Text

¶1מימוד התורה איז דאך אנגענומען, אז די העכסטע דרגא וואס קען אין דערויף זיין איז דאס מימוד התורה משמעה,

¶2ווי אזוי זאגט מען דאך אויך אין שיחות השחר, אז מ'ווילט דאך אז מ'זאל זיין פון מוטה תורתך אין א פיינעם אופן אז ס'זאל זיין דער מימוד התורה משמעה, וואס דער פירוש הפשוט אין דערויף איז דאך?

¶3משמעה גייט אז דער תורה גופא ס'איז מערניט ווי ס'איז ניט דער תורה אליין, און ער זוכט ניט קיין ווייטער-דיקע תכליתא מן אים.

¶4וואס דערפי איז דאך אבער ניט.

¶5פסק' איז דאך אבער אירער אין סך שעת, אז שכל השיני הלכות שכל יום מובט זיך ניט ”שהוא בן עולם הבא”, איז פארענדיקן זיך תורה שבעל זה, אז

¶6דערפי וואס פסק'ענען פון משנה עליין האט דאך אויף דערויף די גמרא אין סדר, אז זיי ווערן אנגערופן אברי עולם, במילא מוזן וחגן משנה ליד גמרא איז דאס האט פון גמרא פארענדיקשטן אין אן ענין פון 'שונה הלכות' פון דעם יום, וואס דאס איז דאך דוקא א הלכה פסוקית,

¶7ניט דער ענין פון פלפון דאורייתא און ווי רשי איז מפרש אויף א נאר וואס דאס איז הלכות, וואס דאס איז ניט דער ענין פון פלפון מדשחרה מטרנא נאר וויסן פשוט אין דין ווי דער דין איז.

¶8מתיורה, מפרט אין מעלת הדבר פון גילות התורה בשמה לשם התורה, וואו סטראגט זיך מער אויס תורה טראגט זיך דאס אויס אין דעם שעתמא וטריא שבתורה, אין די הלני והצלוי שבזה, אבער ניט אין דער הלכה קצוקית,

¶9ווארום בשעת ער לערנט א הלכה סוקות שטייט ניט אין סתמא דביאוריהו א תנאי, אז ער דארף דאס לערנען מיט דעם חמידי הסברות, פארווארט דער דין איז אזוי?

¶10דאס וואס סתמא דביאוריהו זאגט, אז אויב ער לערנט בכל יום א הלכה, איז דאס איז ”שוין מובטח שהוא בן עולם הבא”, און דערמיט איז מען חותם, אז דאס איז דער גמרא און תורה דערפארשמרא מיט א ה', דאס איז דער אמת, די פון תורה שבאלפה, אז לאחד יפלות אתיל איז צו וואס קומט מען?

¶11אז ס'דארף זיין דער ענין פון הלכה פסוקה, נאר דעת ”את המעשה אשר יעשן” און דוקא דורך דערויף פון ניט ”שהוא בן עולם הבא”.

¶12ס'איז שוין מוכרח ניט נאר ניט פאר דעם סיום אז תורה שבאלפה אליין, דארף אזוי איז שוין מוכרח פון דער הלכה,

¶13ווי אפשר ועשבתו על ידי אחרים איז אט דעמאלט איז מען וואלפל די תורה כדי צו טאן די מצוה איז דאך א סימן, אז ס'איז דאך מבטל א ”דבר קטן” צוליב ווארן, און ניט להורא.

¶14וואס דאס איז די מאמרה און די המשכה, אז דער ענין גופא איז, אז בשעת מ'דארף ברענגען א ראי' אפט דער מאמרה פון תורה זאגט מען, אז גדול תלמוד און וואס איז דער מאמרה?

¶15כתך טעמא אז דערויף איז? שמביא לגי מעשה זעט מען דאך, אז וואס איז די מאמר פון תורה, וואס דוקא מצד דערויף איז ישקונה כנגד כל המצוות וקדומה בכולם וואס דערנאך איז מען געברענגט כלידי מעשה וואס דערמיט איז פארשטאנדיק, פארוואס מ'איז מבטל תורה כדי מקיים מצוות שיהי אפשר ועצאתי הרידי אחרים,

¶16און דאס לוז ניט זיין דוקא אין די מצוה חבורה שבחבורות, שקענען אפילו עס וועט זיין כמה שבכמה איז דער גדר אין דערויף איז, צי דער האט אפגעטאן ווערן דורך אן אנדערן, צי מער קיין אחרש, א פוץ אים איז ניטא וואס קענער ער זאל דאס טאן.

