Text

¶1ס'איז דאך שוין מערערע מאל אז מ'האט זיך געטראפן צוזאמען, און זעלבסט-פארשטענדלעך אז אידן טרעפן זיך צוזאמען דעמאלט דארף מען דאך רעדן אין ענינים פון דעם אויבערשטנ'ס רייד, וואס דאס איז פסוקים פון תורה און מאמרים פון תורה שבעל-פה, ווי איר האט ערשט אויך גע'חזר'ט אין די סוועלף ענינים פסוקים פון תורה שבכתב, און מאמרי רזל פון תורה שבעל-פה, וואס דאס איז דאך די זעלבע לכאורה בא יעדער צוזאמענקומען זיך, זעט מען דאך אבער בפועל, אז אין דעם גופא איז דא אן א שיר מעגלעכקייטן וועגן וואס מ'זאל רעדן, ווארום סיי תורה-שבכתב און סיי תורה שבעל-פה איז דאך דאס געגעבן געווארן פון דעם אויבערשטן, וואס ער האט דאך ניט קיין באגרענצונגען, איז דערפון פארשטאנדיק, אז עס איז אויך ניט באגרעניצט, אז אפילו אז מ'ווייס אז ס'דארף זיין גערעדט דוקא פון זאכן וואס שטייט אין תורה שבכתב אדער תורה שבעל-פה, איז דא אין סוף און ענדלעכע מעגלעכקייטן אין וואס צו רעדן, וואס דערפאר דארף מען זיך משתדל זיין ביי יעדער מאל צוזאמענטרעפן זיך, אין צוגאב וואס מ'חזר'ט איבער די צוועלף פסוקים די זעלבע מאמרים ופסוקים יעדער מאל, אלס א יסוד און א גרונט, איז מען אויך מוסיף א נייע זאך, וואס דאס איז פארבונדן מיט דעם נייען צוזאמענקומען זיך, און מ'זוכט א מעגלעכקייט דאס צו פארבינדן אויך מיט דעם זמן און מיט דער צייט ווען מ'האט זיך צוזאמענגעקליבן נאכאמאל, וואס יעדער צייט און צו יעדער צייט איז דאך יעדערער פון אייך, בתוך כלל ישראל, סיי אינגעלעך סיי מיידעלעך, סיי די עלטערן וואס האבן זיי מחנך געווען און ערצויגן אין דעם וועג,

¶2זיינען דאך אלע געהערן צו צבאות השם, צו דעם אויבערשטנ'ס ארמיי, כדי צו באקעמפן דעם יצר אויף ניט צולאזן אים, אז ער זאל האבן עפעס א דיעה אין אידישן לעבן, און זיכער ניט א דיעה צווישן אידישע קינדער, וואס זיי האבן דאך א ספעציעלע חביבות און ליבששאפ פון דעם אויבערשטן'ס, ווי דער אויבערשטער זאגט כנער ישראל ואוהבהו אז דער אויבערשטער זאגט ער האט ריב אידן, און ספעציעל ביי אידן זעט זיך אויס די יונגקייט זייער, גז נער ישראל איז דאך דעמאלט פארשטאנדיק, אזוי צוזאמען מיט די שטענדיקע זאכן וואס מ'חזר'ט איבער אלעמאל בא יעדער צוזאמענקוף, זוכט מען אויך א פסוק אדער א מאמר הזל וואס זאל זיין פארבונדן מיט דעם ספעציעלן זמן, אדער מיט דעם ספעציעלן מקום, ארט, און וויבאלד אז דאס איז פארבונדן מיט תירת השם, זעט מען דאך די הנהגה ביי אן ארמיי, אז אין צוגאב וואס זיי האבן אליאמיינע ארדערס ווי זיי דארפן זיך אויפפירן יעדער טאג פון א גאנץ יאר, אן קיין אונטערשיד מיט קבלת עול מלכות שמים, און קבלת עול תורה ומצוותי,' וואס דאס איז דאך די זעלבע יעדער טאג און אלע טעג און אלע יארן האבן זיי אויך, ווי ס'ווערט אנגערופן ארדעריו זידן דער ספעציעלע אנזאג און ספעציעלע שליחות און ספעציעלע מלחמה וואס זיי דארפן האבן מיטן יצר, ער זאל זיי ניט שטערן אין דער ספעציעלער שליחות וואס זי איז פארבונדן מיט דער צייט אדער מיט דעם ארט, אדער מיט ביידע זאכן.

¶3וואס אזוי איז אויך בנוגע צו צייט, געפינט מען זיך אין א ספעציעלן יאר און א ספעציעלן טאג, דארף מען דאך וויסן, אין צוגאב צו די אלגעמיינע ארדער, וואס האט מען ספעציעלע אנווייזונגען וועגן דעם יאר און וועגן דעם טאג, אדער דעם חודש און וואך, איז דאך ווי אלע ארדות בא אידן, נעמט מען זיך פון דעם ארדער-בוק, וואס דאס איז תורתנו הקדושה, תורה-שבכתב און תורה שבעל-פה, וואס דערפאר האט איר דאך אויך אנגעהויבן יעדער קענות און דעם קענות-כינוס מיט צוועלף פסוקים ומאמרי רז'ל, קומט אויך צו דער ספעציעלער אנזאג און ספעציעלע אנפיינגען מיט וועלכן מ'דארף אנפיינגען דעם כינוס לאחרי ההקדמה, כדי צו וויסן די ספעציעלע אויפמערקזאמקייט וואס מ'דארף געבן, אז דער יצר-הרע זאל זיך ניט קענען אריינמישן אין דער ספעציעלע אויפגבא, ווי מ'זעט דאך אויך ביים יצר, אז אין סוגב וואס זיין זאך איז דאך וואס ער וויל שטערן א אידן, אז א איד זאל זיך אויפפירן ווי איינער וואס געהערט צו דעם אויבערשטנ'ס ארמיי איז ספעציעל טוט אים וויי, און ספעציעל האט ער מלחמה, מיט די ספעציעלע שליחות און אויפגבה וואס איז פארבונדן מיט דעם טאג. וואס דער טאג איז דאך דארף מען דאך אייך ניט ערקלערן, אז דאס איז ימי חג הסוכות, אבער אין ימי חג הסוכות איז דאך אויך דא מידי שנה בשנה יעדער יאר איז דא דער חג הסוכות מיט די זעלבע צאל טעג, מיט די דינים וכו,' און ווי ס'איז אויך געווען בנוגע צו עירי כינוסין, אז מ'האט זיך געטראפן צוזאמען סוכות פאראיארן און סוכות פאר צוויי יארן,

