טקסט

¶1אזוי איז דאך כרגיל בהתוועדות כאלו אויך אויף מסיים זיין מיט אן ענין של צדקה, וואס דאס איז דאך אויך פארבונדן מיט ”ברכנו אבינו כולנו כאחד” ובפרט אויך מיטן פסוק ”פדה בשלום”,

¶2ווי ער זאגט אויף דערוף דאך אויך אין גמרא אין מסכתא ברכות בתחילתה אז ”כל העוסק בתורה ובגמילות חסדים” ומתפלל אים הציבור זאגט מען אויף דערויף ”פדה בשלום” און דאס ברענגט די גאולה, ”מעלה אני עליו כאילו פודעני לי ולבניי מבין האומות”.

¶3ווי כמה דרושים פון רבותינו נשיאינו אויף דעם פסוק, הויבן זיך אן מיט מאמר הזל זה, און מ'זאגט דער ענין 'ועוסק בתורה' וגמילות חסדים אז דורך גמילות חסדים, אן ענין הצדקה, ווערט דאס שלום בין הנותן והמקבל בין העני ובין העשיר, אף על פי וואס דאס איז צוויי קצוות.

¶4וואס דאס האט במיוחד אויך א שייכות צו דעם בעל הגאולה, צו דעם מיטעלן רבי'ן.

¶5און ווי געפינט לכאורה א דבר אינו מובן, אז רבותינו נשיאינו דערציילן, און שוין אויך כמדומה אפגעדרוקט, אז דער אלטער רבי האט געבעטן בא דעם מגיד א ברכה על בנים, און האט אים אויף דערויף געענטפערט ”במה יזקה נער”?

¶6בשעת ס'וועט זיין את ארחו, דורך דעם ענין פון הכנסת ארחים, וואס הכנסת ארחים איז דאך דאס א ענין נעלה אין עסק וגמילות חסדים יוצא ”מקבלת פני השכינה”, און דערנאך איז געבארן געווארן בא מאיז זכי נער געבארן געבארן געווארן דער מיטעלער רבי על ידי ברכה זו, כמבואר אין דער שיחה.

¶7וואס דאס איז, כאמור, די הדגשה פון אהבת ישראל, וואס דאס איז דער ענין במעשה דער ענין פון מצות מעשית הצדקה.

¶8וואס דאס איז אויך, כאמור, ווי כרגיל להתוועדות כגן אלו איז מען מוסיף אויפן ענין התורה, 'לימוד התורה', וואס מחזש מדברי רבותינו נשיאינו, צוזאמען מיט דברים פון תורה שבכתב און תורה שבעל פה,

¶9נאך ענינים, און דערצו איז מען אויך מצרף אדער בסמיכות לתפילת מעריב, אדער די אנדער תפילה, אדער צו דער תפילה פון יהי רצון ”שיבנה בית המקדש במהרה בימינו”, וואס דאס גייט אויך צוזאמען מיט ”ותין חלקנו בתורתך” וואס אויך ענין התפילה איז דאך יהב פרוטי לעני ווי האט דער מצלה,

¶10ווי די הקדמה פון דעם אלטן רבי'ן בסידורו, און דערנאך ווי דער ביאור בזה אויך אין די דרושים פון בעל הגאולה, און על דרך זה אויך, וואס דאס איז אויך די הקדמה אין ”פתח לבו בתורתך” בסת ”ונפשי כעפר לכל תהי” ניט חס ושלום אן ענין פון התנשאות לגבי א צווייטן אידן,

¶11אפילו אז אים ווייזט זיך אויס אז ער האט אויף דערויף א טעם, אדער ניט נאר אים ווייזט זיך אויס ער הערט אזוי אויך פון א צווייטן זאגט מען אויף א גדול שבישראל און מ'האט איינגעשטעלט בתפילתו, לאחרי כל התפילות והבקשות,

¶12אז ער קומט צו אלוקי נצור זאל ער דעמאלט אריינשטעלן בתפילתו אז ער איז מבטיח ”ונפשי כעפר לכל תהי,'” און דערפאר בעט ער בא דעם אויבערשטן ”פתח לבי בתורת” אחד.