¶17איז דער ביאור אין דערויף איז, אז בשעת מ'זאגט, אז אין מערות 'לימוד התורה' איז דער העכסטער וואס קען אין דערויף איז דאס דער 'לימוד התורה' לשמה איז דאס איז רעדט דאס ווי מצד אורה, איז אין תורה גופא קען זיין כמה איז אפילו אין א חד הלוי טוב שבתורה,

¶18וואס דאס איז די חיזוקות שלא לשמעה, וואס תוספות איז מחלך, וואס ס'איז דא דער דמי היותר ממוחה וואס דאס איז על מנת לי תנקב און דערנאך איז דא ניט אזוי על מנת לי תנקב רב וואס די אלע דמיות וואס ס'איז דא אין שלא

¶19לשמעה, דערנאך איז דא דער 'לימוד התורה' סתם, און דערנאך איז דא דער 'לימוד התורה' לשמעה, און אין דערויף קופא איז אויך דא כמה תלקות, ביז די תלקות, וואס אויף איר סטייט, אז דוד מלכא איז אז מ'איז ”מחבר תורה שלמעלה” ומצום שפריחו וואס דאס איז אויך כמו שם התורה, אבער דורך זיין אימוד האט ער מוסיף געווען א תוצה תנפילה אין די תורה שלמעלה.

¶20מ'איז אבער אלץ גערעדט געווארן ומצד התורה, ס'איז דאך אבער דא דער אדם הלייבט תורה, און דערנאך איז דא דער ענין וואס תורה דארף אויסטאן, און דער עיקר ס'איז דא דער מושן התורה.

¶21בשעת מ'לערנט תורה משמח, דאס הייסט אז מ'האלט בא תורה, גייט מען אזוי הויך ביז וואנענט תורה מצד עצמה קען גיין.

¶22ביז וואנענט קען גיין תורה?

¶23דעכא ריישא מבושיו יחא כולהו חס אבער אף על פי כן, בשעת ס'קומט למעלה למעלה, אין דעם אופן איז דעמאלט זאגט ער אין מדרש, אז ששה דבעים אדער אז אין הורדות ששה דבעים 'קדמו לעולם' און דארטן רעכנט ער תורה אין נשמות ישראל, און דערנאך פרעגט ער מי קדם ומי?

¶24און ער זאגט אויף דערויף, אז מחשתן של 'ישראל קדמו' לך זבר אפילו פאר תורה אויך.

¶25איז דאך די ראי' דערפון, אז מרשבתן של ישראל זיך הייסט נשמתם של ישראל שעוה במחשבה שטייען די שטאגסן העכער ווי תורה שטייט זיי זיינען קדמו לתורה, דאס איז דאך ניט א קדימה אין זמן, דארט איז דאך נאך קודם שנברא הזמן, נאר לדעת דאס איז א קדימה אין מעלה, דאס איז א קדימה וואס איז דער סיבה און וואס איז דער מסומר.

¶26איז וויבאלד אז ס'שטייט אין תורה צמדערן בני ישראל און צמד בני ישראל איז וואס האט דאס געמאכט, אז ס'זאל ווערן דער סיבור וואס דאס איז תורה?

¶27האט דאס געמאכט דאס וואס זיי זיינען פריער דא בני ישראל וואס זיי זיינען מקבלי התורה.

¶28דאס הייסט, אז אבדימי איז דא למעלה, וואס דאס נעמט זיך אבדימי אין וואס אין סיבור, אין מסוה?

¶29אין משתן של ישראל קדמה לתורה.

¶30איז הן אמת, אז אין 'לימוד התורה' מצד תורה אליין איז דער העכסטער אופן וואס ס'קען זיין, איז דאך לימוד תורה נשמה באופן היצר נענה, ביז וואנענט וואס כולל דערויף איז ער מחבר תורה של לילה אין קודשא בריך הוא, אבער דאס איז אלץ ביז וואנענט תורה גייט, איז דאך אויך כדמה לאורה.

¶31מ'קען דאך אבער גיין, בנורה מוז מען דאך גיין, העכער דערפון, ביז וואנענט אין השבתון של ישראל, וואס דאס איז דאך למער מלך בבלתו ישובו שם וואס דאס איז כתבו לכל דבר אפילו מצד תורה אויך.

¶32וואס דערנעמט דארטן?

