Text

¶1צי ער טאר ולא יער טאר, צי אדיר זיבט יא. אריני היו לי'לשווה, און ס'איז דא מארגן בצלטן ממעייני הישובה, ואריני הישובה לבנפליף בזה צלע, אריינוי צלע, אריינוי צלע, אריינוי צלע אין חקבי אדם לא יומאי החג, אריינוי אין שריעה, אחמלך יעניעו ויין כרענו. בלי מלאו וי זאגן בפועל, בפשטות בפועל זו אזוי מקראו כי אבלו כדשולות רעתם ושם תפומט זיך גאר דערגאר בפועל אזוי פארשטייט, ובפרט נאך אזוי דער די פשטייטער די זאלן, און מ'שטייט די פשטייטער דיין אז דערפון זאלן?

¶2זיין ענין פון זאגן. כדי, דאס איז פארביינדען מיachד איצטער? און מ'איז דאך ארף אים גלייך נעמען?

¶3נצחי ניט. ווארום ס'איז דא גוט מעיד, אז דער איז ווי דער א לטער רבי פסק'נט דאך אין שולחן ערוך, על יסוד פון ראשונים, אז אויך בחול המועד מוז זיין שמחה, און שלמי שמחה וכו ווי ער האט אויך צוגעצייכנט אין די מראי מקומות פון נמות פון הלכות שבת, איז דאך א זמן מתאים ומכריח ומסייע אויף אנהויבן מיט ושמחת בחגיך. און דערנאך איז דא אין יעדער ענין איז דא א צד השוה שלו מיט נאך כמה ענינים, און דערנאך איז דא דער ענין ווי ער איז אויסגעטיילט פאר-זיך, ביז ווי דאס איז בהנוגע צו יעדער אידן, האנשים והנשים והטף איז דאך דא די ביידע ענינים,

¶4דער ענין פון חייב אדם לומר בשבילי נברא העולם, אין לשון יחיד דוקא, און ווי פארשטאנדיק אויך פון מפרשי השס, אז דאס מיינט מען אלס א פרט, א יחיד אלס א פרט, וביחד עם זה זאגט מען אויך, ווי דערמאנט פריער, אז יעדער איד איז א חלק פון כלל ישראל, עד כדי כך, אז בשעת מ'כאפט אים אן כאפט מען אן כלל ישראל, ובלשון הידוע, אז העצם כשאתה תופס במקסתו איז אתה תופס בכולו. וואס דא איז דאך דער דיוק, ניט סתם אז כשאתה תופס במקסתו האט ער עפעס-וואס א שייכות, אדער גאר א גרויסע שייכות, זאגט מען, אז די תפיסה וואס ער האט אין דעם מקצת, איז דורך דערויף באקומט ער א תפיסה אין דעם כולו, פון דעם עצם.

¶5און בפרט נאך לויט דעם ביאור אין ספר תניא קדישא, אין לשון תפיסה וואס מ'זאגט בנוגע צו שכל און הבנה והשגה, איז דאך פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז דאס איז א לשון מיט גדולי ישראל, און אראפגעבראכט אלס א יסוד אין המשך פון ע'בית ובכמה מקומות און פון רב סדיגה וכו'וכו' איז אויך דער לשון תופס אויך א דיוק און אויך א לימוד, און אויך א לימוד עיקרי. כאמור, אז דורך דערויף וואס ער איז תופס במקצתו אן איין און איינציקן אידן, וועסער זאל ניט זיין, און ער מאכט אין דערויף ניט קיין חילוקים, איז אז ס'האט תופס בכולו, אז ער האט כולו און אין אן אופן פון תופס, און ווער איז דער תופס? איז דער אופס איז עתה אט דער איד ווי ער איז במעמדו ומצבו ווען ער איז תופס דעם מקצת, און מ'ווארפט ניט אז ער דארף נאך האבן הכנות און תשובה העילאה וכו'וכו'במעמדים ומצבו, איז קומט ער און האלט אין אן אופן פון תופס במקצתו איז אט דעמאלט איז דאס גענוג אז ער זאל האבן דעם גאנצן כולו אין אן אופן פון תופס.

