כולא ולמולדתך גו' (לארצו ולמולדתו האמיתית) אל הארץ אשר אראך" — ארץ ישראל בשלימותהעג,
וממשיך בכתוב274) — „והי' ברכה", „ונברכו בך כל משפחות האדמה"עג. י. ו"אין מקרא יוצא מידי פשוטו"עו — שנה טובה ומבורכת בכל הברכות, שכולן נרמזות בר"ת שלהן (ובמילא כלולות) באותיות האל"ףבי"ת:
שנת אורה, שנת בנין ביהמ"ק, שנת גאולה, שנת דיצה, שנת הוד והדר, שנת ועד טוב, שנת זכיות גדולות, שנת חיים טובים וארוכים, שנת טובה מרובה, שנת יעוד טוב, שנת כלכלה, שנת לימוד התורה בהצלחה רבה ומופלגה ב"תורה חדשה מאתי תצא", שנת מרומים, שנת נסים גדולים — „כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות"עז, „נפלאות" גם לגבי הנסים דימי צאתך מארמ"צח, שנת30והפנימית — שתיכף ומיד רוקדים ביחד בימינו ממש.
79) כפס"ד הרמב"ם „הבטיחה תודה . . לעשותפ פע"ח שער השבת ספכ"ד. סידור האריז"ל תשובה . . ומיד הן נגאלין" (הל' תשובה פ"ז ה"ה). כוונת הבדלה ומוצ"ש.
Suggest a fixSent for review
Report a problemNo account needed
Embed on another site
About this page
Details
- Volume
- ה'תשמ"ח, חלק א
- Id
- rh-zg4fnpze