Text

¶1”פדה בשלום נפשי מקרב לי כי ברבים היו עמדי” זאגט ער דאך אויף דערויף אין ברכות, אז ”כל העסק בתורה ובגמילות חסדים ומתפלל אים הציבור, מלא אני עליו כי לפדני לי ולבנן מבין האומות”, שנאמר ”פדה בשלום נפשי כי ברבים היו עמדי”.

¶2און ווי רש-י איז מפרש, אף תורה און גמילות חסדים איז דאך דאס דער ענין פון שלום, און כברבים היו עמדו איז דאס דער ענין פון מתפלל ים הציבורים און אויף דערויף זאגט ער דער ”פדה בשלום” אז ס'איז פודה געווען די בני ישראל, און וואס איז ישועת בני ישראל איז דאך ישועת הקב"ה?

¶3אט דאס איז דער ”כאילו פדני ולבנון מבין האומות”.

¶4אין חידוש הגדות מהרשאי איז ער אויף דערויף מער מוסיף ביאור, אז דאס איז אנטקעגן די ג' עמודים שעליהם ”העולם עומד”, וואס דאס איז דאך 'תורה עבודה' און גמילות חסדים, וואס עבודה איז דאך דער ענין פון עבודת הקרבנות ”בזמן שבית המקדש הי' קיים”, און דערנאך איז דאך די תפילה איז במקום קרבנות תקנום, במקום תמידין תקנום,

¶5איז וואס דאס איז דאך עבודת הציבור, אט אזוי איז אויך דער המתפלל אים הציבור במקום פון ענין העבודה שבבית המקדש.

¶6וואס לכאורה דארף מען פארשטיין אמת, טאקע פון פסוק איז משמע דער דיוק פון ”ברבים היו עמד” אז ס'דארף זיין דער ענין אים הציבור, אבער וואס איז דאס נוגע צו דער פדי אז ווען איז דא די פדי ניט סתם דורך תפילה, נאר דוקא מתפלל אים הציבור.

¶7וואס לכאורה איז דאך מצד דער מצות התפילה איז דאך דאס ולא ”עבדו בכל לבבכם איזו היא עבודה שבלב זו תפילה” איז דאך דאס א מצוה וואס זי איז על כל יחיד ויחיד, ס'איז מערניט וואס אויב ער איז מתפלל אין הציבור, אדער בשעת שהציבור איז מתפלל אין, וואס דעמאלט איז אן עת רצון איז דעמאלט ווערט די תפילה מתקבל.

¶8אבער דער ענין המצוה שבזה, על דרך ווי דער ענין המצוה פון תורה און גמילות חסדים איז דאך דאס א מצות היחיד.

¶9דער ענין פון די ”ג' עמודים שעליהם” ”העולם עומד” איז דאך ידוע, אז דאס איז כנגד די ג' אבות, וואס אברהם איז דאך געווען עבודתו ”בגמילות חסדים, הכנסת אורחים”, יצחק איז דאך געווען עבודתו אין חפירת ביורות, וואס על דרך ווי ביי א חופר ביור,

¶10באור מים איז דאך דעמאלט די מים, ”עולה ממטה למעלה”, וואס דאס איז אויך געווען דער עיקר עבודת יצחק, די עבודת התפילה, וואס ער איז געגאנגען לשוח בשדה,

¶11און ענינו איז געווען וואס ער אליין ווערט אנגערופן אלה תמימה די עבודת הקרבנות, וואס דאס איז דאך דער ענין פון עבודת התפילה.

¶12ביי יעקב איז געווען דער ענין התורה, דער ”תורה שם בישראל, ויכקום עודות ביעקב” ותורת אן בישראל וואס דאס איז דער המוד השלישי.

¶13וואס בכללות איז דאך וואס דאס איז דאך די ג' עמודים שהלמה ”העולם עומד” ”אין כורין אבות אלא לשלשה”.

¶14און אויף דערויף זאגט מען, אז ס'איז דא דער ענין פון ”האבות הן הן המרכבה” און ווי ער זאגט אין תניא, אז אט דאס איז אויך וואס יעדער איד דארף זען אז ס'זאל זיין עבודתו בדוגמת זה,

¶15וואס ס'איז געווען כל העניניהם ועשייתיהם איז געווען לשם שמים, אזוי דארף אויך ביי אים זיין דער ענין פון ”בכל דרכיך דעהו” אז אין וואס פאר אן ענין ער זאל ניט זיין דארף דאס זיין פארבונדן מיט דעהו פון דעת אלקי אביך, וואס דאס איז דאך בדוגמא ובא וואס דאס איז דאך מיום ודוגמא פון אן ענין פון וואס ער איז א מרכבה בכל עניניו.

¶16פארשטיין טיפער דעם ענין דארף מען פארשטיין וואס איז דאס דער שבח וואס מ'זאגט אויף די אבות, וואס הן הן המרכבה.

¶17וואס מרכבה איז דאך ידוע לאחרי כל העילות שבזה, איז דאך דאס מרכבה און ניט רוחב.

¶18וואס דערמיט איז מען דאך מבאר, אז דאס וואס ס'שטייט אויף מלאכים, אז אויף זיי זאגט מען החיות נוסף את הכסא אז מלאכים זיינען די מרכבה שלמעלה, ביז וואנענט אז ס'איז דא אין דערויף דער ענין פון אותות את הכסות,

¶19וואס על דרך ווי מרכבה וואס זי ברענגט דעם רוחב למקום שמצד עצמו, וואלט ער אזוי ניט געקענט אהינצו צוקומען, על דרך זה אויך איז דאס על ידי פון עבודת המלאכים, איז זיינען זיי אויך פועל'ן זיי אויף על ידי אמירת השיר שלהם, דער ענין פון ווי א מרכבה פועל"ט אויף אין דעם רוחב.

