transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1ס'איז גערעדט אויך פריער, ז ס'איז ד די קביעות מיוחדת בשנה זו, ביז וו נענט וו ס ס'איז צוז מען אויסגעקומען ן ”ענין נפלא, ז” דער ”פדה בשלום” איז אין קביעות פון דעם י ר, איז ד ס דוקא ב עשירי בכסלו, איז
¶2ד ס אויך אין ימי השבוע, אויך דער ט ג וו ס מ'ז גט ”פדה בשלום” מצד ימות השבוע ווערט ד ך ד ס א כופל'דיקער, כפול אומכופל,
¶3”טוב לשמים וטוב לבריות” סיי מצד הלבנה, וו ס ד ס איז פ רבונדן מיט ימות החודש, סיי מצד ימי השבוע, וו ס ד ס איז פ רבונדן מיט ”ויהי ערב ויהי בוקר” מיטן מהלך השמש,
¶4און זיי קומען זיך ביידע צוז מען אין קביעות שנה זו.
¶5אויף ”ללמוד את בני ישראל” תורה ז זיי ז לן זוי אויך ט ן בהנוגע לעניניהם.
¶6וו ס אין תורה איז ד ך ד ס דער חילוק פון ”תורה שבכתב ותורה שבעל פה”, איז ד ך אויך דער כללות חילוק פון שמש ביז לבנה, ”ליכא מידי דלא רמיזא באורייתא” ועשירא איז ב קומט איר אור פון דער שמשה,
¶7וו רום ”ליכא מידי ולא רמיזי באורייתא” אין 'עבודת האדם' דער חילוק פון תורה און תפילה, וו ס תורה איז עניני יום לגבי תפילה, וו ס תפילה איז ד ך פ רבונדן ז ס'איז ד צרכים און ס'פעלט אין די צרכים,
¶8וו ס דעמ לט ווערט די מצות עשה מן התורה, לבקש צרכיו מהקב"ה כמבואר ברמב ם און דערמ נט אויך פריער, און זוי איז אויך במשך היום העבודה פון אידן איז ד ך ד דער טייל פון דעם ט ג, וו ס דעמ לט געפינט ער זיך אין קרש של אורה ווען ער געפינט זיך בבית הכנסת,
¶9ו”מבית הכנסת לבית” המדרש, וו ס ד רטן ה טער זיך דעם ענין פון אורה און דערנ ך ”הנהג בהם מנהג דרך ארץ” ער גייט
¶10רויס אין וועלט וו ס ”החושך יכסה ארץ” אפילו אין שנים כתיקונם ה ט מען ד ך אויך געד רפט ה בן דעם אדם וו ס ער וועט עובד זיין את האדמה אפילו ווי די אדמה שטייט אין גן עדן ”לפני החטא, ה” טער איז זר על ידי עבודתו, דער פון ”לעבדו ולשמרה ה” ט ד ס געמ כט ליכטיק,
¶11ובפ ר כמבואר אין המשך פון וככה א זוי איז געווען דער ענין פון מציאות, און דערנ ך איז געווען דער ענין פון מהות, מיט נ ך כמה חילוקים, כלים וארות וכו' וכו
¶12וו ס ד איז ד ך אויך די הוראה פון שנת הקהל, כמדובר לעיל, וו ס הקהל איז הקהל ”האנשים והנשים והטף” וו ס ד ס ב ווייזט ד ך אויך אויף ן ענין של גאולה, פון מחיצות ומדידות והגבלות,
¶13בשעת מ'ז גט באזונדער אנשים, באזונדער נשים, באזונדער טעם איז ט דעמ לט איז ד ך דא חילוק, וו ס חילוק איז ד ך מלשון מחלוקת אפילו ”ויבדל אלקים בין האור ובין החושך” בער דערביי קען שוין ניט שטיין כי טוב ווי רש"י טייטשט ן,
¶14על אחת כמה וכמה ווי ד ס ווערט דערנ ך נשתלשל כמה דרגות.
¶15בשעת ס'ווערט בער די הדגשה, ז הקהל ”את האנשים ואנשים” ואתם און ניט חס ושלום היפך התורה, נאר ווי דערציילט אין הקהל, ועל דרך זה אין ”שמחת בית השואבה”,
¶16וו ס דעמ לט, הקהל איז דאך אויך געווען די צייט ווען מ'ה ט געמ כט ”שמחת בית השואבה” איז דעמ לט איז דאך אויך געווען דער סדר, ז נשים למעלה און אנשים למטה און ד ס ווערט נגערופן דער אמת'ער הכל ”האנשים והנשים והטף” שלא כדעת הטועים ז ד ס איז מפריד,
¶17נ ר ט די מחיצות וו ס זיי זיינען על פי תורה דוקא דורך דערויף ווערט מען פאראייניקט.
¶18און על אחת כמה וכמה, ז ס'קומט ניט לידי מלחמה, דורך דערויף וו ס איינער מיטשט זיך ריין בתחום חבירו און איז אים מבלבל, און איז גורע פון די עבודה וו ס ער ד רף ט ן, מיט די לע ביאורים וו ס זיינען אין דערויף געז געוו רן.
¶19וו ס ד ס קומט אויך די הוראה נוספת בשעת ד ס איז אין שנת הקהל איז ד ס נ כמער מחזק אין די ענינים המבצעים האמורים, וו ס זיי זיינען ד ך לע געבויט אויף מ כן פון לע אידן קהל אחד וו ס דעמ לט ווערט ד ס בודאי ובפשטות אויך ”קהל גדול”, וו
¶20ס ד ס איז ד ך אויך פ רבונדן, ווי גערעדט פריער בארוכה, מיט ”טוב לשמים וטוב לבריות” ז ד ס 'בכל רגע' ורגע איז אין להפריד ביניהם וו רום ד ס איז רגע פון ט ג שהוכפל בו כי טוב כמדובר לעיל בארוכה.
¶21דערצו קומט נ ך צו הוראה נוספת דער יום שלישי ונשנת הקהל ה ט בער געקענט זיין שינוי אין דערויף מיט וועלכע פרשה בתורה ד ס איז פארבונדן.
¶22און בשעת מ'פ רבינדט ד ס אין שנה מיוחדת מיט פרשה מיוחדת בתורה איז ד אין דערויף הוראה, כידוע תורת הבעל שם טוב.
¶23וו ס בשנה זו איז ד ס פ רבונדן מיט דעם שיעור חומש שבועי דער וואכעדיקן שיעור אין חומש פון ימות השבוע פון שלישי ביז רביעי וו ס גלייך התחלתו הויבט זיך ן,
¶24ז יעקב ה ט ד ס נ מען געגעבן פניר דערפ רוו ס ראיתי פני אלקים און יעקב ה ט מנצח געווען, און דערנ ך איז ”זרכי השמש כאשר עבר את פנועל” ווי ער איז דערנ ך מאליך, ז דערנ ך ביז צום סיום בהמשך הענינים ווי זוי ס'איז געוו רן ביי יעקב'ן לס הליכה מדרגא לדרגא.
¶25וו ס ט דערויף איז גלייך ”אין התחלת השיעור” שטעלן זיך לע, סיי פשטנים און סיי דרשנים, ביז אויך אין 'חכמי האמת', וו ס ס'הויבט זיך ן דער שיעור מיט דער סיפור, ז יעקב ה ט א נ מען געגעבן פניעל און דערנ ך שטייט גלייך אין די פסוקים שלאחרי זה ”כאשר עבר את פנויל” מתוהו
¶26וו ס'שטעלט זיך אויף דערויף דער צמח צדק אין די דרושים זיינע על הכתובים און צייכנט ן, און מ'ז ל אויך קוק ט ן עין אין אור תורה פון דעם מגיד.
¶27וו ס ד ס ה ט אויך שייכות צו דעם בעל הגאולה, וו ס מ'ה ט אים געגעבן ט דעם נ מען ס'איז ד ך דער לטער רבי, כמבואר אין די סיפורי, רבותינו נשיאינו על שם רבו, רבי נחום מזריטשער מגיד דערפ רה ט אים נ מען געגעבן מיט זיין נ מען,
¶28וו ס ז מ'וויל וויסן ביי אידן וו ס איז ענינו ד רף מען קוק טאן אין די תורה זיינע.
