Addenda - sichos and letters 13

365תרו מה

ב"ה, א' אד"ר, תשי"ד

. . . בש"ק הבע"ל פ' תרומה מסדרים סיום משניות מסכת ברכות בקידושא רבא.

וחפץ ה' בידם יצליח, אשר כשם שסיימו משניות אלו כן יתחילו ויסיימו מסכתות אחרות, וימשיכו בלימודם מתוך הרחבת הדעת, אשר אז יקוים פסק רז"ל יגעתי ומצאתי.

ידוע הטעם במה שהתחלת המסכתות היא מסכת ברכות, ובמסכתא זו גופה, בדיני קריאת שמע, שהוא כמו שנאמר ראשית חכמה יראת ה', שזהו ענין קריאת שמע. וכמאמר המשנה ריש פרק שני דברכות, אשר פרשת שמע הוא קבלת עול מלכות שמים ופרשת והי' אם שמוע קבלת עול מצות.

ובזה יש לפרש גם הדיוק, אשר במצות קריאת שמע עצמה ההתחלה היא בדיני קריאת שמע בערבין, בלילה כשהאדם מתחיל בעבודת השי"ת, הרי נמצא הוא עדיין בחשך, הן מצד העולם בכללותו, והעיקר מצד גופו ונפשו הבהמית והטבעית, אשר הם מעלימים ומחשיכים על אור האמת אשר רק ה' אלקים הוא לבדו האמת ואין עוד מלבדו, וכל הנמצאים בשמים וארץ ומה שביניהם, לא נמצאו אלא מאמיתת המצאו, אשר בדרך ממילא מובן שהוא אדון כל הארץ (וכמבואר ברמב"ם הלכות יסוה"ת בתחילתו). ותחילת העבודה במצב כזה הוא לקבל עליו עול מלכות שמים ועול התורה והמצות (בלשון רבינו ישעי' אחרון ז"ל), וכמו שבמתן התורה בכללותה הקדימו ישראל נעשה לנשמע.

וזהו כמו כן הפירוש בביאור הגמרא, אשר לכן מתחלת המשנה בקריאת שמע של ערבית, כברייתו של עולם, כי העולם בכללותו נברא ברישא חשיכא, חשך העלם החיות והאור האלוקי, והדר נהורא, אור עבודת האדם שעל ידי זה מאיר אור האלקי בעולם. וכן הוא גם בחייו של האדם, שהוא נקרא עולם קטן (שבת עז, ב. ד"ה ויקם עדות, בס' המאמרים ה'ש"ת).

366ואל יאמר האדם אשר יש לי זמן להתבונן ולהתייעץ בזה אם להתחיל בעבודה זו אם להמשיך בה וכו' ובכלל הרי זה ענין פרטי שלו ומי יאמר לו מה תעשה.

כי כל אחד ואחת חלק הוא מכללות העולם, ועל כל אחד ואחת מוטל הציווי דפרשת שבוע זה.

ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם, וכדיוק רבותינו ז"ל בתוכו לא נאמר אלא בתוכם, בתוך כל אחד ואחד מישראל.

וכמו שכל יום ויום מחוייב בתפלת השחר וערב והלילה שכנגד תמידים וקטורת תקנום, והקרבת הקרבנות כפשוטם צריכה היתה להיות בבית המקדש הגשמי, הרי בדוגמת זה הקרבת התפלות שבמקום קרבנות צריך להיות במקדש הרוחני, שזהו כל אחד ואחד מישראל ומזה מובן גם כן, אשר כמו שענין המקדש הוא כמשמעו קדושה ועבודת השם שלכן נקרא בית תפלה, עבדו את ה' ביראה ועבודה זו תפילה היא, על דרך זה הוא ג"כ בכללות עבודת האדם, שהוא לדעת ולהודיע, אשר הכל הי' הוה ויהי' בדברו הנה — היסוד לזה היא והתכלית בזה היא, כנ"ל במצות קריאת שמע, יראת שמים וקבלת מלכותו, שזהו תכלית תלמוד תורה וקיום המצות, וכמה שנאמר; ויצונו ה' לעשות את כל החוקים האלה ליראה את ה' אלקינו.

ונאמן הוא הקב"ה לקיים את הבטחתו בסיום כתוב זה: לטוב לנו כל הימים לחיותנו כהיום הזה, וכמבואר במפרשי התורה, לטוב לנו בעולם הזה ובעולם הבא . . .

ב"ה, ג' אדר, ה'תשט"ז

. . . אייער אונטערנעמונג קומט פאַר אין דער צייט פון יאָר ווען מען לייענט די סדרות וואו עס ווערט דערציילט וועגן דעם בויען פון משכן — מקדש, און וועגן דעם אנטייל פון די פרויען אין דער זאַך.

זיכער וועט דער אינהאַלט פון די פרשות התורה נאָכאַמאָל דערמאנען און אונטערשטרייכען די וויכטיקייט פון דער פרוי און טאָכטער אין אַלע פרטים פונם אידישן לעבן — אַלעס געבערין און ווע־ווייזערין.

367וואָרום ווי די תורה דערציילט, זיינען די פרויען געווען די ערשטע צו געבען אַ חלק אין בויען דעם הייליקן אָרט פאַר דער ג־טליכער שכינה, און זיי האָבען זיך אנטזאגט צו נעמען אַ חלק אין דעם גאָלדענעם עגל, וואָס איז געווען דער היפוך דערפון.