¶4מוז מען דאך האבן א נייס, ס'זאל זיין חדשים ממש, דערפאר וואס דער יצר-הרע כאפט זיך אן אן א נייע זאך, און טענה'ט מילא, אז אן אלטע זאך איז מען שוין געוואוינט געווארן דערצו, וואס דארף מען זיך אנשטרענגען מיט א נייע זאך, און ווער ווייס צי מ'האט כח אויף דעם, און ווער ווייס צי מ'וועט מצליח זיין, און ווער ווייס צי די איבעריקע ארמי וועט אים צוהעלפן, ס'איז דאך ערשט א נייע זאך, זאל מען אפלאזן די נייעסן און פארנעמען זיך מערניט ווי מיט די אלטע זאכן, דאס געהערט דאך אויך צו דער ארמיי זאגט דער אויבערשטער, אין זיין תורה, אז אין צוגאב דערצו, וואס ס'איז דא ווי דערמאנט פריער י'בית פסוקים בא יעדער צוזאמענטרעפן זיך, איז דא אויך אט דער רב זי די איז פארבונדן מיט דעם טאג, און אין דעם טאג גופא, וויבאלד אז דער טאג חזר'ט זיך איבער מידי שנה בשנה יעדער יאר, איז דא די טעג פון סוכות, איז אין צוגאב צו די שטענדיקע י'ב' סוכים ומאמרים, דארף מען אויך געפינען א זאך אין וועלכע דער סוכות טיילט זיך אויס פון די טעג פון סוכות וואס זיינען געווען פאריקן יאר, און פון די טעג פון סוכות וואס וועלן זיין דעם יאר, און אזוי אויך אין סוכות גופא איז דאך דא שבעת ימי הסוכות, בפרט נאך אז מ'רעכנט אויך צו אין שמיני עצרת האט מען דאך אכט טעג, און דערנאך אין גלות האט מען אויך א ניינטן טאג שמחת תורה, זאגט מען, אז מ'דארף אויסגעפינען וואס איז דא דער ניית אין די ימי הסוכות, וואס ס'איז ניט געווען על פי התורה, האט תורה געזאגט, אז פאראיארן איז דאס ניט געווען דער אט דרב זידי, מצד אזוי האט דער אויבערשטער געוואלט, און אזוי איז איבער א יאר וועט זיין א נייער אט דרב זידי, און זיך אפשטעלן אויף דעם און אונטערשטרייכן דאס, אז מ'דארף האבן א ספעשעל אטענשען אויף מקיים זיין די נייע זאך, און ווי דערמאנט פריער, וואו זוכט מען אויף אויסגעפינדן

¶5דעם ארדן בהנוגע צו צייט און בהנוגע צום ארט, איז אפילו ווען דאס איז גלייכע טעג, לכאורה, ווי דערמאנט פריער דער זעלבער יום-טוב, איז דאס דארף מען אלץ זוכן אין דעם ארדן און די בוק אויף די ארדות, וואס דאס איז די תורה, וואס ס'ווערט אנגערופן תורה מיט לשון הוראה, אז זי איז אן אנווייזונג פאר יעדער אידן, און זיכער איז דאס אן אנווייזונג פאר אידישע קינדער, וואס אן דערויף ווי זיי וועלן זיך אויפפירן אלס קינדער, איז חנוך לנער על פי דרכו בלייבט דאס דערנאך בא זיי, אז זיי פירן זיך אזוי אויף זייער גאנצן לעבן, און שטעלן-צו נחת דעם אויבערשטן, ווי איר האט ערשט-האט געזאגט עצמך אויף שם במעשה און שטעלן-צו נחת זייערע עלטערן און זייערע מלמדים ומחנכים וכו און ספעציעל, אז נייער נחות מיט א נייער פארגעניגן, ווי מ'זעט אויך אפילו אין גשמיות'דיקע זאכן איז דאך אן אונטערשייד דעם טעם און דעם גשמר וואס מ'פילט בשעת מ'האט א נייעם מאכל, וואס מ'האט נאך ניט פארזוכט א גאנצן יאר, ומשא'כן אז מ'עט דעם מאכל וואס מ'האט געגעסן דעם זעלבן טאג שוין איין מאל, אדער דעם זעלבן חודש אדער דעם זעלבן יאר.