¶29וו ס ד ס איז בנוגע צו דעם מגיד די ספרים שלו.
¶30אויף וו ס ז מ'גיט קוק אין אור תורה להרב המגיד, וו ס ווי דער צמח צדק צוחנט צו, איז ד ך בכלל המצוה לקיים דברי הרב מ'הויבט זיך ריין קוקן, פול זיך ניט און קוקן אריין?
¶31איי דו ה סט ניט דעם סופר, ס'שא פט נדערע ז כן, קענסט ב קומען דעם סופר אויך.
¶32ולא כדעת הטועם, ז וויב לד ז די רביים שרייבן עיים, דער על דרך זה נדערע גדולים בישראל, איז ער דערוויילע נ ך ניט געקומען צו דרגא פון מאין און פ ר אים איז גענוג, ז ער וועט לערנען פשטות הענינים, און פ רל זן זיך, ז וויב לד ז דער בעל הדרוש דער המאמר ז גט ואין ה ט ער זיכער עס שייכות דערצו.
¶33פ רל זט ער זיך אויף אים. ער ה ט מונה פשוטה.
¶34איז זייער גוטע ז ך, און צדיק ביי אים איז נשיא יחיוא, און ”בא חבקוק והעמידי על אחת וצדיק” בן מנשיא יחיון ז ד ס איז שורש ויסוד פון כל התורה ומצוותי אף על פי כן ז גט מען דעת אלקי אביך וכמדובר כמה פעמים, די התחלה פון ספר הרמב ם,
¶35וו ס ד ס איז ד ”ך הלכות הלכות” ז ס'ז ל זיין לידע ניט דער ענין פון להעמיד ד ס איז ניט מספיק.
¶36ס'ד רף זיין דער ענין הידיעה, וכמבואר בארוכה אין די קונטרסים פון נשיא דורנו פון רבי'ן דעם שווער, דער חילוק שבדבר פון לוידע ולהנים.
¶37איז בשעת מ'גיט קוק אין אור תורה צעלט ער זיך אויך אויף די שאלה, וו ס פריער שטייט פנייל מיט י און דערנ ך פנייל מיט ו וב איז וואס איז געווען?
¶38דערציילט דער פסוק איז געווען זרכי השמש און מ'איז אויך מבאר, אז בשעת ס'שטייט מיט יו ד פניים, ב ווייזט ד ס אויף ן ענין פון נסתר ונעלם, ז ס'איז ט קע געווען דער נצחון פון יעקב'ן ריבו שרו של אותם רעיתי פני אלקים און יעקב ה ט מנצח געווען,
¶39דערפ ר ס'איז דער נארן געווען פניים ד ס איז בער געווען אין ן אופן פון יו ד אין 'העלם והסתר', נצח געווען שרו של אותם, וו ס ס'איז ניט שייך צו עולם המלאכים.
¶40דערנ ך איז געווען זרכי השמש און ס'איז אויך רא געקומען, ווי מ'דערציילט דערנ ך אין המשך הכתובים, ז גע'פועל'ט אויף עושר'ן, ז ס'איז געווען דער ויכבקעו וישקעו מיט לע פרטים,
¶41אף על פי וו ס הלכה, ז עושר שונא איז ד געווען ”נשקו בכל לבו” ווי רש"י ברענגט ר די דעת פון ר' שמעון בן יוחאי, וו ס די הסתלקות פון בעל הגאולה איז ד ך געווען באופן פון די הסתלקות פון ר' שמעון בן יוחאי, כמדובר כמה פעמים, און אויך נרמז אין דער הקדמה פון תורת חיים פון בעל הגאולה, איז
¶42דעמ לט איז געוו רן פנויל מיט ווי וו ס ווי פון דעם יו ד ווערט נמשך ביז למטה, וואס דעמ לט איז געווען דער נצחון פון יעקב'ן, ניט נ ר אויף שרות של אותה נ ר אויף אותיו'ן ליין, ביז וו נענט ז ס'איז געוו רן ב אותיו'ן דער ענין פון ויכבקוה און וינשקוהו און דערנ ך האט ער אים זיך נגעשל גען, ז ער וועט אים היטן וכו' וכו.'
¶43דערנ ך איז נ ך דערויף ווי דער צדק צוכן צו מ'ז ל אריינקוקן אין אור תורה ברענגט ער אויך דער ביאור על דרך החסידות, פון דעם לטן רבי'ן, מיט די הערות וביאורים ופרטים פון דעם צמח צדק.
¶44וו ס די נקודה ד רטן איז, ז פנייל ופנויל איז ד ס צוויי ענינים, און זיי ב ווייזן פריער ווי בינה באקומט פון חכמה, וו ס חכמה איז עניני יו ד, און דערנ ך איז ווי מלכות באקומט פון זהב, וו ס זהב איז עניני וו ששה מדות.
¶45וו ס בפנימות איז ד ס דער זעלבער ענין ווי בינה ב קומט פון חכמה איז ד ס לץ אין ”עולם השכל”, וו ס ד ס בכללות איז ד ס עולם העליון לגב עולם המעשה, ווי מלכות ב קומט פון זהב איז ד ס ווי ס'קומט רא אין ששה מדות בלב און דערנ ך איז ד ס פועל ביז אין די כלי המעשה, און פ ר דערויף אין כלי הדיבור, און פ ר דערויף אין כלי המחשבה,
¶46וו ס ד ס איז ענינו פון מלכה, און ווי ער איז מבאר ד רט בארוכה, און פ רבינדט ד ס אויך וו ס ד ס איז דער ביאור אויף יו ד און וו ב, ד ס שטייט ד ך בער אין מיטן פון פני וו ס פ ר דערויף איז ד דער ענין פון ”פנים ראיתי פני” און דערנ ך איז ד דער ענין פון כל, וו ס ד ס איז פנימיות פון אלקות.
¶47און ווי ער טייטשט ד ס אפ דורך בארוכה, ז ”בקשו פני את פניך הוי' הבקש” אז דורך דערויף וו ס ער נעמט 'פניך הוי'' הבקש און אין ביידע אופנים,
¶48ווי ד ס ווערט נמשך פון 'חכמה ובינה', און דערנ ך פון זהב מלכות, און אין ביידע ענינים, אין ן אופן פון פנים איז ט ד ס ווי מ'איז מגלה ז בקשו פני די פנימיות הלב שלו הויבט ן פועל זיין בפועל.
¶49און בשעת ביי אידן פועל דער פנימיות הלב איז ט דעמ לט ווי דער פשטות הכתובים הויבט ד ס ן ווירקן אין וועלט,
¶50וו ס וועלט 'מצד עצמו' איז ד ך ווי ער דערציילט אין ”פרקי דר' אליעזר”, ז בשעת ויתרוצו הבנים בקירבן איז געבליבן, ז עשב איז פ רבונדן מיט 'עולם הזה' און יעקב איז פ רבונדן מיט עולם הבא, איז בשעת ס'איז בקשו פניי איז ט דעמ לט פועל"ט אויף יעקב אין ענינים פון 'עולם הזה',
¶51ז 'עולם הזה' לויפט אים נטקעגן ויכפקעו וינשקעו און ז גט אים נולך ”ונשא ואולך לנגדך” אז ער העלפט אים רויס גיין אייננעמען ארץ ישראל לגבולותי' בשלימותה,
¶52ביז ווי דער בעל הגאולה איז מבאר בארוכה אין די דרושים על תצר את מאה וכו ביז ז פון ארץ ישראל לגבולותי' קומט מען צו ”ירחיב הוי' את גבולך” אויך ”קני קניזי וקדמוני”
¶53וו ס ד ס וועט זיין נ ך דערויף וועלו משין בארצי אין לשפוט אתר עושיו וו ס ד ס איז ד ך געווען יעקב'ס ענטפער צו עצרים אויף די הצעה פון אולך ונשא ונלך לנקדך ווי רשי ברענגט ד ס אויך רא בפירושו על התורה.
¶54מ'וויל ד ך ה בן דעם ענין ווי ד ס קומט רא הלכה בפועל און הוראה בפועל, איז ד ס, ז בשעת מ'גיט קוק אויף דער וועלט זעט מען גרויסע וועלט, און נ כמערער זי איז געוו רן ג ר גרויס אין ווילדקייט,
¶55ס'איז קיינמ ל ניט געווען זוינע ווילדע ז כן וו ס ז לן פ רקומען אין 'עולם הזה' כפשוטו ווי ד ס איז געוו רן בשנים הכי אחרונות, סיי בהנוגע צו רב מלכים ושרים וו ס מלכיות ”מתגרות זו בזו אין ן” אופן הולך ומצדרדל,
¶56וו ס אין כאן המקום להאריך בזה, סיי בהנוגע צו ווילדקייטן, צו די וו ס ד רפן זיין בני אדם, און בהנהגה זיינען זיי ”פרא אדם ידו בכל” און ער וויל ז ס'ז ל זיין יד כל בו ער קען ניט רוען, ביז וו נענט מ'וועט מיט אים אנהויבן די לחמה אהבה.
¶57וו ס ט דעמ לט קען ד ך זיין די הנהגה און דער איינפ לן, ז ווילדער קא סלקא-דעתך, ז די ג נצע וועלט איז ווילד, קען ער ד ך אויך ווערן ווילד און ז גן, ז ווי זוי גייט מען זיך פ רייסן מיט ג נצע וועלט,
¶58בשעת תורה ז גט ”אין סומכין על” האנץ און בשעת תורה ז גט אל תסדרה בגוי גדול און בשעת תורה ז גט ”אחרי רבים להטיא” און בשעת תורה ז גט, ז ”אתם המט מכל העמים” און בשעת תורה ז גט, ער ה ט שוין ניט קיין נדער עצה ז גט ער, ז תורה ז גט, ז מ'געפינט זיך אין גלות, און ז מ'געפינט זיך אין גלות ד רף מען נקומען צו גויים.
¶59במילא איז ט דעמ לט איז מספר קומי דערפ רוו ס ער ד רף ה בן צו ט ן מיט מלכות וכו וו ס אין כאן המקום להאריך בזה, וו רום אין דעם חושך כפול ומכופל, איז בשעת מ'ז גט ווילדער ”קא סלקא דעתך” הערט יענער דעם אנהויבס, און ז גט, ז ער ה ט שוין היתר אויף ט ן די גרעסטע ווילדקייטן וו ס ער ליין ווייס, ז ד ס איז ווילדקייט!
¶60דער אויבערשטער גיט אים ן פ ארץ ישראל לגבולותי הויבט ער ן טענה'ן, ז אידן זיינען סטאטעשנע פ לק, און ז מ'ז גט ד רף מען ה לטן ה און מ'ד רף זיין ן איש בין האנשים, במילא ד רף מען זיין ן אים בין העני
¶61במילא, ז לע עמים הויבן די הענט און ז גן כך וכך ד רף מען ניט זיין צופיל קיין עזות פנים, גענוג קליינער עזות פנים, און גענוג אין זיינע ד' אמות, און גענוג בשעת קיינער הסרי, בשעת בער ער טרעפט זיך מיט ניט-אידן ד רף ער זיך פירן ווי דער ניט-איד פירט זיך, וו רום ה ט אים מכבד געווען און אים צוגעל זן זיצן מיט הונדערט און פופציק וו ס יעדערן פון זיי איז באזונדער,
¶62איז ראוי צו דעם תורה פון ”פרא אדם ידו בכל ויד כל בו על” אחת כמה וכמה ז זיי קלייבן זיך לע צוז מען נ ך.
¶63און ס'איז ד ך דער פלא, מ'ווייס ניט ווי אזוי מ'איז מכוין צו א הוראה ברורה בתורה.
¶64בשעת מ'ד רף וויסן וואס איז די דיעה פון פלוני בן פלוני איז ד ך ד לכאורה כמה וועגן, יעדערער קען זיך אנשרייבן אויף צעטל, ז מיין דיעה איז כך וכך.
¶65ער קען ז גן אין קול גמרא דרכה מעין דיעה כך וכך, ער איז שרייער קען ער שרייען, ה ט מען איינגעשטעלט סדר מסודר, ז בשעת מ'ד רף פרעגן וואס ה לסטו איז ט דעמאלט הייסט מען אים אויפהויבן די האנט, און זעט מען גלייך, ז הידים איז יבוה עושה ד ס איז אויך די בו 'לשון רבים',
¶66שטייט אפילו ניט, ז יעקב ה ט געהאט איין האנט, בפועל איז ער געווען ן איש טם, האט ער געהאט צוויי הענט מיט צען פינגער, ווי א איש-טאן דארף זיין.
¶67בשעת אבער מ'רעדט וואס טוט יעקב, מ'פרעדט ביי יעקב'ן וואס וויל ער טאן וואס וויל ער ז ל געטאן ווערן?
¶68זאגט ער ”יושב ואוהלים” מ'דארף זיין פאליטישאן נעמט ער ארויס פאליטיקע ווי שטייט אין תורה.
¶69”בא אחיך במרמא ויקח ברכתך” און גלייך גם ברוך יהי לכאורה הסתירה מיני' בו אז מ'זאגט ”בא אחיך במרמה ויקח ברכתך” איז ווי פ סט ד דער סיום פון גם ברוך יהי דערפ רוו ס ביי עצרון רעכנט ער ז ד ס איז מרמה.
¶70בשעת ס'ווי טייטשט-א פ אידיש קינד, ”בן חמש למקולא” טייטשט ער אים גלייך אפ, ז במרמה איז ד ס דער טייטש בחכמה.
¶72מ'מאכט חוזה און מ'חתמ'ט אים, און מ'איז אים מפרסם בכל פרטיו.
¶73דערנ ך קומט צוגיין דער צד השני, און יעדער פרט וו ס איז געווען אין חוזה טוט ער קא-פוי.
¶74און דערנ ך טענה"ט ער, ז ניט ד ס ה ט ניט געמיינט און ניט זוי ה ט מען געהערט, און ד ס איז געווען ן הקדמה וכו במילא, וו ס שטייט אין יעדער חוזה?!
¶75”מ'ד רף ד” ס ג רניט מפרש זיין! בשעת א חוזה ה ט מער ווי איין סעיף איז דער קיום פון איין סיום פ רבונדן מיט דעם קיום פון דעם צווייטן סיום.
¶76בשעת ס'איז בער שטר שבטל מקצתו, דער נ כמערער בטל רובו, דער נ כמערער בטל ן ענין וו ס שטייט בפירוש בתנאי, ז ד ס איז בתנאי כך וכך איז ט דעמ לט פ רלאנגט ן איש פשוט, על אחת כמה וכמה ז מ'וויל זיך פירן בחכמה,
¶77אז ער ד רף ז גן יענעם, ז מ'קען ער ניט אפנה רן, וו רום ער איז רמי כמותו ווייס ער, ז מ'נ רט אים אפ, במיל ז מ'נ רט אים אפ איז בטל כל הענינים!
¶78טענה"ט ער ם, יענעם נ רט סיי ווי סענט יענער יענער ווייס, ז ער ווייס, ז מ'ה ט אים גענ רט, און ער ווייס, ז מ'וועט אים אפנ רן מ רגן אויך, און ניט מ רגן, נ ר היינג ביינ ך!
¶79בשעת ס'קומט בער לפועל טענה"ט ער גע'חתמ'עט פאפיר, אין פאפיר איז ט קע געווען געשריבן כמה סעיפים, לע סעיפים וו ס ס'ה ט געד רפט דער צד השני מקיים זיין, ה טער ניט מקיים געווען, חוץ ט די ענינים וו ס בינגן לגמרי ניט, און וו ס בין לילה הי במילא איז פ רשט נדיק וו ס ס'קען דערנ ך ווערן בין לילה ונקט דער היפך.
¶80חוץ ענינים וו ס מ'קען זיי אנולירן, בין רגע, אין ן אופן, ז ס'ז ל ניט בלייבן קיין רושם, ה ט מען קיין ז ך ניט ממלא געווען.
¶81מ'ה ט ממלא געווען, כאן איינגעבעטן מ'ז ל שיקן בא-כח און ער ז ל זיצן אין דעם הטעל, צי אין דעם בית, וו ס בשעת מ'קאלעפ נירט יענעם ן, פ קט ער צוז מען דעם פעקל און פ רט וועק צוריק איז ד ס כלא היו!
¶82אויפגעט ן געוואלדיקן ענין, מ'ה ט גע'פועל'ט מ'ז ל בויען, ז מסילת הברבא, ז מ'ה ט שוין אויפבויענד די מסילת הברזל וו ס באווייזט ד ס?
¶83אויף מסילת הברזל קען מען פ רן, און קען אין בין וגען קען מען ריינזעצן וועמען מ'וויל, ואין לפרש מ'ד רף ניט ה בן קיין ביאור בדבר וועמען מ'קען ריינזעצן אין בין וגען.
¶84והראי' מ'טוט ד ס ן דעם מסילת הברזל, און וואס דערנאך מגלה איז געווען בפועל, אז די אלע סודות'דיקע שקלא וטייל'ס וו ס ס'איז געווען צווישן מצרים מיט ישראל איז ביי אים געווען א דרך הרגיל, ז ער ה ט זיי איבערגעגעבן צו די ערבים, צו די אראבער, פון צד שגנגל.
¶85גלייך מיט די הגבלה, ז ער וועט ד ס איבערגעבן צו דעם מסוכנים שבהם, זוי גערופענעם אדר"ט.
¶86מה-ד ך ז מ'גיט אים איבער, קומט ד ס ן צו רב ער, ז מ'וועט אויפגעבן דעם רב ער עמדו וועט ער ד ס ה לטן בסוד פון דעם וועלכע ס'גיט אים בידנין דל רן,
¶87און סיי-ווי סיי וועט יענער וויסן דערפון, דערפ רוו ס ער וועט ד ס ב קומען דירעקט פון מצרים.
¶88המעשה געווען, ניט שייך צו ז גן מיט דעם ענין פון אף אויפגעט ן 'עולם ומלואו' וו ס האט דער 'עולם ומלואו' גע'חתמ'עט אין פאפיר, אז אויב ס'וועט פעלן טראפ'ן נאף איז זיך מתחייב ארצות הברית, אז מ'זאל צושטעלן יעדער טראפן וואס ס'וועט פעלן.
¶89וואס איז דאס נוגע, מ'האט זיך לכתחילה אפגערעדט, אז מ'וועט דארפן דערפאר צאלן?
¶90במילא צאלן איז מאכט ניט אויס, וועט מען בלייבן א בעל-חוב, אבער די נאף וועט מען האבן.
¶91ווי אזוי מ'האט די נאף זעט מען פאר די לעצטע צוויי יאר.
¶92ווי אזוי מ'ווערט אויס א חבית של עור של נאפט אין אלע-ערליי מדינות החוצי ארצות הברית, מ'פארט אין מעקציקע, מ'פארט אין שוועטצער, מ'פארט אין מצרים וכו דערנ ך איז דא פרט מבהיל, וו ס מ'ה ט געה לטן ד ך די גאנצע צייט בשד,
¶93בער סוף-כל-סוף סוף האט זיך רויסגעכא פט סייטונג און מ'ה ט ד ס געדרוקט איז דערנ ך נתגלה געווארן, ז מ'ה ט די גאנצע צייט געוואוסט דערפון.
¶94געמכט טונגל היתכן, וואו וועט מען נעמען נעפט?
¶95קומט צוגיין איינער וו ס ווייס זאך וו ס איז ניט במציאות, און איז מכריז בפה גדול ובקול רב, ז ס'איז ד נגעגרייטע רזעה אויף צוויי חדשים-דריי חדשים, עלבן יאר-א י ר, אן הגבלות, אין ארץ ישראל עצמו.
¶96כ' פשטות לכאורה, וואו ה ט מען ארט אין ארץ ישראל?
¶97אויף ה בן רעזערו פון אויך ד ס פ רנעמט זיך מקום גשמי, און מקום גשמי וו ס מ'קען ניט שפ רן אין ד' אמות ווי דער אויבערשטער ה ט געט ן מיט יעקב' ים בנוגע צו ארץ-ישראל, אין זיינע ד' אמות איז כיפל ”כל הארץ כל” ארץ ישראל תחתון,
¶98בער מלכים ושרים קענען ד ס ניט אויספירן, איז מען געג נגען, און מ'ה ט געגעבן ר געלט אויף זיינער ישיבה, איז ער ארויס בקול רעה אז ס'איז ניט שייך צו ז גן, ס'איז דעת פון רעה אז ס'איז דא נגעגרייט נא פט אין ארץ-ישראל, און מ'איז פארזיכערט דאס איז קיין ז ך ניט פעלט.
¶99אלע ווייסן, אז בכל מעמד ומצב און בא יעדער געלעגנקייט מאכט מען געלט אויף ארץ-ישראל, און לב ישראל איז אור הוא.
¶100בפרט נ ך, אז מ'איז דער הערט פארבונדן מיט ארץ-הקודש, און ס'איז מעמד ומצב ניט קיין גלאטער, גיט מען ביד נדיבה ובלב פסוע די
¶101ג נצע געלט וו ס מ'ה ט אויפגעמ כט פ ר העכער י ר צייט, צוויי מיט ה לבן ביליאן ד לער, ה ט מען ב צ לט צוויי מיט ה לבן מיליאן ד לער פ ר די נעפט וו ס מ'ה ט ב קומען פון חוץ-לארץ פ ר דער צייט זינט מ'ה ט גע'חתמ'עט דעם בארימטן און גליקלעכן
¶102הסכם וו ס מ'וויל ד ס פ רבינדן מיט ”דוד מלך ישראל” צוויי מיט ה לבן ביליען ד לער, ובמזומנים.
¶103ניט מ'ה ט פ רשיבן אויף צעטעלעך.
¶104זעלבסט-פ רשטעמלעך איז מען וועגן דערויף ניט מפרסם, בער ד ס איז ניט אויף פשט ז מ'ה ט איין מ ל יוצא געווען, דערנ ך שלפט מען רואיק ד ס איז הולך וגדול, וו רום דער פרייז פון ערד ה לט זיך אין איין הויבן זיך,
¶105די צרכים אין נעפט האלט זיך אין איין ווערן פארגרעסערט, די ערטע פון וואנענט באקומען די נעפט ווערט אלץ ווייניקער און ווייניקער, ווי גערעדט פריער מלכיות מתגרות זו בזו ווערט אלץ ווייניקער נעפט בעולם, ווערט די פרייז טהערע, ווערט אלץ שווערער צו באקומען וכו.'
¶106דערנאך גייט מען ארום און מ'טענה'ט, וואס האט איר פאר באקומען בפשטות?
¶107פון צוויי מיט א ה לבן ביליאן ד לער וו ס מ'ה ט באצעלט פ ר די נעפט וו ס ישראל ה ט אריינגעקר גן, איז גרויסער טייל פון דערויף ה ט מען באצעלט פ ר די נעפט וו ס מ'נעמט רויס פון שטחים אין סיני וו ס מ'ה ט זיי אפגעגעבן לויט דעם אומגליקליכן סכנות'דיקן הסכם וו ס מ'ה ט גע'חתמ'ט אין מחנה דוד.
¶108פון ד רטן נעמט מען רויס די נעפט, וו ס ס'ווערט אויסגעארבעט לויט די מאשינות וו ס אידן ה בן ד רט ריינגעשטעלט, לויט די הוראות וו ס אידן ה בן ד רט ריינגעפירט,
¶109נ רוו ס דען? איצטער צ אלט מען ביי נעפט ליין פון רבעטן פ ר דער מאשינערי פ ר די אינזשענירן פ ר דעם פירן וכו' וכו.'
¶110און דערנ ך קומט-צו נ ך ן עיקר וועגן די צוויי מיט ה לבן ביליאן ד לער ה ט מען שוין די צייטונגען מפרסם געווען.
¶111דערנ ך איז נ ך ד כמה וכמה סכומים וו ס דערוויילע האלט מען די צייטונגען, מ'וועט איידער ניט צוויינגען זיי זאלן ד ס ניט מפרסם זיין.
¶112ועל דרך זה ווי ד ס איז בהנוגע צו נאפט איז ד ס בנוגע לכל הפרטים וו ס ס'איז אין דעם הסכם, לכל הפרטים וו ס אין די הסכמים סודיים וו ס מ'ה ט איצטער געמכט אין מצרים ווען אהינצו איז געפארן דער פלוני בן פלוני און דערנאך דריי מענטשן צוזאמען, און ס'האט געהייסן אז זיי האבן ניט בכח קיין זאך מחליט זיין,
¶113ביז וואנענט ס'איז עפעס ארויסגעגאבערט און מ'האט עפעס וואס אפגעדרוקט, און דאס וואס ס'איז אפגעדרוקט שטייט ניט מערער ניט ווייניקער, אז מ'דארף אפגעבן די שטחים צו ירדן, אז מ'דארף אפגעבן גזה צו מצרים וכו' וכו
¶114דערנ ך טענה"ט מען, ז ד ס האט געז גט פלוני בן פלוני, וו ס ער ה ט ניט געה ט קיין רשות וכו די אבת ה ט ד ס געז גט, איז איינער פון די אנשים וו ס זיינען פון די גרעסטע פאליטיקער אין ארץ-ישראל, ז ער ה ט ד ס געז גט, ה טער זיך פריער געטר פן מיט די העומדים בראש, און ס'איז כן ספק ניט ז ער ה ט זיי דערציילט וו ס ער גייט ד רטן מציע זיין.
¶115און מ'ה ט זיך מיישב געווען מיט אויספרואוון דעת הציבור!
¶116ס'ז ל פ רן איינער וו ס ער איז ניט ב דערויף, וו ס ער ה ט ניט קיין בן, און ער וועט ז גן על דעת עצמו, דערנ ך וועט מען זען, וועט מען נהויבן מ כן טומל, וועט מען ד ס לייגן אויף וו רט שפעטער, ניט מבטל זיין, וו רום ד ס איז חלטה נחושה, ז מ'ד רף נאכגעבן גויים,
¶117ביז וו נענט ז מ'שטעלט זיך ניט אפ אויף סכנה בפועל, ווי ס'איז געווען דער הסכן פון מחנה דוד ז סכנה בפועל על אחת כמה וכמה אויב ס'איז געווען אזוינע וו ס דעמאלט ה בן זיי גע'טענה'ט, ז ס'קען זיין תועלת אפשר ניט מ ל ראש שלום זיינען זיי שוין איצטער מגלה ומודה בפועל, ז מ'ה ט דעמאלט א טעות געה ט,
¶118און אויב מ'ה ט משער געווען, ז זוי וו לט ד ס געגא נגען וו לט מען ניט גע'חתמ'ט.
¶119אויב דו ווייסט ד ס איצטער, וו ס גייסט זיי חתמ'ענען צווייטן וו ס ד ס איז נ ך ערגער פון דעם ערשטן.
¶120ניט ערגער, מ'גיט אראפ מערער. דריי פערטל ה ט מען שוין אפגעגעבן, ער איז ערגער דערמיט, ז ס'איז געבליבן מערניט ווי א פערטל, און פון דעם פערטל גייט מען ווייטער אפצוגעבן פריער וועט מען אויספרואוון, אז זאל דאס זאגן איינעטער פון דער פאזיציע, דערנאך וועט מען זען וואס פ ר שטורעם דערפון וועט ווערן,
¶121וועט מען מחליט זיין, צי מ'קען זאגן גלייך, אז מ'האלט מיט אים, נאר וואס דען?
¶122מ'דארף מאכן אן נדער נוסח. אנשטאט דערויף מ'זאל שרייבן, אז דאס איז ן ענין וואס מ'גיט אפ מצרים אדער מ'גיט אפ ירדן וועט מען שרייבן, אז דאס איז א הישג הכי וו ס ס'איז ניט געווען פ ר די לע צוויי און דרייסיק י ר, ז מ'ז ל נתקרב ווערן לשלום איז הישג לכי גדול מ'וועט זיך מתקרב ווערן לשלום.
¶123פ רוו ס מ'זיך מתקרב ווערן לשלום?
¶124יענער ד רף ניט נחחמה בן, מ'גיט אים אפ בשלום.
¶125נ ך וו ס ז ל ער נחמה בפרט נ ך, ז צו יעדער ענין וו ס מ'גיט איז ד ך ב גלייטע ידידית בריוועלע, וו ס אין דעם מכתב סודים וואס דער שד איז גלוי פאר גאנץ בראט, מערניט פאר די וואס ווילן ניט ה בן קיין אפענע אויגן און דערציילן וו אס זיי זעען במוחש.
¶126איז בשעת מ'חתמ'ט עפעס-וואס א חוז איז גלייך דא א מכתב סודים, אז דאס וואס מ'האט אפגעגעבן ביז איצטער איז דאס לפי המצב עתה.
¶127בשעת ס'וועט דורכגיין נאך עטלעכע טעג, המלאך מי, א וואך, א חודש, צוויי חדשים וועט מען בשעת מ'איז אין דער צייט ה לטן פייערדיקע רעדעס, דערנ ך וועט מען ד ך פ לן אויף די העלזר,
¶128ויכבקע ווי ישקע וואו ר' שמעון בן יוחאי ז גט, ז ס'איז געווען ”נשיקה בכל לבו” במילא שרייט ער אויך ”נשיקה בכל לבו” במילא קען מען זיך אויף אים פ רל זן, וו ס ד רף מען ה בן בטחנו, זו ער טייט שכנגדו איז מבטיח ער וועט ניט מלחמה ה בן?
¶129די גרעסטע בטחון וואס ס'קען זיין.
¶130איי, פארוואס דארף ער ה בן אלע-ערליי כלי-נשק, וואס ס'איז אלע מודים, אז ס'איז ניט קיין כלי-נשק של הגנה דאס איז ”כלי נשק של” התקפה.
¶131איז מען געפאלן אויף ן המצאה, אזוי ווי ס'איז דא מלוכה וואס זי ה בט אן עיר הבירה אין מסקי, און אזוי ווי מסקי ה בט גרויסן אפעטיט, במילא דארף מען דאך קענען מ כן השקפה אויף מסקי דארף ער ה בן אין די ”כלי נשק לא” אפצושרעקן מאסקען.
¶132מאסקען שרעקט זיך ניט פאר וואשינגטאן, שרעקט זיך ניט פאר לאנדאן, שרעקט זיך ניט פאר פאריז, שרעקט זיך ניט פאר קיינעם איז זי זיך דערשרעקן פאר די כלי נשק וו ס ווען זיצן אין קאהיר, און וו ס בשעת מ'שיקט אהינצו מומחים פון ארצות הברית איז ד מידי פעם בפעם אלע-ערליי עסנות.
¶133מצד דערויף זיי זיינען אינג נצן ניט מוכשר לזה, ווייס ניט ווי זוי מ'ד רף זיך פירן עד כדי כך, ז בשעת מ'שיקט זיי אהינצום עומחים פון ארצות הברית זיינען זיי ד רט אויף זויפיל ניט מסוג צו דעם ג נצן ענין, ז דורך זיי ווערט דערנ ך תאונת דרכית פון אוירונים מיט טאנקען מיט לע-ערליי ז כן בא די מומחים פון ארצות הברית.
¶134דערנ ך קומט צוגיין קלוני בן פלוני און געפינט, אז תירוץ די וועג און דאס איז געווען ווינט, און דאס איז געווען זמד, און דאס איז געווען די זון מיט אלע ז כן וו ט מען געוואוסט פריער, ס'איז ניט ס'איז די רש"א, מ'האט צי אלע ז כן ה ט מען זיך געגרייסט.
¶135די איינצע זאך וו ס ה ט ניט געקענט משנה זיין איז, ז מ'קען ניט מאכן פון איינעם וו ס איז אינג נצן ניט מלומד און ניט מוכ מיט אזוינע כלי נשק ער ז ל זיך מיט זיי הנדלען אין ן אופן, אז זיי ז לן זיין אין ן אופן מסודר, ניט ברענגען צו עסונות.