¶6און ס'איז דאך פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז לויט דער שיעור הקריאה פון דעם ערשטן טאג על המאוד פסח, איז מען אויך מסיים מיטן ענין פון תפילין, און ווי דאס איז שוין פארבונדן מיט כל התורה כולה, שקול רגד כל התורה כולה און הופשה כל התורה כולה לתפילין איז דאך אויך, אז מ'האט דערביי די איין און איינציקע מצוה, במילא איז ווערט מען דאך א טועל פון די מצות תפילין, און אט דער איז דאך איין און איינציקע מצוות, דער קצת פון אלע תר'ג'מצוות איז ער תופס כל המצוות כולם, וואס זיי קומטן דאך ארויס דערפאר וואס זיי שטייען אין תורה כל התורה כולה, וואס דאס פארבינדט ער מיטן עצם האמיתי, ביז מיט עצמות ומהות. וואס דאס איז, כאמור, אויך איז די הדגשה, און ווי חסידות איז דאס מבאר בארוכה, אז העוסק במצוה איז ער פטור פון אלע איבעריקע מצוות איז דאס ניט דער פירוש אז אים פעלט דורך דערויף עפעס, נאר וויבאלד אז יעדער מצוה געפינט זיך אין כללות המצוות, במילא אין כללות כל המצוות געפינט זיך אין יעדער מצוה, וואס אויף יעדער מצוה שטייט דאך אט דער דין אין הלכה וועגן העוסק במצוה, אז ער איז פארבונדן מיט כל המצוות אין אן אופן וואס ער איז פטור פון עשייתם דערפאר וואס האט ער שוין בא זיך אין זיין עשי'פון דער מצוה אין וועלכע ער איז עושים. וואס על דרך זה איז אויך דער ביאור אין הלכה וואס יש לקשרו, כמדובר כמה פעמים, אז אלע ענינים פון פנימיות התורה און חקירה, אדער להבדי לחקירה וואס אפילו חקירה וואס געבראכט אין תורה אלס

¶7חקירה, ניט אלס א ענין של תורה, על דרך ווי מ'ברענגט אין הלכות דיעות להרמב עם הלכות פון רפואה וואס זיי ווערן ניט א דין אין אן אופן נצחי, והראי ס'איז דאך לפסק דין, אז נשתנה העיתים והטבעים, בנוגע צו די עניני רפואות, אף על פי וואס זיי שטייען אין הלכות דיעות להרמב עם דארף מען פרעגן בא א פוסק, צי דאס איז אין דעם סוג וואס אויף דערויף גייט אז נשתנה העתיב נשתנה הטבעיים, אדער דאס איז פון די ענינים וואס אין זיי איז ניט נשתנה געווארן די טבעיים, מאיזה שבעה שתהי.' וואס דאס איז אויך, כמדובר, אז ס'הויבט זיך אן דער ענין פון חול המוער, וואס פארוואס ווערט ער דאך אנגערופן? אויף פי תורה חול המועד, דערפאר וואס ס'איז דא דעמאלט ענינים של מלאכות, וואס זיי זיינען מוטרים, און וואס מ'איז מדגיש בזה, אז כלולי דערויף וואס ער וועט דאס ניט טאן ווערט דאס א מלאכה אין א דבר העביד.

¶8מ'זאגט ניט אז די מלאכה איז אן עבודה, נאר דורך דערויף וואס ער וועט ניט טאן די מלאכה וועט ען גיין פארלארן א דבר. במילא איז דאך פארשטאנדיק, אז א איד איז באשאפן געווארן לתקן ניט חס ושלום ניט מתקן זיין, ער אחת כמה וכמה, אז דורך אים זאל גיין עפעס וואס פארלארן א דבר העביד וואס ער האט על פי תורה אנגערופן בשם דבר במילא, אז דאס איז א דבר איז לבראה כל מה שבראה קבוש ברך בעולמו לא בראה אלא לכבודו טאר מען ניט צולאזן, וויבאלד אז ס'איז מיט אים פארבונדן מיט אט דעם דבר אז ס'זאל זיין א דבר העבד. פארקערט, ער דארף אין אים אויפטאן שלימותו, ביז אויפטאן אויך, כמדובר אין דער פריערדיקער רייד, דער ענין ווי ער געפינט דארטן ענינים חדשים, וואס דאס פארבינדט דאס אויך מיט מצאתי דוד עבדי מיט משיח'ן כמוסחד לעיל.

