transcript · אידיש
טקסט
טקסט ממוחשב שטרם נבדק בידי אדם - אין לצטט אותו כדברי הרבי.
¶1ס'איז דא ווי נדוע וואס דער נשיא דורנו דער רבי דער שווער האט דערציילט, און דערנאך זיך אויך ארויסגעגעבן בכתב, און מ'האט דאס געהייסן אפדרוקן און מפיץ זיין, אפגעדרוקט אין היום יום, אז ס'איז געווען א יאר, און ס'איז געווען די קביעות ווי היינטיקער יאר, א שבועה ס'איז געווען ביום הראשון, במילא האט דער צמח צדק דעמאלט אנגעהויבן זאגן אין מאמרים פון שבועות שאין פרייטאג, אף על פי וואס ערשטער שבועות איז געווען ביום הראשון, און שבת איז געווען ערב שב ות, און דערנאך איז געווען די פרייטאג לפני זה, און אין דעם פרייטאג האט ער געזאגט בהדגשה, ווי ס'שטייט אין דעם סיפור, אז ער האט געזאגט דעם מאמר פאר ליכט בענטשן וואס דאס איז די הדגשה, דערנאך איז געקומען די שפעטערדיקע מאמרים אין א שפעטערדיקע צייט, און וואס מ'זאגט קודם הדלקת הנרות, האט ער דאך געזאגט א מאמר שטעלן זיך זיך אויפן פסוק פון התחלת הפרשה פון פרשה בר מדבר, אז ס'איז געווען דער שיעור את ראש בני ישראל בגומר עת אבותם, און האט אין דערויף מבאר געווען אז די הארת הנשמה ווי זי געפינט זיך דא למטה, איז בשעת ע'עבודתו טוט זי אויף דעם שואה את ראש די עלי'אין דעם עיקר הנשמה, און ביז אין מזל הנשמה ווי ס'שטייט למעלה, און ווי דערנאך מבואר אויך די פרטי הדברים,
¶2דער דרוש איז דאך שוין געדרוקט אין לקוטי תורה די פרטי הדברים שבדבר, און דערנאך איז אויך מבאר געווען אז אין ס'איז געווען דער המשך פון נאך כמה מאמרים, און אויך אנגעוויזן דעם ארט וואו די מאמרים זיינען דערנאך ארויסגעגעבן געווארן לדפוס, דורך דעם צמח צדק, וואס במילא איז דאך אויך פארשטאנדיק אז ימים האלו נתכון נזכרים ונעשים, אז בשעת ס'קומט די זעלבע קביעות, בפרט נאך אז דאס איז א יאר פון הקביעות, און תסמח און תסמח איז דאך דאס די ענינים ביתר שאת וביתר עוז, סיי דער נזכרים און אויך בהנוגע צו דעם נעשים. וואס דאס איז אויך דער ועכי יתן אל לבו די ערשטע זאך, וואס יתהון אל לבו בהנוגע למעשה בפועל בנוגע צו דעם פרייטאג, קודם הדלקת הנרות, ויש לומר על דרך זה אין די זמנים ווי ס'איז אנגעוויזן ווען מ'האט גערעדט דעמאלט די מאמרים יעדערן אין זמן שלו, וואס דאס איז דאך זיכער זמן המיוחד שלו, איז דאס אויך נזכרים ונעשים בשעת ס'איז די קביעות ווי דעמאלט איז געווען, על אחת כמה וכמה ביתר שאת וביתר עוז, ווען דאס איז, כאמור, אז שנת פון הכל האנשים ואנשים וטף וואס דאס איז דאך אויך מעוד ווי ס'איז געווען אין דעם מנין בני ישראל, וואס וועגן וועלכע ס'רעדט זיך אין במדבר, אז מ'זאגט דעם מנין טאקע מבן עשרים שנה אבער דערנאך איז אויך געווען דער מנין פון שבט לוי בבן חודש ומעלה, און במיוחד נאך ווי תורה שבעל פה איז דערנאך מסביר, אז כל אחד ואחד, לא שבט לוי בלבד, נאר כל אחד ואחד קען ער ווערן אין דער דרגא פון שבט לוי, ביז אין א כהן גדול, קודש הקדשים, וואס דערפון איז דאך אויך פארשטאנדיק, אז דאס האט אט א שייכות
¶3און ניט סתם א שייכות נאז דאס קען אויך געטאן ווערן על ידי הנשים, ביז אפילו אויך על ידי הטף.