¶136אויף דערויף ד רף מען ה בן, מ'ז ל יענעם לערנען יאר נאכאנאנד, און יענער ז ל זיך וועלן אויסלערנען, בשעת יענער פארלאזט זיך אויפן עומחות מ'ה ט אים צוגעשיט, און דער ג נצער לערנען גדוי עט א וואך, און צוויי וואכן און דריי וואכן, איז דערנ און דערנ ך קומט ניט צוגיין, היתכן?!
¶137מ'קען זיך ניט איינרייסן מיט דער וועלט, אמת ט קע, מ'ה ט געמ כט טעות און מ'ה ט גע'חתמ'ט, מ'ה ט געד רפט עפעס ב קומען ממש און דערנ ך עפעס געבן, על כל פנים מדה כנגד מדה, צער שעל כנגד שער וו ס ה ט מען געט ן?
¶138ה ט מען לץ געגעבן, וואס נ ר יענער ה ט פ רל ינט, קיין איין ז ך דבר ממש איז ניט באקומען.
¶139אחוץ ענינים, ווי געז גט פריער, מ'שיקט ריין מענטשן וו ס איז מקענען בלילה הי' דערנ ך קען מען אים צוריקרופן, מ'ז גט ז מ'מאכט קאמיסיע און די קאמיסיע זיצט פון דן, און מאכט אלע-ערליי החלטות, וו ס די החלטות בלייבן אויף פאפיר, און אויב ס'וועט קומען לידי פועל קומט זי נאך די החלטות, אז מ'האט מחליט געווען מ'זאל שיקן יוגנ
¶140א נציא, אן אמבאסער דאהינצו און אמבאסער דאהערצו מ'זאל שיקן פראפעסארן אהינצו, פראפעסארן אהינצו, קיין איין דבר ממש אין בטחונו כפשוטו, ”אין דרך הטבע” פון ארץ-ישראל איז קיין איין און איינציקער דבר ממש איז ניט געווען.
¶141וכאמור, דער ברימער ראי, אז מ'האט באקומען פון ארצות הברית אזויפיל און אזויפיל דאלארן, וואס דאס איז טאקע אנגעקומען מיט שוועריקייט דערפ רוו ס צו ברית טראכט פ ר זיך אויך, ז מ'קען ב קומען דורך לחץ פ רוו ס ד רף מען געבן נ ך געלט אויך דערצו?
¶142ניט אויך זיין, ניט מסבות הי"נ ך געבן, בער אף על פי כן, לפטור לקום איז אפשר, ה ט מען ב קומען מיט זויפיל מדנים מערער, און לויט ט דעם הסכם ה ט מען געגעבן די שדות פון דעם נפש,
¶143און מ'ה ט בא צאל, כאמור לעיל, צוויי מיט ה לבן ביליאן דעלער פ ר די נערט וו ס דער חלק הכי חשוב ה ט מען ד ס גענומען פון סיני פון די שדות וו ס מ'ה ט געגעבן בידים ללא כל הכרח ממש, און ג רנישט ניט באקומען במקום זה דבר ממשי אין בטחנו של ארץ-ישראל, און
¶144דערנ ך קומט-צו די הוספה שבדבר, אדער עיקר שבדבר, מ'ה ט זיך אויף זויפיל איינגעוואוינט אין ט דער שיטה, און אין פוצה פה ומצפצף, ז מ'גייט אין ט דער שיטה דינסטיק-מארגעדיקן דינסטיק, רחמנא ליצלן וויל מען אזוי ט ן מטפח, און ט ד ס ווערט די שיטה וו ס לאורה נהלך ונולכו
¶145וכאמור, מ'באקומט פון ד רטן פאפירלאך און הבטחות, פון שילוח אנשים וואס ה בן קיין שייכות ניט צו בטחון מ'גיט-א פ ענינים של ממש, צי דער ממש איז שטחים צי דער ממש איז נשק, וו ס דער גרעסטער נשק בימינו אלו איז ד ס דער ענין פון אב,
¶146און ט מער איז נ ך ערגעץ-ווי געבליבן ביסעלע וויל מען ד ס נ ך אויך צונעמען.
¶147און ד ס וו ס יענע ווילן אויף דערויף איז הלכה ידועה, ז יענער דארף וועלן, בטבע האדם, ז מי שיש למנה רוצה ”מאתי בפרט נ” ך ער זעט, ז פ ר דעם מנהר ה ט ער ג רנישט ניט געד רפט געבן,
¶148איז פ רוו ס ז ל ער ניט וועלן מסיים און ער ז גט גלייך ן, ז מי שיש לו מסיים איז ב וו רנט ער גלייך, ז ס'ז ל זיין דערנ ך ד ”מו, ואכלתי והוכל” עוד מ'גייט ממשיך זיין מיט ט דער שיטה.
¶149און די התחלה בדבר איז, ווי געז גט, מ'ה ט רויסגעשיקט איינעם וו ס מ'ה ט מיט אים אפגערעדט ער ז ל רעדן על דעת העצמו, און דעמ לט ז ל ער ז גן ט ד ס וו ס שטייט על סדר היום, ז ד ס וועט מען אפגעבן ירדן און ד ס וועט מען אפגעבן מצרים וכו עד כדי כך, ז מ'איז געקומען אין מצרים ה ט מצרים ניט געוו לט מ'ז ל אפגעבן ירדן,
¶150און ט מער וועט מען ניט געבן וו ס זיכער וועט דער אויבערשטער העלפן און וועט ד ס ניט ט ן איז ד ס ניט דערפ רוו ס אידן ווילן זוי, על אחת כמה וכמה, ניט ט די אידן זיינען די לוחץ אויף ז נ ר דערפ רוו ס ד רט וויל ד ס ניט, און מ'ה ט קיין ברירה ניט, מ'מוז נ כגעבן סבטן וועט מען ה לטן נ ”ך שטח אין” ישראל.
¶151און בשעת ס'גייען רום אידן און שרייען היתכן, אדמתו בשרייט מען וו ס הייסט?
¶152מ'ד רף באז רגן שלום אין וועלט.
¶153וו ס ה ט ד ס פ ר שייכות צו אפגעבן נשק?
¶154וויל באז רגן שלום אין וועלט טו ענינים של שלום.
¶155ד רפסטו יענעם געבן שטח, ד ס יענעם נשק, ד ס יענעם געלט, ד ס יענעם געבן דעם פרעסטיזז ביי רבן, איז פרעסטיזז די גרעסטע השפעה.
¶156בשעת מצרים קומט צוגיין און ז גט, ז ד ס וו ס איר קריגט זיך, און פירט קיין ז ך ניט אויס, וו ס זיינען מיר געזעסן לע דריי צוז מען, און מ'ה ט גערעדט פריינדלעך, און מ'ה ט זיך וישקהו וכפקהו און דערנ ך האבן ד ס אפגענומען אויף טעלעווויזשען,
¶157און ד ס איז געבליבן זכרון ”נצח אין דברי” ימי ישראל און זעץ וו ס איך ה'ב קומען!
¶158און ב ווייזט אים מעורר באצבע און אומר זה ט דעם שטיקל, און ט דעם שטיקל, און ט דעם שטח, און ט דעם הר, און ט דעם רט פון ערפט, און די צווייטן רט פון ערפט, און ס'שטייט ט די נשק וו ס איך ה'ב קומען פון ואשינגטאן!
¶159איז וו ס ד רפט איר פירן מלחמה?
¶160גייט בדרך וו ס יענער גייט און שרייט, ז ס'איז ניט שייך צו ז גן ד ס פ ר זיך ערט שלם פ ר ”כל העולם כולו, על” כל הדורות כולם, און דערפ ר גיט מען ן ף נשק.
¶161און דערנ ך קומט מען ”בקול דממא דקא” און מ'טענה'ט היתכו און מ'ה ט זיך עפעס גערעדט, ז מ'וועט געבן מצרים מערניט ווי נשק של הגנה ניט קיין נשק של השקפה עאכו"כ מ'וועט ד ס ניט געבן סעודי ארבים וכיוצא בזה, ה
¶162ט מען געענטפערט, וו ס לולי, ז ס'וו לט געווען געדרוקט אין לע צייטן דעם זעלבן נוסח וואלט מען ניט געקענט גלויבן, ז בר-דעת ז ל זאגן זא מין תירוץ, און צווייטער בר-דעת ז ל מקבל זיין זא מין תירוץ.
¶163וו ס איז געווען דער תירוץ? ז בשעת מ'וועט זיי געבן די ארעפלאנען, וו ס ווי זוי קען דער אויראן ווערן ן ענין של השקפה?
¶164איז ד ס דורך דערויף וו ס אין אים שטעלט מען א ריין ט די און ט די טייל, ן דער טייל קען ניט זיין מערניט ווי הגנה ניט השקפה, אשר לכם וועט מען זיי געבן די אוירנים, ן אט די טיילן וו ס דורך זיי קען זיין די השקפה.
¶165וו ס ט די טייל ק סט זיי צען טחילות צוו נציק טחילות א דיינציק טחיל וויפל ס'ק סט דער גאנצער אויראה אריינשטעלן ט דעם טייל ד רף מען ניט האבן קיין מומחה הכי גדול, וו רום ס'איז גענוג ז מ'האט איין און איינציקן אויראן וו ס דער טייל איז אריינגעשטעלט איז ט דעמ לט ברענגט מען ן אינזשעניער, דער צוויי אינזשענירים וכו און זיי גיבן קוק ווי זוי יענער טייל איז אר
¶166אדער אין ארצות הבריות אדער בן דין אחרת, און מ'שטעלט אים אריין.
¶167אונטערשטייען זיך פאליטישעס און מיניסטארגעס פון ארצות הבריות, פון סופער פא, און פארענטפערט בפני כל אים ואדר, ז מ'האלט ן דעם חוזה.
¶168דורך וו ס האלט מען ן דעם חוזה?
¶169מ'האט פון דעם אויראן ארויסגענומען צוואנציקט חלק פון אים צי צענט חלק פון אים צי דרייסיקטן חלק פון אים וו ס דורך דערויף וועט מען ניט אים נסקנא מסכיר זיין, בער דער אויר אדון ליין גיט מען אפ.
¶170וו ס ה ט מען ד באוו רנט?
¶171ז בשעת מ'וועט דארפן קויפן פ ר דעם חלק וועט מען דארפן באזונדער באצאלן.
¶172ה ט מען ד ס אויך געט ן. מ'ה ט גלייך מוסיף געווען דעם סיוע כתבי וו ס מ'גיט אין מצרים, סעודי וכיוצא בזה, אויך סכום נוסף.
¶173און ס'איז ז מין געז געז גט פריער, ז ווילדער מעמד ומצב אז בשעת מ'זאגט אט דעם תירוץ בפני כל אים ועדה ווערט דאס אנגענומען, און דאס ווערט דערנאך ניט נאר ס'ווערט שעש שטיל, נאר מ'גייט ארום און מ'גיט אפ איינער דעם צווייטן א ישר כח,
¶174אז מ'האט אויסגעפירט, אז ארצות הברית שטייט איין אויף די הבטחה וואס זי האט צוגעזאגט, און האט נאכגעגעבן דעם לחץ וואס ארץ ישראל האט אויף איר אויסגעזאגט.
¶175און דערפאר האט זי ארויסגענומען כאמור לעיל א צוואנציק חלק צי א דרייסיקטן חלק צי נאך א לעסערן חלק און האט פארקויפט דעם ענין אן דערויף, דעם אויראן אן דערויף, ועל דרך זה אין שאר כלי נשק.
¶176און ווי גערעדט אמאל בארוכה, בשעת יעדער ענין אין וועלט איז דאך אין אן אופן פון מהלך ניט מהלך ווי חסידות מאנט אז ס'זאל זיין שלא בערך, אבער ס'שטייט אין שינויים.
¶177איז בשעת מ'טראכט וועגן א מצב, איז אמת טאקע ס'איז זיי נוגע צו וויסן ווי דער מצב איז בהוה, ס'איז אבער נאכמער נוגע צו וויסן אין וועלכן כיוון אין וועלכע ריכטונג דער מצב גייט, צי ער גייט פון טוב צו נאך בעסער, דער אין דער פארקערטער ריכטונג.
¶178און לויט אלע סימנים, און נאכמערער לויט אלע רייד וו ס מ'זעט, וכאמור, וו ס מ'פרואווט אויס און מ'איז מכריז דורך צווייטן און כדי צו דערזען ווי ס'וועט זיין אויף דערויף די תגובה פון דעם דעת הציבור גייט מען רחמנא ליצלן מנשיגה אל נשיגה, מירידה אל ירידה.
¶179און בשעת מ'איז שוין לא מודה ז בשעת מ'ה ט גע'חתמ'עט דעם חוזה ה ט מען געט ן דעם גרעסטן טעות וו ס ס'ה ט געקענט זיין, ז מ'ה ט קיין ז ך ניט באקומען ממשיות'דיק, און מ'האט שוין געגעבן לץ וו ס מ'ה ט נ ר געוו לט נעמען,
¶180און אף על פי כן איז ”אכלתי ואוכל עוד”.
¶181און יהי רצון, ז ס'ז ל זיין ווי דער ענין פון ימי חנוכה, וו ס ד ס איז ד ך דער אפשלוס פון כסלו, און וו ס ווי גערעדט פריער איז יו ד כסלו, איז נוסף וו ס ד ס איז יום סגולה, יום גאולה פון לע ז כן פון גוי'שקייט,
¶182און פון נתפעלם ווערן פ ר גוי איז ד ס אויך שבועיים, צוויי וו כן פאר התחלת ימי חנוכה, וו ס ביום ראשון איז שוין געווען אין דעם פך שמן אויף מדליק זיין מיט אים שמן טהור ”כל שמונת הימים”, ביז וו נענט ס'וועט זיין שמן טהור בדרך הטבע.
¶183ז ל אויך זיין אין דעם ענין ן ענין של נס, און נס למהדר מן המהדר, ז מ'ז ל זיך כאפן וואו מ'ה ט פארפירט זיך,
¶184בכוונה טובה ומשתבתו רצוי מיט אלע גוטע ז כן, אלע גוטע כוונות, ס'איז בער ניט פ רבונדן וו ס ה בן קיין ווירקונג ניט אויף דעם מצב בפועל אין 'עולם הזה' התחתון הגשמי.
¶185ז ל מען על כל פנים פלערנען דערפון, אז דעם לעעם ערשטן וועט ג רנישט ניט געבן מערער, ביז וו נענט מ'וועט ניט זען, ניט נ ר הבטחה נ ר ן ענין של ממש, און דערנ ך פ רל נגען און פ דערן צוריק ט ד ס וו ס מ'ה ט אויפגעגעבן על פי טעות, דערפ רוו ס דער צד השני ה ט קיין ז ך ניט מקיים געווען וו ס ער ה ט דערפ ר מבטיח געווען.
¶186און דעמ לט ה ט מען די הבטחה, ז אף על פי ווי מ'איז מעטים און אף על פי וו ס מ'איז חלשים וויב לד בער ז מ'גייט על פי ההוראה פון 'עוסקי תורתך' און על פי הוראה פון מסירת-נפש פון חנוכה,
¶187וו ס מ'ה ט זיך מוסר-נפש געווען, ז ס'ז ל ניט זיין קיין ”טימו כל השמנים שבהיכל” ס'איז געווען היכל גאנצע השקפת עולם, ביז וו נענט ס'איז געווען אין אבן ועצים, און אין דעם היכל איז געווען שמן,
¶188און דער שמן איז ניט ער איז געוו רן אויס שמן זית ד ס איז געווען ז שמן וו ס גוי'שקייט ה ט זיך דערצו צוגערירט.
¶189און בשעת גוי'שקייט ה ט זיך צוגערירט צו אט דעם שמן ה בן אידן מחליט געווען, ז מ'וועט צינדן מנורה אין מקדש מ'וועט בער געפינען ז שמן וו ס גוי'שקייט ה ט זיך ניט געקענט דערצו צורירן,
¶190מערניט ווי צוגערירט זיך.
¶191און ווי אזוי וועט מען וויסן, אז גוי' האט זיך ניט צוגערירט?