¶20איז מען דאך אבער אין דערויף מסביר, אז דאס איז נאך ניט דער רוחב, וואס אף על פי וואס מהלכים, ובפרט נאך ווי מ'איז כבוד אין דעם אופן היותר נעלה, וואס דאס איז אין 'עולם הבריאה', זיינען זיי דאך לאחרי הבירור,

¶21איז דאס איז דאך אבער מערניט דער בירור, אז אין זיי איז ניטא קיין רעה, אבער דאס איז דאך אף על פי כן איז דאך דאס א מלאך נברא בפני עצמו, און ווי ער זאגט אין תניא אין אגרת הקודש, אז בשעה שער איז ממלא די שליחות איז דעמאלט קען ער זאגן אני ווארום ער איז דער משלח,

¶22אבער לאחרי מילה השליחות זאגט ער ”קדוש קדוש הוי' צבאות” ”קדוש קדוש קדוש הוי' צבאות” אז דאס איז קדוש ונבדל הימנו.

¶23וואס מצד, און ביז וואנענט אז מ'זאגט אז ס'קען זיין א ”פקועה למטתה ומחי ושיתן פולסא דנורא”, און ווי מ'זאגט אויך אז ומהלכים יחפזן ”וחילו רדו יחוזן”.

¶24וואס מצד דערויף וואס אמת טאקע זיי זיינען ניטא אין זיי קיין רע, אבער דאס איז נאך ניט דער בירור אין אזא אופן אז מ'ווערט נבלה אין אלקות, איז דערפאר איז קען דאס זיין אן ענין פון א מרקבה,

¶25וואס זי איז מנתה את הרוחב מצד דערויף וואס ס'איז זיי שרשם בתוהו, וואס דאס איז קדם אל התיקון קענען זיי מעלה-זיין אין ענינים פון תיקון וואס דאס איז דער כללות הענין פון שם אה, מצד דערויף וואס שרשם איז קודם לזה.

¶26על די אביו זאגט מען דאך אבער פון אברהם'ען, און על דרך זה אויך בא יצחק ויעקב, זאגט מען דאך אין ספר הבאי רהובה בפרדס, אז אמרה מדת החסד לפני הקב וש ברוך הוא, אז ”מיום היות אברהם בארץ לא יצרחתי לעשות מלאכתי” דערפאר וואס אברהם 'עומד ומשמש במקומו'.

¶27דאס הייסט, אז אברהם איז געווען דער ענין פון מדת החסד, וואס דאס איז דאך יהיו וחייה אחד יהיו וגרמיה אחד וואס דאס איז דאך א סך העכער פון אן ענין פון מקבל.

¶28ועל דרך זה אויך ”ופחד יצחק” דעבודת יצחק אין מדת הגבורה, און דער יעקב דער חירשו באבות אין עבודה פון ספירת התפארת, וואס דאס איז דאך אויך געווען אויך על דרך פון עבודת אברהם אין מדת החסד, איז וואס דערפאר איז זיי דאך דער כללות הענין פון חגש דאצילות, חכמה גבורה תפארת דאצילות,

¶29וואס דאס איז דאך דער ”עולם האחדות” און עולם האלקות איז ווי זאגט מען דארט דעם שלאך, אז דאס איז דער ענין פון עולם אז זיי זיינען דער שלאך אויף זיי אז האבות אינין המכ אויף דעם ענין וואס מ'זאגט וואס וואס טוט אויף די מרקבה, וואס אפילו איז דאך דער רוחב דער אדם העליון איז מען אים מנעץ און ”לא אדם” הוא.

¶30וואס בכללות'ער ענין המעלה פון ”לא אדם” ווייס מען דאך דערפון וואס ער זאגט אין פסוק ”כי לא אדם הוא” לא ינחון דאס הייסט, אז דאס איז אן ארט, א דרגא, וואס דארט איז ניט שייך דער ענין פון ניחומים, פון שינויים וחילופים.

¶31וואס בכללות, ווי מ'זעט דא למטה, איז דאך וואו איז דא דער ענין פון אניכום און חרטה האבן פון פריער און זאל זיין א שינוי?

¶32איז דאס בשכל.

¶33וואס א שכל, מצד דערויף וואס ער איז נובע סברות והסברות, שכלים וסברות, איז דאך דא אמאל וואס ער איז נוטה לימין און אמאל וואס ער איז נוטה לשמאל.

¶34וואס דערפאר איז אויך די מדות וואס זיי זיינען זיך תולדות השכל, אז ס'קומט ארויס א מדה שבחסד, אדער א מדה שבדבורה, וואס אזוי איז דאס אויך באדם למטה, און אזוי געפינט מען אויך למעלה.

¶35זאגט דאך דער ויתתר אל אבו און ער זאגט נחמתי כי השיתין דערפאר וואס ”יוצר לב האדם רע” מיני אורם איז זאגט ער, אז דאס האט גע'פועל'ט דער ענין פון ניחון ושינוי.

¶36וואס אף על פי וואס 'בריאת העולם' איז דאך דעמאלט געווען דער ”בראשית ברא בחוכמות” איז דאך געווען דערביי דער ענין המוחין שלמעלה, און אזוי איז רעך אויך די ששת ימים, ווי ער זאגט אין זהר, אז ס'שטייט ניט בית ששת נאר ששת ימים, אז דאס גייט אויף די ”ששה מדות עליונות”,

¶37מתחיל פון מדות החסד, וואס מיט זיי איז געווען דער 'עולם חסד יבנה', איז דאך חכמה און די גמרא איז אלץ כולל אין ”עשרה דברים נברא העולם בחכמה, ובטבונה ובדעת” ווי ער רעכנט אויס די אלע ”עשרה דברים” וואס זיי זיינען אנטקעגן די עשר ספירות שבהם נברא העולם, איז דאך פון זיי געוואנט דער בנין העולם.