¶4דאס איז דאך בפשטות די וואס זיינען געווען נאך קודם חבלת עול מצוות, תרבר מצוות, במילא קענען זיי זיין אן ארץ, ווארום מצד עצמם האבן זיי נאך ניט דעם ענין פון התחייבות, ויש לומר נאך מערער, וואס דאס איז אויך אין זיך כולל, אז ער האט אפילו ניט די התחייבות פון חינוך, דערפאר וואס ווי ביי ענין פון הקהל איז דאך דאס כולל אפילו קטני קטנים, אף על פי וואס לא הגיעו ניט נאר צו בר-מצוה, נאר אפילו לא הגיעה צו גיל חינוך, וכמדובר כמה פעמים.
¶5וואס דאס איז אויך יש לומר הטעם לכאורה, און אפשר איז דאס טאקע געווען דער טעם, פארוואס עפעס איז מען מדגיש די מעלה פון דער הארת הנשמה כפי שהיא למטה, און מ'איז מדגיש בזה, אז דאס רעדט זיך למטה ניט ווי ס'געפינט זיך דער מזל הנשמה אין אן אופן פון מקיש, נאר דאס רעדט זיך וועגן א הארת הנשמה, אויף למעלה, איז יש לומר על כל פנים ודרך אפשר, אז דאס איז פארבונדן מיטן יום בשבוע, וואס דאס איז יום ששי בשבוע, וואס דאס איז דאך דער טאג פון בריאת אדם הראשון, וואס אלע נשמות זיינען דאך דערנאך נכלל, און ניט דערנאך, נאר ווי ס'איז משמע פון פירוש התורה, פון תורה שבעל פה, איז בשעת ס'איז געווען די נשמת אדם הראשון איז שוין געווען כל הנשמות שבעולם, על אחת כמה וכמה נשמות פון בני ישראל, און ווי ער זאגט אין מדרש, אויפן פסוק אין עיום, אז עוקרי היתה אז די נשמות איז דא אט די וואס זיינען תלוי אין נקבע, אין ראשו של אדם הראשון וכיוצא בזה, וואס דערפאר איז אז די קביעות איז געווען ביום הששי בשבוע, דעמאלט ווערט דאך נתחדש, בפרט נאך לויט אט די וואס זאגן די פסוקים פון מעשה בראשית בכל יום, אף על פי וואס דאס איז ניט געזען, אז ס'איז נתפשט בתוככי חבד, אבער זיכער טראכט מען דאך וועגן תוכן פון די פסוקים יעדער טאג בשבת ווי ס'איז געווען בפעם הראשונה, ווי מ'זעט דאס אויך פון שירות של יום, איז דאך דערפון פארשטאנדיק אויך, אז דעמאלט שטייט ביתר עוז דער זמן מתאים אויף דערמאנען די נשמה דוקא ווי זי קומט אראפ למטה, בפרט נאך ובמיוחד וואס דאס איז דאך די גרעסטע ירידה בזה, איז דאך בשעת ויפך באפיו נשמת חיים בנוגע צו דער בריאה פון אדם הראשון, וואס ער האט דאך א מעלה אין
¶6וספת, וואס דאס איז מעשה יצור כפל, ווי אויך של הקב",ה, ביז דער אופן ווי דאס איז געווען בגשמיות, גלמי ראוי עיניך כמבואר אין רז'ל, איז אט דעמאלט איז דער זמן המתאים, וואס אויך אין פנימיות התורה, וואס חסידות חב",ד איז דאך מגלה פנימיות התורה אין אן אופן פון מיני התפרנסון, אין דער חכמה און בינא, ווי דאס קומט אראפ אין דעת אויך אט דער ענין, אז דעמאלט רעדט מען און מ'איז מדגיש במיוחד, אז אפילו ווי מ'זעט ביי אדם הראשון, וואס ער איז דאך פארבונדן מיט יציר כפיו של הקב",ה איז דאך פריער שוין געווען אינטיק פון דעם אויבערשטן איז שוין געווען דער יציר כפיו, דערנאך איז געווען ביום הששי, וואס דעמאלט איז דאס אראפגעקומען דוקא אין יתי כפה אין א נשמה בגוף, און דאס במילא ווערט דערנאך אויך לעד ולעולמי עולמים בכל יום ששי, וואס דער ענין וואס דער מעלה פון א נשמה שבגוף דוקא, אף על פי וואס מ'זאגט דאך אז דאס קומט מאיגרא רמה און דאס איז בירא עמיקתא איז דוקא די הארת הנשמה כפי שיהי בגוף פועל'ט זו אויף די נשואה את ראש, ביז אין לבית אבותם וואס דאס ברענגט ער אויך אראפ אין די רשימה פון נשיא דורנו אויך די ווערטער פון לבית אבותם און פאר דערויף נאך דער ענין פון וגוי דער ווארט פון גומר וואס דאס איז דאך כולל די אלע ענינים שבינתיים, וואס בכללות איז דאס בנוגע להחי יתן לבו, אז בשעת ס'קומט א פרייטאג, איז וועלכע פרייטאג?