¶6וואס זאגט תורה, איז דער חג הסוכות אויסגעטיילט פון די חג הסוכות פון פאראיארן און פון דעם יאר וואס וועט זיין? איז דאס ווי געזאגט כמה פעמים, אז דער יאר איז על פי התורה א חודש העיבור, וואס חודש העיבור הייסט, אז דער אויבערשטער האט אנגעזאגט אין זיין תורה, אז יעדער יאר האט צוועלף חדשים, דערנאך איז דא אויסגעטיילטע יארן, וואס מצד א טעם ווי ער ערקלערט אין תורה אין דעם ארדער-בוק האט ער א צוגעגעבענעם חודש, וואס דאס מאכט אנדערש דעם גאנצן יאר, אז דער גאנצער יאר ווערט אנגערופן שנת העיבור. ווי מ'זעט אויך בנוגע בא זיך אליין, בא די קינדער, אז בשעת זיי ווייסן אז זיי האבן אין דער ארמיי אן ארדער וואס וועט אנהאלטן א לענגערע צייט, מערער צייט, ווי א געוואיינלעכער ארדער, איז דאס גופא אונטערשטרייכט פאר זיי די וויכטיקייט פון דעם נייעם ארדער, ביז וואנענט אז דער קאמאנדירין שיף, דער אויבערשטער, האט אנגעזאגט, אז וויבאלד אז דאס איז א ספעציעלער ארדער דארף מען האבן מערער טעג און מערער חדשים מ'זאל אים קענען ערפילן ווי ס'דארף-צו-זיין. וואס דאס מאכט אנדערש אלע זאכן פון אן אידיש פון אן עיבור יאר, און מאכט דאס ספעציעל אנדערש בא די וואס געהערן צו דעם אויבערשטנ'ס ארמיי, און די וואס זיינען ערשט אריין אין דער ארמיי, וואס דאס זי דאך קינדער, זיי זיינען ניט לאנג ערשט יונג, און זיינען זיי שוין אקטיווע סאלדזשערס, אויף מלחמה-האבן דעם אויבערשטנ'ס מלחמות און מנצח זיין, איז דאך פארשטאנדיק, אז ביי זיי איז דאס נאכמער וויכטיקער.

¶7און אזוי אויך איז בנוגע צו דעם טאג אין סוכות, איז דאך דארט דער זעלבער פערטער טאג אין סוכות, יעדער סוכות האט זיבן טעג במילא האט ער אויך א פערטן טאג, האט דאך אבער יעדער פערטער טאג פון סוכות אין יעדער יאר א באזונדער חלק אין תורה אין פרשת השבוע מיט וועלכע ער איז פארבונדן, און וואס תורה, ווי געזאגט פריער, אז דאס איז דער ארדער בו פון יעדער אידן, און פון אידישע סאלדזשעס, פון אידישע קינדער, וואס יעדערער פון זיי געהערט זיך צו צבאות השם במיוחד האט ער א ספעציעלע אנווייזונג אין תורה, אין די פסוקים אין וועלכע ס'זיינען פארבונדן מיט אט דעם ספעציעלן טאג, אזוי יעדערער פון זיי זאל וויסן, אז אין צוגאב צו די אלע לערנונגען און אנזאגונגען וואס מ'האט אין די בית פסוקים, און בכלל אין תורה, שבכתב ותורה שבעל פה, האט מען א ספעציעלע שליחות און א ספעציעלן פייט וואס מ'דארף ניט צולאזן דעם איסור הרע ער זאל אין דערויף זיך אריינמישן און אפקילן חס ושלום, ווער רעדט נאך פלענער מאכן א אידיש קינד פון נעמען אין דערויף איינטייל און מנצח זיין די מלחמה מיטן יצר, ביז וואנענט ער וועט אים אינגאנצן ארויסראפן פון זיין לעבן, און ער וועט בלייבן מיטן יצר טוב אליין, בלייבט דאס א ילד טוב אדער א ילדה טובה, ווי דערמאנט, אז דאס איז שנת הילד והילדה, א ספעציעלער יאר פארבונדן מיט ילד וילדה, און ווי שוין דערמאנט, אז ניט מ'זאגט אז דאס איז שנת הבן והבת, וואס דעמאלט פארבינדט מען דאס, אז ס'דארף האבן א יחוס פון א פאטער אדער א מוטער אדער אנדערע, בשעת מ'זאגט ילד און ילדה איז מען אונטערשטרייכט דאס, אז ס'איז גענוג

¶8זיין יחוס אליין, וואס ער איז א אידיש קינד, א אידישער אינגעלע אדער א אידישע מיידעלע דאס איז שוין גענוג אז דער גאנצער יאר זאל אנגערופן ווערן אויפן נאמען פון יעדערן פון אייך, סיי אינגעלעך סיי מיידעלעך, ביז וואנענט אז אפילו איינערע עלטערן אדער עלטערע ברידער אדער זיידעס און באבעס רעדן וועגן דעם יאר זאגן זיי, אז דאס איז שנת הילף והילדה אז דאס איז א יאר וואס איז ספעציעל פארבונדן מיט דעם ילד מילדע, וואס האט ספעציעלע פארבינדונג מיט זיי, דערפאר וואס דאס איז זייערער א זון אדער א תכטער אדער אן איניקל, אן אינגעלע אדער א מיידעלע, ווי גערעדט מערערע מאל. וואס דאס איז, ווי דערמאנט פריער, דער חלק אין תורה.

¶9אנהויבנדיק, בנוגע צו דעם ארדער פארבונדן מיטן גאנצן יאר וואס ס'איז אויסגעטיילט, וואס דאס איז א שנת העיבור, און ווי געזאגט כמה פעמים, אז אן ארדער וואס מ'גיט ארויס צו א סאלדזשער דארף ער זיין אין קלארע ווערטער, כדי דער סאלדזשער זאל גלייך וויסן וואס ער האט צוטאן, און גלייך טאמער בעט ביי אים עפעס א ספק, א שאלה אין דערויף, גיט ער א קוק נאכאמאל אין דעם אר דער-בוק, זעט ער וואס מ'פארלאנגט מיט אים, און אויף וואס מ'האט אים פריער געגעבן כח ער זאל דאס קענען דורכפירן, און קענען דורכפירן מיט פלייען כל ארץ מיט א גרויסן נסחון, ביז וואנענט אז ס'בלייבט ניט קיין שיריים פון דעם יצר, און ער בלייבט, ווי געזאגט פריער, אז ילף מיט א ילדה טובים דערפאר וואס האבן צוטאן מערניט ווי מיטן יצר טוב, וואס דאס גיט זיי אויך א שנה טובה, דערפאר גיט זיי דער אויבערשטער נאך מערער ווי ער האט זיי געגעבן ביז דעמאלט א שנה טובה, איז ער נאכמערער מוסיף אין דעם טוב, אין דער גוטסקייט פון דעם יאר, און אין זייער זכות אויך אין דער גוטסקייט פון דעם יאר פאר אלע זייערע משפחות, אנהויבנדיק פון דעם טאטן מיט דעם מאמען, וואס האבן זיי אזוי ער צו און אזוי אויך די אלע קרובים פון דער משפחה, ביז דערנאך ווי דערמאנט פריער ואהבת לרעך כמוך זאגט דאך יעדערער פון אייך, סיי דער אינגעלע און סיי דער מיידעלע, אז ער האט ריב יעדער אידן וואו דער איד געפינט זיך, איז דאך פארשטאנדיק, אז פון דעם אלן טוב פון אלע גוטע זאכן וואס דער אויבערשטער גיט אים, וויל ער אויך אז זיי זאלן דערפון הנאה האבן פון דעם טוב יעדער איד און אלע אידן בכל קצוי תבל. וואס אט דעמאלט ווערט דאך נאך מערער דער ישמח ישראל בעושיו אז א איד קומט מיטאמאל א גוטע זאך, אן קיין צוגרייטונג, און ער פרעגט זיך נאך, אדער מ'דערציילט אים, אז ווי אזוי קומט דאס צו אים? דערפאר וואס ס'איז דא א אידישע אינגעלע אדער א אידישע מיידעלע,