¶38דערנאך איז געווען דער נחמתא כעשיתאים דער שינוי בזה, און דערנאך אויך דער שינוי ווי ס'איז געווען לאחרי קרבן נח, אז ס'זאגט אז 'לא יוסיף' אין אן אופן פון שבועה, מצד דעם טעם, וואס אויך יוצא ”לב האדם רע מין” עוריו, זעט מען דאך אז דער ארט פון שינויים הויבט זיך אן פון שכל, און דער עיקר ווערט דערנאך נמשך בגלוי אין דעם ענין ה מדות.

¶39וואס נאך העכער, ניט נאר אין דעם שכל וואס ער איז שייך למדות, ניט נאר אין מוחין וואס ס'איז שייך למדות על דרך ווי די מוחין וואס ס'איז געווען אין דער 'בריאות העולם', וואס דער עיקר בענין העולם איז דאך געווען פון שבעת ימי הבנין, ווי דער לשון פון ספר יצירא ס'איז מערניט וואס די מוחין וואס זיינען שייך צו מדות, אט דאס האט משלים געווען די עשר דבעשרה דברים,

¶40נאר אפילו אין מוחין כשהן לעצמן, איז דאך דארט אויך דא דער ענין פון נחומים ושינויים, ווארום עצם ענין השכל וואס מצד דערויף קען דאך זיין א שינוי משכל הנוטה לאמינתו א שכל הנוטה לשמאל.

¶41ביז וואנענט אז מ'זאגט נאך העכער, אפילו אין דעם אופן פון רצון איז אויך דארט דא דער ענין פון שינויים, ווארום אף על פי וואס ס'איז דאך אין טעם לרצון איז דאך דאס מערניט קיין טעם גלוי,

¶42משא' כן א טעם כמות איז דאך דא, וכידוע אין די פירוש ענין פון שתה כאחלה במחשבה, אז ס'איז ניט אן ענין פון עקשנות חס ושלום, נאר ס'איז דא א טעם וואס בדיבור קען ער ניט אראפקומען, ער בלייבט במחשבה.

¶43וואס דאס איז מצד דערויף וואס ס'איז דא דער טעם, איז אט דארט וואו ס'איז דא טעם קען דאך זיין א טעם הפכי, וואס מצד דערויף קומט ארויס דערנאך דער ענין פון שינויים.

¶44וואס דאס איז דער ענין פון ניחומים, וואס דאס איז דער כללות ציור האדם.

¶45וואס דער עיקר האדם איז דאך דאס דער מוחין ומדות שלו מיטן רצון, ווי דער רצון איז אויך פארבונדן מיט א טעם לכל הפחות, א טעם כמות.

¶46וואס דערפאר איז דאך אויך די נבקשה וואס דוד בעט בשם כנסת ”ישראל ובשם כל” אחד ואחד מישראל איז דאך דער בקשה ”מלפניך משפטי יותר יניך תחזינה משרים” דוקא מלפניך וואס דאס מיינט מען דעם פנימיות שלמעלה, ווארום אויב מצד החכמה ולמטה אים החכמה ווי דאס איז למעלה איז אט דעמאלט קען דאך זיין שינויים,

¶47ביז וואנענט אפילו אין רצון שלמעלה, אבער אויב דאס איז חיצוניות הרצון גייט דאס נאך אלץ אריין אין ציור אדם, דער ענין פון המצב שבאדם, וואס דאס איז נוגע צו הכרת הפרצוף, איז דארט איז אלץ דא דער ענין פון א ניכון ושינוי, איז דערפאר זאגט מען פארוואס די בקשה דוקא מלפניך פון פנימיות הרצון שלמעלה, פון דארטן זאל זיין דער משפטות, אדער פארוואס?

¶48דערפאר וואס ”איניך תחזינה מנשרים” דעמאלט וועט דאס זיין אין אן אופן ישר אן קיינע שינויים, וואס דאס איז מצד די פנימיות שלמעלה, מצד די פנימיות הרצון שלמעלה, וואס ער איז העכער אפילו פון טעם כמות, במילא איז דארט ניט שייך קיינע שינויים.

¶49וואס בכללות ווערט דאס אנג ”אדם הוא להינחים” ווי דאס איז למעלה.

¶50און אט דאס איז די עבודת המרכבה דורך החיות נושאות, פועל"ט מען אויף אז מ'זאל מעלה זיין דעם אדם אין דעם ”לא אדם” הוא להינחים וואס דארטן איז דאך ניטא קיין שינויים, נאר דארט איז ”באור פני מלך חיים” לב שמאלו בהי' עתיקא דאס איז העכער פון דעם ענין התחלקות הכוין,

¶51במילא איז דארטן כולו טוב ואור, דאס הייסט, אז ניט נאר אז דארט איז ניטא קיין שמאל, איז דארט אויך ניטא דער ענין פון ימיני ווי מ'שטעלט זיך ארויס אין א קו, וואס אויב דאס שטייט אין א קו איז אט דעמאלט איז דאך דא א מציאות פון א קו ההפכי, וואס דערפאר איז דאך דער בקשה, אז ניט פון דארטן זאל זיין משפטי יצא נאר ס'זאל זיין דוקא אויפגעהויבן אין לו אדם הוא.

¶52וואס פארשטייען מער בביאור דעם ענין נאך ידוע, אז דער ענין פון אדם ווערט דאך נרמז אין דער גימטריא וואס אדם איז בגימטריא מ א וואס אין מ איז דאך דא די שני פירושים הפכיים.