¶13וואס דאס איז אויך, כאמור, פון דעם מנהג, און אויך אויף מורא זיין נאכאמאל, בנוגע צו גמיל חסדים, מוסק 'בגמילות חסדים', איז דאך דאס ניט נאר בענינים אין צרכים הגשמיים פון א צווייטן אידן,

¶14נאר אויך, וביתראת עוז, אין צרכים הרוחניים פון א צווייטן אידן, אנהויבנדיק פון התורה היא ”חיינו ואורך ימינו” אין דעם ענין פון הפצת המעינות חוצה, פתח הפצת נגלה חוצה.

¶15ובכללות ענין המבצעים, אנהויבנדיק פון אהבת ישראל ביז אין אן אופן פון אחדות ישראל, און חינוך עצמו און חינוך זולתו, ”חנוך לנער על פי דרכו” ובפרט נאר אז ווי אזוי האט ער זוכה געווען צו דעם נער, אז איז דאך דאס אורחו דורך דער ענין פון צדקה, וואס ער האט געטאן מיט א צווייטן,

¶16האט דער אויבערשטער אים געגעבן א נער מיט אזוינע מעלות לפי מעלות הנותן, ווארום צדקה איז דאך ניט לפי ענין ודרישת המבקש, נאר דער עיקר איז לפי דעם מאסר וואס איז ברכושו של הנותן, און בהידור החומש פון רכושו של הנותן.

¶17וואס דאס קומט דערנאך אראפ מער בפרטיות אין ענין פון מבצע תורה, און מבצע תפילין, און מבצע מזוזה, און מבצע צדקה, ו”בית מלא ספרים” יבנה וחכמי', און דאס וואס מ'האט אנגעהויבן און באופן אחרון און דערנאך אפגעגעבן בעיקר לנשי ובנות ישראל, ווי ער הויבט אויך אן דעם שיעור פון יום רביעי,

¶18די עבודה פון נושי ובנות ישראל, ותשתחוינה א שפחות, און דערנאך רחל ולאה ואת יעל דין, כולל אויך דינה וכו' בטובה וכו וואס דער ענין פון ותשתחוינה שטייט דאך אין מפרשים דער פירוש בזה, אז דער ענין פון נשתחוהו ווערט דאס אין דערויף אן ענין פון המשכה אין דעם צו וועמען מ'איז זיך משתחוה,

¶19נאר וואס דען? מפני סיבות שונות ווערט דאס אין אן אופן אז מ'הויבט אן פון א השתחוהה כפשוטה, און דערנאך ווי דאס ממשיך ווי ס'איז געווען אין דעם סיפור, ווי דערציילט אין פשוטו של מקרא,

¶20וואס דערפאר ברענגט זיך אויך ראש אראפ דעם פירוש אז דאס האט אויפגעטאן וישקחו כפשוטו, ווי ער איז מדגיש און ברענגט דאס אויך אראפ אין דעם מאמר פון פדה בנוג בשלום האמור לעיל.

¶21אז דאס האט אויפגעטאן דעם לישוקח פון עושיו'ן.

¶22וואס דאס איז דאך אויך א ביאור וואס מ'זאגט וואלה ”משיען באר ציון לשפוט את” הארותיו און רש"י זאגט אז דאס איז מילה ההבטחה אבוא אל עדינו תעירא בשעת מ'זאגט א דוני איז וואס זאגט מען דערנאך לשפוט את הארותיו ס'איז א ה 'דבר והיפוכו'!

¶23ער האט מבטיח געווען אבוא אל עדינו תעירא איז רש'ן מפרש ”אין פשוטו של מקרא” וואס איז דער קיום בדבר?

¶24”עליו משיען בארץ ציון לשפוט את” הרעותא איז דער ביאור פארשטאנדיק פון די דרושים פון בעל הגאולה, און דרושים פון חסידות חבד בכלל,

¶25אז דורך וואס איז מען מגלה דעם אדוני אין דעם לעומת-זה, וואס וואס איז זיין אדון און וואס גיט אים חיות ניטא ”אין עוד מלבדו” ס'קען ניט זיין קיין מציאות סיידן דאס האט א 'ניצוץ קדושה', נאר דער 'ניצוץ קדושה' קען זיין ממקום שבאמצע, ממקום מלע,

¶26ממקום תחתון, ביז וואנענט אז ס'קען אויך זיין דער 'ניצוץ קדושה', ווי דער רבי נשמתו עדן איז מאריך אין דעם המשך פון ”פדה בשלום” הידוע, אז ס'קען זיין דער ניצוץ אין אן אופן פון חתיכה נעשות נבילה נרות שעים ידח זאגט מען אז דאס איז א נר און דאס איז א ניצוץ דקדושה, ער שטייט אבער אין אן אופן וואס נעשה היפך פון קדושה.

