Text

¶1סיום השעת איז דאך אין מסכתא נידור, און די התחמה איז אין מסכתא ברכות.

¶2פארוואס איז די התחמה אין מסכתא ברכות זאגט ער דאך אין ר' אושעי' דיטרניא דעם טעם, אזוי ווי ס'איז דאך ”ראשית חכמה יראת” ה איז דער ראשית פון חכמה וואס דאס גייט דאך אויף תורה שבעל-פה, הויבט זיך אן מיט יראת ה מיט דער מצוה פון קריאת שמע וואס דער ענין פון קריאת שמע איז דאך,

¶3אז יקבל עליו ווי ער זאגט אין צווייטן אין משנה אין ברכות יקבל עליו ועל 'מלכות שמים' און ”יקבל עליו ועל מצוות” ס'איז אבער ניט פארשטאנדיק, פארוואס איז עפעס דער סיום מיט סדר טהרת און אין די מסכתות וואס ס'איז דא גמרא, וואס דאס איז דאך דער עיקר המיעוד געווען אפילו בזמן השת,

¶4ווי ער זאגט דאך אז מ'פלעגט זיך עוסק זיין בארבאנטע, אבער ניט בשיטה איז פארוואס איז דא דער סיום מיט מסכתא נידע?

¶5בכלל דער ענין פון נידע איז דאך דאס לכאורה א דבר טבעי, ס'איז בצבע הבריאה אזוי, אז ”אחת לשלשים יום” 'לפי ערך',

¶6אמאל עפעס מערער, אמאל עפעס ווייניקער, איז דא די מראה דן וואס דאס ווערט אנגערופן בשם דם נידור.

¶7פונדעסטוועגן זאגט דאך די גמרא אין עירובין, אז דאס איז בתפילת הבריאה איז דאס ניט געווען, ס'איז אבער דערנאך געקומען, על ידי חטא עץ הדעת איז דאך געווען אט די ענינים וואס ס'איז געווען ביי אדם'ען צוגעקומען, ענינים היפך הברכה, און די ענינים וואס ס'איז געווען ביי אדמה היפך הברכה,

¶8און די ענינים וואס זיינען צוגעקומען בא כוין ולאחרי' לאנשים בעולם, די ענינים פון היפך הברכה וואס ביניהם איז אויך גערעכנט דער דם נידוס.

¶9אף על פי כן, איז לאחר חטא עץ הדעת דא אט דער אונטערשייד, אז דער ענין איז דאס אן ענין בטבע, נאר וואס דען ווי דער טבע זעט אויס לאחר חטא עץ הדעת,

¶10משא"כ דם זיבעות איז דאס אן ענין וואס איז פארבונדן מיט א חולי, דאס הייסט, היפך הטבע אפילו ווי טבע איז בנתינתו מהדרגו שלו, לאחר חטא צדעת, איז אף על פי כן האט ניט געדארפט זיין קיין דם זיבעות, מערניט ווי מצד החולי איז דא אט דער ענין.

¶11דער כללות החילוק פון חטא צדעת וואס ס'האט אויפגעטאן אין עולם איז דאך מובן פון דעם ענין הפשוט ווי ס'ווערט דערציילט אין חומש, אז ביזין חטא עץ הדעת איז דער אדם איז געווען ”ויניחוהו בגן עדן”,

¶12אט דארט ווי מענטשן האבן געדארפט זיין האבן זיי געדארפט זיין אין גן עדן, ”משא"כ לאחר חטא” עץ הדעת איז ויגרשוהו משם אז מ'איז אוועקגעגאנגען אין 'עולם הזה' הגשמי.

¶13וואס איז בכללות דער אונטערשייד פון גן עדן ווי זולם הזה מ”חוץ לגן עדן”?