¶7ס'זאל ניט זיין, איז אט דעמאלט איז דאס מדגיש די מעלה פון א הארת הנשמה ווי זי קומט אראפ אין בירא עמיקתא דוקא, און דארטן גופא אין א גוף גשמי, ביז וואנענט אז זי האט שוין בכח, אז זי זאל על ידי עבודתה אויפהויבן און פועל זיין ביז אין דער נשמה עצמה, ביז אין עצם הנשמה, כמובא לעיל, ובארוכה אין די דרושים ווי ס'איז געדרוקט. וואס דאס איז נאך ביתר שאת וביתר עוז בשעת ס'קומט נאך אין א פרייטאג, וואס ס'איז אויך דער פרייטאג פון פרשה במדבר, וואס דעמאלט האט דאס פנימיות התורה מגלה געווען אין אן אופן וואס מיני יתפנשן, וביחד עם זה איז דאס אויך אין שנת תסמח ותשמח, און אויך אין א שנת פון הקהל, אנשים ונשים וטף, וואס ביי א טף איז נאכמערער דער פארבונד מיט די אות הלידה, ווארום ביי אנשים ונשים לאחרי שגרבה איז דאך דורכגעגאנגען כמה שנים מת לאדתם, משא'כן ביי א טף, ווער רעדט נאך די טף וואס איז די הדגשה אין הקהל, גאר קטני-קטנים, איז ביי זיי איז פארבונד במילא איז אויך לייכטער פארבינדן דאס און אראפברענגען דאס אין מעשה, וואס דאס איז דאך דא אויך ביי א קטן, וויבאלד אז ס'איז דורכגעגאנגען א מיעוט זמן גשמי, על אחת כמה וכמה א מיעוט זמן חומרי וואס איז מפסיק בינתיים, על אחת כמה וכמה אז מ'פארבינדט דאס אויך ווי דעם ענין פון נתינת הצדקה, וואס צדקה איז דאך כמדובר כמה פעמים זי פון למטה מטה ביותר, נאך אין נידעריקע אין בירא עמיקתא עצמה איז דאס מעמינו של אדם שמעמידו על רגליו במילא שטייט דאך דאס נאך נידעריקער פון רגלו האדם, און דאס ווערט מעמידו על רגליו אין אזא אופן, ווי געזאגט אין דעם מאמר, אז דאס הויבט אויף די נשמה וזי'למעלה צוזאמען מיטן עצם הנשמה.
¶8דערפאר איז דאך בנוסף אויף אחת ויתנה ליבא די אלע ענינים וואס ס'האט זיך גערעדט פאר די לעצטע עטלעכע טעג במיוחד, בהנוגע צו הכנה צו שבועות און די הנהגה אין שבועות עצמו אויך אין דעם ענין הצדקה בכלל, אויף באווארענען, אז וויבאלד אז הכל מודה בעצרת ובענין לכם אז ס'זאל זיין כתימיתת נדבת ידך אויך בא יעדערן פון אידן, אנשים נשים וטף, אז זיי זאלן קענען ניט נאר סתם ענין פון צרכי החג, נאר אויך אין אן אופן פון נדבת ידך. וואס דאס איז דאך בהדגשה דוקא אין יום טוב פון שבועות, אפילו לגבי יום טוב פון חג העשיר, על אחת כמה וכמה לגבי דעם יום טוב פון חג המתות, חג הפסח, כמדובר כמה פעמים, אויך מוסיף זיין, כמדובר, אין דעם לימוד פון די דרושים פארבונדן מיט שבועות, אויך ווי גערעדט פריער, אז בפשטות איז די הכנה צו קבלת התורה איז, אז בשעת די כלי איז מעין הו דאס הייסט די דרושים אין וועלכע ס'רעדט זי תורה עצמה, ובפרט די דרושים וואו ס'רעדט זיך וועגן ענינים פון שבועות און מתן-תורה, נוסף אויף די שאר פרטים האמורים, איז דאס אויך פארבונדן בשעת מ'גיט אט דעם וואס דארף אנקומען אז מ'זאל אים ארויסהעלפן אין מסת נדבת ידך בשעת מ'גיט אים ביד רחבה די אמת'ע נדבת ידך אט דעמאלט האט ער א רואיקע קאפ, ווארום ער האט שוין לחם מן השמים ווערט דאס דער ניתנה תורה לאוכלי המן, און ער האט דאס באקומען אומגעריכטער הית, און אין אזא אופן אז ער וויל טועם בזה כל טעם וואס ער וויל, אף על פי וואס ער באקומט דאס גאר בגלוי פון א בשר ודם, טוט דאס דער בשר ודם אלס דיין פארבונד מיט די ענינים האמורים, איז דאך דאס פארשטאנדיק, אז דאס שטייט בגלוי, מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה גיט דאס אויך אט דעם וואס דארף אנקומען אז מ'זאל אים ארויסהעלפן אין דעם ענין הגשמי, ער זאל אויך האבן די מנוחה