¶33דערנעמט דארטן ניט אן ענין פון וויללוד השגה והבנה אליין, דארטן דערנעמט די הלכה פסוקה, אז ער חתם"ט, ווי ס'האט דאך גערעדט אין מאמר וואס פון תנא כבי ריהו אל תבוא תבוא ואל תהור טהור און ער מאכט די מחיתות צווישן דעם ”רשות היחיד מיטן רשות הרבים”,

¶34וואס במילא איז ער מדמוהו בכתיקי הקדשים ווען מ'איז אפגעטיילט דאס איז א באזונדערע ענין און דאס איז א באזונדערע ענין, בפרט ער מאכט פון על חתושה המשרה לו ית ברש.

¶35וואס וואס בשטייט דא דער בערער?

¶36דא בשטייט דער בערער, אז בשעת מ'נעמט א 'דבר גשמי', אדער אפילו א דבר חווי, וואס לכאורה האט דאך דאס קיין שייכות ניט מיט רוחניות, על אחת כמה וכמה, אפילו מיט רוחניות פון שכל, מיט רוחניות פון שכל לדושים, ווען ער רעדט נאך אז ס'האט ניט קיין שייכות בפידושים, און רוחניות פון נפש אלקים,

¶37על אחת כמה וכמה אז דאס איז קיין שייכות מידי תפקיד פון תורה, און אט דעם 'דבר גשמי' און אפילו דבר חומרי מאכט מען א דירה לו יתברך, אז מ'איז ממלא דעם אויבערשטנ'ס עצן, וואס צוליב דעם מירי העצן האט דער אויבערשטער מבזמיז געווען אצרותם און האט געגעבן חורתו לים ישראל.

¶38און אט דאס איז וואס ער זאגט, אז דער תקמית הכוונה איז, אז חלת תורה שבעל פה איז, אז אחירה בשעת מ'האלף החושך וואס דאס איז דאך דער עונין פון מארבין, איז דאך דער וואס ס'איז חושך מ'זעט ניט וואס מ'וועט, ס'איז ניט ניכר רופני,

¶39ניט ניט ניקר רדושה, ס'איז ניט ניכר קיין ענין פון א זכות און א בעירה, ער זעט מערניט ווי א פינטסטערקייש ארום איז, און מ'זאגט אים אן, אז זיין אופן איז צוליב ותיר יחדיו בשבתו למטה כדי ער זאל דארטן מנהף אט אים ערבי ן, ניט אים ערבית, אין דער פינטסטערקייט זאל ער גיין און כורא-זיין,

¶40ער זאל רופן ”שמע אתה תיר שמע ישראל הוי' רקיגו הוי' חד” און ס'שטייט דאך אין מדמה עמוקות נאך פריער אין יתונה זהר, אז שמעי איז על השתיבות סיום אן אין ביניכם.

¶41דערפון איז זיך אריין אויף צוויי ענינים הכיים.

¶42דערפון איז א הוכחה, אז דערויף געפינט ער זיך געפינט ער זיך אין א נומק תחת, בא א ראי' מ'דארף אים הייסן, אז דאס וואס מרום איז דארף מען אויפהויבן די אויבן, און מער ווי מיט ראי' אליין, געפינט ער זיך געזאגט, מיט איינע הענטים, מיט די פיס, קען אהינצו ניט צוקומען.

¶43מערניט וואס מיט א קוק קען ער דאס זען, וואס ראי איז עט דאס בא אין ערכי בבלי וכי,' לאידך גיט איז האבן ער דא קען א הוכחה, אז אויב ער וועט נאר אויפהויבן די אויבן און וועט ווערן קוקן, וועט ווערן דעמאלט דער זען די מרים,

¶44וואס אויף דערויף זאגט ער דעם זהר אז מרים ארטיקי קדישא איבער אז ער וועט דער זען די תכלית השלילה, די תכלית ועילוי וואס מ'קען קרעדן אין מקורות מיט אים.

¶45און וואו דארף ער דאך זיך אויסן וואס די הכרדים אפילו, אז ווי געפינען געפינט זיך זיך אין א אילק תחתיד, און ס'איז אויף יעדערן דער ציווי, אז דעם זאל זיין שמה, דער סיום מרום עיניכם און דעמאלט וועט זיין דער וראו ומברא אורה איז ליגט דאס אויף יעדערן בשעת אז מ'דארף דערפינקט זיין אים, און וואס פאר אן אופן איז דאס?

¶46איז אויב אפילו ער איז ניט קיין בעל-שכל, ער האט קיין שעשות ניט צו שעפן מיט ארי' שבתורה, ווארום ער איז דאך יוצא מיט פסוק שמ א די גמרא זאגט אין מנחות, אז וענם הארץ איז יוצא מיט דעם פסוק שמ א אליין, איז אט דאס איז זאגט מען אים, אז מיט אט דעם פסוק וואס מער צו תורה דאס איז זיין פארפונדן מיט תורה וואס דער קען זיין די כהנים ושמע אבער אט דאס איז א הלכה פסוקה אן 'הבנה והשגה'.