¶10עם אויבערשטן, ער אדער זי זאל האבן א סך טוב, און דער אידישער אינגעלע און מיידעלע האט אויף זיך גענומען און פירט זיך אויף אין אן אופן פון ואהבת לרעך כמוך, האט ער געוואלט אז ס'זאל אנקומען פון דעם טוב, פון דעם יום-טוב, זאל דאס אנקומען צו אלע אידן אין אלע קצווי תבל אין אלע ווינקלן פון דער וועלט, אפילו אזא איד וואס ער האט נאך קיינמאל ניט געטראפן, ס'איז דאך אבער א איד איז ער אויך א בן אברהם יצחק ויעקב און בת שרה רבקה רחל ולאה, פארדינט אים, אז ער זאל האבן פון דעם טוב, און זאל אויסנוצן דעם טוב אויך אויף מאכן ליכטיק און גוט, אז די אלע אידן וואס ארום אים. וואס מ'לערנט אפ פון שנת העיבור, אז שנת העיבור באשטייט אין דעם, אז מ'איז מוסיף, דער אויבערשטער האט אנגעזאגט, אז אין דעם יאר דארף מען זיך ניט באגנוגענען מיט צוועלף חדשים, נאר מ'דארף האבן א צוגעגעבן בינעם חודש, כדי מ'זאל האבן נאך דרייסיק טעג אין וועלכן מ'זאל לערנען תורה און מ'זאל מקיים-זיין מצוות, און דאס זאל אלץ אריינגיין אין דעם חשבון פון דעם זעלבן יאר. וואס ס'איז דאך פארשטאנדיק, אז בשעת א אידיש קינד באקומט נאך דרייסיק טעג, און נוצט זיי אויס ווי א אידישער סאלדזשער דארף דאס אויסנוצן, אין לערנען תורה און מקיים-זיין מצוות, און מקיים-זיין די מצוה פון ואהבת לרעך כמוך אז ער ווירקט איין אויף זיינע חברים, און די מיידעלע ווירקט איין אויף די חבר'טעס, אז זיי זאלן אויך אויסנוצן די צוגעגעבענע דרייסיק טעג און נאכמערער, וויבאלד אז מ'ווייס אז דער גאנצער יאר באקומט אין זיך א צוגעגעבענער מעסעדז און א צוגעגעבענע ארדעס, איז דאס גופא א סימן, אז יעדער טאג פון דעם יאר איז א ספעציעלער טאג, און אז מ'פרעגט וואס איז דאס פארא טאג? זאגט מען, אז דאס איז א טאג פון א שנת העיבור, וואס פרעגט מען וואס הייסט עיבור? זאגט מען, אז אז עיבור מיין אז מ'מאכט ניט א געוויינלעכע הנהגה,

¶11נאר א צוגעגעבענע הנהגה מיט נאכמערער גוטע זאכן ווי א געוויינלעכן יאר, אפילו ווי אין חודש תשער פון א געוויינלעכן יאר, האט ער אבער א טאג פון שנת העיבור טוט ער אויף, באיבור ובהוספה, נאך מערער ווי ער טוט-אויף אין חודש תשער פון א שנה פשוטה, ווי גערעדט מערערע מאל. איז דאך אויך פארשטאנדיק, אז דאס ציט צו נאכמערער אין די ברכות פון דעם קאמאנדירן טשיע פון דעם אויבערשטן, וואס ער גיט יעדערן פון אייך, בפרט אויף קענען נאכמערער מצליח זיין אין מלחמת היצר, קענען נאכמערער מצליח זיין אין דורכפירן דעם ספעציעלן ארדער פון דעם יאר, אז מ'דארף זיך אויפפירן דעם גאנצן יאר, ניט נאר אין חודש העיבור, אינגאנצן שנת העיבור, דארף מען זיך אויפפירן וויסנדיק אז מ'האט צוגעגעבענע כוחות, במילא האט מען אויך צוגעגעבענע ענינים, צוגעגעבענע ארדות, וואס מ'דארף ערפילן, האט מען אויך צוגעגעבענעם שכר פון דעם אויבערשטן, אין צוגאב צו די שנה טובה ומסוקה וואס ער האט שוין גע'פסק'נט נאך פאר דעם שנת העיבור, נאך ערב ראש השנה, האט ער שוין גע'פסק'נט אויף יעדער טאג פון דעם גאנצן יאר, און בפרט נאך, אז בשעת יעדער קינד וויל דאך פירן זיך לויט תורה, וואס בפרט נאך אז מ'געהערט אין צבאות השם, וואס תורה איז דאך היחך מתכם ובינתכם פירט ער זיך אויף ווי א קלוגער קינד, איז דאך פארשטאנדיק, אז ער ניצט אויס יעדער רגע פון שנת העיבור, אין צוגאב צו טאן די אלע ענינים וואס ער האט געטאן אין א שנה פשוטה, זאל ער אין יעדער טאג פון דעם יאר נאך צוגעבן זאכן, וואס די זאכן קומען אלס א טייל פון דעם שנת העיבור. און מ'לערנט אפ פון חודש העיבור. דער חודש העיבור איז דארטן אויסגעקליבן דעם חודש פון חודש אדר, וואס חודש אדר האט אין זיך די און אט די תכונה