¶9הגוף, פון מנוחת הנשמה בתכלית השלימות, וואס דאס באווייזט, אז ס'ווערט אינגאנצן בטל כל ענינים המבלבלים, ובנוסח הידוע, אז ס'בלייבט אפילו ניט קיין רושם על פני המים פון די ענינים וואס האבן אמאל מבלבל געווען, נוסף וואס דאס איז געווען אמאל, איז אפילו קיין רושם ווירקט ניט געבליבן, און ס'ווערט דער ענין בתכלית השלימות און בתכלית הגילוי, ובפרט אין קביעות שנה זו, אז אין ספירת העומר עצמו, שבע שבתות, תמימות תהיינה, איז דא אין דערויף די תמימות, אין די תמימות, דורך דערויף וואס די קביעות איז, אז דער יומם ח'פון ספירת העומר איז ביום הששי, כמדובר כמה פעמים. וואס דאס איז אויך דער חיי יתן על לבו אין די אלע ענינים. און יהי רצון, אז מ'זאל דאס ממלא-זיין דעם ענין פון הימים האלה נזכרים ונעשים אין פארבינדונג מיט דעם לימוד אין תורה פון אט די דרושים, כל אחד ואחד בזמנו, על כל פנים א טילה אדער א חלק אדער א שורה פון די דרושים, אדער א ווארט פון די דרושים, אבער אלץ אליבא די נפשי ובעצרת ההכל מודים הבאו לכם עאכו כמה וכמה דעם לכם ווי ער שטייט אין רוחניות, וואס דאס איז דאך דער אליבא דנפשיו ניט דער ענין פון לשמה מערניט ווי צוליב ן אויבערשטן, נאר בתחילה, כעת איז ווערט דער לימוד, ווי המביא לידי מעשה אין אן אופן פון אליבא דנפשיו, און דערנאך ווערט דאס לשמה של התורה, און נאך העכער ביז לשמה פון עצמות און הות, כמדובר כמה פעמים, און ויהי רצון, כאמור, אז דאס זאל געטאן ווערן, ווי ס'שטייט דאך אין פרט נאך אין די זמנים פון ערב שבועות און שבועות, ווי נשיא דורנו האט זיך מסביק געווען, אז מיוסד דארפן תוספת, ווי ער צייכנט אים אן אין מסכתא שבת, איז די חג השבועות פירט זיך דער אויבערשטער אין אזא אופן, אז ער איז אליין מבטל אלע בלבולים,
¶10עאכו כמה וכמה די בלבולים וואס קען שתמים מצד ש'ט'נו'ן, על דרך ווי ער האט קיין שליטה ניט און קיין ענין ניט און אינגאנצן א מבולבלע בראש השנה, על דרך זה איז דאס אויך בשבועות, במילא איז דאך אויך פארשטאנדיק, אז דאס איז אזוי אין דער הכנה צו שבועות, וויבאלד אז תורה האט געזאגט, אז ערב שבועות איז דאס ערב צו עניני שבועות, על אחת כמה וכמה אין קביעות שנה זו, אז ערב שבועות איז ביום השבת, וואס דעמאלט איז בלאו הכי איז דאך ניטא קיינע ענינים המבלבלים, מצד דעם ענין פון שבת, על אחת כמה וכמה אז דאס איז א שבת וואס איז מסיים און חותם אין שבעה שבתות תמימות תהי'לכם, תמימות שבע תמימות, דערפון אויך פארשטאנדיק, אז אין דעם ערב שבת, ועל אחת כמה וכמה אין הבית שמגדלין בו תורה און שמגדלין בו תפילה, וואס דארט איז געווען דער ענין פון נשיא דורנו, און מ'לערנט דערנאך תורתו, וואס דאס איז דאך אנא נפשי כתבית יהבית בא יעדער צדיק, וואס צדיקים דומין לבוראן, איז דערפון פארשטאנדיק, אז מ'לערנט תורתו בכל מקום שהוא, על דרך זה פארשטאנדיק אויך בנוגע אט די תורה האמורה, דער ענין, דער סיפור, איז דאך בעצם, אז מ'איז זיך אין דערויף מתבונן, ווי דאס איז אויך התורה, און אויך תורה בלשון הוראה, איז אט דעמאלט וואו מ'לערנט דאס אפילו מעבר לים און אפילו בשמים וכיוצא בזה האט מען דעמאלט דער ענן נפשי כתבית יהבית פון נשיא דורנו, צוזאמען מיט טוב עין הוא יברך, אז ניט נאר לעזרו את צום הריסו וואס דאס איז דאך גאר לא קיימא לשאלה מאי קא משמע לן, נאר ער גיט ברכותיו מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה אין אן אופן פון יוסף, אז פון די אלע ענינים וואס זיינען א מאל אפשר געווערן אין אן אופן פון אחר, ווערן זיי פארקערט אן ענין פון בן, און ניט סתם א בן, נאר א בן וואס ס'איז געווארן א יוסף, א הוספה נאך מערער ווי כסדרן אויך אין אן אופן פון יוסף, ביז אין אן אופן, אז דאס
¶11ברענגט צו שמחה גלוי', וואס דערפאר ווערט ער דאך אויך אנגערופן בגלוי בשם יצחק ווארום כל השומע יצחק לי וואס דא איז דאך דער אפטייטש פון דעם יצחק ענין של שמחה, בדוגמא ווי מ'זאגט אז אז ימלא תחיק פינון וואס מ'זאגט דאס אז טאקע, דערפאר וואס אין עולם הזה איז דאך ניט שייך דער ימלא, האט דאך א איד בכח, און ער טוט דאס אויף בפועל, אז וואו ער געפינט זיך איז ניט נאר ער מאכט טחתן ארץ-ישראל בגשמיות, ער מאכט דארטן אויך די ארץ-ישראל'דיקע הרוחניות, במילא איז דאך פארשטאנדיק, אז דארט ווערט גלייך דער ימלו שחוק פיו און פון די אנשים ונשים וטף שבסביבתו, אויך אין אזא מעמד ומצב, ביז אז זיי פועל'ן אין דעם גאנצן ארום, אפילו אט די וואס עתתה זיינען דאך ניט שייך צו ראי אבער ס'איז שייך מערניט ווי צו שמיע, אף על פי וואס דאס איז מרחוק איז כל השומע, האם קיין אויסנאם איז יצחק לי ביז אין אן אופן פון ימלט חוק פינו ולשנינו רינה מיט די אלע פירושים שבדבר, אין תורה שבעל-פה בכלל, און אין דירושי חתונה במיוחד בנוגע צו די עשר לשונות של שמחה און וואס דאס ווערט דאך אויך די הכנה קרובה צו קול חתן וקול קלה די חתונה פון אידן מיטן אויבערשטן, און פון דעם אויבערשטן מיטן אידן, וואס די חתונה איז דאך געווען אין זמן מתן תורתנו, כמדובר כמה פעמים, אויך ביז אין פשוטו של מקרא, און אלע ענינים זאלן זיין סיי דעם במעשינו ועבודתינו, אין א חיי יתנו לבו, על אחת כמה וכמה וואס ס'קומט דערנאך לדי הקדמת הצדקה, וואס כל הענינים קומען בזריזות הכי גדולה, און בפרט די זריזות פון מבלכת כהנים, און בא כהנים עצמם דער כהן גדול זיין זריזות, כמדובר בארוכה אין די ימים שלפני זה, ועוד והעיקר, אז ס'קומט גלייך די גאולה האמיתית והשלימה, ו בנערינו ובזקנינו בבנינו ובבנותינו שטייט מען, והרו אים ענני שמיא
¶12תיכף ומיד לא ייכבם אפילו כהרף עין, אין ארץ ישראל, ווי זית איז אין אן אופן פון וירחיב הוי' את גולכי עשר אומות, און דארטן גופא אין ירושלים עיר הקודש ובהר הקודש און אין בית המקדש, און דארטן גופא אין קודש הקדשים, ובמהרה בימינו ממש, ולא עיכבן אפילו כהרף עין.