¶9ס'איז מובן וגם פשוט, אז חס ושלום, אז דאס זאל אנרירן אט די וואס מאיזו סיבה כתהי'האבן זיי אנגענומען אויף זיך דעם הידור, אז ס'זאל לגמרי ניט זיין דער ענין פון מלאכה אפילו וואס אנדערע וואס זיינען מותר בזה מצד א דבר העביד, האבן זיי אנגענומען אויף זיך דעם הידור, דערפאר וואס יעדער איד איז דאך געגעבן געווארן די יכולת ער זאל שטייגן און עולה זיין בקודש, למעלה נאך אפילו ווי דעם ממלכת כהנים וגוי קדוש על ידי קיום השולחן-ערוך מיט נושא כלי און מיט די הפגעות והערות וכו במילא זיינען זיי אויך געווארן בגדר חיוב פון שולחן-ערוך, כולל אויך ועשיתה הטוב הישב בעיני הוי'אלקיך ווי דערמאנט אויך פריער האט ער אויך בכח צו אויפטאן א חידוש, און דורך אט דעם חידוש פועל'ט ער בא זיך אויך א חידוש, אז ער ווערט נאך העכער ווי מצד זיין שלימות אין שולחן-ערוך, ולפנים משורת הדין.

¶10ובפרט נאך על פי הביאורים. תורת החסידות, איז אין וואס חסידות באשטייט איז ביי המעשה הוא העיקר אז ער איז זיך ניט מסתפק מיט קיום השולחן-ערוך, און אפילו לפנים משורת הדין, ווארום מאי קא משמע לם, ועד כדי כך, כידוע די תורה פון דעם אלטן רבי'ן, אז ער פארבויגט אויף א חשש פון סכנה חס ושלום פאר אים, אבי צו באווארענען א חשש און א סכנה בהנוגע צו א צווייטן, מיט דער גמרא הידועה, אז חסיד איז אט דער וואס ער איז סורבן. וואס דאס איז דאך אויך כולל, על כל פנים בדרך אפשר, אט דאס וואס דער מאמר הידוע בנוגע צו ציפר ניים, אז דאס איז על פי הלכה איז דאס א סימן אויף שלימות האדם. וואס לכאורה, ווי פאסט דאס מיט אט דעם ענין, אז אויב א חסיד דארף דאס זיין סורפן? און ווי פאסט דאס אויך מיטן ענין, אז ציפרניים זיינען גאר א סימן אויף שלימות האדם? וכמובן וכמדובר כמה פעמים נאך כמה ענינים וואס שטייען בהנוגע לציפרניים. איז דער תירוץ אויך מובן וגם פשוט, ביז אפילו פאר א תינוק, וואס ער ווייס אויך, אז ערב שבת און ערב יום-טוב, ווי פלאט נאך ווען שבת ויום-טוב קומען צוזאמען איז דא דער ענין פון נטילת ציפרניים, און זעט דאס בא זיך אליין, אז איר פירט ער זיך אויך אזוי, ווארום ער באקומט דעם ריכטיקן חינוך, זעט ער דאך, אז נטילת ציפרניים איז ניט חס ושלום, אז ס'ווערט אויס מציאות פון ציפרניים, נאר אט דער טייל פון ציפרניים וואס קען קראצן, אדער

¶11מזיק זיין, אדער רייסן וכיוצא, און ער איז בולט על האצבע איז אט דעם טייל נעמט מען אראפ, וויבאלד אז דורך דערויף איז מען מרחי א דבר וואס קען דערפון ארויסקומען א היזק, על כל פנים א ספק היזק, כמובן וגם פשוט. וואס דאס איז אויך, כאמור, וואס מ'זאגט, אז חול המשד איז על שם המלכות וביחד עם זה טאר דאס ניט אנרירן אדער מחליט זיין אט די וואס זיי זיינען זיך נוהד אז זהירות בכל מלאכות, אפילו אין דבר העביד, ובפרט נאך אז בא זיי עצמם איז דאך דאס וואס זיי זיינען זהיר אין מלאכות אפילו פון דבר העביד איז דאך אט דא כמה ענינים וואס זיי טוען, מצד דערויף וואס דאס איז חול המועד, אף על פי וואס ביו-טוב וואלטן זיי דאס ניט געטאן, מצד דערויף וואס דאס איז חול מוד און אף על פי וואס דאס גייט ניט אריין אין א גדר פון מלאכה, גייט דאס ניט אריין אויך אין דעם גדר וואס זיי זיינען מהדר אין מלאכות, וויבאלד אז דאס איז ניט מלאכה בכל פרטי מערניט ווי א מלאכה דאס איז ניט דער ענין פון תשבות וואס איז בשבת, אדער אפילו תשבות ווי ס'איז ביום-טוב, וויבאלד אז דאס איז חל המוד.

