Text

¶1ס'איז דא נאך אן ענין וואס דאס איז פונקט ווי אין חודש כסלו איז דאך צוגעקומען, נאך דערויף ווי ס'איז געווען דער ענין פון ימי החנוכה, איז דאך דערנאך צוגעקומען דער ענין פון י'ט'כסלו,

¶2וואס דאס איז דאך אויך אן ענין כללי, און פארבונדן אויך מיט שמן דאורייתא, וואס דערפאר איז דאך אויך דער לשון הידוע, אז זית הזה כשקוטשנות איז נותן שמנה אזוי איז אויך בנוגע צו דעם אלטן רבי'ן פאר פעטערבורג און נאך פעטערבורג,

¶3וואס איז פארבונדן מיט הפצת המעיינות חוצה, וואס דאס איז דאך אויך פארבונדן מיט צלול אורו וואס דאס איז פון שמן זית, פון די מעלות שבו, ובפרט בנוגע צו דעם נרות שבבית המקדש, איז ”משם אורה יוצאה לכל” העולם כולו, ווארום 'מצד עצמו' וכי להורה הוא צריך, און

¶4דערנאך לאחרי זה איז צוגעקומען דער ענין פון יו' כסלו.

¶5וואס אין דערויף גופא דארף מען דאך האבן א ביאור, ס'איז דאך יעדער ענין 'בהשגחה פרטית', איז דאך געווען אז זמן ארוך איז געווען מערניט ווי דער ענין פון סיום פון חודש כסלו, און דערנאך איז צוגעקומען נאך א ענין פון יו' טס כסלו,

¶6און דערנאך איז נאך כאחרי זה, למשך זמן, איז צוגעקומען אן ענין פון יו' כסלו, און לאחרי ווי ס'איז דא די אלע דריי ענינים איז דער סדם איז הפוך, אז פריער האט א איד בעבודתו יו' כסלו,

¶7דערנאך האט ער בעבודתו ערשט יו' טס כסלו, און ערשט דערנאך קומט ערשט צו דער עבודה פון ימי חנוכה, וואס אויב מ'זיך ערשט טאן נאך יו' טסלו בכסלו וכו.'

¶8על כל פנים דער מאמר המוסגר אויך איז דא וואס ס'איז צוגעקומען לאחרי די ענינים האמורים איז צוגעקומען וואס דאס איז דער יום השביעי, דער 'יום השמיני' לאחרי כ' חשון,

¶9וואס בדורנו איז דאך דער ענין פון כ' חשון פארבונדן מיט יום הולדת פון דעם רבי'ן נשמתו עדן, כמבואר וכמדובר בארוכה אין דעם שבת שלפני זה, וואס דער 'יום השמיני' איז בשבת שלאחרי זה, וואס דאס איז דער שבת, כז' בחשב.

¶10וואס אט דא קומט-צו, ווי אין יעדער ענין איז דאך דא פונקט ווי מ'דארף זוכן אן ענין אין 'עבודת ה'' אזוי דארף מען זוכן אן ענין פארבונדן מיט הלכה, וואס הלכה איז דאך אן ענין ”הליכות עולם לו”, אז יעדער ענין וואס איז דא אין עולם, וואס דאס איז דאך אן ענין וואס איז דא אין אן אופן מסויים,

¶11איז דאס דערפאר וואס ס'איז דא דער חלק אין תורה, וואס אף על פי וואס ”אלו ואלו דברי אלקים חיים” איז אויך דא דער ענין פון הלכה פסוקה, און דערפאר איז השני הלכות, ענינים פסוקות, ווי רש"י ברענגט אראפ משנה און בריית ”הלכה למשה מסיני” איז אט דעמאלט קומט דערפון ארויס אויך אין ”עולם, הליכות עולם לו, הנהגות אין” וועלט.