¶12און דאס נעמט גאנץ חודש אדר, אז דאס איז א חודש וואס ווערט אנגערופן א חודש של שמחה, און וואס נאך מערער, אז דאס איז א חודש אשר נפח להם לששון ולשמחה, אז ער קערט-איבער יעדער זאך וואס קען שטערן אז די שמחה זאל ניט זיין מיטן גאנצן שטורעם אדער דער ששון, איז דער חודש האט אין זיך די תכונה און די סגולה דעם אויבערשטנ'ס ברכה, אז יעדער טאג פארבונדן מיט דעם חודש איז מבטל און איז די אלע זאכן וואס זיי קענען שטערן צו זאכן של שמחה, על אחת כמה וכמה שטערן צו זאכן וואס א סאלדזשער, א אידישער סאלדזשער, ווערט דאס ביי אים זיין ארדער, און בפרט נאך אז דאס ווערט זיין ארדער פון דעם גאנצן יאר פון שנת העיבור, איז ניט נאר אז די זאכן שטערן אים ניט, נאר ער געפינט אלס א קלוגער קינד, אן עצה, אז פון די זאכן גופא זאל ווערן ונהפוך הוא, און ס'ווערט דער נהפוך אז ס'ווערט לששון ון שמחה, און ווי מ'זאגט, בצוזאמענהיינג מיט אדר, אז לגודים היתה אורה ושמחה וששון ויקר און מ'איז גלייך ממשיך כן תהי'לנו אזוי ווערט אויך נמשך בא יעדער אידן, און ס'ווערט נמשך אין יעדן טאג פון א גאנץ יאר, ניט נאר אין חודש אדר, נאר פונקט ווי געזאגט פריער, אז חודש אדר מאכט דעם גאנצן יאר פאר א חודש העיבור-אזוי מאכט ער אויך יעדן טאג דערפון פאר א יום העיבור, און ער גיט צו נאכמערער כחות און נאכמערע ברכות און נאכמערער חידוש, א באנייטע פריילעכקייט און א באנייטן חיות און באנייטע ברכות פון דעם אויבערשטן, און מ'נעמט דאס דערנאך מיט אויף אלע טעג פון דעם גאנצן יאר על שנת העיבור, ספעציעל נאך אז מ'קומט פער יאר דעם שנת העיבור האט דאך אין זיך אויסגעטיילטקייט פון אלע שנות העיבור, וואס ער קומט אלס א המשך, אלס א פארטזעצונג, פון א שנת תסמח און תסמח און הקהל, האט מען אויך אין זיך

¶13די צוגרייטונג נאך פאר דעם, ווי יעדער קינד זעט, אז בשעת ער האט א זאך צו וועלכע ער גרייט זיך א גאנצן יאר פאר דעם, האט ער דעמאלט די זאך מיט מער פריילעכקייט און מיט מער געשמאק און מיט מער חיות ווי ס'קומט א זאך אן צוגרייטונג, אדער א צוגרייטונג מערניט פון עטלעכע טעג אדער עטלעכע חדשים,

¶14זאגט מען, אז דער שנת העיבור האט א צוגרייטונג פון א יאר וואס דאס איז תשמח און תשמח, א צוגרייטונג פון א יאר וואס דאס איז א יאר פון הקהל, אז יעדער אידיש קינד ווייס, אז אלע אידן איז קהל גדול אנשים נשים וטף, שטייען מיט אים צוזאמען ארויסהעלפן אים אין אלע זאכן וואס זיי זיינען פארבונדן מיטן אויבערשטן און מיט זיין תורה, און מ'נעמט דאס מיט, ווי געזאגט, מ'גרייט דאס צו אין דעם אופן א גאנצן יאר לפני זה, איז דאך פארשטאנדיק דער שטורעם און דער נצחון וואס יעדערער פון אייך האט, אין די אלע ענינים האמורים, אנהויבנדיק פון די זאכן פון וועלכע ס'רעדט זיך אין די י'בית פסוקים אין מאמרי רז'ל, כולל אויך די ספעציעלע זאכן פארבונדן מיט דעם יאר פון שנת העיבור, און אויך פארבונדן מיט דעם טאג, ווי מ'וועט שפעטער רעדן, אז זיי זאלן זיין מיט א שמחה גדולה יותר, במילא איז אויך דער נסחון גדול יותר, מיט א קהל גדול, גאר א גרויסער צוזאמענקומפ פון א סך קינדער צוזאמען, און אלע צוזאמענשטייען מיטן זעלבן תנועה, מיט דער זעלבער מטה, ווי איר האט ערשט-א געזאגט �מעי ישראל הוי'אלקינו הוי'אחד, וואס דעמאלט איז דאך פארשטאנדיק די הצלחה מיט די שמחה און מיט דעם תשמח וואס איר זיינט משמח אלע ארום זיך, אנהויבנדיק פון די עלטערן און די ברידער און שוועסטער און די משפחה ביז כלל ישראל, ביז מ'איז משמח דעם גאנצן קהל פון אלע אידן, און מ'גרייט זיי אלעמען צו צו די גאולה האמיתית, וואס דעמאלט וועט זיין דער קהל גדול ישובו הנה אין ארצנו הקדושה.