¶14די זאך פון גן עדן איז, אז דארט איז דא מערניט ווי ענינים פון תורה ליין, והראי אז אין גן עדן קען מען דאך קומען מערניט ווי לאחר די תבילה פון אהר דינום, מיט די אלע ענינים פון מירוק וזיחוך, וואס דאס דארף אראפנעמען די ענינים לא טובים,

¶15כדי מ'זאל קענען איינשטיין אין גן עדן, ווארום ללא זאת איז דער ענין פון ואפייגרשיהם מגן עדן איז דאס ניט אן עונש בדרך סגולה אדם לאחר החטא במילא איז דאך אין אים געווארן אן ענין פון לא טוב איז אן ענין פון לא טוב קען גן עדן ניט פארטראגן, דאס איז ניט קיין פעל.

¶16על דרך ווי ס'ווערט געבראכט אין זהר דער משל פארוואס עפעס מאכלות בלתי כשרים איז אומת העולם שעטת ניט, און א אידן שעטת?

¶17זאגט ער, אויף דערויף האט ער געפרעגט, אויף פילוסוף האט ער דאס געפרעגט בא ר' ”אליעזר ובר' שמעון”, אים האט ער ניט געוואלט ענטפערן, און דערנאך געענטפערט זיינע תלמידים, אז אזוי ווי אידן זיינען בדוגמת הלב איז אין בני מייני אם קען זיין פסולות או אין לב זאל זיך אריינ'חאפן רחמנא ליצלן אביסל פסלות איז דעמאלט איז ”חייו אינם חיים”.

¶18על דרך זה דער גן עדן איז דאך דער פנימיות העולם איז אין גן עדן האט ניט קיין ארט אויף פסלות און ”דבר בלתי טוב” איז דערפאר, בשעת ס'איז געווען א מענין וואס האט געהאט בחירה,

¶19און האט בבחירתו אויסגעקליבן א הנהגה וואס איז ניט מתאים נאכן אויבערשטנ'ס רצון איז בדרך ממילא האט ער ניט געקענט זיין ”אין גן עדן”, איז ער אראפגעקומען אין 'עולם הזה'.

¶20דאס הייסט בכללות, אז 'עולם הזה' איז אזא מין אט וואו ס'איז דא א מציאות אויף לא טוב אויך, ווארום דאס איז קודם הביאור, משא"כ אין גן עדן איז דארט איז מערניט ווי טוב על אולם.

¶21וויבאלד אז דער טבע פון עולם איז, אז דארט קען זיין סיי טוב סיי לא טוב, במילא איז דוקא דארט געגעבן געווארן דער עיר דארט א מציאות פון בחירה,

¶22אז ס'זאל קענען זיין נתתנו מפניך את החיים און היפך פון זה, און דעמאלט זאל מען די בחירה חפשית אויסקלייבן ובכבת בחיים דערפאר וואס ער האט פון וואס צו קלייבן, און זיי שטייען בשלום לפניו.

¶23וואס דערפאר איז אין 'עולם הזה' איז דאך דא די אלע ענינים המעלימים און אירים, אבער פונדעסטוועגן, מצד הטבע, איז אפילו לאחר חטא עץ הדעת איז אוועקגעשטעלט געווארן אין אזא אופן,

¶24אז די ענינים המעלימים ומאסתירים זיינען ניט אידן אליין, ווארום ער איז דאך נפשו איז דאך חלק אלוקה 'ממעל ממש' אפילו די ”נפש השנית בישראל”

¶25וואס אין תניא ווערט זי גרבא פריער געבראכט ווי די 'נפש האלקית', דערפאר וואס טוב וקדם לא תיקון איז דאס וואס דאס איז דאך די 'נפש הבהמית', איז אף על פי וואס זי איז ניט טובה אליין, פונדעסטוועגן איז זי מערניט ווי א ממוצע צווישן טוב ורע,

¶26אבער דאס איז שודם יהודי ”אין קליפת נוגה”, וואס דארט איז טאקע דא דער ענין פון לא טוב דאס איז אבער מערניט ווי אז לא טוב דערפאר וואס ער איז ניט קיין טוב, דאס איז אבער ניט קיין רע גמור, דאס הייסט דאס איז ניט קיין דבר היסור.