¶27האט מען די הבטחה אז ”בל ידח ממנו” נדח נאר וואס דען?

¶28דאס קומט ע לידי משפט. בשעת ס'איז דא דער ”לשפוט את הר עשיו” אט דעמאלט ערשט איז מען מגלה אין אים דעם אמת'ן אדוני, אט דאס וואס ער האט געווילדעוועט אלס אן אותיו איז דאס איז טאקע געווען אן ענין של אותיו, אבער דאס איז געווען דאס וואס האט אים מחי' געווען און מהוה געווען און אים געגעבן דעם כח,

¶29ווי דער אלטער רבי זאגט אין אגרת הקודש הוי' אמר לו ווארום אז ניט האט ער דאס ניט געקענט זאגן, אפילו א זאך וואס דאס איז היפך התורה, היפך הקדושה, היפך כל הענינים.

¶30נאר דאס שטייט ביי אים ביז אין אן אופן פון ידח בשעת ס'קומט לשפוט את הראשיו אט דעמאלט איז מען מבטל דעם רוח הטומאל ווערט נתגלה דער אדונו דער ניצוץ וואס ער איז געפאלן דוקא אין ממקום 'גבוה גבוה ביותר' וואס דוקא פון דארטן קען אנקומען אין 'מטה מטה' ביותר,

¶31כמבואר בכמה מקומות, ובפרט אין די דרושים פון דעם ”בעל הגאולה אין” ביאור פון דעם ענין פון אז כל הגבוה יורד למטה יותר, און אט דעמאלט איז מען מגלה דעם אדונו אין דעם שעירה.

¶32און ס'ווערט צוזאמען דער ”והיתה להוי' המלוכה”, ובלשון הרמב"ם, אז אקרא אל כל העמים כולם לעבדו כולם שכם אחד, ”והיתה להוי' המלוכה” ווי ער ברענגט דאס אראפ אין הלכות מלכים, וואס דער אמת'ער נאמען פון די הלכות בשלימות איז דאך הלכות מלכים ומלחמותיהם,

¶33ווי ס'שטייט אין די ערשטע דפוסים פון דעם רמב"ם.

¶34דערנאך איז געבליבן בלשון העם, ביז וואנענט אז דאס ווערט אזוי 'מנהג ישראל' אז דאס ווערט אנגענומען בשם הלכות מלכים סתם, ביז וואנענט אז מ'איז מסיים אז ו”מלאה הארץ דעה את הוי' כמים לים מכסים” ביז וואנענט אז ס'איז דארט ניטא,

¶35ווי ער איז מסיים זאגט פאר דערויף, אז ס'איז ניטא ניט קיין תחרות, ניט קיין כנאן, ”כל עניני מלאכה” והיפך פון אהבה, און ס'ווערט אינגאנצן ו”מלאה הארץ דעה את הוי” אז מ'ליגט אין דעם ענין פון לערנען די מעיינות, ביז אפילו אין חוצה.

¶36וואס מעיינות איז דאך דאס לדעת, ”דעת בוראם”, ווי א נברא דארף דאס לערנען און קען דאס לערנען און וועט דאס לערנען.

¶37וואס דערפאר איז אויך וועט מען איצטער מסיים-זיין צום זאגן דער ענין התפילה נוסף א תפילת ערבית שלפני זה, וואס דאס איז דאך די תפילה שתיקון יעקב ווייקרא אין כל אלקי ישראל וואס אין אים זיינען 'כל וכל נשמות ישראל' ”מעולם ועד עולם”, וואס דאס שטייט דוקא בא יעקב'ן, א פלא גדול ניט בהנוגע צו יצחק'ן, ניט בהנוגע צו אברהם'ן,

¶38שטייט בנוגע צו אדם הראשון, ווי ער איז מבאר אין אגרת הקודש האמורה, ”ושופרא דיעקב מעין שופרא דאדם הראשון” וואס דאס שטייט ניט אויף אברהם'ן, ניט אויף יצחק'ן, און דערפאר איז געווען דוקא בא יעקב'ן, ווי דערנאך זאגט ער אויף דערויף ישראל שבא,

¶39דער ענין פון ”כלולים כל נשמה שבישראל מעולם ועד עולם”.