אַ באַוואוסטזיניקע אידישע פרוי און טאָכטער, פילט מיט אַן אינערליכן, גט געבענטשטן חוש, וואָס עס איז הייליק און דאַרף געשטיצט ווערן, און וואָס עס איז שעדלעך און דאַרף דערווייטערט ווערן פון אידישן לעבן.

און אין דער איצטיקער צייט, ווען גוטס און שלעכטס, ליכט און פינסטערניש, ווערן אָפט פאַרטוישט, איז, נאָך מער ווי אַלע מאָל אַ לעבנסנויט־ווענדיקייט, אַז אָט דער אינערליכער טליכער חוש פון דער אידישער פרוי און טאָכטער זאָל קומען צום אויסדרוק אין טאָג־טעגליכן לעבן.

אין דעם באַשטייט טאַקע די הויפּט אויפגאַבע פון די פאַרצווייגטע אגודת נשי ובנות חב"ד;

אַרויסצוברענגען די אינערליכע באַוואוסטזיניקייט פון דער אידישער פרוי און טאָכטער און זייער געפיל פון אחריות צו פאַרנעמען זייער אַ ריכטיקן אָרט אין בית ישראל און אַלעס עקרת־הבית.

און שטענדיק צו געדענקען, אַז אין זייערע הענט, אין אַ גרויסע מאָס, ליגט די צוקונפט פון בית ישראל . . .

ב"ה, ראש חודש אדר, ה'תשכ"ח

מיר געפינען זיך אין די טעג ווען מיר לייענען אין דער תורה די פרשיות וואו עס רעדט זיך וועגן בויען דעם משכן.

אַזוי ווי די תורה איז אַ נצחיות'דיגע, זיינען דאָך אירע אָנווייזונגען (תורה מלשון הוראה) אייביג גילטיג. דאָס מיינט, אַז אידן קענען און דאַרפן בויען אַ „משכן" און „מקדש" פאַר דער ג־טלעכער שכינה אין אַלע צייטן און אומעטום וואו אידן געפינען זיך.

די אייביגע גילטיקייט פון דער תורה ווערט בולט אונטערגעשטראָכן פון דעם וואָרט פון אַלטן רבי'ן, בעל התניא והשלחן־ערוך, אַז די סדרה פון דער וואָך האָט אַ שייכות צו די פּאַסירונגען פון דער באַטרעפנדער וואָך.368די שייכות מיט דער יערלעכער אונטערנעמונג פון דער ישיבה ווערט קלאָר ווען מיר באַטראַכטען זיך, אַז די דאָזיגע אונטערנעמונג איז באמת אויך אַן ענין פון „בויען אַ משכן".

די אינערלעכע נקודה פון בויען דעם משכן איז דאָס וואָס אידן האָבן גענומען אַ טייל פון זייער גאָלד, זילבער, און אַנדערע מאַטריעלע זאַכן, און האָבן דערמיט געבויט אַ הייליגען אָרט פאַר דער ג־טלעכער שכינה. אַזוי אַרום האָבן זיי אַראָפּגעבראַכט די שכינה צו רוען צווישן זיי, און צוזאַמען מיט דער שכינה זיינען אַראָפּגעבראַכט געוואָרן די ג־טלעכע ברכות אין אַלע זייערע ענינים, סיי מאַטריעלע און סיי גייסטיגע.

אין היינטיגע צייטן פאַרנעמט די ישיבה דעם אָרט פון דעם „משכך" און „מקדש". די ישיבה, וואו מ'לערנט דעם אויבערשטנ'ס תורה און מ'דאַוונט טעגלעך, מיט כוונה און מסירת־נפש, וואָס תורה און תפלה זיינען דאָך אַנשטאָט קרבנות — איז דער „משכן" פאַר דער ג־טלעכער שכינה, וואָס ברענגט די גטלעכע ברכות פאַר די אַלע וועלכע האָבן אַ חלק אין בויען און אויסהאַלטן דעם דאָזיגען הייליגען מוסד . . .

תצוה

ב"ה, כ"ה אייר, ה'תש"י

. . . ולהעיר עפמש"כ בקהלת יעקב מע' אחותי, אשר אחות ר"ת אפוד חשן תפארת ומל', וכידוע בס' טעהמ"צ להרח"ו (פ' תצוה) ובכ"מ בכתהאריז"ל, אשר אפוד הוא מל' וחושן ז"א.

וי"ל אשר לכן באיפוד דוקא הי' ניכרת התחלת החורבן (הנק' אבילות בדרז"ל) שחסרו או"ת, ולכן לאו דולא יזח החושן מעל האיפוד הוא דוקא בזמן הבית, כי בזמן הגלות הרי נהר יחרב בבית ראשון ויבש בבית שני, וגם בזמן הבית אינו לוקה אלא דרך קלקול, כי זו"נ אין זיווגייהו תדיר. ורס"ג לא מנאו במנין הלאווין כלל (יעויין ביאור פערלא ל"ת ריב) ולכן גם התיקון צ"ל בעיקר במל' בפנימיותה ובחיצוניותה או ביסוד ומל' שזהו ציון וירושלים, וכמו שנת' בלקו"ת במדבר ס, א ושם דברים א, נ . . .