¶12וואס על דרך זה איז אויך אין דערויף דא דער ענין וואס איז פארבונדן אויך מיט אן ענין בהלכה, און דאס איז ווי ס'ידוע דער סיפור בנוגע צו דעם ברית פון דעם בעל יום ההולדת איז דאס געווען א ברית נדחה,

¶13אז ס'האט געדארפט דאך זיין דער ברית, כמדובר, כ' ז' בחשון, און דערנאך, ווי דערציילט בארוכה פון די שיחות פון רבי'ן נשיא דורנו פון רבי'ן דעם שווער, שוין אויך אפגעדרוקט אין ח

¶14האט דער צמח צדק געשיקט זאגן ביינאכט, אז דער ברית וועט ניט זיין ביתו אויף מארגן, און דערנאך איז געווען א גאנצע השתלשלות הענינים, כמסופר שם בארוכה, ביז וואנענט אז מ'האט געוואלט אז ס'זאל דוקא זיין די גאנצע הנהגה מיט אלע ענינים, דערנאך אז דער צמח צדק האט געדארפט זיין סאנדיק, און דערנאך אז מ'האט געוואלט מאכן די מילה אליין,

¶15האט מען געזען, אז דערמאך צדק האט פריער געזאגט דריי מאל אז דער ברית וועט ניט קענען זיין בא ביום אז מ'קען אים ניט מאלט זיין, און מ'האט דאס אפגעלייגט, ס'איז ערשט געווען דער ברית דערנאך אין בית חנוכה,

¶16כמסופר מיט אלע פרטים אין דעם חנוך לנער.

¶17וואס אט דא קומט אויך א שאלה בהנוגע לפועל.

¶18וויבאלד אז מ'זאגט אז ”ימים האלה נזכרים ונעשים” על דרך ווי מ'זאגט כמה ענינים פארבונדן מיט יום הולדת, איז דאך דארף דאך זיין אויך ענינים פארבונדן מיט יום המילה, בפרט נאך ווי דער אלטער רבי ברענגט אראפ על פסק דין אין שולחן ערוך שלו,

¶19אז דעמאלט איז דער גמר הכניסא פון דער נפש הקדושה אין דעם 'גוף האדם', איז דאך פארשטאנדיק דערפון דער גודל הענין.

¶20ביז ווי ס'איז פארשטאנדיק גאר אין פשטות הענינים, אז דאס ווערט די כניסים ”בריתו של אברהם” אבינו אז ס'ווערט בבשרכם ”ברית עולם”.

¶21וואס קען ניט זיין קיין גרעסערער ענין אז מ'זאגט אז דאס איז א ”ברית עולם”, ביז וואנענט אז מ'זאגט אז אברהם אבינו זיצט אויפן פתחו של גנם און לאזט אהינצו ניט אריינברענגען אימעצן דערפאר וואס יענער איז א געמאלטער.

¶22פרעגט זיך גאר ניט נאך ווי האט זיך יענער אויפגעפירט, פארוואס פירט מען אהינ און אברהם האט זיך גע'טענה'ט, אז שופט כל ארץ לעשה משפט איז דאך זיכער במשפט בדין ומשפט.

¶23וויל ער ניט וויסן פון קיינע ענינים, און פירט אויס.

¶24זיצט ”על פתחו של גנום” און לאזט ניט אריין מצד דערויף וואס יענער איז א גמלכא.

¶25איז דאך פארשטאנדיק גודל הענין בזה.

¶26און אט דא ווערט די שאלה, אז וויבאלד אז די מילה איז געווען א תחוי איז ווי דעמאלט דארף זיין די הנהגה אין שנה שלאח צי ס'דארף זיין די הנהגה אין 'יום השמיני' ”לאחר הלידה, לאחר” יום ההולדת, וויבאלד אז דעמאלט איז ניטא די טעמים פארוואס מ'האט פריער אפגעלייגט,

¶27אדער די טעמים פארוואס מ'האט אפגעלייגט, וויבאלד אז סוף-כל-סוף האט מען אפגעלייגט, איז ”בכל שנה ושנה” ענינים וואס איז פארבונדן מיט יום המילה איז דאס בית חנוכ איז ניט כ' ז' חשבל.

¶28וואס דאס איז נוגע אין כמה ענינים, אויך אין ביז ווי דאס איז נוגע וויש לומר אז דערפון איז אויך דער לימוד צו מתן ”כל התורה כולה”,

¶29וואס מתן תורה, זמן מתן תורתנו, איז ביום חמישים, וואס דעמאלט זאגט מען זמן מתן תורתנו, און אין 'ארץ הקודש' זאגט מען דאס מערניט ווי אין יום חמישים,

¶30איז דער אלטער פון 'ספירת העומר'.