¶12און מ'זעט דאך אויך, אז ס'איז דאך דא צוויי מאל חלמוד במשך השנה, בחג הפסח ובחג הסוכות, בחג המצות ובחג הסוכות, איז ביידע מאל איז דאס בנוגע צו קביעות החודש, און ביום טוב פון דעם חודש, דער טאג אין חודש, אט דאס איז דער ערשטער טאג פון חול המוהג, חול פון יום גיט מען א קוק אין דעם לוח, זעט מען אז דאס איז א יום טוב פון דעם גאנצן חודש, במילא איז דאך פארשטאנדיק, אז ער האט אין זיך די מעלה וואס ער גיט אריין די גימטריא, וואס דאס איז דאך אויך אן אופן הלימוד בתורה, אפילו ביז הלכות, וואס מ'לערנט דאך אפ הלכות אויך בסדר ולימוד פון גימטריא, איז בגימצע אן איין און איינציקער טוב אין א חודש הגאולה, און חודש הראשון, אדער חודש השביעי, מיט אלע פירושים אין שביעי, אלע דריי פירושים, כידוע וגם נדפת, איז האבן די ביידע חדשים זייער גוטן טאג, און דער טאג איז דער טוב בחודש זה, און אט דאס ווערט דער ערשטער טאג, בשעת א איד הויבט אן פארבינדן זיך מיט חול, און מאכן פון דעם חול, מאכן פון דעם חול טוב, חול המועד.

¶13ובפרט נאך המוזכר לעיל, ווי דער אלטער רבי פסק'נט אפ, און סייכנט צו אויך אין הלכות שבת, אז דעמאלט איז אויך דער חיוב פון שלמי שמחה בזמן שבת המקדש הי'קיים, און חיוב השמחה בזמן הזה, אף על פי וואס דאס איז ניט פארבונדן, שעלמי שמחה דארף דאס זיין אין די ענינים של שמחה וואס ער קען דורכפירן, און ווי ס'איז פארשטאנדיק פון לשון פון דעם אלטן רבי'ן איז דאס אן ענין מן התורה, אין חוץ-לארץ און אין חלמי פונקט ווי דער חיוב פון מועדים לשמחה, ושמחת בחגיך, כמוזכר לעיל. וואס דאס האט אויך א לימוד מיוחד, כמדובר כמה פעמים לאחרי דאס איז א צד השוה אין חלמועד פון חודש ניסן, צוזאמען מיט חלמועד פון חודש סוכות, אף על פי וואס דאס איז פארבונדן מיט תשרי ומתתמידין כסדרן, און דאס איז פארבונדן מיט ניסים, ומוספים כהלכתן, ווי אז דאס איז דאך דער ענין פון ניסים חודש הגאולה, און צוויי נוני'ן, כמדובר לעיל בארוכה. איז אויך דא דער ענין אין וואס דאס איז אין וועלכן ער טיילט זיך אויס פון אלע חלמייד, און אפילו פון די אנדערע טעג פון דעם זעלבן חלמייד אין דעם זעלבן חג הפסח, אין דעם זעלבן יאר, וואס מצד דעם ענין וואס דאס איז הקהל און שמח תשמח זיי זיינען דאך אלע טעג פון יאר אויסגעגלייכט, על אחת כמה וכמה די טעג פון חלמייד וואס האבן אין זיך א גילוי מיוחד און א קדושה מיוחדת און א תיבה מיוחד, האט דאס אבער אויך א טאג אין וועלכן ער איז אויסגעטיילט פון אט די אלע. ובלשון המובה לעיל, על דרך ווי מ'זאגט מה נשתנה הלילה הזה און דערמיט הויבט מען אן גאנץ פסח איז אויך דא א מה נשתנה היום הזה פון דעם ערשטן טאג חלמוד פון די אלע טעג פון כל השנה כולה, כולל אויך די אנדערע טעג פון דעם זעלבן חלמוד אין דעם זעלבן יאר און אין דעם זעלבן יום-טוב,