¶53דער ענין מ פון לשון מה פש פשטו ומה מצאת אז ס'איז ניטא וואס אנצוטאפן, ס'איז ניטא וואס צו זען און וואס צו געפינען, און דער צווייטער טייטש אין מ פון לשון מהות וואס דאס איז א מציאות.

¶54וואס בכללות איז דאס אט די שני ענינים וואס זיי זיינען דא, דער ענין פון א מציאות און דעם ענין וואס איז העכער פון מציאות, ווי די ענינים זיינען אין קדושה, איז דאך אויך דא די שני ענינים, ס'איז דאך דא די ענינים ווי דאס איז א מציאות, נאר וויבאלד אז דאס איז אין קדושה איז דאס א מציאות וואס איז בטל, דערנאך איז דא נאך העכער ווי דאס איז העכער מכל מציאות, ביז וואנענט אז מ'זאג

¶55וואס בכללות איז דער ענין פון מהמצאתו איז דאס ווי דאס איז אין ”אור אין סוף שלמעלה” און נאך העכער אין עצמות, וואס אויף דערויף זאגט מען דאך אז ער איז נמצא במציאות בלתי נמצא,

¶56ווארום יעדער מציאות ווי דא למטהר נעמט מען מציאות מוז איז דאך זיין א מורקה פון שני ענינים פון חומר וצורה.

¶57ביז וואנענט אז מ'זאגט, אז אפילו אויף די מלאכים וואס זיי ווערן אנגערופן בשם שכלים נבדלים ווי דער רמב"ם שרייבט אין הלכות יסודי התורה, אז דאס איז א ”צורה בלי גולם” איז דאך ידוע אויף דערויף דער פירוש אויף דערויף, אז דאס איז ניט קיין גולם פון 'עולם העשי' ס'איז אבער דא א גולם פון אן ”עולם שלמעלה הימנה”,

¶58וואס מצד דערויף ווערט נבדל אין מלאך מחבירו און ס'איז דא די הדפסא אין וואס דער מלאך ווערט נתפס.

¶59וכידוע די דוגמא בזה, אז אזוי אויך על דרך זה איז אויך אין 'כחות הנפש', וואס די אלע 'כחות הנפש' ווערן דאך אנגערופן בשם 'כחות הנפש' דערפאר וואס דאס איז זייער הנפש, ס'איז דאך אבער אינו דומה דער כח הנפש, דער חכמה ווי דאס איז כח הנפש,

¶60אדער ווי בינית כח הנפש, אדער די אנדערע 'כחות הנפש', וואס אין אלע אין זיי איז דא דער כח הנפש, נאר וואס דען זיי באקומען אויף זיך א הגלמה און א ציור וואס דאס איז א דבר נוסף אויפן כח הנפש, איז דאך דאס אויך די הרכבה פון דעם כח הנפש מיט דער הגלמה וציור וואס ס'ווערט ארויפגעלייגט אויפן כח.

¶61איז וו אנענט אז מ'זאגט, אז אפילו העכער פון כללות העולמות, ביז אין 'עולם האצילות', איז דארט איז נרות וכלים, דער חייהם וגרמוהים.

¶62מצד דערויף וואס דאס איז א דבר מורכב, איז דאך ניט שייך זאגן אויף דערויף אז מציאות איז מעצמותו, איז כידוע דער כלל, אז וויבאלד אז דאס איז מורכב משני ענינים איז דא אן ענין וואס האט דאס מארקיב געווען.

¶63וויבאלד אז מ'זאגט אז דאס איז אזא מציאות וואס דאס איז מציאותו מעצמותו איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז דאס איז א מציאות אין א מציאות בלתי- וואס מצד דערויף וואס דאס איז ניט אין א מציאות וואס זי איז א מורכבה, ניט אין א מציאות וואס זי נעמט זיך פון נאך אן ענין וואס דאס גופא איז דאך שוין א הרכב דער כח מהוה מיטן מה שנתהוה,

¶64איז מצד דערויף איז דארט ניטא קיין ענין פון שינויים, ווארום שינויים איז שייך זאגן אט דארט וואו ס'גייט ארויס פון אחדות אז ס'איז דא מער ווי איינער.

¶65וואס אט דערפאר איז וואו איז דא דער עצם הענין פון בלתי פון ”לא אדם הוא להינחים”?

¶66איז דער פנימיות ובאמיתית הענין איז דאס אין עצמו שלמעלה.

¶67מצד דערויף וואס ”אור אין סוף שלמעלה” איז ער דאך אור של העצם מגלה מעין העצם, איז דערפאר איז ביי אים אויך דער ענין אין אן אופן אז דאס איז בלתי מציאות.

¶68בשעת אבער ס'קומט דערנאך אראפ אין עשר ספירות, איז אמת טאקע דארט איז דא התחלקות, וויבאלד אז דאס איז אבער אין קדושה איז דאס א מציאות אבער די מציאות איז בטל.

¶69וואס מצד דערויף ווערט אויך דערנאך נמשך באדם דא למטה, וואס איז דאך ווי ער זאגט אין תניא אז די נשמה האט אויך ”עשר כחות כנגד עשר ספירות שנשתלשלו מהן”, ווערט אויך נמשך דא למטה, אז אף על פי וואס דאס ווערט א מציאות

¶70איז קען מען על ידי העבודה צוקומען, אז אין דער מציאות זאל מען פועל'ן, אז ס'זאל זיין א בטל, וואס דאס איז דער צווייטער טייטש אין מה, אז ס'זאל זיין א מהות, דאס איז אבער פארבונדן מיטן ערשטן טייטש פון מה, פון מה מצאת, אז דער מהות פועל"ט מען אין אים א ביטול.