¶31איז דער אלטער רבי ברענגט אראפ בארוכה דעם חשבון אין שולחן-ערוך, אז דעם ערשטן מאל מתן תורתנו איז געווען ביום החמישים ואחת, ווארום מ'איז יצא ממצרים ביום החמישי,

¶32און לויט די כולי עלמא איז תורה בשבת ניתנה תורה, איז דאס ניט ווי די קביעות פון יום החמישים וואס דעמאלט איז דער סימן פון עד באש אז יום בי' פון פסח אט דעמאלט איז יום שבועות נאר דאס איז דער יום הג' פון פסח.

¶33און אף על פי כן, איז לכל הדורות כולם, וויבאלד אז די טעמים פארוואס משה רבינו ”הוסף יום אחד מדעתו”, אף על פי וואס ס'איז געווען את קיימה דעת המקום, האט אים געזאגט יישר אויף דערויף,

¶34איז דערנאך אבער בשנים שלאחרי זה איז געווארן צוריק מתן תורה אן דעם ”הוסף יום אחד מדעתו” ס'איז געווארן ביום החמישים, ניט ביום החמישים ואחת.

¶35וואס דאס איז לויט כמה וכמה פוסקים, און אויך על אחת כמה וכמה מפרשים.

¶36ביז אז דאס איז דאך אויך א סניף פון דעם ענין וואס מ'האט גערעדט אין דער פריערדיקע התוועדות בארוכה אין דער דוגמא פון נסרים רחבים ד וואס זיי זיינען פסולים לתחש בהם את הסוכם איז ווי איז דער דין, אז ער לייגט זיי ניט אויף דער זייט וואס זיי זיינען די ברייט-ד' טפחים, נאר וואס דען אויף דער זייט וואס זיי זיינען ווייניקער?

¶37איז נעשים כשפודים של ברזל איז קיין נפקא מינה ניט אויף וועלכע זייט ער וועט זיי לייגן, אפילו אויף דער טעם איז בטל, אבער דער ענין ווערט דערנאך אן ענין בעת בפני עצמו.

¶38וואס על פי זה קומט דאך אויס אויך בהנוגע לעניננו דארף מען ווא� איז וואס וועט מען האבן כ' ז' חשון פון אים אפלייגן אויף בית חנוכה.

¶39וואס דערפאר איז דאך געשמאקער לערנען לויט אט דעם ביאור, אז וויבאלד אז דעמאלט איז געווען א סיבה מיוחדת, משא' כן איצטער וואס די סיבה איז ניטא, איז דאס ביום השמיני איז דאס בכף ז' חשון בשבת פרשה 'חיי שרה'.

¶40על אחת כמה וכמה וואס עניננו, כמבואר אין דעם סיפור, איז דאך פארשטאנדיק, אז מ'האט יענעם טאג ניט געזאגט קיין תחנון.

¶41וויבאלד אז דער צמח צדק איז געווען סנדיק, און פריער האט מען געדאוונט, און מ'האט אוועקגעשטעלט דעם כסא פארן סנדיק איז של אליהו מיט אלע הכנות איז דאך א דבר הפשוט, אף על פי וואס וועגן דערויף רעדט זיך ניט אין דעם סיפור, אז ס'איז געקומען צו אמירת תחנון, ס'איז ביום השני געווען ניט ”שבת'ן, ביום השני” האט מען זיכער ניט ג

¶42על דרך זה איז דערנאך געווען די סעודה, ווי דערציילט אין דעם סיפור און המשך הסיפור, און נוסף על כל זה איז אויך געווען אמירת חסידות, ניט ווי דאס איז אין יום שני, וואס איז דעמאלט ניט געווען קיין רגילות אויף זאגן מאמרי חסידות, און יענעם טאג איז געווען מאמרי חסידות על דרך ווי דאס איז היומי,

¶43וואס דאס איז ניט ווי שאר הימים, און פארוואס איז דאס ניט משער הימים?

¶44דערפאר וואס דאס איז געווען דער ”יום השמיני” פון דער יום ההולדת.

¶45איז דאך א זיכערע זאך, אז ס'האט בכל השנים כולם אפילו לפי שיטה אז מ'זאל זאגן אז דאס ווערט כשפודים של ברזל, איז דאס אבער אויסגעטיילט, אז ס'האט זיך אויסגעפירט דעמאלט די רבנים, אז מ'האט זיך געגרייט צום ברית און געמאכט די סעודה,

¶46און געזאגט חסידות מיט אלע הנהגות, ביז וואנענט ס'איז געקומען דער זמן המילה, און אפילו אויך לאחרי זה איז אויך געווען געהייסן דער צמח צדק מאכן א סעודה, און דערנאך ארויסגעגאנגען און געזאגט חסידות איז דערפון גופא נאך פארשטאנדיק מיט נאכמער פשטות, אז ביום השמיני פון יום ההולדת איז דאס אן ענין וואס קומט בהמשך צו דעם יום ההולדת.