¶40וועט מען אויך מוסיף זיין מיט דער תפילה פון יהי רצון ”שיבנה בית המקדש במהרה בימינו”, און דערנאך לאחרי ברכה אחרונה אויך מחלק זיין אויף אפגעבן אויף צדקה, דורך די טענקיסטן, לכל אחד ואחד א שטר פון א דאלאר אז מנעת לא תטא לצדקה ומה טוב בהוספה מדילי.'

¶41און ויהי רצון, אז ס'זאל מקויים ווערן, און אין אן אופן ווי דער רבנ בם זאגט ”מיד הן נגאלין” אז צדקה מקרבת את הגאולה זאל דאס זיין א קירוב ממש, במהרה בימינו ממש, און מ'וועט גיין מיט 'חלקנו בתורתך' אז יעדערער וועט האבן זיין חלק בתורה,

¶42וואס זיין חלק בתורה איז ”מורשה קהלת יעקב” איז דאס גאנץ תורת משה, בפשוטו של מקרא.

¶43”תורה צוה לנו משה מורשה קהלת יעקב” גייט דאס אויף כל הענינים שבתורה, נגלה ונסתר, כולל ”אפילו מה שתלמיד ותיק עתיד” לחדש איז דאך אויך 'נאמר למשה מסיני' איז דאס געווארן ”מורשה קהלת יעקב”.

¶44דא ראי' איז אויף דערויף אויף נגלה איז, אז מ'זאגט בשעת אז ניט א יורש לערנט דאס, דעם חלק אין תורה, איז עושה היפך החיים, ווארום ער האט עובר געווען אויף גזל אדער אויף א ראיות מיידע פירושים אין מורשה יעדער איד, וועלכן חלק אין תורה ער וועט ניט לערנען,

¶45צי אין רזין דרזין צי אין פשוטו של מקרא, איז ניט נאר ער מעג דאס לערנען נאר ער דארף דאס לערנען און דאס איז חיובו בזה.

¶46און ווי דער אלטער רבי זאגט אין הלכות תלמוד תורה, אז אף על פי וואס בכללות אין תורה שבעל פה אויב 'לא ידע מאי, כאמור', איז דאס ניט 'לימוד התורה' אף על פי כן איז ראוי אז יעדער איד זאל זאגן על כל פנים כל ענינים שבתורה, אפילו פון ענינים ווי תלו ידע מאי כאמור,

¶47וכאמור ער ברענגט דאס אראפ אין הלכות ”שלו, אין הלכות תלמוד תורה”.

¶48וועט מען אויך פאנאנדערטיילן על ידי הטאנקיסטן, און דאס זאל אויך זיין דערנאך מקרבת את הגאולה, כאמור לעיל, ניט סתם מקרבת, נאר בלשון הרמב"ם ”מיד הן נגאלין”, ומתוך שמחה וטוב לבב, ומתוך הרחבה, און לויט די הבטחה פון בעל הגאולה בספרו שערי תשובה, אין אן אופן אז ס'וועט ניט זיין קיין סימן,

¶49ורושם 'כלל וכלל' פון 'חבלי משיח' מ'האט דאס יוצא געווען לכל הדעות ובכל הפרטים, ווי ער זאגט דאס אין בספרו שערי תשובה, ומתוך אור במושבותם אין די לעצטע שעות פון גלות וועט מען גיין באופן פון ”בני ישראל יוצאים ביד רמה” און ס'וועט גלייך מקויים ווערן אז ישוב משה ובני ישראל

¶50ווי די גמרא זאגט אין סנהדרין, שער לא נאמר נאר ישיר משה, מכאן לתחיית המתה מן התורה במהרה בימינו ממש, והקיצו ורנו שוכני עפר, ובעל הגאולה בתוכם, בגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו.