English
ספרייה

לקוטי שיחות

הוספות - שיחות ומכתבים יג

נכתב בידי מכונה ועדיין לא נבדק בידי אדם - הקטעים שלא נבדקו מסומנים.

527חנוכה

מוסג"פ הקונטרס לחנוכה. ויה"ר אשר יאיר בו את כל סביבתו באור תורה ובמאור שבתורה באופן דמוסיף והולך, וכידוע דחנוכה ר"ת ח"נ והלכה כבית הלל, שהוסיף כמה גרים בישראל ע"י הנהגתו.

וכ"ק מו"ח אדמו"ר זצוקללה"ה נבג"מ זי"ע הכ"מ הורה לנו גם בזה את הדרך, לכל אחד ואחת מאתנו, כי במשך ימי חייו חיותו בעלמא דין,

הי' הולך ומדליק את הנרות דבני ובנות ישראל, נר הוי' נשמת אדם,

הי' מוסיף והולך בהדלקתו זו מזמן לזמן ומשנה לשנה,

הדלקתו זו היתה על פתח ביתו (אבל) מבחוץ, כדי שהנרות יאירו את השוק, מקום חשך ואפילה כי שקעה החמה,

ומכבר הבטיחו אותנו רז"ל, אשר ברכה שרוי' בהדלקת נרות זו, ובלבד שיעשה אותה האדם בכונה רצוי' כונה פנימית, וכלשונם:

הנרות לעולם אל מול פני המנורה יאירו וכל הברכות שנתתי לך לברך את בני אינן בטלין לעולם.

בברכת חנוכה שיהי' האור מוסיף הולך

ואור עד נכון היום, הוא יום הגאולה,

(ממכתב חנוכה, ה'תשי"א)

528הוראה לימים אלה ולכל השנה כולה, ובפרט שזכירת יום השבת צ"ל בכל יום, ומעין זה אמחז"ל בנרות חנוכה „שהם לעולם כו' וכן ברכת כהנים כו' נוהגת לעולם" — והרי ברכת כהנים ענינה ופעולתה שכל השנה כולה: יברכך הוי' גו' וישם לך שלום.

מובן ג"כ שהצירוף והאיחוד מודגש ביותר באותם הענינים שהם נמצאים הן בשבת והן בחנוכה, ולכן גם ההוראות הנ"ל מודגשות ביותר בהם,

וענין כזה ה"ה — נר מצוה דשבת ונר מצוה דחנוכה,

ובזה שלשה דברים והוראות: כל אחד מהם בפ"ע, והשלישי — צירופם ואיחודם.

כמו בכל עניני התורה ומצותי' — כמה פרטים ופנים והוראות בנרות הללו, ומהם:

נר שבת ענינו — שלום בית (שלא יכשל בעץ או באבן), נר חנוכה — להראות ולגלות הנס, צירופם — שלום ביתו (ע"י נר שבת) קודם ועדיף מנר חנוכה.

529ומההוראות בזה בעבודת האדם לקונו מדי יום ביומו:

שלא יכשל, חלק העבודה בסור מרע — הוא ע"י שמאיר ביתו (חייו) בנר מצות אלקינו מלך העולם, קבלת עול מלכותו, ולא שסומך על שכלו והבנתו, נר שבת, ש"ביתו" מואר (ובקביעות הוא בנפשו) באמונת חידוש העולם, שהוא חבל המושכת כל יסודי הדת, ובמילא מובן שהוא מחדשו מאין ליש בכל יום תמיד,

להראות ולגלות הנס — שמצאו פך אחד של שמן טהור ולא הי' בו אלא כדי להדליק יום אחד ונתנוהו במנורת המקדש והדליקו ממנו שמונה ימים עד שהשיגו שמן טהור, חלק העבודה בעשה טוב — קיום מצוה בדבר טהור ומותר ומדליק ומאיר והולך — למעלה מהגבלות הטבע, ועשייתו באופן דחנוכת בית־מקדש (פנימית לב כל אחד ואחת מבנ"י, גוי קדוש) מחדש — ועד שישיגו עוד דבר שידליקו ויאיר וכו'.

וזה כל האדם: את האלקים ירא (מצות לא תעשה — סור מרע) ואת מצותיו שמור (מצות עשה — עשה טוב).

וכאשר שתי הפעולות לפניו — שלום ביתו שלא יכשל קודם, וכסדר הכתוב: סור מרע ועשה טוב.

וכמו שהי' ג"כ בימים ההם בזמן הזה, בימי מתתיהו ובניו שפינו את היכלך וטהרו את מקדשך ו(אח"כ) הדליקו נרות בחצרות קדשך.

ויה"ר שיעשה כאו"א, בתוככי כבנ"י, בכהנ"ל ובאופן דמוסיף והולך ואור מיום ליום,

530ויפעול אלקים ישועות בקרב הארץ,

ונזכה בקרוב ממש לראות בחנוכת בית המקדש השלישי ע"י משיח צדקנו.

בברכה

531בכלל, ווי ס'איז אָפט אונטערשטראָכן געוואָרן, איז דער ענין פון אַ יוםטוב באַ אידן ניט נאָר אַ דערמאָנונג וועגן פּאַסירונגען מיט יאָרן און דורות צוריק, נאָר — אַז דער יום־טוב און די מצוות וועלכע זיינען פאַרבונדן מיטן יום־טוב זאָלן אַרויסרופן דעם ריכטיגען אינערלעכן טיפן געפיל ביז צו איבערלעבן די פּאַסירונגען פונדאָסניי, ווי בשעת זיי זיינען פאָרגעקומען, אַז דאָס זאָל גלייך האָבן אַ ווירקונג אויף דער טאטעגלעכער הנהגה, במחשבה, דבור ומעשה — אין דעם טראַכטן, דעם ריידן און דער עיקר — אין דעם טאָן בפּועל ממש.

אין צוגאָב צו דער הוראה כללית פון אַלע ימים טובים, וועלכע זאָגן עדות אַז דער אויבערשטער פירט דעם אידישן פאָלק מיט אַ השגחה פּרטית אין אַלע פּרטים ופּרטי פּרטים און אַז הנה לא ינום ולא יישן שומר ישראל, האָט דאָך יעדער יום־טוב זיינע ספּעציעלע מצוות און ענינים און הוראות.

חנוכה טיילט זיך אויס מיט דער ספּעציעלער מצוה פון הדלקת נר חנוכה, וואָס באַווייזט גלייך אפילו לעיני בשר — אויך פאַר יעדן פאַרבייגייער אין דרויסן, אפילו אַ ניט־איד — אַז באַ אידן ווערט ליכטיק אפילו ווען אין דער וועלט אַרום איז טונקל און פינצטער, ווי דאָס ווערט אונטערשטראָכן דורך צינדן די ליכט משתשקע החמה (נאָך זונאונטערגאַנג) דוקא, ועל פתח ביתו מבחוץ (און באַ דער הויז טיר צום אויסנווייניג).

דערצו קומט צו די נקודה, וואָס איז אויך אַן עיקר, אַז עס ווערט ליכטיג באַ אידן דורכדעם וואָס זיי אַנערקענען, אַז כאָטש מ'איז „חלשים" און „מעטים" אין גשמיות'דיקן זין, שרעקט מען זיך ניט אָפּ פאַר די וועלכע זיינען „גבורים" און „רבים" אין גשמיות און אין חומריות, און מ'שטעלט זיך אָנטקעגן זיי מיט אַ גייסטיגער גבורה און מסירת־נפש וואָס אידן שעפּן פון „תורתך" — דעם אויבערשטנ'ס תורה און פון „חוקי רצונך" — דעם532אויבערשטנ'ס מצוות און חוקים — ווען עס קומט צו אידישקייט, תורה ומצוות.

און אַזוי איז דאָס אין אַלע צייטן — בימים ההם און אויך בזמן הזה. אידן זיינען שטענדיק המעט מכל העמים — אַ קליינע מינדערהייט צווישן אַלע פעלקער — און קענען זיך ניט פאַרמעסטן מיט די אומות העולם בגשמיות; אָבער אין רוחניות איז פּונקט פאַרקערט, און דער גייסטיגער כח פון הקול קול יעקב איז מבטל דעם חומריות'דיקן כח פון הידים ידי עשו, ביז אַז עס ווערט ורב יעבוד צעיר — עשו ווערט אונטערטעניג צו יעקב'ן, און דינט עם. דער נצחון איז ניט נאָר אין רוחניות, נאָר אויך פּשוט אין גשמיות, מסרת גבורים ביד חלשים ורבים ביד מעטים אין פּשוט'ן זין, מיט אַלע תוצאות (רעזולטאַטן) דערפון.

*

און דאָס איז איינע פון די הוראות פון נר חנוכה, אַז בשעת ס'איז אַ מצב פון משתשקע החמה, ובפרט אין דעם חושך כפול ומכופל פון די איצטיגע לעצטע טעג פון גלות (עקבתא דמשיחא) ווערט אַ איד ניט נתפעל פון דעם חושך אין גאַס און מאַכט ליכטיג באַ זיך אינדערהיים מיט נר מצוה ותורה אור, און באַגנוגענט זיך ניט דערמיט נאָר מאַכט עס על פתח ביתו מבחוץ, אַז די וועלט זאָל אויך זען אַז באַ אידן שיינט די ליכטיקייט פון תורה און מצות, פאַרטרייבט די ליכטיקייט די פינצטערניש און עס ווערט מקויים וראו כל עמי הארץ כי שם ה' נקרא עליך ויראו ממך — אַז אַלע פעלקער פון דער וועלט זעען אַז אידן זיינען פאַרבונדן מיטן אויבערשטן, ווערן זיי אָנגעפילט מיט מורא און ווערן אינגאַנצן אונמעכטיק קעגן זיי.

ער דאַרף טאַקע טאָן אויך בדרך הטבע — אָנצינדן אַ ליכט וואָס באַ־533שטייט פון אַ פּתילה (אַ קנייטל) און שמן (אויל) — אָדער ענליכעס — גשמיים, און נאָכמער — די מצוה באַשטייט אין דעם,

אָבער דאָס בריינגט גלייך די איןסוף (אונענדליכע) ליכטיקייט פון דעם אויבערשטן אין ביתו (זיין הויז) און מבחוץ (אין דער דרויסענ'דיקער וועלט) ביז אַז וראו כל עמי הארץ — און אַלע זיי דערזען עס, מיט אַזאַ קלאָרקייט, ליכטיקייט און מעכטיקייט אַז ויראו ממך, אַז אַפילו די ידי עשו איז — אין צוגאָב צו דעם וואָס זיי זיינען ניט שולטות (האָבן קיין מאַכט ניט) איבער אידן ח"ו — ווערן זיי העלפער און דינען די אידן — ורב יעבוד צעיר.

און אַזוי אויך בנוגע צו דער גוי'שקייט און וואָכנדיקייט פון דער וועלט און פון דעם אַרום, אין פּריוואַטן, טאָג־טעגלעכן לעבן, ווערט אַ איד ניט נתפעל פון די אַלע ענינים, ואדרבה ער איז זיי מנצח און פאַרוואַנדלט זיי אין מיטהעלפער, לויטן באַוואוסטן נוסח כל מעשיך (אין עניני חול ורשות) לשם שמים, ובכל דרכיך דעהו, ביז עס ווערט אתהפכא חשוכא לנהורא (די פינצטערניש ווערט פאַרוואַנדלט אין ליכטיקייט).

און צוליב דער ספּעציעלער באַדייטונג, און חביבות פון דער מצוה פון נר חנוכה, איז דער מנהג הפשוט, כלשון הפוסקים, אַז אַלע אידן צינדן די חנוכה ליכט אין אַן אופן פון מהדרין מן המהדרין, מוסיף והולך — צוגעבן נאָך אַ ליכטל און נאָך אַ ליכטל יעדע נאַכט פון חנוכה, כאָטש מ'איז מקיים די מצוה פון נר חנוכה בשלימות דורך איין ליכטל די ערשטע נאַכט, און מיט אַ הוספה און הידור פון צוויי ליכטלעך די צווייטע נאַכט, באַגנוגענט מען זיך נאָך אַלץ ניט דערמיט און מ'איז מוסיף והולך מיט דעם גרעסטן הידור, צו מאַכן אַלץ ליכטיגער און ליכטיגער.

534ויהי רצון אַז יעדער איינער און איינע בתוך כלל ישראל זאָל דורכפירן בפועל די הוראות פון נר חנוכה אין טאטעגלעכן לעבן און דאָר וועט מקרב זיין די פאַרווירקלעכונג פון דער טלעכער נבואה, אַז כאָטש אפילו החושך יכסה ארץ וערפל לאומים, ועליך יזרח ה' גו' — „פינצטערניש באַדעקט די ערד און אַ וואָלקן די פעלקער, אָבער אויף דיר וועט אויפשיינען ג־* און ווי בימים ההם — וואָס הדליקו נרות בחצרות קדשך — וועלן מיר זוכה זיין צו הדלקת הנרות אין בית המקדש השלישי והנצחי, וכלשון הכתוב ויהי בשלם סוכו — וואָס דאָס גייט אויף דעם בית המקדש בירושלים עיר הקודש, בביאת משיח צדקנו יבוא ויגאלנו ויוליכנו קוממיות לארצנו בקרוב ממש.

בכבוד ובברכה צו אַ ליכטיקן יום־טוב

חנוכה און אַ ליכטיקן תמיד.

535והנה כל עניני התורה יש בהם כמה וכמה הוראות, ואעמוד רק על אחדות מהן.

ולראשונה, על דרך האמור שבטפה אחת מהים נשקפת כל השמש כמו בים הגדול, על דרך זה במצוה אחת פרטית משתקפים כמה ענינים כלליים ופרטיים של כללות המצוות בתורה. ענין מעשה המצוות בכלל הוא, כלשון הכתוב, נר מצוה ותורה אור, ובמצות נר חנוכה ענין זה הוא בגלוי גם לעיני בשר, שהרי נרות חנוכה מאירים.

ומענין לענין באותו ענין, שלא מספיק רגש שבלב וגם לא הבנה במוח, ואפילו לא דיבור, אלא צריך לקחת שמן ופתילה וכיוצא בהן — דברים גשמיים, ובכח אדם לעשותם לדבר המאיר אצלו ובסביבתו.

ועוד נקודה בנר חנוכה, שאף על פי שבלילה הראשון עושה כל מה שצריך לעשות על פי התורה על ידי שמדליק נר אחד, ולא עוד אלא שעשה בתכלית השלמות ונקרא „מהדרין מן המהדרין", הרי כשעבר עליו יום אחד, אין זה מספיק לגמרי להשאר במצב של אתמול, אלא צריך להדליק עוד נר אחד ולהוסיף עוד אור. וגם אחרי שהראה שהתקדם למצב נעלה יותר, גם זה לא מספיק לגבי היום שלאחריו וצריך להוסיף עוד נר ואור, וכן הלאה הולך ומוסיף.

ועוד נקודה בזה, שנר חנוכה צריך להעמיד — כלשון חכמינו זכרונם לברכה — על פתח ביתו מבחוץ, או כנהוג גם כן להעמיד בחלון, בכדי שיאיר גם בחוץ וברשות הרבים. שהענין בזה הוא שיהודי לא מסתפק במה שמאיר משתשקע החמה, שעה שהחושך יכסה ארץ גו'.

ולקשר כל האמור במיוחד ובאופן פרטי לכל אנשי הצבא, יחיו, הנמצאים במצב של הכון להגן על עם הקדוש בארץ הקודש מכל אוייב ואורב מבחוץ, יהי רצון שעצם מציאותם על משמרתם, ובפרט כשיעשו מכל ענין גשמי — ענין של רוחניות ואור, הקשור בנר מצוה ותורה אור, אשר אפילו מעט אור דוחה הרבה מן החושך, על אחת כמה וכמה הרבה אור, ומוסיף והולך, הרי האור הולך ובוקע גם בחוץ, עד שלא יעלה על דעת מישהו ולא יהין מישהו להתגרות מלחמה בעם הנאור, כך שימלאו תפקידם באופן שיבוטל החושך אפילו בחוץ ולא יהי' „חשך" לענינים של מריבה ומלחמה, ובלשון נביאנו: לא ישא גוי אל גוי חרב ולא ילמדו עוד מלחמה, יעוד הקשור עם האמור לפניו: בית יעקב לכו ונלכה באור ה'.

בכבוד ובברכה

להצלחה בכל האמור

ולימי חנוכה מאירים ומזהירים

(ממכתב כ"ק אדמו"ר שליט"א)536ב"ה, ט"ו כסלו, חודש הגאולה, ה'תשל"ח

ברוקלין, נ.י.

לכל בני ישראל ובנות ישראל

הנמצאים (לעת עתה) בכלא,

ה' עליהם יחיו

שלום וברכה!

בקשר לימי החנוכה הממשמשים ובאים, אביע איחולי לחנוכה מאיר ושמח, ועוד ועיקר — למילוי משאלות לבבם לטובה בכל,

ועידוד ורמז מיוחד בזה בימי חנוכה, ובהקדמה שכמו שהוא בנוגע לכל החגים והמועדים — הרי כוונתם היא לא רק לשם זכרון, אלא העיקר הוא ללמוד מהם הוראות ממשיות בהנוגע לחיי היום־יום, ולהלן אחת מהן.

כידוע, המצוה המיוחדת לימי החנוכה היא הדלקת נר־חנוכה, שמצותה משתשקע החמה — שלא כנר שבת קודש, שמצותה דוקא קודם שקיעת החמה, וגם לא כנרות בית המקדש שהדלקתם היתה עוד קודם לזה, מבעוד יום.

וההוראה מזה, שכשנמצאים במצב שלאחרי „שקיעת החמה", שעה של אפילה וחושך — כמו שהי' בימים ההם דשעבוד מלכות יון הרשעה — אסור להתייאש ח"ו, אלא אדרבה, צריך להתחזק בבטחון גמור בהשי"ת, שהוא עצם הטוב, ולהאמין אשר החושך אינו אלא לתקופה קצרה לבד, ותיכף אחריו יהי' אור ויראה ויורגש יתרון האור מן החושך, וביתר שאת וביתר עז. וזהו שמדליקים נר חנוכה ובאופן דמוסיף והולך, שרואים גם בעיני בשר — ומראים גם לאחרים, לכל עובר ושב — שאור דוחה את החושך, ואפילו מעט אור דוחה הרבה מן החושך, על אחת כמה וכמה אור הולך ומוסיף, ואם בגשמיות כך, ברוחניות מכל שכן.

והאמור הוא הן בנוגע לעמנו בני ישראל בכלל, ובנוגע לכל אחד ואחת מישראל בפרט. והמסקנא היא שאף על פי שעמנו עדיין במצב של גלות והחושך יכסה ארץ, שעה של „רגשו גויים ולאומים יהגו" גו', אין להתפעל מזה, ואדרבה, להגביר בטחוננו בהשם שומר עמו ישראל אשר לא ינום ולא יישן ויגן על עמו בכל מקום שהם ויצליחם בכל ובאופן דמוסיף והולך ואשר יחיש פעמי משיח צדקנו ונזכה לגאולתנו האמתית והשלימה הקרובה לבוא.

ועל דרך זה בנוגע להפרט, אותם שנמצאים במצב של גלות פרטי — אין מקום לנפילת רוח ויאוש ח"ו, אלא אדרבה, צריך להתחזק בבטחון גמור בבורא עולם ומנהיגו, כי גאולתם הפרטית ממיצר ומעצור — קרובה לבוא.

ובפרט כאשר מוסיפים במילוי רצון השם בחיי היום יום על פי תורתנו ומצוותיו, שמצות נר חנוכה היא אחת מהן, ותוכנה הארת נר השם נשמת537אדם — בנר מצוה ותורה אור, ולהוסיף בזה מיום ליום, עדי יקויים היעוד הנבואי העם ההולכים בחושך (הגלות) יראו אור גדול — אור הגאולה.

בברכה להצלחה ולבשורות טובות

בכל האמור

. . . ולסיים בדבר טוב ומענינא דיומא:

הנה נ"ח מצותה וענינה להאיר בר"ה במקום החושך — ועיין תו"א סד"ה כי אתה נרי שזהו ג"כ וד' יגי' חשכי שבדורותינו עקבתא דמשיחא. והנה חשך ר"ת חמור שור כלב כמ"ש סד"ה נ"ח רמ"ג (נדפס בהתמים ג') שהם גקה"ט חמור קו הימין שור קו השמאל וכלב — עמלק, כמ"ש בד"ה הנ"ל, דעת דקליפה — וזה אפשרי רק ע"י תו"א משא"כ תפלה, וכמשנ"ת בדרושי חנוכה רנ"ט.

והנה מוכח שם שזהו דוקא ע"י נגלה דתורה, תושבע"פ, שהוא במקום המתברר (עי' אגה"ק סי' כ"ו, הקדמת ביאוה"ז, קונ' עה"ח, מכ' (הנדפס בהתמים ג') לאדנ"ע ועוד).

ולולא דמסתפינא לומר דבר חדש הנה לכאורה חלק העבודה דלימוד החסידות יש לו יתרון דזה וזה, כי הוא פני' התורה ונמצא במקום המתברר.

(ממכתב כ' כסלו, תש"ח)

במענה על מכתבו מה' כסלו, נעם לי לקרות בו מפעולותיהם הטובות בהפצת היהדות והחסידות ועניני'. ובודאי לא יסתפק בהנעשה עד עתה, ואדרבה זה יעורר בו תוספת כח ואומץ להוסיף בפעולות אלו, מוסיף והולך, וכהלימוד דימי חנוכה הבע"ל שמוסיפין והולכין ומאירין גם את החוץ וחשכת הלילה, שהרי מצותה משתשקע החמה ועל פתח ביתו מבחוץ.

ולשאלתו אודות זמן הדלקת נר חנוכה, מנהגנו הוא להדליק בין מנחה למעריב (אלא שבאם לא הדליק אז — מדליק לאחר זה).

בודאי גם לעצמו מוסיף בקביעות עתים לתורה בנגלה ובחסידות. והשי"ת יצליחו.

(ממכתב ט"ו כסלו, תשי"ז)

538. . . מחד גיסא נהניתי מתיאורו הפעולות שנעשו בשבועות שעברו, אבל מאידך גיסא נצטערתי לכתבו שכמה זמן לא שיתף פעולה מפני החילוקי דעות ולא רצה להתערב וכו' וכו' — כי מה יועילו כל הטעמים וההסברות (אפילו אם צודקים במילואם) להאיר החושך שבחוצה ואשר בעוה"ר חדר גם לפנים. וגם הפנים דביהכנ"ס ובביהמ"ד, צריך לרפוי (עיין המשך וככה פס"ג ואילך), לתיקון ולשיפור. והיום לעשותם ולא לדבורים ושקו"ט ודו"ד ומו"מ שאינם אלא מצדיקים העדר הפעולה ומגדילים תרדמת הפרט ובמילא גם תרדמת הגלות. ויה"ר אשר ימי הגאולה והנסים הללו יעוררו את כאו"א וכפתגם כ"ק מו"ח אדמו"ר — מען זאָל דערהערען וואָס די ליכטעלעך דערציילען, ויבוא במעשה בפועל, להאיר על פתח ביתו (עד שיאיר גם) מבחוץ. ובאופן דמוסיף והולך.

(ממכתב כ"א כסלו, תשי") ב"ה, נר חמישי דחנוכה, ה'תשי"ד

ברוקלין נ.י.

אל כל קהל עדת ישורון

חובבי ומוקירי תורה ומצוה

ה' עליהם יחיו

שלום רב וברכה מרובה!

די יערליכע פייערונג פון מרכז הישיבות תומכי תמימים ליובאוויטש, וואָס וועט אי"ה פאָרקומען זונטאָג, י"ג שבט, ה'תשי"ד, פארדינט די ערנסטע אויפמערקזאמקייט און גרעסטע הילף פון די ברייטע אידישע קרייזן.

זינט די ליובאוויטשער ישיבה איז געגרינדעט געוואָרן מיט 57 יאָר צוריק דורך כ"ק אדמו"ר מוהרש"ב, און איז מיט 14 יאָר צוריק אויך געפלאנצט געוואָרן אין אמעריקע דורך כ"ק מו"ח אדמו"ר — זצוקללה"ה נבג"מ זי"ע — האָבן זיך די ליובאוויטשער ישיבות דאָ אין לאנד פאנאנדערגעבליט מיט אַן אויסערגעוויינלעכער טלעכער הצלחה. עס איז ניט משער צו זיין די גרויסע ליכטיקייט פון לימוד התורה ביראת* שמים וואָס די ישיבות תומכי תמימים האָבן פאַרשפּרייט און פאַרשפּרייטן במשך פון די אַלע יאַרן, אַדאָנק דעם באַזונדערן כאַראַקטער פון די דאָזיקע ישיבות, וועמענס תלמידים און מחונכים ווערן דערצויגן מיט דעם געפיל פון אחריות צו זיין „נרות להאיר" — אויפצולעבן און פאַרשטאַרקן תורה אידישקייט אַרום זיך.

539ווי די נרות חנוכה, וועלכע מ'צינדט אָן נאָך זון־אונטערגאַנג, וואָס כאָטש זיי זיינען קליין דערשרעקן זיי זיך ניט פאַר דער פינסטערניש און, אדרבה, פון נאַכט צו נאַכט ווערט זייער צאָל גרעסער און די ליכטיקייט שטאַרקער —

אַזוי זיינען די „נרות להאיר" — די תלמידים און מחונכים פון די ליובאוויטשער ישיבות.

און אַזוי ווי די מצוה פון נר חנוכה האָט זיך גענומען דערפון וואָס אידן, זייענדיק ווייניק אין צאָל און שוואך אין פיזישע כוחות, האָבן מיט מסירות נפש מלחמה געהאַלטן געגן דעם צאָל־רייכן, און מעכטיקן שונא, כדי צו קענען ריין און ליכטיק מאַכן דעם בית־המקדש — אַזוי דאַרף יעדער איד, וועמען תורה און מצוות זיינען טייער, ניט דערשרעקן זיך וואָס אין צאָל איז מען אַ מיעוט לגבי אַנדערע און אין געלט איז מען שוואכער פון זיי, און, אדרבה, מיט מסירות נפש קעמפן פאַר דעם אויבערשטנס תורה און מצוות (תורתך, חוקי רצונך). און דאַן העלפט דער אויבערשטער מיט איבערנאַטירלעכע הצלחה, בגשמיות וברוחניות.

די ליובאוויטשער ישיבות, וועלכע דערציען תלמידים אין דעם דאָזיקן גייסט פון מסירות נפש און לימוד התורה ביראת שמים, דאַרפן און מוזן אונטערשטיצט ווערן מיט אַלע כוחות, אין דער גרעסטער מאָס, וואָרום מיט דער ריינער און הייליקער ליכטיקייט פון תורת ה' תמימה ביראת שמים טהורה, ווערט באַלויכטן דער שווערער וועג פון אונזער פאָלק אין גלות, און אידן ווערן אויסגעהיט אין זייער גאַנצקייט,

ביז עס וועט מקויים ווערן דעם אויבערשטנס הבטחה און עס וועט קומען די גאולה השלימה והאמתית, און די מנורה הטהורה וועט ווידער לייכטן אין בית־המקדש, שיבנה על ידי משיח צדקנו במהרה בימינו.

מיט דער ברכה אַז השי"ת זאָל ממלא

זיין משאלות לבבם לטובה און מיר

זאָלן אַלע זוכה זיין להרמת קרן התורה

וקרן ישראל סבא בקרוב ממש540ב"ה, כ' כסלו, ה'תשל"ח

ברוקלין, נ.י.

צו אַלע אַנטיילנעמער אין דעם

יערלעכן דינער פון מרכז הישיבות

תוכי־תמימים ליובאוויטש

ה' עליהם יחיו

שלום וברכה:

אַזוי ווי די הייאָרדיגע יערלעכע מסיבה קומט פאַר צו דער ערשטער חנוכה ליכטל, וועט דאָס זיכער צוגעבן ליכטיקייט צו דער באַדייטונג און וויכטיקייט פון דער אונטערנעמונג.

דער אַלטער רבי, בעל התניא והשלחן־ערוך — וואָס מיר קומען ערשט פון זיין יום הגאולה, י"ט כסלו — דערקלערט דעם ספּעציעלן פאַרבונד פון חנוכה מיט חינוך (תורה־דערציאונג), לויט דעם אָנזאָג חנוך לנער על פי דרכו גו' (דערצי דעם אינגל אויף זיין וועג, אַפילו ווען ער וועט אַלט ווערן וועט ער זיך ניט אָפּקערן דערפון). די נקודה אין דעם איז, אַז חנוכה, וואָס באַצייכנט די באַנייאונג און הייליקונג פון דעם בית־המקדש, דערמאָנט אונז וועגן דעם אינערלעכן מקדש און משכן וואָס איז אין יעדן אידן, ווי דער אויבערשטער האָט אָנגעזאָגט: ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם — בתוך כל אחד ואחת (מ'זאָל פאַר מיר מאַכן אַ מקדש, וועל איך רוען אין זיי — אין יעדן איינעם און איינע פון זיי); וואָס דאָס מיינט, אַז דער בית־המקדש אין איינפאַכן זין איז פאַרבונדן מיט דער אינערלעכער קדושה אין יעדן אידן, וואָס ווערט אַרויסגעבראַכט דורך תורה און מצוות אין טאָ־טעגלעכן לעבן; און נאָכמער — איז אָפּהענגיק דערפון, וואָרום ווען אידן האָבן זיך, ר"ל, דערווייטערט פון תורה און מצוות, האָט דאָס געבראַכט צו דער פאַראומרייניקונג און פאַרשוועכונג פון דעם בית־המקדש, און ווען אידן האָבן זיך דערנעענטערט צו תורה און מצוות מיט מסירת־נפש ממש, האָט דאָס געבראַכט צו חנוכת בית המקדש בימים ההם — און אַזוי איז דאָס אויך בזמן הזה, אַז דער חינוך אין תורה און מצוות פון אַלע אידן וועט ברענגען די גאולה שלימה און בנין בית־המקדש על ידי משיח צדקנו בקרוב ממש.

און דאָס ווערט ספּעציעל אונטערשטראָכן אין דער ספּעציעלער מצוה פון חנוכה — דאָס צינדן די חנוכה ליכט, וואָס דער אינערלעכער אינהאַלט דערפון איז, אַז אידן באַלייכטן זייער טאָ־טעגלעכן לעבן מיט נר מצוה ותורה אור, און אין אַן אופן פון מוסיף והולך, צוגעבן נאָך אַ ליכטעל און נאָך אַ ליכטעל יעדע נאַכט פון חנוכה, כאָטש מ'איז מקיים די מצוה פון נו חנוכה בשלימות מיט איין ליכטל די ערשטע נאַכט, און מיט אַ הוספה און הידור די צווייטע נאַכט, באַגנוגענט מען זיך נאָך אַלץ ניט דערמיט און מ'צינדט אָן מיט אַ ליכטל מער יעדע קומענדיגע נאַכט פון חנוכה. און דערפון איז פאַרשטאַנדיג ווי עס דאַרף זיין אויך אין אַלע ענינים פון תורה און מצוות — מיט אַ הוספה און הידור פון טאָג צו טאָג.

541אין ליכט פון די אויבנדערמאָנטע הוראות, וויל איך האָפן און בין זיכער, אַז אַלע פריינד און שטיצער פון דער צענטראַלער ליובאוויטשער ישיבה וועלן פאַרשטאַרקען זייער שטיצע צו דעם תורה מוסד און דערמעגלעכן אים אויך ווייטער צו פאַרשפּרייטן די ליכטיקייט פון תורה און מצוות, און אין אַ כסדר שטייגענדער מאָס. ובזכות זה וועט השם יתברך זיכער מוסיף זיין אין זיינע ברכות צו יעדן איינעם און איינע מיט זייערע בני־בית שיחיו, בתוך כלל ישראל, ביז אַז עס וועט אויפשיינען די גרויסע ליכטיקייט פון דער גאולה שלימה דורך משיח צדקנו בקרוב ממש.

בכבוד ובברכה להצלחה בכל האמור

און צו אַ ליכטיגען חנוכה

און אַ ליכטיגען תמיד

ב"ה, כ"ף כסלו, ה'תשל"ו

ברוקלין, נ.י.

נשי ובנות חב"ד

סניף:

ה' עליהן תחיינה

ברכה ושלום!

מאשר הנני קבלת המכתבים והדו"ח מהפעולות, ויהי רצון שההצלחה בזה, בעבר — תגדיל החשק לעשות בזה עוד ביתר שאת ובאופן דמוסיף והולך ואור,

ובפרט שזהו מהדגשת ימי החנוכה הבע"ל, וידוע מאמר חכמינו ז"ל „אף הן (הנשים) היו באותו הנס", וכמודגש עוד יותר בפירוש רש"י שם — „שעל ידי אשה הי' הנס". וכמדובר כמה פעמים, ענין ימי החנוכה ונר חנוכה, הנזכרים ונעשים מדי שנה בשנה, אין זה סתם לזכרון, אלא — שהזכרון והמעשה יעוררו את הכוונה והתכלית בזה בהנוגע לחיי היום־יום.

ומההוראות דימי החנוכה, כמודגש בתפלת „ועל הנסים", שאין יהודי מתפעל כלל ממצב של „חלשים" ו"מעטים" (בכמות) כנגד „גבורים" ו"רבים", ואדרבא כיון שהיהודים הם „טהורים וצדיקים ועוסקים בתורתך" מתגברים הם על כל הדברים מבחוץ ומבפנים העלולים להשכיח תורת ה' ומצותי', ועד — לנצחון גמור והדלקת נרות וכו'.

ומההוראות דנר חנוכה — שמדליקים דוקא משתשקע החמה, שעה שהחושך יכסה ארץ וגו', ועל פתח ביתו מבחוץ,

542ולא מסתפקים בנר אחד, ואף שכשמדליק נר אחד בלילה ראשון מקיים המצוה בשלימות והוא בסוג ד"מהדרין מן המהדרין", מוסיף נר ואור בליל שני, וגם לאחרי שהראה שכבר הוסיף, הרי כשעובר עוד יום — גם זה לא תספיק וצריך להוסיף עוד נר ואור, וכן הולך ומוסיף משך שבוע שלם.

וההוראה מובנת, שבכל עניני נר מצוה ותורה אור — ובפרט בתקופתנו זו ובימינו אלה — צריך להתנהג באופן דהולך ומוסיף, להאיר כל אחד ואחת חייהם הם, וגם להאיר את הבית וגם את הרחוב ולהאיר לכל אלה ההולכים בחושך שיראו אור גדול, אור התורה ומצותי', ועד שיאירו גם הם חייהם והנהגתם באור ה', הלוך ומוסיף ואור.

ויהי רצון שכל הפעולות בהאמור, ובפרט מבצע נש"ק ששייכות מיוחדת בזה להאמור, תעשינה מתוך שמחה וטוב לבב (וכן גם מבצע כשרות וטהמש"פ, כמובן),

וזהו גם צנור וכלי שיאירו כל עניניהן גם בגשמיות, בכל המצטרך להן ולבני ביתן שיחיו.

בברכה לימי חנוכה מאירים ולהצלחה

ולבשורות טובות בכל האמור

ב"ה, ערב חנוכה ה'תשכ"ה

ברוקלין, נ. י.

בנות חב"ד

סניף ירושלים ת"ו

ה' עליהן תחיינה

ברכה ושלום!

בודאי אין צורך להסביר להן על דבר פרשת ימי החנוכה הממשמשים ובאים, ובפרט מה שסיפרו חכמינו זכרונם לברכה שגם הנשים היו באותו הנס, ולא עוד אלא שהי' להן חלק חשוב בהנסים והתשועות שבימים ההם בזמן הזה. והרי זכרון הימים ההם הנזכרים ונעשים בזמן הזה צריך לעורר את הרצון וההחלטה ללכת בעקבות הנשים ההן להפיץ אור תורה ונר מצוה ובאופן שמוסיף והולך מוסיף ואור, כהוראת נר חנוכה. ויהי רצון שהתעוררות הימים האלה תאיר ותחדיר את פעולותיהן בכל ימי השנה.

בברכה להצלחה

ולבשורות טובות

543. . . והרי הימים ימי חנוכה, זמן נסים וישועות בגשמיות וברוחניות, ימים טובים בהלל והודאה.

ובסגנון חז"ל: אף הן היו באותו הנס, נשי ובנות ישראל.

והרי בודאי אשר הציווי לזכור פרשת ימים אלו הוא כדי שכל אחד ואחת, מתאים למעמדו ומצבו ומתאים להענינים דימי זכרון אלו, יתעורר ויתחזק בפעולות מסוג אלו שהיו בימים ההם בזמן הזה, ולהוסיף בהן — הלוך והוסיף ואור.

(ממכתב ימי חנוכה, תשכ"ו)

בזה הנני לבקש את כת"ר שי' לערוך התועדות בליל חמישי או בליל שמיני של חנוכה הבע"ל עם תלמידי הישיבה אשר לומדים סדר שלם בדא"ח (ולא רק תניא בלבד) ולחלק לכל אחד מהם דמי חנוכה בשמי — 500 פראנק.

ואם אפשר מה טוב שיהי' במטבע או בניר חדש (להעיר מ"התמים" חלק ו' עמוד צ"ו)

מובן מעצמו אשר הנ"ל יהי' על חשבוני.

ת"ח ת"ח מראש על הטרחה שבזה. ומטובו להודיעני ג"כ את שמות התלמידים שנתן להם דמי חנוכה כנ"ל, בצרוף שם אמם.

(ממכתב י"ב כסלו, תשי"ב)

בנועם קבלתי הידיעה על דבר „חג המילואים" . . .

ויהי רצון שיהי' בהצלחה רבה, להגדיל תורה ולהאדירה . . .

ובודאי . . . כשמו כן הוא, שאיש את רעהו יעזורו במילוי עיקר תפקידם, שהוא לנהל כאו"א את בני קהילתו, וכולם יחד — ברוב יועץ, שיבססו חייהם על יסודי התורה והמצוה בחיי היום־יום ובאופן דמעלין בקודש, ובנוגע למעשה שהוא העיקר.

544ואם בנוגע לכאו"א חל ציווי התורה להעלות בקודש, על אחת כמה וכמה בנוגע לרב, וביתר שאת וביתר עז להעומדים בראש איגודי רבנים.

והרי זהו ג"כ מהוראות הימים הבאים לקראתנו לשלום ולאורה ולשמחה), ימי החנוכה, להיות מוסיף והולך ואור מיום ליום, ולהדליק הנרות משתשקע החמה ועל פתח ביתו (וקהילתו) מבחוץ. והנמשל מובן . . .

(ממכתב י"ד כסלו תשל")

545א. מ'האָט שוין גערעדט כמ"פ אַז נר חמישי דחנוכה טיילט זיך אויס פון די אַנדערע טעג פון חנוכה — כמנהג ישראל (וואָס „תורה הוא"א) אַז דעמולט איז דאָ אַ הוספה מיוחדת אין ענינים טובים לגבי שאר ימי חנוכה, לדוגמא — ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר נשיא דורנו האָט דערציילטב אַז זיין פאָטער (כ"ק אדמו"ר מהורש"ב נ"ע) פלעגט געבן „מעות חנוכה" (בנר רביעי אָדער) בנר חמישי דחנוכה.

צווישן די ענינים המיוחדים וואָס זיינען דאָ אין נר חמישי דחנוכה, איז אויך — וואָס עס איז בכ"ט כסלו, וואָס כ"ט כסלו איז ערב ר"ח (טבת).

וואָס ערב ר"ח ווערט (במנהג ישראל) אָנגערופןג „יום כפור קטן", ד.ה. מעין און בדוגמת יוהכ"פ (וואָס דערפאַר געפינט מען בקצת קהילות אַז בערב ר"ח איז מתענין, מוסיפין תפלות מיוחדות וכו'ד).

ב. נוסף אויף דער מעלה הכללית, פון אַלע ערב ר"ח (וואָס אַלע ווערן זיי אָנגערופן „יום כפור קטן"), איז דאָ אַ מעלה מיוחדת אין ערב ר"ח זה — וואָס ער איז אין ימי חנוכה (נר חמישי דחנוכה), וואָס דעמולט זאָגט מען ניט קיין תחנון וכו'ה.

און אע"פ אַז עס זיינען דאָ נאָך חדשים וואָס אין זייער „ערב" (יום כפור קטן) זאָגט מען ניט קיין תחנון,

[אַזוי ווי ערב ר"ח אייר, וויבאַלד אַז גאַנץ חודש ניסן זאָגט מען ניט קיין תחנוןו, ועד"ז ערב ר"ח חשון, לויט די וואָס זיינען זיך נוהג אַז מ'זאָגט ניט קיין תחנון „עד סוף חודש תשרי"ז, ועד"ז בערב ר"ה (וואָס ער איז אויך ערב ר"ח) וואָס דעמולט זאָגט מען ניט קיין תחנוןח] —

איז אָבער פאַרשטאַנדיק, אַז ס'איז דאָ בזה אַ גדר מיוחד אין ערב ר"ח טבת, וויבאַלד אַז דעמולט איז די שלילת אמירת תחנון פאַרבונדן מיט ימי חנוכה:

דער ניט זאָגן תחנון אין ימי חנוכה, איז פאַרבונדן דערמיט וואָס עס546שטייט אין מגילת תעניתט אַז דעמולט טאָרן ניט זיין קיין ענינים וואָס זיינען היפך השמחה וה(יום) טוב, וואָס בדוגמת זה איז אויך דער ענין פון אמירת תחנון וכיו"ב;

משא"כ בנוגע צו ניט זאָגן תחנון בער"ח אייר (סיום חודש ניסן) און בער"ח חשון (סיום חודש תשרי), ועד"ז בערב ר"ה — וואָס וועגן דערויף ברענגט זיך ניט אין מגילת תענית, עס איז נאָר אַ „מנהג ישראל".

ונוסף לזה:

עס איז דאָ אַ מעלה מיוחדת אין דעם (יום) טוב פון חנוכה אפילו לגבי שאר הימים טובים — וואָרום „כל המועדים בטלין (לע"ל) חוץ מחנוכה ופורים"י (אע"פ אַז די מועדים זיינען מן התורה, און חנוכה איז מדברי סופרים).

וואָס דערפון איז פאַרשטאַנדיק די מעלה מיוחדת פון ערב ר"ח טבת אפילו לגבי די אַנדערע ערבי ר"ח אין וועלכע מ'זאָגט ניט קיין תחנון — וויבאַלד אַז דער ניט זאָגן תחנון בערב ר"ח טבת איז פאַרבונדן מיט דעם יו"ט פון חנוכה, וואָס ער האָט אַ מעלה מיוחדת לגבי שאר הימים טובים, וואָס פון זיי קומט אַרויס דער (מנהג פון) ניט זאָגן תחנון בער"ח אייר וכו'.

ג. דער העדר אמירת תחנון אין (די ערבי ר"ח הנ"ל, ובמיוחד אין) ערב ר"ח טבת (מצד ימי חנוכה) — איז כמובן אַן ענין למעליותא:

עס איז היפך שכל התורה צו זאָגן אַז מצד דערויף וואָס ערב ר"ח טבת פאַלט אויס אין ימי חנוכה, זאָלן דעמולט פעלן די ענינים וואָס ווערן אויפגעטאָן אין אַנדערע ערב ר"ח דורך אמירת תחנון וכיו"ב —

עס איז מוכרח צו זאָגן אַז בערב ר"ח טבת טוען זיך אויך אויף די אַלע ענינים טובים וואָס טוען זיך אויף אין יעדן ערב ר"ח — נאָר דעמולט דאַרף מען ניט אָנקומען צו אמירת תחנון כדי צו אויפטאָן די ענינים וואָס מ'טוט אויף דורך אמירת תחנון וכיו"ב אין אַנדערע ערב ר"ח.

דעם ביאור בזה קען מען זאָגן אויף צוויי אופנים:

א) די ענינים וואָס ווערן אויפגעטאָן ערב ר"ח דורך אמירת תחנון וכיו"ב, ווערן אויפגעטאָן בער"ח טבת (יום כפור קטן) מצד „עיצומו של יום" פון ימי חנוכה (ע"ד ווי מ'זאָגט אויף יוהכ"פיא אַז „עיצומו של יום מכפר"יב), ב) די ענינים ווערן אויפגעטאָן דורך דער עבודה פון אידן אין עניני חנוכה.

547ד. בנוגע צו די צוויי אופנים הנ"ל — איז דאָ אַ מעלה אין יעדערן פון זיי, יש בזה מה שאין בזה:

בשעת מ'זאָגט אַז די ענינים ווערן אויפגעטאָן מצד „עיצומו של יום" (ניט מצד עבודת האדם), איז זיכער אַז זיי ווערן אויפגעטאָן בשלימות, וואָרום דאָס איז אַן ענין וואָס איז ניט תלוי אין מעשה ידי אדם, נאָר עס קומט (מעצמו), מלמעלה,

[ע"ד המדובר וועגן יו"ט של ר"ה שחל להיות בשבת (כבקביעות שנה זו), וואָס דעמולט טוען זיך אויף די ענינים פון תק"ש דורך שבת בעצמויג — וואָס „שבת מקדשא וקיימא"יד (ניט פאַרבונדן מיט עבודת האדם), טוען זיך אויף די ענינים וואָס זיינען פאַרבונדן מיט תק"ש בשלימות, וויבאַלד אַז דאָס איז ניט תלוי אין עבודת האדם (תק"ש), נאָר עס קומט מלמעלה].