¶15מיינע, מיינע אפעטונישעס, צו ספיק אבעט, אבער דער ענטער ווי ער זעט, בזמתי גד איז אין פון אי דעם, איז אין סוף, דער סאיז נא ענד אז ווי אנדערסטענד אז ווי קען אלץ ווי ווי ספיק אבער תורה, ווי ווי אלץ וקעט ספיק ענדלעס לי, דער ס'איז נא ענטער אז ווי קעט ספיק. וואס ס'זעט דאך, רבה, each time we like to, in addition to the בסוכים, ווי which are the same each time, we'd like to head something new, ווי צוויי ווייט לייך to find-away to tie-in with the time. און דער סימסט ווי געט to געדער עגען אייטש טי ם, אייטש א וואס, די בויז און די גרלס, און די פארענטס, וואו וכאס ברוט זיי אים אפ צו באקומען מעמבער פון צבאות השם אין גאד זאמין, דפיקו יצא הרע, נאכט ולעד עם to get-away with anything, און גאד פארבידן to hurt us אין עני ווי, און ספעשעלי די גאדס'טשילטען, ווי די רומני ושבאלם לאו זיי באווארן די יו עס'טשילטען, ווי מ'איז גאר נעי ישראל ואוהבהו כלל ישראל, די פיפל ובישביל, האבן זיי גאדס'טשילטען און זיינע בלאוונס. גאד טעגס ספעשעל נאויסס וויף די ווי ת'און די טשוררן, און ער לאו פסט זיי זאגן ווי א ספעשל קיינט פון זיי לאו.

¶16סו ווי אל אנדערסטענד, אז ווי האבט לוקט פאר סאמטענג ניו, ווי ענד ווי ס'טייט אין to דער טי ים און דער פלעיס, און סינץ ווי אר אל נא וגעדער, אז מיימבער זאף גאדס עמי וצבאות השם, און ווי נו אין דער אדישאן, צו דער ערות ווי געט אייטש דעי, וויף וואס ווי האבט קרי עפ ן זיך די אויל מלכות שמים, דער יוק פון גדלינות, דער יוק פון די מצוות, די עסטע דעי וסום. וואס נעו, א סולדזער אלווייז געט זיי ספעשעל ערור אויף די דעי. ער געט זיי א ספעשעל מישאן וויטש עס טו דו, און דער מישאן איז צו דערקלער ניו וויר, אן דער אן ערב דער יוצא שוין סטאפ אים פון אקאמפעשינג די שליחות, די מישאן ווי עס זיי וואס בגבון נפנים, אין די טיימין פלעיס, ס'זעט דאך אייבער דער פרסט אויף וואלט טאג אבער טיימ, די ענין, די דעי, וואס ס'איז די ספעשעל עדה ווארט די דעי, און די סער עדער און די ס וויק און די מונת? די עדה ווי אנדערסטיינדער איז דאך די ס. ווי סטארט-אפ ווי דער ענין התורה, ווי סטארט-אויף די צוועלף פסוקים, און ווי אלס א סטארט די ספעשעל עדה הרע, די אביל-ענקלינישן, שו עדן ביי עבל טו מיקס-אין, און to stop him, חס ושלום, being able to do what he has to do?

¶17He has א ספעשעל פראבלעם. You see, די יצא הרע, דאס איז אן אינטערסטענג ווי ווי לוקענג ער וואס דאס יסי, שש!

¶18יש., י'קענען אנדערסטענדען לי כ דיס, ווי ערי ידתו וסוכה ס'איז דא סיים, די סיים דינים, די סיים דעות, און די סיי וואלט און די סיים ראליעס? די ראליעס איז אבער די סיים, די סיים וואס לערשט יער, טו יערס עגא, but אין ארף ווי עבל טו טריק דער איוויל אין קליישן, די יצא-הרע, יא נייד סאמטען ניו, אויבא, יצא-הרע, די יצא-הרע, איז א סמאט גי,

¶19הי קעטשס ן, דיפערנט ווי דערנאך ווען ער זיינען קום דא? קומען? און גאר דזיין תורה, אין bacterוםumps דודק, ביז?!

¶20ערור אויף די דעי, this איז די אינסטרוקטש ן. דערשט ווען י'געט יור רולס און רגעלעשינס, דארט ווען י'געט יור קאמענדמענטס, און ספעשעלי, טשיל ן, זיי האבן שולי דא גדלוקה אין דער תורה, וכל סחנוך לדם ופי דרכו, און גם כי יעזקן לו יעשה במינו, ווי דארף אויף א ברענגען א טש ילד פארפלי, זיי שוין דו ער רענטיק רייט, און היא שוין גיב? אנו נחת! ברענגעו נחת צו דעם רבונן של עולם, און דער וועקענו ונחת, אין אל די גוט ונגס וואס דער איז גענען דו, און א'שוועט ברענגען נו נחת צו א איז טיטשערס, צו איז פערענטס, צו דער רביים, און נו נחת צו everybody around אים! און ווי סי די סיין פון זייט דער רבי אין לייף, you know, ווען יעט סאמפען ס'איז אינטערסטי ם, ליסן, ווען יעט די סיין פון פוט ערי דעי, you know, it געטס א ליטל ביט מנתנו'ס, דאס ניט. זיי, ווי ער אלוייז לוקן פון סאמפן ניו. ווי ער אלוייז וואנענט א ניו דעלקעסי. זא פון די פינק פון דיסט פון אל ן, פון אור ן מניו, פון דער פוד וואס ווי איז די סע ניו, ווי לייקט ולוקן פון סאמפטי ניו, אויס און ארויסן ווי ניו טען ווי ער דו!

¶21אליפי," and let me tell you what that means this every year has 12 months, right? 12 months? this year is going to have 13 months, okay? we're getting an extra month. And God gave this year an extra month, we call it אליפי," and the children who get to know די ערה, which is going to happen now, what's going to happen now? In other words, we understand, אז דער קאמענדער און שיר, ווי קוואס איז סאך אן עפארטן טינג אז דער רבינו של אולם איז געבן וואס דער רבינו של אולם made it אן עס טרא טיים, because it needs more time, you see, it needs more time. די סולדזשעס, און די ספעשעלי ברעניו סולדזשעס, דאס וואס דאסט אין די צבאות השם, אין ארא פאר דעם צו בייבלו געקלב עירה, און בייבלו געט יוסטו די ניו תינגס ווי ער האט טו בי דאן, אין ארא בי עבל טענק די יצא הרע אלט.

