Text

¶1ד ס איז ד ך ן ענין אין חסידות, מיוסד אויפן דרוש וו ס אין אור התורה אין פרשה מיט עץ, וו ס ד רט איז ג ך ד פון דעם לטן רבי'ן, מיט די ביאורים פון דעם צמח צדק וכו מ'איז גענומען פון זהר על פי הסדר אויך רעדן ן ענין אין נגלה, און ד ס איז דבר בעתו וואס דאס איז נוגע צו מנהגי חנוכה,

¶2וואס אף על פי וואס ס'איז ניט געדרוקט אין ספר מנהגים איז מצד דערויף וואס איך האב גערעכנט אז דאס איז א דבר בפשטות.

¶3און דאס איז, אז בימינו אלו וואו זאל מען פירן די נרות חנוכה?

¶4על פי דין הגמרא והברייתא והפוסקא לכתחילה דארף דאך זיין על פתח בושה מבחוץ וכמבואר אויך אין דרושי חסידות די ענינים ווי זיי זיינען.

¶5דערנאך זאגט ער איז משמע אבער פון דער גמרא, ביז וואנענט אז בכמה ענינים זאגט דאס די ברייתא די גמרא בפירוש, אז בשעת ס'קען ניט זיין ”על פתח ביתו מבחוץ”, אדער הדר ווי דער לשון איז הדר בעלי איז אט דעמאלט זאל ער דאס עצינדן בחלש.

¶6ביז וואנענט אז דער שולחן ערוך ווערט אזוי אפגע'פתר'ט, און גאר ניטא אין דערויף וואס דערפון איז פארשטאנדיק, אז אט די וואס ס'איז ניט שייך ביי זיי פסח ביתה מבחוץ איז וואו דארף זיין די הדלקה?

¶7אין דעם ”חלן היוצא לרשות” הרבי וואס דאס איז דאך דער טעם כדי ס'זאל זיין אהעקער לרשותי רבי.

¶8ולכאורה איז דער שולחן-ערוך ניטא אין דערויף קיין חילוקי דיעות.

¶9אט דאס וואס מ'האט אבער געזען בפועל פון רבותינו נשיאנו, וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק בכל ההולכים במקבותם, ז זיי בן געצונדן ”על פתח ביתו, נ” ך וואס דער ס'איז ניט געווען שייכות מבחוץ, מאור דעם טעם שיהי"ה ט מען ד ס געצונדן על פתח צווישן איין חדר מיט א צווייטן חדר, דער צווישן חדר מיט ד ס וו ס גייט רויס אין פרויסדא,

¶10בער בכל אופן ניט אין חלין ביתו, אפילו ווען דער חלין איז געווען פתוח לשות הרבות.

¶11וואס לכאורה וואלט מען דאך געקענט דינגען, ז דער דין איז געזאגט געווארן, ווען אין רשות הרבים איז דאס דא ריבוי, אדער על כל פנים כמה מההולכים זיינען אידן, ווארום דער ענין פון היכר לבני רשות הרבן איז ד ך מצד ”פרסומי ניסא” דארפן זיי האבן לכא רפחות ”פרסומי ניסא” צען אידן וואס זיי גייען ארום אין דעם רשות הרבים,

¶12משא"כ כששרויים בין הגויים איז ניט שייך צו דער ענין.

¶13האט מען אבער געזען אויך ברבותינו נשיאינו, ז אפילו ווען דעמאלט ווען מ'שטעלט רויסן חלון וואס ס'איז געווען היכר לרשות הרבים וו ס אין דעם רשות הרבים גייען עשרה מישראל און נ ך מערער איז אף על פי כן ה ט מען ניט געבענטשט בחלון, ז ”יוצא לרשות הרבים” נ ר על פסח החדר, צווישן איין חדר מיטן צווייטן נאך צווישן חדר און פרייסן.

¶14וו ס זוי איז ד ך אויך געזען ביי דעם רבי'ן דעם נשיא סיי ד ן סיי פ ר דעם, אין די מדינות וואו ער איז געווען פריער, וו ס אין מדינות פוילן און אין מדינות ליטו איז ד ך דעמ לט ניט געווען קיין ענין של סכנה מיט וו ס מ'ה ט ד ס געקענט פ רענטפערן בזמן פון די ברשיויקע אין רוסלאנד, בער ד ס איז ד ך ניט געווען שייך דער שש,

¶15ניט אין ריגי און ניט דערנ ך אין דעם מקורל אין פועל, על אחת כמה וכמה ניט אין אפסת הברית, ובכל מקומות אלו פלעגט מען צינגן ניט על פסח ביתו מבחוץ, און אויך ניט בחלום, נאר על פסח פון איין חדר וואס גייט ארויס אין דעם צווייטן חדר.

¶16וואס דאס האט מען געזען בפועל און ”מעשה רב” סיי בא רבי צונא נשיאינו סיי בא די חסידים וואס האבן מדקדק געווען אין די הנהגות זייערע במילא איז פארשטאנדיק, אז זיי האבן זיך אויך אזוי געפירט.

¶17וואס דערפאר איז דאך די ”תניאה גדולה ביותר” אויף די וואס פירן זיך אנדערש, אפילו אז מ'ווייס ניט דעם טאח.

¶18וויבאלד אבער אז דאס איז ווי גערעדט כמה פעמים, אז אף על פי וואס מ'קען דאס פארענטפערן ווי דאס איז על פי רמזים און סודות, דאס מוז אבער אויך האבן אן אנהאלט אין מגלה דתורה איז דאס איז גלייך מלכתחילה ווא�

¶19פון בחלו לשות הרבים אויב דער חלן געפינט זיך אין אזא מין דרגא, אין אזא מין פלאר, וואס דאס איז נידעריקער פון כ' אמה, ווארום אויב דאס איז העכער פון כ' אמה איז דעמאלט איז מען ניט יוצא, ווארום ס'איז ניטא דער העיקר, ווי די גמרא זאגט כסוכו וכמבוי וואס לאו אינו שעלתה בה וואס די גמרא איז דא ניט מחלק, לכאורה האט מען דאך געקענט מחלק זיין, אז דאס וואס דער עין איז ניט שולל אין דעם ש

¶20במילא זעט ד ך ד ס ניט מיט טביעות איין.

¶21און בנרות חנוכה איז ד ך מצותם ווען מ'צמצ ין, און מ'צמצ ין משפשקע החמה איז ד ך לכאורה ד סברא אויף לחלק, ז דא שעלתא אינו אפילו העכער פון כ' אמה,

¶22אבער אף על פי כן איז די גמרא בפירוש מדגיש, ז כסוכו וכמווי זוי איז אויך 'נר חנוכה' שהגליכא ”למלא מכ' אמה” טו גדס אפילו אט ד רט וואו ד ס איז נידעריקער פון כ' אמה איז אויך דא דער ענין וואס דאס איז אויך נגד הדין איצטער די מנורות חנוכה, די חנוכה לעמפלאך, איז ניט ווי ס'איז געווען אמאל, ועל דרך המנורה בבית המקדש, וואס האט ניט געהאט קיין ווענטל,

¶23במילא האט מען דאס געזען משני הצדדים בשבות דער רב פון די מנורות חנוכה בימינו האבן א ווענטל, במילא זעט מען דאס מערניט ווי פון דעם פארם,

¶24בשעת ער וועט דאס צינדן אין אן אופן וואס ס'זאל זיין א היכר לרשות הרבים דארף ער דאך דאס אזוי אוועקשטעלן, אז די נרות וועלן זיין לצד החלן ולרשות הרבים וואס וועט מען זען אין הויז וועט מען זען מערניט ווי די ווענטל, ניט די נרות.

¶25מ'קען ניט זאגן די עצה, אז אנצינדן זאל ער דאס פריער אנצינדן ווי מ'וועט דאס זען בפנים, דערנאך זאל ער דאס איבערשטעלן, זאגט ד דארף ער איר מדליק זיין דעם קום הנכתה און דארף ער ניט מטלקל זיין ממקום למקום.

¶26אפילו אז מ'זאל זאגן אז בדיעבד, וויבאלד אז דאס איז א זמן מועט מאכט ניט אויס, אבער לכתחילה איז דאך א זיכערע זאך, אז ער דארף איר אנצינען דעם קום הנכתה במילא האט ער דאך איינס פון די ביידע אויב ער וועט דאס אנצינען מיט די ווענטל צו דער הויז וועלן דעמאלט די בני-ביתו ניט זייען דעם אויס,

¶27און ער ליין וועט זיך ד רפן איבערבויגן מיטן או ז, איבער דער מנורה, און אנצינדן איר, און באוו רענען זיך ניט דאס זאל ניט פארטשעפען די באט, און דערנ ך וועט ער זיך ד רפן קערן צוריק, און די רשות הרבים וועלן זען די נות, און בני ביתו וועלן ניט זען די נות.