¶71וואס אט דאס איז בכללות וואס מ'געפינט אויף באדם, אז אף על פי ווי גערעדט פריער, אז ס'איז דאך דא דער ענין פון שינויים והתחלקות ובאיחוד וואס איז דאך דא אין דעם ענין פון מדות לחסד ולגבורה,

¶72איז זעט מען אז ס'קען זיין ביי אים אן ענין פון התכללות המדות ”זה בזה, אפילו” פון התכללות מדות הפכיים, וכידוע די תורה פון דעם מגיד, וואס ער האט געזאגט אויף אותה שלום במרומא אב, אז מיכאל שר של שלק און גבריאל צד של אש, אין ענין מחדים זה את זה, דערפאר וואס ס'איז דא דער אותה שלום במרומם, די המשכה פון נרות צו שלמעלה מהן.

¶73ווי אזוי איז זעט מען אויך באדם דא למטה, אז ס'איז דא די התקללות המדה זה בזה בזה פארוואס קען דאס זיין?

¶74דערפאר וואס יעדער מדה בפני עצמה איז אויך כלולא פון די איבעריקע מדות, וכידוע די דוגמא בזה אויף מדות החסד, וואס איז ווען חסד וואלט געווען בטהרתא מערניט ווי חסד, אליין אן א התקללות פון שאר המדות וואלט דעמאלט געווען די המשכת החסד 'בלי גבול', דערפאר וואס ס'איז ניטא נאך אן ענין וואס דאס זאל מגביל זיין,

¶75במילא וואלט דאס אויך נמשך געווארן סיי למי שראו סיי למי שאינו ראוי.

¶76ועל דרך דוגמא ווי ס'איז געווען די הנהגה פון אברהם'ען, וואס ער האט דאך אפילו משפיע געווען חס אפילו לארויים און אפילו צו די ארויים וואס משתחוים לבק שעל גבי רגליהם.

¶77וואס אף על פי וואס ביי אים איז דאך געווען די כוונה, ווי ער זאגט אין מדרש, אז דערנאך האט ער געזאגט ”ברכה למי שאכלתם משלו” אבער דערוויילע איז דאך דאס אנגעקומען ”אפילו למי שאינו” ראוי אויך.

¶78מצד דערויף וואס דער חסד איז אבער כלול אויך פון גבורה, פועל"ט דאס אין חסד, אז ס'זאל זיין אזא דער אופן ההמשכה אין אן אופן אז דער מקבל זאל דאס קענען צונעמען, ס'זאל ניט זיין קיין 'ריבו טובה', דער מקבל וועט בטל ווערן דערפון.

¶79ס'פועל'ט אויך דערנאך, אז מצד דערויף וואס ס'איז דא דער גבורה וצמצום אין דעם חסד זאל ס'זיין ניט קיין הערה 'בלי גבול' איז הויבט מען אויך אן מדייק זיין, מצמצם זיין, אז ס'זאל ניט זיין צו אלעמען, ס'איז דא אזא וואס ער איז אינו ראי' עד כדי כך, אז אפילו מצד מדת החסד גיט מען אים אויך ניט.

¶80ביז וואנענט אז מצד דערויף קומט אראפ נאך אין אן אופן בולט יותר דער ענין פון ויהוה שוחר המוסר אז מצד דערויף פון חסד דער מקבל אבער איז אינו ראי אויף מקבל זיין חסד בגלוי, אין וואס פאר אן אופן קען מען אים משפיע זיין דעם חסד, ביז וואנענט דא טוט זיך אן אין א לבוש חיצוני אין א לבוש אהפכא של גבורה,

¶81וואס דאס איז דאך אלץ ווי חסד איז כלול פון מדת הגבורה.

¶82על דרך זה אויך אין מדת הגבורה, איז ווען מדת הגבורה וואלט ניט געווען כלול פון מדת החסד איז דעמאלט וואלט דאך געווען דער ”צמצום ודין עד קצה האחרון”, ביז וואנענט אז ”שמים לזכו בעיני וגנבי מלאכיו ישים תהלה” איז דאך אט דעמאלט איז דאך ”אינו העולם יכול לעמוד” מ'מוז האבן צו ס'זאל זיין אין ההתקלדות פון מדת החסד, וואס מצד דערויף על דרך ווי מ'האט גערעדט אין התקלדות פון מדת החסד פועל"ט דאס,

¶83אז די מדת הגבורה זאל ניט זיין א השפעה גבורה עד קצה היותר תחתון, נאר ס'זאל זיין טאקע א דיוק, אבער מ'זאל זיין ניט א דיוק, ומדייק זיין אויף אים אין אן אופן של דין בתכלית.

¶84וואס מצד דערויף קומט דערנאך ארויס, אז ס'איז גאר דא אזעלכע וואס מצד דערויף וואס גבורה איז כלול פון חסד זיינען זיי גאר יוצאים זכאי בדין, טאקע בדין אבער ער איז יוצא זכאי.

¶85וואס מצד דערויף קען דאך אויך זיין א גבורה זאל זיין כלול פון אן אופן הפכי אויך, על דרך פון כלול פון חסד, ביז וואנענט אז דער לבוש ווערט א לבוש הפכי ביותר, על דרך פון דעם ”שלום לשונא ועל פניו להעבידו”, וואס דאס נעמט זיך מצד הגבורה און דאס טוט זיך אן אין לבוש חיצוני של חסד.

¶86מצד דערויף וואס ”כל מדה בפני” עצמו כלולם משאר המדות קענען זיי זיך מתקלל זיין איינע מיט די צווייטע.

¶87וואס אט דאס איז דאך וואס מ'זאגט ”באשר משפטו שם פעלו” אז בשעת מ'דערמאנט דאס וואס אים קומט מצד הדין, איז דארט איז דערמאנט דער עונש וואס קומט מצד הדין דערמאנט מען אויך פלא דעם ענין פון די צדקות זיינע.

