Text

¶1אין דער אגרת הקודש וואס דער אלטער רבי האט געשריבן די ”קטנתי' מכל החסדים ומכל וכו,'” וואס דא שטעלט ער זיך דאך אויפן פסוק פון דער סדרה וואס מ'האט געלייענט דעם שבת, דמיני' מתברכין כולי יומי די זעקס טעג שלאחרי זה,

¶2איז זאגט דאך דער פסוק, אז אין וואס האט יעקב געזען די ”כל החסדים” וכו,' אין דערויף וואס כ”במקלי אבערתי את היבדן הזה ואתה היתה לשתי מחנות”.

¶3דער אלטער רבי, אראפברענגדיק אין די אגרת הקודש, ברענגט אראפ מערניט ווי די ווערטער כבמקלי און דערנאך זאגט ער דאך גומר'ס וכו ווי ס'שטייט אין די דפוסים.

¶4וואס על פי פשוט איז דאך, אין וואס באשטייט דער חסד?

¶5איז דאך דאס ניט אין דעם כבמקלי נאר דער חסד איז דאך באשטאנען אין דעם היתה לשתי מכנות קומט דאך אויס, אז ער האט געבראכט פון פסוק דעם טפל, און דעם עיקר איז ער מרמז מיטן ווארט וכו.'

¶6אמת טאקע, אז ס'וואלט געווען דער לשתי מכנות אן דער הקדמה פון כיבה מטלי, איז ניט ניכר אז דאס איז א חסד גדול, החסדים גדולים, ווארום יצחק איז דאך געווען א ראשיר גדול, ווי די גמרא זאגט אין בבא מציעא, אז אבל פרדותיו ולא כספי זהבו ””של יצחק, ולא כספי זהבו של אבי”” מלך,

¶7איז אין וואס זעט זיך ארויס דעם חסד, אז פון דעם במקליא איז דערנאך געווארן די שתי מחנות?

¶8איז דאך אבער דערפון וואס ער ברענגט מערניט ווי דעם ענין פון כי במקלי איז דאך פארשטאנדיק, אז אין דערויף איז שוין אויך מרומז אט דער ענין אויף וועלכע די אגרת הקודש איז געבויט.

¶9דער צמח צדק, וואס ער איז דאך געווען דער ממלא מקומו פון בעל הגאולה, פון דעם אלטן רבי'ן, און וואס השנה איז דאך שנת המאור להסתלקות הילולא שלו, איז ברענגט ער אראפ אויפן פסוק כי במקלי אז כתוב בשלעה, אז דער שלעה שרייבט, אז כיבה מקלי איז א ראשי תיבות, ברוך כבוד ה' אים קומו, ”לישועתך קויתי ה'”,

¶10און איז מפרש דער צמח צדק, וואס איז דער קישור פון די ענינים מיט דעם ענין פון כיבה מקלי אז דאס וועט מען פארשטיין פון דעם ביאור אויפן פסוק אז צדקה ומשפט אז ביעקב זאל זיין צדקה ומשפט אתה עשית.

¶11וואס דער ענין פון צדקה ומשפט זיינען דאך לכאורה צוויי הפכים, און משפט איז דער טייטש אז דאס קומט אים על פי דין ומשפט איז דאך דאס ניט קיין ענין של צדקה.

¶12צדקה איז אן ענין וואס על פי דין ומשפט איז ער ניט מחוייב דאס צו טאן, נאר ער טוט דאס מצד דעם ענין הצדקה.

¶13און דא זאגט ער אין פסוק, אז בא יעקב'ן דארף זיין ביידע זאכן, אי צדקה אי משפט, און ביידע זיינען אתה עשית, ניט אז מ'זאל זאגן אז אין איין עולם איז דאס צדקה, און אין צווייטן עולם איז דאס משפט, דאס הייסט אזוי מ'וועט טראכטן מצד א העכערן אופן, מצד זיין נשמה איז דאס משפט, און מצד גופא איז דאס צדקה,

¶14איז דאס ניט אין דעם זעלבן עולם, און דא זאגט ער, אז ביידע זאכן זיינען אין עשית, אט דארט וואו ס'קומט אראפ אין עשי' בפועל.

¶15און ער פארענטפערט אין דעם, אז ס'דארף זיין ביידע זאכן טאקע אז ס'זאל קומען מצד א דין ומשפט וואלט ער אויך געקענט מאנען, אבער ס'איז א רחוקים מיט ”צדקה אבירה לא” ורחוקים מיט צדקה ווי די גמרא זאגט, אז זיי קענען דאס מאנען בזרוע אבער אף על פי כן זיי בעטן מערניט ווי מצד ”הצדקה לך הוי' הצדקה”.