¶27ווי נאר ס'ווערט א דבר היסור האט דאס קיין שייכות ניט צו א אידן, ווארום א איד מיט א דבר איסור, מיט א ענין וואס רייסט אים אפ פון מקיים זיין דעם אויבערשטנ'ס א רצון,

¶28וואס דאס רייסט אים אפ פון דעם חייב וואס ער באקומט זיך סיי חייו הרוחניים סיי חייו הגשמיים פון דעם אויבערשטן איז פונקט אזוי ווי קיין בר-דעף וועט ניט האבן קיין דבר המזיק וואס ער זעט בימוחוש אז דאס וועט אים מזיק זיין אט אזוי איז אויך ביי א אידן אין עובר-זיין אויפן אויבערשטנ'ס רצון.

¶29מערניט וואס אויב ”נכנס בו רוח שטות” וואס נעשה כבהמה איז אט דעמאלט קען זיין אז דאס זאל זיין אן אדם עובר עבירה.

¶30וואס דאס איז אויך דער ענין פון דם נדות אז דאס איז אן ענין וואס לאחר חטא אט הדעת איז דער אדם אנגעקומען אין אזא מין ארט וואס דארט איז דא א מציאות פון לא טוב,

¶31אבער במה דברים אמורים כל זמן דאס ווערט ניט קיין רע גמור.

¶32וויבאלד דאס ווערט א רג גמור לאזט דאס דער אידישער גוף ארויס פון זיך, וואס דער ענין פון דם נידות איז דאך, אז בשעת דאס ווערט ארויסגעווארפן פון גוף דערפאר וואס א אידישער גוף קען דאס ניט סבל זיין.

¶33אף על פי כן ער האט דאך געהאט דערמיט צוטאן, דער שורש און אחיבא אויף דערויף, אויף דעם טבע אליין, איז דאך געווארן דורך מן חטא עץ הדעת, וואס דערנאך איז דאך געווארן א ”שמץ מנהו” אין דעם זרעו אחריו פון אדם הראשון אן, איז דערפאר איז דאס אויך מתמא דעם אדם וואס פון אים איז ארויס דער דם נידה.

¶34איז אין דערויף גופא איז דא צוויי סברות וואס איז דער ענין אין דעם, צי דער ענין פון דם נידה איז דאס אן ענין פון אן איסור, צי דאס איז אן ענין פון טומאה וטהרה.

¶35ווארום ס'איז דאך דא ביידע ענינים, בשעת אן אשה וואס האט געהאט צו טאן איז ער דאך טומעה, במילא האט ער דאך אויף זיך די ענינים פון טומעה אנטקעגן כניסה למקדש און אכילת קודש און מטמה אסבענה און ס'איז אויך דא דער ענין וואס זי ווערט אסור לבעלה.

¶36וואס איז די נפקא מינה פון אן ענין של טומעה מיט אן ענין של איסור?

¶37אז אן ענין של איסור איז דאס א זאך וואס האט אן ארט אין שכל אויך.

¶38על פי פשוט איז די מחלות אסורות שטייט דאך אין ספרים, אז דאס איז מתנתם את המוח ואת הלב בטבע, דערפאר וואס די חיות מיט די ענינים פון וואנענט זיי נעמען זיך, איז דאס ענינים מיט ומטמים וואס האבן אין זיך א טבע אכזרים,

¶39און דערפאר איז בטבע איז דאס מתנתם את הלב והמוח וואס דערמיט איז דאך פארשטאנדיק, אז אף על פי אז דער איסור ווערט דער חן אראפגענומען איז אבער די פעולה אין גוף האט דאס, אז דאס ווירט ניט קיין גוטע פעולה דעם ענין פון תמצא ומה לב ועמוח.