¶88ועל דרך אויך ווי מ'זאגט, אז ער זאגט אז ”על פי ועל חמתי היתה לי היראה הזאת” אז ס'איז אויך דא די התקלבות פון די שני מדות, אז ס'איז דא דער חסד בפני עצמו ווי ער איז כלל משאר המדות, און די גבורה בפני עצמו ווי ער איז כלל משאר המדות,

¶89במקום ”אחד ובדבר אחד ובזמן אחד”.

¶90פארוואס קען דאס זיין? דערפאר וואס אין חסד גופא איז שוין דא די התכללות משאר המדות.

¶91ווי אזוי קומט דאס ווי קומט צו אן אדם, צו אן אדם וואס ביי אים איז דער ענין פון מדות בהתחלקות, אז ס'זאל זיין אין דערויף דער ענין פון התכללות איז דאס מצד דערויף וואס ער ווערט דאך נמשך מן אדם שלמעלה,

¶92וואס אין דעם אדם שלמעלה ווערט דאך נמשך פון לו אדם הוא, דערפאר ווערט דאס דערנאך נמשך 'מלמעלה למטה' ביז אין 'עבודת האדם' דא למטה, אז ער קען פועל'ן אז ס'זאל זיין א התכללות במשך עבודתו, ביז וואנענט אז מ'זאגט אז כללות בריאות האדם איז דאך אין אן אופן וואס ער איז כלול ”מן העליינים ומן התחתונים”.

¶93פון דעם קצה היותר תחתון, וואס דאס איז דאך ווי ער זאגט אין תניא אז אן אדם קען ווערן נידעריקער, עבי די נפילה ממדרגתו, רחמנא ליצלן נאך נידעריקער, ביז וואנענט מ'זאגט אים א יטוש קדנך, דעם מאליינו איס לו ומפקענא לית לו ביז וואנענט אז ער איז קולם פון העליונים ביותר, ביז וואנענט וואס מחיצתו לפני ממלאכי השרת.

¶94און אט דאס איז דאך אלץ אט די התכללות, וואס דאס איז מצד דאס הייסט, פארוואס איז דא דער ענין החסד ווי זי איז בפני עצמה איז זי כלה למשאר המדות?

¶95ועל דרך זה אויך אין מדות הגבורות, דערפאר וואס חסד שטייט ניט אין דעם תוקף, על דרך ווי ס'איז געווען ויימלך בדוקא, וואס דערפאר איז איידע ס'קען זיין א צווייטע מדה דארף זיין פריער, ויימות די פריערדיקע מדה.

¶96ס'איז דאך אבער דא נאך א העכערער אופן אין אתכללות, וואס דאס איז דאך על אז מוחין פועל"ט אויף אין מדות בכללות ענין הביטול, וואס ”מוחין מצד עצמם” איז דאך ענינים ביטול, ווארום דער ענין השכל איז דאך עיקר ענינו אויף להתבונן ”במה שלמעלה הימנו”,

¶97ווארום ס'לייגט זיך דאך ניט אין שכל אז ער זאל נעמען זיין חוש נעלה און אים אריינלייגן אין א דבר שלמטה הימנו, מצד דערויף וואס ער איז זיך מתבונן ”במה שלמעלה הימנו”, און ער איז זיך מתבונן מיט א שכל אמיתי, פועל"ט זיך דאס ביי אים אן ענין הביטול.

¶98וואס דערפאר איז דערנאך על דרך ווי 'כללות ענין' המוחין איז דאך אז פון זיי נעמט זיך מדות, ביז וואנענט אז אפילו אז מ'זאגט אז די מדות וואס זיי נעבן זיך 'מצד עצמו' מדות טבעיים האט מוחין אויף זיי די שליטה, אדער דארף האבן די שליטה, וואס זיין דער מוח שאליט על הלב אז ער זאל מחליש זיין די מדות און פועל זיין בא זיי א ביטול, וואס דערנאך קען ווערן די התכללות פון מדה אחת מיט א מדה הפכית,

¶99וביחוד על ידי 'מוחין דגדלות'.

¶100דאס איז נאך אבער ניט דער תכלית העילוי וואס קען זיין ”אין עבודת האדם”.

¶101אין עבודת אדם, ולכל דרך ווי מ'האט גערעדט פריער אין דער אותה שלום במרומב, אז ווי די מלאכים שטייען במרומב, בתכלית התוקף, איז אט דארטן זאל זיין דער ענין פון וואס על דרך זה אויך איז דא אין עבודת אדם, אז ווי חסד וגבורה זאלן שטיין מיט א תוקף, און פונדעסטוועגן איז פועל"ט דאס אז זיי זאלן שטיין אין אן אופן פון שלום.

¶102וואס ווי אזוי איז דאס? איז דאס על ידי וואס מ'איז ממשיך מלמעלה פון פנימיות הרצון, וואס דאס איז העכער פון חיצוניות הרצון, וואס דארט איז דאך אויך שייך שינויים, בשעת ער איז אבער ממשיך פון פנימיות הרצון,

¶103וואס דאס נעמט פון עצמות שלמעלה, וואס דאס איז העכער פון שינויים און דארט איז דער 'נמנא הנמנאות' דערפאר קען אויך נמשך ווערן דא למטה דער ענין וואס לכאורה איז דאס א 'נמנא הנמנאות' אז די מדות שטייען בתקפם, און פונדעסטוועגן איז דאס אין אן אופן פון שלום, דער ”עושה שלום במרומה”.