¶22זו ווי ס'ווי רי ווי רי ימ פארטנט, אז ון די יום טוב הפסוקות, און די פארסט-דעי פסוקות, און דער ווי נאר אויף טו קענטו די תורה, די תורה טיטשו דאס אין די פארשן פון דער ווי, ענד די ערה וואס די סולדזשעס זיינען געבן, ובלאנגט אין צבאות השם, זיי האט די ערה אין די פסוקים, אין עדישן צו די יו-בית פסוקים, און די אבי אדם המעכם חזל ווי האף א ספעשעל שליחות. און דער שליחות איז, דאס ווי שו דנט לעדט די יצא-הרע אין. ווי מוסט עד סייטו ויט, אז ווי שו דבילד-אפ סאך א פארס, דאס ווי יצא-הרע שוודנט בי עבל טו ריש עיני קיינא ו קיד! קיק אים אראפ אל תוגעדע, געריראו אים! and until you remain, only with די עץ טוב, only with די גוטע אינקלאניש ן. אין העתיד ווי דער רבי זעט סופן ווי רי ביוטיפול, איז זאך, you know, this year, אז דער רבי, you know, דער רבי קאלט זיין, the year of the boy and the girl, ילד און ילדע.

¶23דאס, ווי דערנאך, the year of the sun and the daughter, און דער רבי זאגט, ווי? ווי ווי עוי יו ס טערם, בוי און גר ל, און נאך סן ענדורא, בקוז א סן ענדורא האבט וואב א פערנט. זא, עס דעפענד וואס די קאנעקשן איז אויף ווי רעדן. רבי ספיקסט, ווי עני ליטל יידיש קיד אין דער אינטייער ווארל, עני ליטל בוי, ערני ליטל גרל, און די, די ליטל בוייז און גרלס, אויף זיי ארטשוררן אויף השם, אויף דער אידישע קינדערלאך, דאס איז דאך נאך, אז דער גירט שוועט בי קאלט אויף דער נאם. און דאס גיבס יו די אפער טוניטי, און דיר פארענטס און גרענט-פארערנטס אלס, אז די שוין קולט ילד דין ילדה. ווי? ווען יו טאג טו דעם און יו טעלט דעם, וואנט ס'איז די קאנעקשן אויף וויס ילד דין ילדה? היא'איז מיין היתנה דרה, היא'איז מ גרענטשן, א גרענדא רע, און דאס איז וואס דער טובה קמצטו גיב איז דאס יער? עלי פיה! און דאס איז וואס י'הארף to רעמענדער. נאר, וואס דאס א סולדזער דו ווען עס טרע טיין? דער סולדזער האסטו האבן איז ערות קליער און קונצייס. א סולדזער קענט בי מי קסט-אפ, ער האסטו נאר וואס ער איז דוין, און ער פון אים, אויף ער איז פוזלט, איז ווי דאסט נאר די עקז טו ארעיס, ער גאסט בעקט to די בוק, ער לוקט אין צו די בוק דסי, וואס ער האט צו דו אין ארע, אז ערשט וועט בעבל to אקאמפליש עט און קם אויף פלייען כלות, און די און רעמענענדס, נאכיט לבט אויף ווי יצא הרע, איז שוין מיין, only with the יצא טוב וגודי אינקליאניש ן.

¶24און דאס ווי געד גיבט זיי מו ר גוט אין דער יער טו קומפ, בקעס אויף די קינדערלעך די רבינו שלהם, וועט זיך איבער שיין? יער קידס! דער בקסיב, יו, בקסיב סושט דער סוויט קידס, די רבונין שלעולם, איז גוי נען בלעסט יו פערענטס, און יו רעלע טיווס, און יו פרענדס, בקסיב, אהבת לרעך כמוך,"' יו. ווארער די לאו דאס יו שוין פון עברי דשו, ווערערער איז. אלו די גויט דאס געבסט תו יו, ווי וו ענט שיער זאגט דאס ווי בי ם, ווי וו ענט איז יו. וו וואנט to tell the whole world how happy you are that די רבינו שלו האבן מיידו, נאו, אלע וואס דן, סאמבא�די א ביי א גרל געט סאמפען דאס ווערן ווי רי וו אנדעפול, און ווי וואנענט ונאו ווי ער דאס קומט פון, הנה ווי געט דאס ווי ס'איז גוט ווארט קיין פון אלע וואס דן, ער פיינדט סאמפען וואס עס נאר נאר נאר נאר ווי ער דארף נאר נאר ווארט פאר אים!

¶25סי פיינדס-אוט, אז דער איז א קיד סום-פלויס, לייקיו ווהקין דלכה, וכתוב יו, יו וואנט שיער וואס דער רבונן שלא רם גיזט טו יו, אל די גוט וואס דער רבונן שלא רם גיזט טו א וס, ווי דא נט וואנט אויף ניט פאר וא סעלבס טו ון, ווי וואנט פאר ערי סינגל ידיש קיד, וו ארעברער עי איז וו ראויף דער וו רלט, אויב ער איז א סן פון אברהם יצחק און יעקב ונדוריו אז סרה רבקה אחו ולאוי,", he deserves the best, and he should be able to have it for himself and for everybody around him. דיס איז וואס דא ליב יאר האסט ועקמפליש. און גאר דאס זיינען, ס'איז נאך טען מאנס, פאר אני תירי דיינסט מאן! טו לערן תורה, אין תדומה ומצוות, סטיל אין דער חשבון אויף ווייס יער, ווען ווען ווי אנדערסטענד, ווען א קיד געטס טירי עקסטרא דעות, מיי גאד, טירי עקסטרא דעות, צו בי עבל טו תורה מצוות, און צו פולפיל די מצוה ואהבת לרעך כמוך, די לאוועס פעל ודזשוו אס אים-סעלף, און די בוי'ס און די גרל'ס עקסטענד דיס אין די טירי דעות צו דער פרענדס, צו דער די שטו שוין בי עבל טו בענערפער פון מיט.