¶14פסח. וואס וואו זעט מען דאס? אסתכל באורייתא באקומט מען פון דארט דער לשון צחה וברורה איז וואס דאס איז אויסגעטיילט, במילא ווייס מען, אז די קריאת התורה, פארבונדן מיט דעם טאג, משא'כ די טעג שלפניו ושלאחריו און שער חלמידן, איז פארבונדן מיט א פרשה בתורה אין וועלכע ס'רעדט זיך אויך בהנוגע צו הוראות ברורה ובלשון תחה וברורה, וואס דאס איז די פרשה ווי דערמאנט פריער פון קדיש לכל בכור וואס דאס איז די קריאה פון דעם מעת לעת, וואס אף על פי וואס די קריאה איז א זמן מיוחד אין דעם מעת לעת איז דאך אבער פועל על כל המתלת כולו, ווי מ'זאגט בפשטות, אז דאס איז די קריאה פון דעם מעת לעת. וואס איז דער ענין פון קדיש לכל בכור ובפרט בהדגשה ווי ס'שטייט דארטן, כאמור, בלשון צחה וברורה וכמה פעמים, ובפרט נאך ווי דער רמב עם איז דאס מבאר בארוכה איז דאס אלץ מדגיש, אזוי ווי דער אויבערשטער האט באשאפן די וועלט, אז אין דער וועלט איז דא ענינים פשוטים, און דערנאך איז דא אין דער וועלט ענינים וואס זיי זיינען בגדר פון בכור לגבי הפשוט, איז נוסף אויף דעם דין וואס הבכור איז דאך נוטל כפליים, וואס דאס פארבינדט מען דאס אויך מיט כפליים לתושי מיט גאולה האמיתית והשלימה פון בכורי ישראל וואס דאס איז דאך חודש הגאולה און זמן הגאולה וכו איז דא אויך דער ציווי במיוחד ובאריכות ובכמה פרטים אין דער קריאה פון דעם טאג, אז דער אויבערשטער זאגט גלייך אן ביידע ענינים, אז ס'איז דא דער ענין פון

¶15בכועה מצד הבריאה, און דערנאך איז דא דער פשוט מצד הבריאה, און דער איד איז אנגעזאגט געווארן, און פארשטאנדיק מעצמו על די זה, אז מ'האט אים געגעבן די אלע כוחות אז ער זאל קענען דורכפירן אז דאס זיין דער קדיש לי כל בכועה וכידוע דער דיוק, ווי דערמאנט אויך פריער, אז ס'דארף זיין לי ווי רש'י טייטשט דאס אפ לי שמי, און כל אז ניט ער וועט מאכן חילוקים, אז ס'איז דא אזוינע בכור וואס דאס גיט אראפ לי און ס'איז דא אזוינע בכור וואס דאס איז א קלענערע דרגא, זאגט מען אים, אז וויבאלד אז דאס איז א בכור און ער איז א פטער רעכן, ער עפנט-אויף די סתימה פון גלות, וואס ביז דעמאלט איז א אידן ווי א קינד במעי אמו, ועל ידי הגלות, ווערט דער לי בכורו אין אן אופן פון פטער רעכם איז וויבאלד אז דאס איז פארבונדן און מ'קען צוטראגן, צוברענגען און צוהיילן דעם ענין פון פטער רעכם להוי'גאולה האמיתית והשלימה, איז יעדער ענין וואס איז דערמיט פארבונדן איז דאס א בכור, און דאס דארף זיין דער קדוש לי כל בכור. ובאריכות הכי גדולה, כבדובר לעיל, אין סיום פון דער קריאה, וואס דארט רעכנט ער אויס א ריבוי ענינים וואס זיי זיינען אין דעם אופן פון בכור, סיי בא בני אדם און סיי בא בעלי חיים וכיוצא בזה, ביז אפילו אין בעלי חיים וואס זיי זיינען גאר ניט שייכות צו טהרה, צו דעם היפך, אבער זיי זיינען שייך צו טהרה ביז אין אן אופן אז מ'זאגט חמור ליתבון, אז דאס איז אן ענין וואס ער ניצט דאס אויס אין תורה, אט די תכונות וואס זיי זיינען בטבע גאר ביי א בעל חי, און ניט קיין טעות, כי האט א איד דעם כח, און מ'האט אים אנגעזאגט, אז ער קען דאס טאן בשמחה ולבב לבב ער זאל זיין כחמור ניט דער ענין וואס ער איז כושן, נאר אויך כחמור כמדובר כמה פעמים, און דאס איז אויך פארבונדן במיוחד מיט דער גאולה פון חג הפסח,