¶16וואס לכאורה איז דאך ניט פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז יעקב האט געהאט די הבטחה, איז וואס האט ער געדארפט זאגן אז דאס קומט קטא אינתי און ”מחסדים ומכל האמת” אים האט דאך דאס געקומט מצד המשפט?

¶17זאגט מען אויף דערויף, אז ער האט מורא ”שאמר יגרום החטא”.

¶18וואס אט דאס גופא, וויבאלד אז אמרו רוב שנותיו איז על פי דין האט ער דארט ניט געהאט קיין ענין פון מורא צו האבן משמה יגרום החטא, נאר אט דאס איז אלץ א חשבון ווי דאס איז על פי שכל.

¶19בשעת די הנהגה איז מצד ביטול כעבד לפני אדונו וכבן קטן לפני אביו איז אט דעמאלט ניטא דער ענין פון די חשבונות, וואס דעמאלט איז מובטח לו שלא יחטיו, וויבאלד אז עברו רוב שנותיו, און ער איז בטוח אז רחוקים מצדקה אז ער קען מאנען בזרוע,

¶20ווארום ער קומט על פי משפט, וויבאלד אז ער שטייט אין א ביטול, אז ער איז בא זיך קיין מציאות ניט, אז קטונתי איז אט דעמאלט קוקט ער אויף די ענינים אז דאס איז מערניט מצד א חסד עליון, האט אים געקומט אט דער ענין.

¶21לכאורה על פי זה, איז וואס טוט דערויף דער ענין פון משפט?

¶22איז דאך גענוג דער ענין הצדקה, אבער אויב אים קומט טאקע מערניט ווי מיט א צדקה איז אט דעמאלט וועט ער באקומען דעמאלט איז ניט קיין אויפטו אז ער בעט פון א תורת צדקה, ווארום ער וועט קיין אנדער וועג קען ער ניט בעטן, ווי טוט ער דאס ניט מצד הביטול, נאר מצד המציאות, אז ער ווייס ער זעט דער אמת ווי דער אמת איז.

¶23וועט ער בדרך ממילא אויך מלמעלה האבן כפי א מדידה והגבלה ווי צדקה איז, ווארום צדקה האט דאך אויך א מדידה והגבלה, ווי די גמרא זאגט אז צדקה איז דעה מחסירו אשר יחסר לו ויהי אתה מחוייב לישרו ווי מ'גיט אים מיט א מדידה והגבלה אט דאס צו וואס ער האט צוגעוואוינט איז דאס א סוס לרקב

¶24ועבדים רצים לפניו דארף מען דאס אים אויך געבן.

¶25במה דברים אמורים? אויב ער איז אזוי איינגעוואוינט געווארן מילדותו ובטבעו.

¶26אבער ”אי אתה מחוייב” לעשרו.

¶27בשעת אבער, אז ער מצד הטבע קען מאנען משפט און אף על פי כן רעדט ער בתורה צדקה, דערפאר וואס ער שטייט אין העכער פון טבע ומדידה והגבלה פון טבע איז אט דעמאלט גיט מען אים די צדקה ווי דאס איז למעלה דער ענין הצדקה, וואס מ'איז למעלה וויפל מ'וועט ניט געבן איז נאך נאך אלץ ניט דער ענין עשירות.

¶28מצד דעם מטה ווערט דאס דא למטה עשירות, מצד דעם נותן אבער איז דאס ווייניקער פון חומש און ווייניקער פון מאסר און ווייניקער פון א חלק הכי קטן, במילא איז וויפל ער גיט האט ער נאך ניט יוצא געווען די 'מצות הצדקה'.

¶29וואס אין דער 'עבודת האדם' איז דאס די צוויי ענינים פון ”ברוך כבוד השם ממקומו” און לישועתך קביתי השם וואס לישועתך קביתי השם איז דאך מערניט וואס ער פארלאזט זיך אויף ישועת השם, אבער מאנען קען ער ניט, דערפאר וואס ער האט ניט מיט וואס ער קען דאס מאנען מערניט ווי בתורת צדקה,

¶30ס'איז אבער מצד דערויף וואס כבוד השם ווערט נמשך ממקומו, וואס דאס איז דאך דער ענין פון ברוך ונמשך ביז 'למטה מטה', איז וויבאלד אז דאס נעמט זיך ממקומו פון דעם מקום,

¶31דעם אמיתית ענין המקום פון כבוד השם אט דעמאלט איז ניטא אויף דערויף קיין הגבלות און קיין מניעות, און 'גבוה גבוה ביותר' קומט אן ביז אין 'מטה מטה' ביותר.

¶32וואס אט דאס האט ער זאגט ברענגט דער אלטער רבי אראפ דער קיבא מקלי, אז בא יעקב איז געווען די ביידע ענינים פון דעם צדקה ו”משפט ביעקב אתה עשית”,

¶33און מצד דערויף וואס ער איז געשטאנען אין אזא מין תנועה איז ער געווען בא זיך קטונתי און אט דער קטונתי איז געווען דערווארן דערנאך א כלי, אז הצילונינה ביז אין אן אופן פון ותא אמרת ביז אין דעם ענין פון דעם ענין פון א פון די ופרצת ביז ובזרעך ווי כמבואר במקום אחר בארוכה.

¶34וואס וואס איז דערפון אלעם די הוראה בהנוגע לעבודה בפועל, אז בשעת מ'בעט בא דעם אויבערשטן הצלחה אין די עבודה פון הפצת המעינות והיהדות,

¶35און די הצלחה בענינים הפרטים, אין בני חיי ומזוני רויחא איז ווי דער רבי דער נשיא האט אמאל געזאגט, אז וויבאלד אז די גמרא זאגט אז ”כל ישראל בני מלכים הם” פאר א בן מלך א טירחא הכי קטנה איז דאס שוין אן עבודת פרך,

¶36במילא איז אז ער איז זיך מטריח אפילו צוליב דעם אויבערשטן קען ער שוין מאנען פון דעם אויבערשטן כל הן דעלמאן, בעניני פון בני חיי ומזוני רויחא.

¶37און ווי דער אלטער רבי איז מבאר בארוכה אין ”תורה אור” מיט דעם כל-שכן וקל-וחומר, אז נבוכדנצר איז געגאנגען ג' פתיעות לכבוד המקום, האט ער געהאט מלכות אויף ג' דורות, און מלכות נבוכדנצר איז דאך געווען על כל העולם כולו א מושל בכיפה, על אחת כמה וכמה וואס ס'קומט ארויס א אידן אפילו א קל שבקליא,

¶38על אחת כמה וכמה וואס די מציאות איז דאך ניטא, ווי יעדערער איז העכער פון דער מציאות, און אף על פי כן מאנט ער אין אן אופן פון צדקה, כאטש אפילו אים קומט ארויס במשפט.

¶39און אט דעמאלט קומט דאס אראפ אין פועל דער ברכת השם ממקומו, און ביז אין הצלחה למעלה מכל מדידה והגבלה, אז מ'האט כל המצטרך לו בבני חיי ומזוני רויחא, און מ'טוט אין דורכפירן דעם אויבערשטנ'ס שליחות מתוך שמחה וטוב לבב, ובהצלחה מרובה.

¶40ביז וואנענט אז ווי רש"י זאגט אין התחלת פון היינטיקער סדרה אז והיו בית יוסף ללהבא, און ס'ווערט בטל על דרך ווי קש האט קיין ממשות ניט,

¶41לגבי להבא אט אזוי איז אויך די אלע מניעות ועיכובים ווערן בטל אזוי ווי קש ווערט בטל פאר אש, וואס דאס איז דאך ניט א מציאון אץ לגבי אש שטעלט זיך התנגדות, וואס דערפאר איז דאך דא א רעש און ס'איז דא א נשים גדול וכו' וכו.'

¶42שטרי' אז מ'צינדט אן אין אן אש על אחת כמה וכמה אז מ'צינדט אן מיט א להבא איז ניטא קיין יורש און ניטא קיין שטורעם, ס'ווערט אינגאנצן אויס מציאות פון דעם קש מיטן טבע.

¶43און אט דאס פירט מען אויס לאחרי העבודה, און נאך דעם ענין פון קטענתי ביז ויקרא לו ישראל כי שרותים אלקים ואנשים ותוכל אז ס'ווערט דערנאך ניט נאר דער ביקש יעקב לא שב בשלוה נאר איז טאקע ישיבה בשלוה ווי ער זאגט אז דער פדיאה איז אין אן אופן פון בשלום.

¶44און דאס קומט אראפ ”מידי שנה בשנה”, בתוספות אור, ווי דער אלטער רבי, דער בעל הגאולה, שרייבט בנוגע צו לראש השנה אז ”בכל שנה ושנה” איז מאור אן אור עליון יותר וואס ס'איז נאך קיינמאל אזא מין אור עליון איז געווען, עד"ז איז אויך אין דעם טאג וואס די רבים און די נשיאים האבן געזאגט אז דאס איז דער ראש השנה לתורת החסידות ולהליכה בדרכיה ובהדרכותיה,

¶45איז דעמאלט מאיר אן ”אור גדול עליון” וואס איז נאך קיינמאל ניט געווען און גיט סיוע אין די אלע ענינים, אז ס'זאל זיין א שנת אורה און א שנת ברכה און שנת הצלחה ”בכל עניני תורה” ומצוות ופסק דין בית דין שלמעלה הידועה, אז ידם על העליונה.

¶46לחיים ולחיים.