¶40והיכי תמצא ס'איז דאך דא א מעוברת שהוריך אדער מניקר שהוריך אדער אן ענין מי שאחז הבומות וכיוצא בזה, וואס דעמאלט איז דאך אויב איז דאס אפילו א דבר איצור,

¶41ווערט דאך דאס מצד דערויף וואס פיקוח נפש איז דאס דוחר, ווערט דאך דאס היתר, און ווי דער אלטער רבי שרייבט אין אגרת הקודש איז אז ס'ווערט נאך היתר גמור, נאר דער גמור שטייט אין חצה עגל, דערפאר וואס ס'איז דאך דא צוויי שיתות, צי דאס איז תחוי' צי דאס איז הותרה, אבער בכל הפחות תורה זאגט דאך, אז ער מעג דאס עסן,

¶42און מצד דעם ענין צדדות שבזה פון ושמעתים את נפשי תוכם דארף ער דאס עסן, נעמט דאס אראפ דעם צד הייסור שבדבר.

¶43דער ענין אבער וואס דאס איז בטבע מיט נתום את המוח והלב בלייבט דאס, און דערפאר ברענגט דאך אראפ די גמרא, אז אף על פי וואס מ'האט זיי געמעגט עסן, איז דערפון געבארן געווארן בר נצר וואס ער איז געווען א גסלת.

¶44און על דרך זה שטייט דאך אויך אין עושי כלים פון שולחן-ערוך, אז מ'דארף זיך היטן, אז א מניקש וואס ס'זאל זיין אזא וואס זי האט געגעסן מאכלים כשרים, ווארום אז ניט ווירקט דאס אויפן חלב, און דורכן חלב אויפן לעד היומי.

¶45איצור איז אבער ארויפגעלייגט געווארן אויף אט די ענינים וואס זיי זיינען בטבע, דאס הייסט אין שכל האט דאס אויך אן ארט פארוואס מ'זאל דאס עפערן.

¶46ס'איז דא אין דערויף חוקים אויך, ס'איז אבער דא רובו דרובו איז דאס ענינים פון שכל און הבנה והסברה.

¶47דער ענין פון טומאה וטהרה זאגט דאך דער רמב אז דער ענין פון טומאה וטהרה און דער ענין פון מקוואות איז דאס א זאך וואס האט ניט קיין ארט אין שכל, ס'איז מערניט וואס ”חוקה חקקתי גזירה גזירתי” איז במילא איז ”אין להרהר אחר”

¶48אין מידי איז דער חטא עץ הדעת האט זיך אויפגעטאן ביידע זאכן פריער איז מען דאך לגמרי ניט געווען שייך צו קיין רעה, בשעת נאכן לאחר חטא עץ הדעת איז דאך געווארן ביידע ענינים, וואס ער האט האבן א שייך צו רעה וואס דער שכל זיינער שטעלט זיך אנטקעגן און זאגט אים, אז דאס איז רעה און אף על פי כן, משנתפש ברוח שטות,

¶49קען ער אויף דערויף אויך עובר זיין, אדער ס'קען זיין א רע וואס אויף אים איז דאך שווערער איינצוהאלטן, וואס דאס איז מערניט א ”חוקה חקחתי וגזירה גזחתי” און אף על פי כן דארף ער זיך דערפון אפהאלטן, אין שכל פארשטייט ער ניט פארוואס, אבער דער אויבערשטער וויל אזוי.

¶50און דערפאר זעט מען, אז דער שכל זאגט אים אז דאס איז רע און ער דארף זיך דערפון אנהאלטן.

¶51איז אין דערויף ניטא קיין חילוק פון ”בזמן שבית המקדש הי' קיים” ולאחר החורבן איז אין ענינים פון איצור גארנישט ניט נשתנה געווארן, משא"כ אין ענינים פון טובא וטהר איז דאך משחרב בית המקדש איז דאך כולנו תמאים במילא מאנט מען דאס ניט אזוי ביי אידן, אחוץ אין ענינים יוצאים מן הכלל,