¶104וואס אט דאס איז דער 'כללות ענין' עבודת המרכבה און דער תכלית העיל ושבזה, אז מ'זאל מנעשה זיין דעם אדם אין דעם לו ידם, און פריער אין דעם ענין אז ס'זאל זיין דער ענין פון ”אדם בגימטריא מה” דער ענין פון מהות,

¶105נאר וואס דען אין דערויף זאל נמשך ווערן א ביטול והתכללות מצד החלישות, און דערנאך נאך העכער, אז אף על פי ווען ער שטייט בתוקף זאל דעמאלט אויך זיין אין אן אופן פון אותי שלום, וואס דאס קען מען ממשיך זיין דערפאר וואס דאס נעמט פון אן ארט וואס דאס איז העכער פון התחלקות פון פנימיות הרצון שלמעלה.

¶106און אין דערויף איז דא די עבודת המרכבה אין כמה דרגות, על דרך ווי מ'זעט אויך אין עבודת אדם איז דאך דא די עבודת המרכבה, אז דאס איז די עבודה פון 'נפש הבהמית', די עבודה דורך 'נפש הבהמית', וואס בכללות איז דאס אין עבודת התפילה,

¶107וואס דעמאלט איז דאך שעס תלו תא שעס קראו וואס דעמאלט איז דער 'נפש האלקית' דארף זיך מתבונן זיין און מתפלל זיין אין אן אופן אויף געבן דאס צו פארשטיין צו דעם 'נפש הבהמית', ביז וואנענט אז מ'פועל'ט אין 'נפש הבהמית', אז זי זאל אויך מסכים זיין ”בכל לבביך בשני יצריך”.

¶108וואס מצד דערויף, אז די ”נפש הבהמית מצד” עצמה איז דאך כשמה וואס זי ווערט אנגערופן בהמית וואס ענין הבהמה איז דאך אן ענין פון מדות טבעיים, וואס זיי זיינען בתוקף, משא ין כדי נפש אלקית איז דאך עיקר ענינו דער ענין השכל, וואס דאס איז דער ענין

¶109איז דער תוקף פון 'נפש הבהמית' פועל"ט מען דערנאך אז ס'זאל זיין דער ”ורב תבואות בכח שור” אז די 'נפש הבהמית' פועל"ט אויך אויף אין 'נפש האלקית', אן עילוי שלמעלה איז דאס אין עבודה פון 'נפש האלקית' מצד עצמה, דורך דערויף וואס די 'נפש האלקית' האט פועל"ט געווען אין זמן התפילה, אין שעת תלו תשעת קרבה, אין דעם 'נפש הבהמית', דעם ענין פון שני יצריך.

¶110וואס על דרך זה איז אויך אין דער עבודה פון באמות וחיות שלמע איז דאס אויך פועל אז דער זאל זיין דער עילוי דער מעלה זיין דעם אדם אין דעם מלוי אדם דאס איז דאך אבער נאך ניט די תכלית העילוי,

¶111על דרך ווי מפרש אין ”תורה אור” אין זכור ושמור די מעלה פון מרכבה דאבות על גבי מרכבה פון מלאכים, אז דאס איז אין חיצונות העולמות, משא ין-כן די מרכבות האבות וואס דאס איז דאך אגלות ווי זיי זיינען מרכבה להוי' לעין וואס דאס איז נוגע צו פנימיות העולמות, צו לידות הנ

¶112אז אף על פי וואס על ידי עבודת הנפש האלקית אין 'נפש הבהמית' פועל"ט מען דער ענין פון ”רב תבואות בכח” שוין, דערגרייכט דאס אלץ אין די כחות חיצוניים שלו, אדער אין חיצוניות פון כחות פנימיים.

¶113על ידי העבודה פון 'ראיותא דליבא' פון נפש, וואס דאס איז דאך דא אין 'נפש האלקית', וואס דאס איז דער רצון פנימי ויעצמו, איז אט דא פועל"ט מען א עילוי ביז אין פנימיות שלמעלה, וכידוע דער חילוק אין רצון וואס אין רצון ווי מ'האט גערעדט פריער, אז ס'איז דא חיתונות און רצון וואס דא איז שייך שינויים, משא' כן אין פנימיות הרצון איז דאך אויף דערויף דער דוגמא דער רצון עצמי, על דרך ווי ס'איז דא דער רצון שלמעלה אין תורה ומצוותי',

¶114און אויך דער רצון שלמעלה וואס ער איז דא אין בני ישראל, וואס דאס איז דאך על דרך פון דער רצון עצמו של האף בבן, אז אפילו אז דער בן מצד הנהג וקירוב של האב, איז מצד זאגט מען אבער אז דער אב האט א רצון עצמי, אז ווי ס'זאל ניט זיין ווערט איז ער מקושר דער ”ונפשו קשורו בנפשו” מיט נפש הבין.

¶115וואס על דרך זה איז דאך אויך למעלה בנוגע צו ”בנים אתם להוי' אלקיכם” זאגט מען דאך בני הם ”לחליפם ביומה אחרת עיני יכול”, אפילו אז ס'וואלט געווען חס ושלום אויף דערויף א סברא מצד ”סבאה, מצד חכמה, מצד” מוחין ומדות שלמטה מן המוחין.

¶116און מצד אט דעם רצון עצמו ווען מ'איז אים מגלה אין דעם 'נפש האלקית', וואס דאס איז דער רצון פנימי ועצמו שבנפש האלקית, וואס די כללות פון עבודה איז דאס די עבודה פון ראיותא דלבי איז אט דעמאלט פועל"ט דאס אויף אין עבודה מרכבה אין א העכערן אופן, אז דאס איז מעלה אין דעם אופן אז ס'זאל זיין די מהות בתקפו, ביז וואנענט אז דאס ווערט נתעלה אין אן אופן אז דארט איז אינגאנצן אויס מהות, ווי דע

¶117וואס בכללות איז דאס אויך אין עבודת התפילה דער חילוק פון תפילת היחיד און תפילת הציבור.