¶16וואס דעמאלט זאגט מען דאך אויך פון די סימני הגלות, אז ס'איז געווען בחומר ובלבנים און דערנאך זאגט מען, אז דאס ווערט דערפון דערנאך דער ענין ווי דאס איז אין קדושה ווערט פון אט דעם חומר, וואס אזוי איז דאך חומר, כסירא חמור איז דאס שונאך מאכט א איד אויף, לויט תורת הבעל שם טוב בלשון צחה וברורה, אז דאס זאל זיין פון דעם שונאך מאכט דער עזוב תעזוב עמו אז ביידע צוזאמען, די עבודת התשובה שלו און עבודת אין א גדר פון א צדיק שלו, ווערט דאס צוזאמען דעם עמו און דאס נעמט ארויס, כאמור לעיל, דער זבחדין פטער רעכם פון גלות, און ס'ברענגט די גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, און דאס איז אויך דא די הוראה, און מ'פרעגט, וואו איז דא דער ענין די הוראה למעשה בפועל, און והחי יתן אל לבו זאגט ער דעם פסוק, אין א לשון צחר וברורה, אז וואו נאר ס'איז דא אן ענין של בכור ביי אים, סיי אין דעם חי שבו סיי אין דעם אדם שבו, און דערפון אויך פארשטאנדיק אויך בהנוגע צו שאר עניני בכור, וויבאלד אז מ'זאגט נאך כל בכור, איז דאך וואו ס'שטייט כל איז דאס א ריבוי, עאכו כמה וכמה ווי פארשטאנדיק פון די אריכות הפרטים, ווי דער רמב אים איז נאך מבאר אין דעם ענין, און דאס זאל נאכמערער צוהיילן און צוברענגען, ובפרט נאך אז יעדערער איז דאך מערניט ווי הארות מיט מהרה מקומות וואס זיי זיינען געגעבן געווארן, כדי דערנאך זאל דאס ווערן בא יעדערן וואס וועט נאר וועלן, וועט א קוק טאן אינעווייניק און זען און דערנאך זיך מתבונ זיין ביז יתון אלידו וואס ער קען אויפטאן אין אן אופן פון ושמחת בחגיך און מועדים לשמחה און ראשון רגלים די גאנצע שטורעם פון פסח בכלל, כולל אויך חול המועד שבפסח. ובפרט נאך אז מ'זאגט אויך, אז די קריאה פון היינטיקן טאג איז, אז הקדש לקל בכור וואס דער פסח איז דאך דער בכור פון אלע רגלים,

¶17ראשון לרגלים, זאל א איד אין אים נאך מוסיף-זיין נאכמערער קדושה וויפל ער האט מצד זיין הנהגה על פי שולחן-ערוך ולפנים משהו לתדיד, ביז אויך כולל מילתא בחסידותא, ער זאל אויך מתאים-זיין צו די הצעות און צו די בקשות און צו די הדרכות וואס מ'האט באקומען פון נשיא דורנו, פון רבי'ן דעם שווער, אין אן אופן, אז יעדער איד זאל זיין יוסיף, ביז ער וועט מאכן פון דעם אחר וועט ער אויך מאכן א בן, און יעדער איד זאל שטיין בשמחה ובטוב לבב בכל השנה כולה, ווארום וויבאלד אז ער איז דאך מחוייב לעבוד את בורא בתמידות, במילא איז דאך פארשטאנדיק אז ער דארף בתמידות זיין בשמחה ובטוב לבב, כמדובר כמה פעמים. און דאס זאל צוברענגען אז ס'זאל זיין דער ופתח הוי מזלק על ההרים ומכפץ על הגלאות, ולא עיקבם אפילו כערב עין, ווארום דאס איז דער אמת'ער שפרונג, וואס דער אויבערשטער איז דאך אמת האמיתית, און דערנאך מאמיתית המצאו, נמצאו כל הנמצאים פועל'ט אט דער אמת ביז אין כל הנמצאים, וואס דאס איז דאך דער ענין פון גאולה העתידה לעבוד תוקף ממש, אז זי איז משנה און מגלה אין די אלע נמצאים די אמיתית המצאה, און זאל די אלע ענינים דאס זיין בפשטות, ולמטה מעשרה טפחים, גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, ונגלה עליהם המלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא בכבודו ובעצמו, און נעמט ארויס בני בכורי ישראל בנחת ובשובה תלשוהו ולא ייכבם אפילו כהרף עין תיכף ומיד ממש.

¶18אמן.