¶52וואס דאס איז א הוראה אז ”בזמן שבית המקדש הי' קיים” וואס מ'האט געזען אלקות במוחש האט מען דעמאלט געמאנט בתוקף ביי א אידן אלע ענינים, וואס אפילו דער שכל זאגט אז מ'טאר ניט, און אויך די ענינים וואס ”חוקה חקחתי וקזירה גזחתי” און ביידע תמידות זיינען געווען בשוה,

¶53משחרב בית המקדש דארף מען מקיים-זיין סיי די אפטיילונג סיי די אפטיילונג, ס'איז אבער דא א נחקא מינה פון טומא וטער איז דאס געבליבן אנטקעגן ביאת אשה ובעלה,

¶54ס'איז געבליבן אנטקעגן חמה, ס'איז געבליבן אנטקעגן כהנים, ס'איז געבליבן ענינים יוחדים, אבער דער חלבות הנהגת האדם וואס ס'מאנט זיך פון אים, אז על כל פנים אט די ענינים וואס על פי שכל קען מען דיר מסביר זיין, אז דאס איז דבר העשו שטייט דאס בתוקף פונקט ווי ס'וואלט געווען דער בית המקדש הי' קיים.

¶55ס'איז מערניט כדי דו זאלסט קענען דורכגיין אט דעם נסיון און ניט נכשל ווערן אין אן יסור מאנט מען פון דיר, אז בתחילת העבודה זאל זיין דער איון פון קבלת-עול,

¶56דאס הייסט, אז איידער א איד גייט ארויס אין וועלט, וואס דעמאלט איז ער דאך אין א דרגא פון א כהן, ווי דער רמב"ם שרייבט אין סוף הלכות תשמיטות ויובלו אז יעדערער וואס נדבה לבו לעמוד לשרת את השם איז השם הוא נחלתו און ער איז בדוגמא פון א כהן, וואס אזוי איז דאך יעדער איד בימי חייו,

¶57כל זמן ער איז נאך ניט ארויס אין ענינים פון מסחר, ער האלט מערניט אין חדר אדער אין ישיבה, איז ער דאך בדוגמא פון א כהן, אזוי איז דאך אויך בכל יום ויום איז דאך תפילת סדר היום דארף דאך זיין, אז מ'טאר ניט טאן קיינע הסקים 'קודם התפילה',

¶58לאחר התפילה דארף טאר ער אויך ניט גיין לעסקיו, נאר ער דארף גיין ”מבית הכנסת לבית” המדרש אויף לערנען א שיעור תורה, און ערשט דערנאך גייט ער ארויס לדרך ארץ, לעסקיו דאס הייסט, אז תחילת היום איז ער בדרגא פון א כהן, איז אט דעמאלט אפילו ביז לאחר החורבן האט ער אויף זיך די דינים פון טומאה וטהרה,

¶59און נאך דערויף קולנט איין עבודתו בשלימות, ווארום די התחלה מיט דער יסוד האט ער געמאכט ווי א כהן דארף מאכן.

¶60און אט דאס איז די צוויי סבבות וואס ס'איז דא אין דעם ענין פון אידור, צי דאס איז אן ענין פון איתר דאס הייסט, אז דער עיקר סיבה וואס האט גורם געווען דער חטא עץ הדעת איז אז מ'זאל נכשל ווערן א שינוי אין אן ענין וואס תוכל זאגט אויך אז מ'טאר ניט אדער ס'איז מערניט די נפילה וירידה איז גדייק גיינגען מדרגא אל דרגא.

¶61במילא איז דאך א תחילה וואס האט גורם געווען דער חטא עץ הדעת, אז מ'האט עובר געווען אויף אן ענין פון טומאר, דאס הייסט אויף אן ענין פון חוקים, וואס על פי שכל האט אין דערויף קיין אחיזה קיין אפשלאג ניט, נאר וואס דען ס'איז מערניט ווי מצד 'קבלת עול' דארף ער מקיים-זיין, מצד דערויף אבער וואס ער האט איז פון אט דער טובא קומט דערנאך ארויס אן ענין פון איצטריכא.

¶62און דערפאר זאגט די גמרא, אין סוף פון נידה, אז ס'איז דא א סברא צו זאגן, אז דער ענין פון זיבא איז דא מערניט ווי א סברא איז

¶63דאס מערניט ווי ביום, אבער בלילה תהבה נידה און אין הורי זאגט די גמרא, אז מ'לערנט-אפ, אז די קא-סלקא-דעתך איז, אז בלילה איז זי גאר א טהורה.

¶64דער חילוק פון יום בלילה איז בשעת ס'איז ליכטיק זעט מען וואס ס'איז גוט און וואס ס'טויג ניט, וואס איז רעה און וואס ס'איז טוב, אין ענינים גשמיים בשעת ס'איז דא דער אור הגשמי, אין ענינים רוחניים בשעת ס'איז דא דער אור הרוחני דער נר מצוה ותורה אורה.

¶65משא כן בלילה איז דאס דעמאלט ווען ס'איז פינצטער, במילא ווערט א טהרובא צי ער דערקענט ניט וואס ס'איז גוט פאר אים און וואס ס'איז ניט גוט פאר אים.

¶66דער ענין פון זיבה, וואס דאס איז אן ענין פון היפך הטבע אפילו לאחר חטא אט שעדת איז מצד השכל לומות דעם לימוד וואס מ'לערנט אפ פון פסוק, וואלט מען געקענט זאגן אז דאס איז מערניט ווי ביום.

¶67ווארום בשעת ס'איז דער שכל זיין, ער לייכט אים ניט, דאס הייסט, אז דאס איז ניט קיין ספירא צו זיין שכל, קען דאס זיין אדער אן ענין פון דם מודה, אדער אן ענין פון טוהר פון טהרה,

¶68משא כן ביום וואס ער איז אים לייכט דער שכל, און אף על פי כן האט ער אן ענין פון קצפלות דערפאר איז דאס אים מטמא, מיט א טומא חמורה, וואס דאס איז דער ענין פון דם זיבא.

¶69איז דאך אבער, אז אפילו בלילה קען אויך זיין זיבאות, דערפאר וואס אויב אפילו ס'איז ניט קיין ספירוץ און שכל, איז קען זיין, אז פארוואס וועט דער שכל זיין ער אים ניט סוסר?

¶70דערפאר וואס ס'איז געווען דער סדר, על דרך ווי ער זאגט וישמען ישועו וויבד אזוי ווי ער איז געווען מושקן ענינים פון טערת היתר, במילא האט ער מכביר געווען די 'נפש הבהמית' איז אט דעמאלט קען דורך דערויף קומען צו א חטא ושוגג, און פון א חטא ושוגג קען ער קומען צו א חטא במוזיק.

¶71איז במילא, אויב א שינא באמת איז לילא קען דאך זיין, אז דאס איז געווארן דערפון וואס ער האט ביי זיך געמאכט פינקטער, טאקע פון ענינים פון תאוות היתר, וויבאלד אז ער איז אין דערויף א שולדיקער איז ער דעמאלט חיל אפילו אין די ענינים וואס קומען לאחריו, וויבאלד אז תחילתו איז געווען ברצון.

¶72וואס דערפאר איז לערנט מען אפ פון פסוק, אז אפילו בלילה איז דאס אויך אן ענין פון דם זירע וואס הייסט היפך הטבע און היפך השכל,

¶73און דאס איז ניט וואס ס'איז בטבע איז ביי אים ניטא דער שכל, וואס ארץ ומעשהל הלא טובים האט ער פארטונקלט דעם ”שמש ומגן הלי' אלקים”, במילא איז ביי אים ניט מאיר דער ”נר מצוה ותורה אור” קען ער אין דערויף נכשל ווערן.

¶74וואס דערפאר איז דער תיקון אויף דעם איז, אז ער זאל נעמען אין דעם צווייטן קצה, אז בלילה וואס דעמאלט קען זיין, ניט נאר אזוי ווי ער זאגט אין הורות אז ס'קען זיין דם, אבער ווייניקסטן דם תח,

¶75אפילו ניט ווי ס'איז אין ”קא סלקא דעתך” אז ס'קען זיין דם נידות, אבער ניט די טומח אמורע פון זלב, אפילו לפי הלימוד שבכתוב וואס קען דאך זיין דעמאלט אפילו דם זיבאות אויך דארף ער קומען צוגיין און דארף דעמאלט לייענען בערבית, כורא נשמע,

¶76דוקא דער ענין פון 'קבלת עול' 'מלכות שמים' און 'קבלת עול' מצוות, אז דורך דערויף וואס ער וועט מקיים זיין אלע מצוות, אפילו דעם חלק המשפטים שבהם, וואס דאס איז דאך מצוות וואס מ'פארשטייט על פי תכל,

¶77וועט ער דאס מקיים זיין עול מצוות מיט 'קבלת עול', און דער יסוד אויף דערויף ווי אלץ וועט זיין דער ענין פון 'קבלת עול' 'מלכות שמים' וואס מן התורה איז דאך פסוק ראשון,

¶78וואס דארטן שטייט דאך שמע ישראל ”השם אלקינו השם” אחד ברענגט ער דאך אראפ אין דור פון שמח, אז אחד איז דאס אלף איז דאס 'אלופו של עולם' און מ'דארף דאס ממשיך-זיין אין דעם ח וואס דאס איז זיין ”רקיעים וארץ און ד' רוחות העולם”, און מ'דארף אים ממשיך-זיין, ווי דער לשון הגמרא איז קדם נפתב בדרך מלך,

¶79וואס א מלך וועט מען דאך מחוייב מקיים-זיין אלע זיינע ענינים, אן קיין 'הבנה והשגה', שתהא אימתו עיניך אט דעמאלט איז דאס ניט טאקע, אז אין דעם לילה איז ניטא קיין זיבות און ניטא קיין אידן און ניטא בכלל קיין ענינים וואס זיי זיינען ניט קדושה, און מ'איז דעמאלט ממשיך דעם ”ברוך שם כבוד מלכותו לעולם ועד”,

¶80וואס דאס איז דאך איצטער זאגט מען דאס בלחש, און לישיד לבוא וועט מען דאס זאגן בקול רם שטייט דאך אויף דערויף דער ביאור, אז איצטער ווען ס'איז נאך קודם ”את רוח הטומאה אעביר מן הארץ” איז נאך ניט מקויים געווארן בגלוי ובקול רם דער כבוד מלכותו לעולם בא דאס וועט זיין לישיד לבוא אט אזוי איז אויך קומט מען פון דעם זאגן שמע ישראל זאגט מען פריער דלחש

¶81דעם ”ברוך שם כבוד מלכותו”, דערנאך קומט מען ליום שכולו אור אז די לילה איז אויך אור, וואס בדוגמת זה איז דאך דער ליל פון יום הכיפורים איז דאך דעמאלט די לילה אויך אור, דערפאר איז דאך דארט ער מנהג,

¶82אז ס'איז דא כמה מקומות וואס מ'שלאפט ניט די נאכט, דערפאר איז דארט אט די לילה וואס ”לילה כיום יאיר” מיום בדוגמת די לעתיד-לבוא, וואס דאס קומט מען דורך די עבודה איצטער,

¶83אין דעם 'כורעין את שמע בערבין' איז אט דעמאלט זאגט מען אפ דעם פסוק מן התורה שמי ישראל ביז ה' אחד און דערנאך זאגט מען דעם ”ברוך שם כבוד מלכותו לעולם ועד” בלחש און במהרה בימינו, בביאת משכנו,

¶84וועט מען דאס זאגן בקול רם, דערפאר וואס ס'וועט זיין דער ”וידע כל פעול כי אתה פעלתו” אז ס'וועט זיין דער לעבדו כולו שכם אחד אז ס'וועט זיין א 'שם אחד' ”ושמו אחד”.

¶85במילא.