¶118וכידוע די דרגא און די מילה פון תפילת הציבור וועט מען דאך פארשטיין דערפון וואס מ'זאגט דער דיר שהוי' בים את זי קרוי' ביות הקרוב וואס דאס איז אין עשרתים מיט תשובה, און דערנאך פרעגט מען דאך וואס דאס איז תפילת הציבור, מ'זאגט ווי ליחיד אימתי איז דאס אין עשרתים מיט תשובה.

¶119וואס אין עשהת מתשובה איז דאך דעמאלט ידוע, אז די עבודה איז אין בקשיף אנהו ”פניך הוי' אבקש” די עבודה מצד רותא דליבא, כמבואר בארוכה אין די פריערדיקע מאמרים ובכמה מקומות בארוכה יותר, און אויף דערויף זאגט מען, אז תפילת הציבור,

¶120איז דעמאלט איז דאך ניט דער בכל איז דעמאלט איז דער ענין פון ”בכל קראנא אליו” אז דעמאלט איז פועל"ט מען אויף על ידי התפילה,

¶121דאס וואס יחיד פועל"ט אויף אין עשרת אין מתשובה, דאס הייסט אז דעמאלט איז תפילת ציבור איז ענינה אז זי פועל"ט אויף דעם ענין אז עס דערגרייכט דארטן וואין ס'דערגרייכט עבודה מצד רותא ולבי פון יחיד, וואס דעמאלט איז מען ממשיך פון אן ארט וואס ס'איז למעלה מניחומים ושינויים, ביז וואנענט אין אן ארט וואס דארט איז דער איחוד פון מהות ובלתי מהות ביחד דער ענין פון עמני הנמנאות.

¶122וואס אט דאס איז אויך וואס ער זאגט דער אז ס'קען דאך זיין א פדיאה סתם, און ס'איז דא די פדיאה פון בשלום.

¶123וואס פדיאה סתם איז דאס איז דעמאלט איז שת של אותי שת קרבו איז דאס ניט איז דאס א פדיאה אין אן אופן של מלחמה, וויבאלד אז ס'איז דא דער ענין פון מלחמה, איז דאך שני קוים דערמיט וועמען ער איז נלחם און דער לוחם איז לאזט דאס אן ארט אויף שינויים, איז אפילו אז ער איז דער מנצח די מלחמה, איז דעמאלט קען דאך זיין אז לאחרי הזמן זאל נתעורר ווערן דער לאום אזוי, ווי ער זאגט ”ולאום מלאום יאמץ”.

¶124בשעת ס'איז אבער דא דער תכלית הבירור על דרך ווי ס'וועט זיין לעתיד לבוא, וואס דעמאלט איז דער ”רוח הטומאה אויר מן הארץ”, איז אט דעמאלט בלייבט דאך גארניט פון דעם לאום אזוי, איז אט דעמאלט איז דאס א שלום ומנוחה.

¶125וואס דערפאר זאגט מען, אז בשעת ס'איז דאך דער ענ ומתפלל אים הציבור דוקא, וואס די אלע ענינים דערגרייכן זיך ביז פנימיות, וביחוד איז דאך דאס על ידי העבודה פון בחירה שבעבוד, וואס דאס איז דער ענין פון יעקב'ן, וואס אויף אים זאגט ער אין מדרש א חוטה, משולש לא במהרה ינשק אז דאס גייט אויף יעקב'ן,

¶126וואס ער איז העכער פון שינויים, וואס דאס איז דער 'כללות ענין' פון ספירת התפירת, וואס זי איז עולה אין פנימיות הכסף וואס זי נעמט אין פנימיות ועצמות אין סוף ברכה, און דערנאך איז מען דאס ממשיך ביז דא למטה, אז אין דעם מהות שלמטה זאל אויך זיין דער ענין וואס איז העכער פון מהות ביז אין אן אופן פון מקום ובלי מקום, פון מקום, און אינו מן המדה ביחד דער ענין פון אימנענעם נאות.

¶127וואס אט דאס איז אויך דער 'כללות ענין' וואס מ'זאגט דער ”פדה בשלום נפשו קרבא” לקו רבים היו עמדו, אין אן אופן פון קרבנו, שעת צלושת עס קרבנו, וואס דאס איז דאך די התחלת העבודה דארף דאך זיין ע.

¶128פי טעם ודעת מיט עשר כוחות הפנימיים של האדם, דערנאך איז אבער דא דער תכלית העבודה, וואס דאס איז דער ענין דער פדי בשלום אין אן אופן אז ס'זאל זיין דער ”ברבים היו עמדו”, אז דער לאוים אזוי איז אויך מתפלל אז ער זאל מנצח זיין, איז אין וואס פאר אן אופן איז דאס?

¶129בשעת ס'האט דער ענין פ ומתפלל אמ הציבור וואס דאס פועל"ט אויף די עבודה מצד ריותא דלבי, אט דעמאלט איז מען ממשיך א פדיעה בשלום, און על דרך ווי ער זאגט אין אגרת הקודש בנוגע צו י'ט'ס כסלו, אז מ'זאל ממשיך זיין פון פנימיות פון עצמות אין סוף שלמעלה, זאל מען דאס ממשיך זיין פון דארטן 'פנימיות התורה' ופנימיות המצוות, ביז די פנימיות הנפש דלמטה, וואס דאס איז די עבודה מצד ריותא דלבי, וואס אט דעמאלט פועל"ט מע

¶130וועל ידי זה אין די פדיהה בשלום, דער איש שהשלום שלו, וואס אויף ערשט, ”למרבה המשר ללשלום אין קוץ”, וואס דאס איז משיח צדקנו שיבוא ויגאלנו בעגלא דידן.