¶192איז דא מערניט ווי איין און איינציקע וועג, אז חתן בחותמו של כהן גדול וואס איז געווען דער אונטערשייד פון כהן גדול צו אנדערע כהנים?
¶193און ווי מ'פרעגט אלע די שאלה, אז ס'זאל זיין חתן בחותמו אויף דערויף דארף מען ניט האבן דוקא א כהן גדול.
¶194אז ס'וועט זיין חתן בחותמו פון א כהן אדיד, אדער אפילו פון א לוי דער אפילו פון עדיין בישראל וועט ער אויך נעמען אויף כשרות.
¶195דער אונטערשייד, דער אויפטו פון כהן גדול איז געווען ווי דער רמב"ם ברענגט ר דעם דין, ז כהן גדול ה ט ניט געט רט רויסגיין פון ירושלים.
¶196וואס איז געווען דער אויפטו פון ירושלים?
¶197ז גט מען ד ס, ווי תוספות ברענגט רא ז ס'שטייט אין איר נאמען, ז ד ס איז ”יראה שלם שלימות היראה” מורא ה בן פאר דעם אויבערשטן.
¶198און בשעת מ'חתמ'ט ד ס מיט יראת ה איז ט דעמ לט קען אהינצו ניט ה בן קיין צוטריק, קיין גוי'שקייט, און ערשט דעמ לט קען מען מ כן ליכטיק דעם בית-המקדש, און דורכן בית-המקדש ס'איז ד ך ליין אין שקופים הטופים די ג נצע וועלט מיט אידישקייט, מיט צדק ויושר און מיט שלום.
¶199ט דעמ לט ווערט דער נשא ונעליך והלכה לנגדיך ווי רש"י ברענגט רא ”ועלו משיעין בהר ציון לשפוט את אר עשיו” ט ד ס ברענגט די אמת"ע גאולה פון דעם אמת'ן גלות, פון חושך כפול ומכופל וו ס הערשט אין תשמ", און הערשט אויך אין חודש תשרי,
¶200און אין חודש חשון און אין התחלת חודש כסלו ביז עשרה וכסלו בכל העולם כולו, און על אחת כמה וכמה אין 'ארץ הקודש', וו רום ד רטן דערוו רט מען,
¶201ז ד רט ז ל זיין אלקות בגלוי, ”ארץ אשר” ”עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה” און ז דער אויבערשטער ה ט גע'פסק'נט אין זיין שולחן ערוך ז מ'ט רניט אריינל זן ווען צרים על הירא שבישראל, אפילו ווען זיי ז גן זיי ווילן מערניט ווי קש וטבן, אפילו ווען ד ס איז אין חוץ לארץ,
¶202איז אפילו בשבת ד רף מען זיך שטעלן טקעגן און ניט צול זן זיי, און דער שולחן ערוך באוו רנט גלייך, דער אויבערשטער באוו רנט גלייך, ז ד ס איז די וועג שלא תפתח, רחמנא ליצלן,
¶203נחה ”הארץ לכבוש לפניהם” און ט דעמ לט איז ד ס איז דער אמת'ער און דער איינציקער וועג צו שלום, וו רום טיפה להלא נאמתה ופחד איז ט דעמ לט איז ”בגדול זרעך ידמו” כהבו מ'וועט זיך ניט רידן פון רט, מ'וועט ניט טשעפען אידן, מ'וועט ניט טשעפען אידישקייט,
¶204מ'וועט ניט וועלן אפנעמען נ ך עפעס, און מ'וועט אומקערן ט ד ס וו ס מ'ה ט על פי טעות, און היפך דעת תורה, און היפך שכל פששות, און היפך כל שכל פון יעדער פ ליטיקע,
¶205אפילו פון ניט-אידן, וו ס ה בן געז גט דעתם בגלוי, ז ד ס איז ן ענין וו ס שטעלט אין סכנה רחמנא ליצלן, 'ארץ הקודש' און אים הדרים עלה בלי ישועם יוצאים מן הכלל, ה בן ד ס געז גט.
¶206וועט מען מ נען צוריק, און מ'וועט זיכער ב קומען על כל פנים טייל דערפון צוריק, על אחת כמה וכמה מ'וועט ניט מ כן די סכנה נ ך גרעסער.
¶207און ט ד ס איז די איינציקע וועג, ז מ'ז ל זיין ראוי לשמו צו ירושלים ירושלים שלימות האידן, און צו 'ארץ הקודש', ”ארץ אשר” ”תמיד עיני ה' אלקיך בה מראשית השנה ועד אחרית שנה”
¶208ובלשון הכללי, ז בשעת ס'איז ד דער ”הקול קול יעקב” ז מ'וויל וויסן וו ס מ'ד רף ט ן ד רף מען פרעגן קול יעקב וו ס ז גט אויף דערויף דער שולחן ערוך.
¶209אויב מ'פרעגט אויף דערויף די ידים יודעותיו אפילו ווען זיי זיצן אין יו ען דער אדרבא דעמ לט ווען זיי זיצן אין יו ען בתקפם, וו ס זיי ווייזט זיך אויס ז ס'ה ט געהערט צו זיי,
¶210און זיי הויבן די הענט ד רף מען ג רווייטער ניט זוכן, אויב הידים יודעותיו ז גן ז מ'ד רף ט ן כך וכך איז דבר ברור, ז ד ס איז סכנה פ ר אידן ער ז לד ס ט ן.
¶211און ויהי רצון, ז בקרוב ממש, כאמור לעיל, זאל זיך נהויבנגרייטן צו חנוכה, און מיטן ג נצן שטורעם, וו ס די נקודה פון חנוכה איז, ז ס'איז ד מלכות יון, און די מלכות יון איז רשעה,
¶212און מלכות יון ה ט געה ט איינע פון די גרעסטע קולטשור'ס, ווי זיי רופן ד ס איצטער ן, און וו ס איצטער ט די וו ס ה בן פ רפירט אידן צו דעם מעמד ומטב ברימען זיך, ז זיי ה בן זיך אויסגעה דעוועט אויף די קולטשור פון מלכות יון, און זיי פירן זיך על פי הוראה שלו.
¶213און בשעת מ'וועט דערהערן וו ס ס'ז גט קול יעקב א פסק-דין ברור אין שולחן ערוך, אפילו בנוגע צו חוץ-לארץ,
¶214על אחת כמה וכמה בנוגע צו 'ארץ הקודש' מ'וועט ד ס אויך צוז מענבינדן מיט קול-קול יעקב ימ דרש ברענגט ד ס רא, ז אידישע קינדער זיינען מצפצף' ים ”בבטי כנסיות ובבטי מדרשות”,
¶215ז זיי ב קומען ן אמת'ן אידישן חינוך, וו ס זיי שטייען אין מעמד ומצב פון 'גאון יעקב' איז נ ך זייענדיק אין מצרים איז ביי אים ”לכל בני ישראל הי' אור במושבותם” און נ ך זייענדיק אין מצרים איז ער ביד רמה וועט בדרך ממילא אויך זיין די יציאה פון מצרים ביד רמה ”ובקומה זקופה”,
¶216און מ'וועט גיין מקבל זיין פני משיח צדקנו, בנערינו ובזקנינו ובנינו ובמנותינו שלימות העם, צוז מען מיט שלימות התורה, וו רום מ'ה ט דעם קול יעקב פון ”בתי כנסיות ובתי מדרשות”,
¶217און מ'וועט געפינען די ארץ בשלימותה, ארץ ישראל לגבולותי'א, ”ארץ אשר” ”תמיד עיני הוי' אלקיך בה מראשית השנה ועד אחרית שנה”, ובקרוב ממש, במהרה בימינו ממש.
¶218לחיים. מאכן
¶219א ברכה אחרונה וועלן מאכן א ברכה אחרונה.
¶220דער פר
¶221יסיד ן פארברענגען וואס רעקודד ביי ולסי צי 770 ”איסטער אין פארקוועי”, ברוקלין, ניו יארק.
¶2221-1-2-1-3. פארקפיות, פליז בייט וואס א קלו ס'איז 2-1-2-4-9-3-1 2-3-4.