¶47אז הוי' אלקינו ווי דער אלטער רבי האט געטייטש, אז שמעי ישראל אז יעדער איד הערט זיך איין, אז הוי' אלקינו כחנו וזייתנו און אז הוי' אחד איז דאס איז די הלכה פסוקה וואס איז איר ממשיך בערבית, און דערמיט הויבט מען אן נאכאמאל פון דערנאך דעם 'לימוד התורה' שבעל פה,

¶48און דא וואו מ'איז אין מוסיף, אז פון אט דעם לימוד וואס מ'הויבט אן ווי איינער טייטשע, ווי די מדריטשע מעגיד"ע שני די רבי'ן האט געטייטשט דעם אלטן רבי'ן, אז ווי איינער טייטשען איז דער טייטשער פון לשון אימה ”ויראה ורתת וזיע” אז דאס איז די התחלה, ווי אז מ'הויבט אן לערנען תורה און דערפאר הויבט זיך דאס אן,

¶49ניט גאנץ אויף די ועל זה איז אט דאס איז א הסתר בשעת מ'גייט-צו מיט אן ענין פון 'קבלת עול', וואס דארט איז דאך דער ענין פון מסירות-נפש, וואס דאס נעמאלט סקיקט מען אויס, אז ס'איז דאך די הלכה פסוקה, אז הוי' אלקינו הוי' כר ווערט זי אויסגעהויבן,

¶50בערבית, בשעת אויפן חף איז דאך פינקסטער.

¶51און דאך יענט איז דערנאך פועל, אז בשעת ס'איז דא אט די כהנים, דאס הייסט כהנים שרייבט דער רמב"ם אין סך הלכות שמיטה ויואל,

¶52אז דאס איז ניט נאר כהנים לבדו שאין בביא רבארן ער קען ער נעמט דאך אשר נתרא בביו ורוחו אז ער זאל לעמוד לשרת ופני הוי און וועט האבן צו תמיד הטעצמו מיט ענינים גשמיים מערניט כדי אויסצופירן דארט דעם אויבערשטנ'ס רצון, איז וועט מען אים אויפטאן אן עילוי גדול יותר, כאטש אפילו ער טראכט בא זיך,

¶53אז וואס דארף ער האבן צו-טאן מיט תשבית וחומות בעשר איז גאר ניט האבן מיט דערויף צו טאן?

¶54זאגט מען, אז וואס פועל"ט מען אין אט די גוהנים, אז זיי זיינען גויים און זיינען גוחלים, און דוקא כפשוטו, נאר וואס ווערט דורך זייער א חילוק, אז ס'ווערט אן ענין פון קדושה, וואס דערפאר איז דאך אבדומי און אכשקדשים בכלל וועט מען דאך מאכן א ברכה נוספת, א חוץ ברכת המנין,

¶55א ברכה וואס איז פארבונדן מיט מזבא פון נחמרא אז אויף טרומא אויך, איז פועל"ט מען דאס, אז אט דער כהן וואס ער איז זיין ענין איז מערניט פון ווי שבית נמד את הוי איז ער איז דאך עוסק אין אן ענין פון אכילה און שתי, וואס דער איז ער אין דערויף ניט קיין אונדערשייט, אדער דאס איז אזא מין אכילה וואס דאס איז בטולמתך דאס מאכט פון דעם גשמי טרומא קודש און דורך זיין אכילה איז ע

¶56איז וואנענט ער מאכט א סופק השמורה הראשונה איז דאך דא אין שלשה השמורות, איז ולעמא בכללו איז דאך אן ענין פון העלם והספץ, אבער על השמורה והשמורה דעמאלט איז דאך אן עץ רתן,

¶57ווי די גמרא זאגט, אז דעמאלט איז דאך שא יישק עלה בהו איז אט דעמאלט בא די ערשטע עץ רתן וואס ער מאכט דאך פון חש אז הלילה איז ער שוין ביז דעמאלט פארשיק ניט זיין עבודה,

¶58אז האט די עץ רתי' נקטר יו עוז און ס'ווערט גלייך נכתיק, אז לילה כיין יאיר אז ער האט שוין אויפגעטאן זיין עבודה, אז ס'איז געווארן הוי' רקני הוי' כן בגלוי, אין דעם חשקת הלילה, במילא ס'איז געווארן פון לילה יום, וואס דאס איז דאך דער יעוד המקוב ”וביאת משיח כחיים”.

¶59לחיים. לחיים.