¶28וויב לד ז מ'ה ט ניט קיין ברירה, איז ט ד קומט אויס, ז ס'איז בעסער ז מ'ז ל ד ס צינדן דער על פתח ביתו נאר וויבאלד אז ס'קען ניט זיין מבחוץ זאל דאס זיין א פתח וו אס געפינט זיך בבית ”בין חדר לחדר” אדער בין חדר לפרוסדור על כל פנים דער וואס ס'צינדט און ער לעבט אויף א הטייטש וואס איז העכער פון כ' אמות,

¶29אדער דער וואס ס'צינדט און ס'צינדט מיט דער ווענטל צו דער הויז, און מערניט ווי ”בני רשות הרבים” זהן ובני ביתו זהן ניט איז יצאת שכרוב את סודק צי דארט וועט זיין ווייס מען ניט צי ס'וועל דורכגיין עשרה מישראל צי ניט, פאר בני ביתו וועט דאס פעלכן.

¶30וואס דאס איז בהנוגע ווי מ'קען דאך בשקלא וטריא בענין, אבער אט דאס איז דאך די ”מעשה רב”, ווי מ'האט געזען בא רבותינו נשיאינו, און מ'איז אויך געבראכט בכמה ספרים וואס דערציילן וועגן די מנהגים פון תלמידי הבעל שם טוב, פון די אנדערע, ניט פון חב אר, נאר די וואס זיינען געגאנגען ד

¶31אז ווי דער לשון, אז מ'האט געזען גונים וקדושים וואס האבן זיי ניט געצונדן בעליה שבחרן ”היצא לשות וליים” דערפאר וואס דארט בעליה אט דערפאר וואס קען ניט זיין ניט ביי א חוץ, נאר מ'האט דאס געצונדן על חדר ביתות.

¶32וואס דאס איז אויך שולל, לכאורה האט מען ניט קענט פארענטפערן, אז וויבאלד אז דער אלטער רבי האט דאס געצונדן על פסח ביתות, במילא בדוגמא ווי מ'רעדט אנט האט ער מהדר געווען, אז ס'זאל זיין קטן, וויבאלד אז דאס איז געווען די הנהגה פון זיין רבי'ן די שאלה ווערט דאך אבער אויפן אלטן רבי'ן אליין פארוואס האט ער אזוי געטאן?

¶33און אויב מ'זאל זאגן, אז ער האט געטאן מצד דעם מגיד אדער דעם בעל שם טוב ווערט דאך אזוי די שאלה פארוואס האבן זיי געצונדן על פתח ביתו בפנים און האבן דאס ניט געצונדן ”בחלן היוצאי לרשות הרבים” אויב מ'זאל זאגן, אז דארט איז ניט געווען קיין ווינט, במילא האט מען געקענט צינדן מבחוץ, און זיי האבן געצונדן מבחוץ, וואלט דאס געווען א דבר תמוה און מ'האט דאס געהערט.

¶34דער עיקר איז דער אבער, אז דעמאלט פאלט זיך אפ דער ענין דער נפק מפומי דער רפכנא וויבאלד אז ביי רפכנא, צי ביים אלטן רבי'ן צי ביים מגיד צי דעם בעל שם טוב האט מען דאס געצונדן מבח

¶35און אף על פי כן האט מען געזען בפירוש, בדורנו זה, סיי אין ארצות הברית און סיי אין פוילן און סיי אין לעטלאנד, אז דאס איז געווען דוקא על פתח ביתו, וואס דערפאר איז דאך א זיכערע זאך, אז אזוי איז אויך געווען וויבאלד אז אזוי האט זיך נוגע געווען דער רבי דער נשיא אזוי האט זיך זיכער געווען אזוי בא זיין פאטער, און מדור לדור ביז דעם אלטן רבי'ן, וכידוע דער דיוק ווי אזוי יעדער

¶36נשיאים שלפניו וכו וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק ווי אזוי ס'דארף זיין די הנוה ”של כל אחד ואחד” בדורנו, על אחת כמה וכמה אז ס'קען דאך אויך זיין די הסברה האמורה בהנוגע להטעמים על פי נגלה, און איז נאך דאך דא אין דערויף נאך כמה ענינים וואס מ'קען אין דערויף זיין די שקלא וטריא בהנוגע לפועל.

¶37דערנאך קומט-צו דער עיקר, ווי גערעדט כמה פעמים בהנוגע וואס חנוכה איז דאך פארב דאך דא די ענינים צי מ'זאגט זכר צי מ'זאגט מיט צוויי סגל אדער צובר וסגל האט געזאגט דער לובלינא רב דער ”תורת חסד”,

¶38אז זכר זכר אבי אויסמעקן אויפן צינדן אזוי איז צינדן אזוי אבי ס'זאל זיין דער הולך ומוסיף ואור בנר מצוה ”ותורה אור” און דערפון געקומען דער ”דרך חיים תחחת” מושג וואס דאס איז דער 'ענין התשובה'.

¶39וואס ”ישראל ”עושן תשובה ומיד הן נגאלין”” בגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו בקרוב ממש.

¶40לחיים. וואס יא יא יא יא יא יא יא יא יא יא

¶41יא יא