און בשעת מ'זאָגט אַז די ענינים ווערן אויפגעטאָן דורך עבודת האדם אין עניני חנוכה — איז דאָ אין דערויף די מעלה פון קב שלו, וואָס „אדם רוצה בקב שלו"טו.

אין דעם ערשטן אופן איז דאָ די מעלה אַז די ענינים ווערן אויפגעטאָן בשלימות — עס פעלט אָבער אין דערויף דער געשמאַק פון „אדם רוצה בקב שלו", וויבאַלד אַז עס ווערט אויפגעטאָן מצד „עיצומו של יום";

און אין דעם צווייטן אופן איז דאָ די מעלה פון „אדם רוצה בקב שלו" — עס איז אָבער ניטאָ די זיכערקייט אַז דאָס ווערט אויפגעטאָן בשלימות, וויבאַלד אַז דאָס איז תלוי אין עבודת האדם.

ה. און וויבאַלד אַז ביידע סברות האָבן אַן אָרט אין שכל והבנה — איז פאַרשטאַנדיק, אַז (זכות וטובת ישראל זאָגט, אַז) בערב ר"ח טבת האָט מען די מעלות פון ביידע ענינים:

די ענינים טובים וואָס ווערן אויפגעטאָן יעדן ער"ח דורך אמירת תחנון וכיו"ב, ווערן אויפגעטאָן בערב ר"ח טבת אַן אמירת תחנון — סיי מצד „עיצומו של יום" פון ימי חנוכה, און סיי מצד דער עבודה פון אידן אין עניני חנוכה — וואָס דעמולט האָט מען די מעלה פון „קב שלו", און מ'האָט אויך די זיכערקייט אַז די ענינים ווערן אויפגעטאָן בשלימות.

ובפרט אַז מ'געפינט זיך אין אַ זמן וואָס מ'דאַרף צוגעבן בזכותם של ישראל, און דער אויבערשטער זוכט אַלע־ערליי וועגן כדי צו מוסיף זיין בברכותיו לעם קרובוטז, אין אַן אופן פון טוב הנראה והנגלה למטה מעשרה טפחים, אין עוה"ז התחתון שאין תחתון למטה ממנויז,

548[וואָס דוקא דאָרטן איז געגעבן געוואָרן כללות התורה ומצוותי', כולל אויך די ענינים פון חנוכהיח] —

דאַרף מען נוצן כדבעייט סיי די ענינים וואָס ווערן אויפגעטאָן מצד „עיצומו של יום", און סיי די ענינים וואָס ווערן אויפגעטאָן מצד דער עבודה פון אידן — כדי מ'זאָל האָבן די זיכערקייט אַז די ענינים ווערן אויפגעטאָן בשלימות, צוזאַמען מיט דער מעלה פון „קב שלו".

ו. וויבאַלד אַז ערב ר"ח ווערט אָנגערופן „יום כפור קטן", איז פאַרשטאַנדיק, אַז דעמולט דאַרף זיין די עבודה בדוגמת יוהכ"פ — וואָס יוהכ"פ איז „זמן תשובה . . והוא קץ מחילה וסליחה לישראל"כ.

וואָס אין ענין התשובה זיינען דאָ צוויי אופנים כלליים (כדלקמן) — דער ערשטער אופן אין עבודת התשובה איז פאַרבונדן מיט אמירת תחנון וכיו"ב, און דעם ענין איז מען שולל בער"ח טבת מצד דעם יו"ט פון חנוכה וואָס איז פאַרבונדן מיט „הלל והודאה"כא (און דאָס ווערט אויפגעטאָן בדרך ממילא — מצד „עיצומו של יום", און מצד דער עבודה פון אידן, כנ"ל בארוכה);

און דער צווייטער אופן אין עבודת התשובה איז ניט פאַרבונדן מיט אמירת תחנון וכיו"ב — איז דער יו"ט און „הלל והודאה" פון חנוכה אים ניט שולל, איז פאַרשטאַנדיק, אַז די עבודה דאַרף זיין אויך בער"ח טבת.

ז. והביאור בזה:

דער אַלטער רבי איז מבאר אין אגה"תכב, אַז אין תשובה איז דאָ תשובה תתאה און תשובה עילאה.

דער ענין פון תשובה תתאה איז פאַרבונדן דערמיט וואָס ער איז זיך מתבונן אין די ענינים בלתי רצויים וואָס ער האָט געטאָן, און ער האָט חרטה אויף דערויף וכו', וואָס די עבודה איז פאַרבונדן מיט „לב נשבר ונדכה"כג.

און לאחרי ההקדמה פון תשובה תתאה, קומט תשובה עילאה, וואָס די עבודה פון תשו"ע איז „בשמחה רבה", ווי עס שטייטכד „תשמיעני ששון ושמחה"כה.

549בלשון הנגלה (והרגיל) איז עס (ע"ד) הענין פון חרטה על העבר, און קבלה טובה על להבא — וואָס די צוויי ענינים זיינען בדוגמת תשובה תתאה און תשובה עילאה:

חרטה על העבר איז אַ תנועה פון מרירות און „לב נשבר ונדכה", און קבלה טובה על להבא איז אַ תנועה פון שמחה: ער איז מקבל אויף זיך (עול מלכות שמים) אַז ער וועט דינען דעם אויבערשטן כמצווה „ואהבת את ה' אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך"כו, איז פאַרשטאַנדיק אַז דאָס איז אין אַן אופן פון שמחהכז, ואדרבה: אַ שמחה גדולה ביותרכח.

עפ"ז איז פאַרשטאַנדיק, אַז ווען עס קומט ער"ח טבת, איז וויבאַלד אַז „תורת אמת" (וואָס זי איז אויך „תורת חיים" — אַ הוראהכט בחיים) זאָגט אַז דעמולט איז ניטאָ דער ענין פון אמירת תחנון — האָט דעמולט אַ איד (שוין) ניט צוטאָן מיט דער עבודה פון תשובה תתאה און חרטה על העבר, וואָרום בנוגע צו אַלע ענינים בלתי רצויים האָט ער שוין פריער אויפגעטאָן באַ זיך דעם „אעביר מן הארץ"ל בשלימות מצד דעם ענין פון חנוכה (מצד „עיצומו של יום", און מצד דער עבודה פון אידן, כנ"ל בארוכה);

אָבער דער ענין פון תשובה עילאה און קבלה טובה על להבא, שטייט בתקפו אויך בערב ר"ח טבת — וויבאַלד אַז די עבודה פון תשובה עילאה איז „בשמחה רבה".

ואדרבה: וויבאַלד אַז דעמולט דאַרף ער ניט פאַנאַנדערטיילן זיין עבודת התשובה אין צוויי חלקים פון תשו"ת און תשו"ע, חרטה על העבר וקבלה טובה על להבא (וויבאַלד אַז דער ענין פון תשו"ת איז שוין אויפגעטאָן) — איז פאַרשטאַנדיק, אַז ער וואַרפט זיך אינגאַנצן אַריין („בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך") אין דער עבודה פון תשו"ע און קבלה טובה על להבא.

ח. ע"פ האמור לעיל איז פאַרשטאַנדיק, אַז ווען עס קומט דער טאָג פון ערב ר"ח טבת, דאַרף אַ איד מוסיף זיין ביתר שאת וביתר עוז אין דער עבודה פון תשובה עילאה:

אָנהויבנדיק מיט אַ הוספה ביתר שאת וביתר עוז אין לימוד התורה, ווי דער אַלטער רבי איז מבאר אין אגה"תלא אַז תשו"ע איז פאַרבונדן מיט לימוד התורהלב.

550און דער לימוד איז אין אַן אופן וואָס איז מביא לידי מעשהלג — אַז דערפון קומט אַרויס דער הידור אין כללות קיום המצוות, ובפרט אין מצות הצדקהלד, וואָס זי איז כללות כל המצוותלה, ביז אין אַן אופן פון „מהדרין מן המהדרין",

וואָס דער ענין פון „מהדרין מן המהדרין" שטייט בהדגשה מיוחדת אין ימי חנוכה — וויבאַלד אַז דעמולט ווערט די הנהגה פון „מהדרין מן המהדרין" אַ „מנהג פשוט" באַ יעדער אידןלו.

און דערפון קומט דאָס אויך אין דער עבודה מיט עניני הרשות — אַז עס זאָל זיין אין אַן אופן פון „כל מעשיך יהיו לשם שמים", ביז — „בכל דרכיך דעהו"לז.

און די עבודה בכל הנ"ל דאַרף געטאָן ווערן בשמחה גדולה ביותר, וויבאַלד אַז כללות העבודה פון תשו"ע איז „בשמחה רבה".

ט. כמדובר כמ"פ אַז „המעשה הוא העיקר"לח — דאַרף דאָס אַראָפּקומען אין מעשה בפועל:

יעדערער זאָל מחליט זיין ומיד (ובמילא — ומידלט הן נגאלין) צו מוסיף זיין סיי בכמות און סיי באיכות אין לימוד התורה, נגלה און חסידות, און מוסיף זיין אין קיום המצוות בהידור, ובפרט אין מצות הצדקה וואָס איז כללות כל המצוות, אין אַן אופן פון „מהדרין מן המהדרין".

און אַראָפּטראָגן דאָס בפועל גלייך לאחרי ההתוועדות — סיי בנוגע צו לימוד התורה, נגלה און חסידות, און סיי בנוגע צו קיום המצוות, ובפרט מצות הצדקה.

[אע"פ אַז בנוגע צו נתינת צדקה בלילה איז דאָ אַ גאַנצע שקו"טמ — האָט מען דאָך גערעדט כמ"פ אַז בשעת עס קומט ניט אָן צום עני בלילה (וויבאַלד אַז מ'לייגט דאָס אַריין אין דער צדקה־פּושקע אָדער מ'גיט דאָס צום גזבר של צדקה), י"ל אַז דאָס הייסט ניט אַז נתינת הצדקה איז געווען בלילה].

551און מ'מיינט טאַקע יעדערן און יעדערע — סיי „את אשר ישנו פה", און סיי „את אשר איננו פה", ער הערט אָבער דאָס וואָס עס רעדט זיך, און ס'איז קיין נפק"מ ניט צו וועלכן סוג אידן ער געהערט — „מחבבי תורתנו הק', שומרי מצוה", ביז „גם את אשר בשם ישראל יכונה"מא, פון „ראשיכם שבטיכם", ביז „חוטב עציך ושואב מימיך"מב.

און מ'איז ניט יוצא דערמיט וואָס מ'פאַרנעמט זיך מיט „מבצע חנוכה", און מ'זעט אַז ביי אַ צווייטן אידן זאָל זיין דער ענין פון שמחה של מצוהמג —

נאָר צום אַלעם ערשטן דאַרף זיין „קשוט עצמך"מד — אַז ביי אים אַליין זאָל צוקומען אַ הוספה ביתר שאת וביתר עוז אין לימוד התורה וקיום המצוות.

און זיין עבודה בנוגע לעצמו דאַרף זיין אין אַן אופן אַז „בשבילי נברא העולם"מה, ד.ה. אַז די גאַנצע וועלט האַלט זיך אויף זיין עבודה און אויף זיינע פעולות — כמדובר כמ"פ וועגן דעם פס"ד הרמב"םמו אַז דורך אַ „מצוה אחת" (במעשה, בדיבור, און אפילו במחשבה) איז „הכריע את עצמו ואת כל העולם כולו לכף זכות, וגרם לו ולהם תשועה והצלה".

י. און דורך דערויף וואָס מ'וועט מוסיף זיין אין לימוד התורה און אין קיום המצוות בהידור, ובפרט אין מצות הצדקה (כללות כל המצוות) — וועט זיין דער קיום פון „ציון במשפט תפדה ושבי' בצדקה"מז, וואָס „משפט" איז „הלכתא", לימוד ההלכות שבתורהמח, און „ושבי' בצדקה" — קיום מצות צדקה, וואָס זי איז כללות כל המצוות.

און נאָך זייענדיק אין גלות וועט זיין דער ענין פון „והוי' יגי' חשכי"מט (נוסף אויף דעם ענין פון „אתה נרי הוי'"מט), ווי חסידותנ טייטשט אָפּ אַז עס זיינען דאָ צוויי שמות הוי' (וואָס זיינען די התחלה פון די י"ג מדה"ר) און „והוי'" (בתוספות וא"ו) — איז הוי' דלעילא, דער שם הוי' שלמעלה מהשתלשלות ולמעלה מכל מדידה והגבלה —

552וואָס ער פּועל'ט דעם „יגי' חשכי", אַז דער חושך אַליין ווערט נתהפך לאור — „יגי' חשכי", דער חושך אַליין איז מאירנא.

יא. ויה"ר אַז ס'זאָל זיין אַ פריילעכער חנוכה, און אַ פריילעכע עבודה אין לימוד התורה וקיום מצוותי', און עס זאָל אַראָפּקומען אין אַ פריילעכן המשך אויך אין דער עבודה מיט עניני הרשות —

ביז צו „שמחת עולם על ראשם"נב, די אייביקע שמחה וואָס וועט זיין בקרוב ממש בביאת משיח צדקנו.

און עס זאָל זיין „טועמי' חיים זכו" — נאָך זייענדיק אין די לעצטע רגעים פון גלות וועט מען טועם זיין „מכל תבשיל ותבשיל"נג וואָס וועט זיין לע"ל.

און גיין מקבל זיין פני משיח צדקנו מיט אַ ריקוד של שמחה, און טאַנצנדיקערהייט גיין צוזאַמען מיט אים אין ארצנו הקדושה, „ארץ אשר גו' עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה"נד,

ביז — אין ירושלים עיה"ק, וואָס זי ווערט אָנגערופן „יפה נוף משוש כל הארץ"נה — די שמחה פון דער גאַנצער וועלט,

ביז — אין דעם ביהמ"ק, וואָס דאָרטן איז דער מקור השמחה והאורה בכל העולם כולו.

און ס'זאָל זיין בעגלא דידן ממש.

(משיחות נר ה' דחנוכה, אור לכ"ט כסלו, ה'תש"מ)

הצעת תיקוןנשלח לבדיקה
השינוי יופיע אחרי שאחראי האוסף יאשרו. כל גרסה נשמרת בהיסטוריה.
דיווח על בעיהבלי חשבון
מה לא בסדר?
מה לא בסדר?
הדיווח גלוי לכולם באתר (בלי שמכם), חוץ מדיווח על זכויות יוצרים או תוכן פוגע. אל תכתבו כאן פרטים אישיים. או פתחו דיווח מלא, עם כותרת ותיוגים
הטמעה באתר אחר
על הדף

פרטים

מזהה
rh-h4v7zv0f

עותקים

פעילות אחרונה

#189 Likkutei Sichos vol 15: machine reading · אושרה
#131 Likkutei Sichos vol 15: machine reading · נסגרה

מקורות