¶26הי ניו, און know, that the entire year, because of this one month, the entire year is called a leap year, and each day gets a new name, a day in the leap year. In addition to doing all the goods that we did, up to round one, in an ordinary year, this year we have to add more to it, more than in the month of תשרו, ווען ווען ווען ווען יעדער אין א פליין יאר, בקוז דאס איז ווער ווי עס וואלט, דארט ווי געדט געבן דאס דאס טער טי ם, און בבחכות פון דער קאמענדער אין שיפך די גבונו של עולם, ווי גיבט דאס דעם כח צו בי עבל טו דו ס, צו פייט ביום צהרה, דאס איז די ערורר פון ווי ער, נאר אויך האב דער מאנט, נאו, ווי ער גארנען געט, א ס'איז ניו פיימענט? שש, דאס איז צרופיק גהירות, ס'איז נאט פאר נאפינג, אז ווי גוט אז ווי גיין ערד, די חבונות שלנו איז גיין ערד, צו דער גוט אין דער סוויט יער! אה רבי ראשי שנה, we already הארט א גוט'ן סוויט יער פון די חבונות שלנו, וואס נהויבן טייער יער, דאס איז קומען געהעדט, ער ספעשעלי, ערי סינגעל טשילד וו וואס א סולדזש הסתדו, אנסמאל וואס יוסס יזעס יזער סינגל סעקנד אויף דעם די סליפ-יר.

¶27זא בגלאזו ווי ער גווען טוט ער אןו ווי סער טען טענס ווי ווי דינט דו אין דער פסט. דאס יענען ווען די ליפ-יר קומט-אויף-על? ווי טשע-מונף אויף ווי טשע-מונף אויף די יער, דאס קומט די תרנפניז מונ ף? who knows, let me hear, loud, צורא לאורע, you're right, you're listening, you're good kids. דער מאנתב אדע, און you know וואס דער מאנתב אדע? די מאנתב אדע איז דער מאנתב ששון ושמחה, that's a happy month, as we know, that it says אין די מגילה, החודש הזה איז ני'פך לששון ולשמחה, that this month was turned everything was turned over. פאר דער חלילה והקורא בן בי,"ד, if you remember the story המשוהו ידועו ווי הימן, everything was turned over to be good. און דאס איז א ספעשעל, ספעשעל ווי אז ווי שוין געט געד'ס פלחה, אז ערי סינגל די, that anything that's there, that געטס אין דער ווי אויף שמחה, שלא ווי פושט אויף דער ווי.

¶28and this is the order of the year, not only doesn't it, it hurt it, but on the country, בנהפוך הוא, דאס איז, אדער די ס מאננט, פארן, אין טייע יער, איז טורנד אינטו ששון ושמחה, און ווי דער רבי זי יד, וואס ער פויבט אין די מגילה, ליהודם היתה אויך ושמחה וששון ויקה,", that to the juice, there was light and joy and everything else, כן תהי'לנו תאושה רבי טועס לצצו. זא, אז ווי הויפט אז אין אערבי סינגל יער די איז ווי יער, ווי ווי ער אויבט האבן, ווי גארט זיין פסק, ווי ער וויל אים איר די גזאגט פסח, ווי גענוג אז דאס ביזערטער ענין ווי גיין חיים כנבאלד. דעם טייער leap-year, וואס איז א קאנטיינועישן אויף דער יאר פון דתמח און תשמח.

¶29דער רבי זעט, אז דער איז א ווארטערסטענג טיין, ווען י'שבט ה'תשמ�. ווען י'שבט ה'תשמ�. און ווען י'שבט ה'תשמ� און דתמח. ווען די רבי'ס זיי זיינען, ווען ווען י'שבט ה'תשמ� און דתמח to prepare for דיסן יער, און ווען ווי סי, ואס דערנאך קיין אפטער די יער, ווען ער ערשט א ב נטשע פון ניו לייף און ניו יי, און ער גיסט דאס די אפטוניטי, ווי עי בל טו הענדל די ניו יער מיט אל ווי ניו טינגס און אל ווי ניו שמחה! עט שוין בי די שמח תשמח און די צסמח תשמח, און די הכל, we have brought about men ווימען און children, און everybody together. און הער ווי פיינד אז תרבונו של עולם איז רעדי to העלפ אוס אז ווי שוועט ביי עבל to קערי דאס רווי, און טייט-על ן פרם לעסט-יר, דעת שמחה און תשמחה פאר ווייס-יר, ווי א רייט-דיעל פון ווימען וויגער, און ער טעמננס עמונט פון סטום, ווי ער זאגט זיך אין די טוועלף סוכים, ווי נאר ווי טייט-על ניו רעדיין ווי זאגט אלי פיר, און this day איז א ווי רי, ווי רי ביג און ווי רי-העפי די פאר איש צו בי פאר אוס צו בי עבל צאלעברייט ינוות שנת סעבו, אז דאס וועל נאו גיב איז די פאווער צו בי מוהו-ויקטוריות אויבער די יצא-הרך ווי פאר, און דאס וויל ברענגען בי אלט את כל גדול, ער וויל בי יא ביג ביגע אסענבליטש אויף אידישע קינדערל אז פון טרועפי אינטייער וועלט, און כלל ישראל, און everybody וויט די סיין אל, די סיי מראה איז דאך, עבדת עד, שמי ישראל ה'אלקינו ה'אחד.

¶30סיי נאו, ווי דער וויל די שמחה ענדער די סמך פאר אייטש און ערי ווארן א וואס פאר די א נטי ר יער, און פאר א סל ז און א פערנטס און א פרדענ'ס און א סיסטערס, און פאר כלל ישראל, און דאס וויל העלפ אורס פארפער פאר די גאולה שלימה ווען ער וויל בי וכל גדול, די ביג אינגאדערינג פון כלל ישראל אין די הולי-לאז פון ארץ ישראל!