¶47וואס דערפאר איז דאך אויך דער כאן המקום אויף לסיים אט דאס וואס ס'איז דעמאלט געבליבן אין א סימן ”שאלה על מנת” אז מ'זאל דערנאך מצד קוצה הזמן זאגן דעם ביאור בזה לאחרי זה, וקודם לזה נאך אויך אין די ענינים וואס מ'האט דאך גערעדט דעם לימוד פון יום ההולדת, בהנוגע צו די ענינים אין וועלכע ס'איז געווען די 'פנימיות החיות' שלו.

¶48פון דעם בר יום ההולדת, וואס דאס איז געווען, אז אין דער זעלבער ישיבה, אין די זעלבע ד' אמות, זאלן די זעלבע לערנען סיי נגלה און סיי חסידות.

¶49און אין אן אופן בדוגמא ווי ער זאגט אין קונטרס עץ החיים מבאר בארוכה, אז אין יחודי עילאה ווערט דאס איין זאך, און בא יעדערן איז דאס דא מיט דער גאנצער אריכות, און דעמאלט ווערט דאס ווי זאת מיט א תוספת וי ווי ער איז דאס מבאר בארוכה די ענינים, וואס דאס איז, ווי ער טייטשט דאס דערנאך אפ אין 'לימוד התורה', אז די 'פנימיות התורה' איז ניכר בשעת ער לערנט נגלה דתורה,

¶50ועל דרך זה ”ותלמודו בידו” גיט אים די מעגליכקייט אויף לערנען ”תורה בגן עדן”, על דרך זה אויך דער ”תלמודו בידו” נגלה איז דאס דעמאלט איז אויך דער לימוד החסידות 'ופנימיות התורה' כדבעי.

¶51ס'איז טאקע דא חילוקים, און חילוקים גדולים, בא וועמען ס'איז דא מער אין כמות אדער אין איכות בלימוד דעם חלק אין תורה לגבי לימוד פון חלק השני שבתורה, אבער בא יעדערער מוז זיין דער ענין, סיי פון לימוד הנגלה סיי דער לימוד החסידות, ביז אין אן אופן פון תורה אחת היא.

¶52וואס אט דאס איז נתגלה געווארן און נתייסד געווארן און נתחזק געווארן און נתפשט געווארן על ידי פון דעם בעל פון יום ההולדת.

¶53און אין דערויף גופא איז דא דער ענין, ווי געזאגט פריער, פון ”יבשה הארץ” איז אט דעמאלט ווערט דער ענין פון צו מן הטובה.

¶54וואס דאס איז אן ענטפער אויף דאס וואס ס'האט זיך דערמאנט פריער, אין פריערדיקע התוועדות, אז ס'איז דאך דא אזוינע וואס תאנו הם מבקשים קומט מען צוגיין מיט א שאלה, היתכן?

¶55התורה זאגט, אז ס'דארף זיין מנהג אבות און ער האט ניט געזען זיין עלטער-זיידע זאל לערנען חסידות, כפנימיות התורה בכלל.

¶56האבן איינעם גענטפערט, אז אלע אלטן רבינ'ס חסידים זיינען געבארן בא ניט-חסידים, ווארום ביז דעמאלט איז נאך ניט געווען חסידות חב"ד, ועל דרך זה אלע בעל שם טוב'ס חסידים זיינען געבארן געווארן בא ניט-חסידים, ווארום ביז דעמאלט איז ניט געווען תורת החסידות.

¶57און אף על פי כן זיינען זיי געווען גאנץ פיינע מענטשן, און האבן געוואוסט אז ס'שטייט מנהג אבותינו בידינו און האבן אויפגעשטעלט אויף מחנות מחנות אין ימי הבעל שם טוב, ותלמידיו ותלמידי תלמידיו, ווי אזוי אויך בין מיום פון דעם אלטן רבי'ן, און דערנאך תלמידיו ותלמידי תלמידיו, ביז נשיא דורנו ביז משיח צדקנו.

¶58וואס וקיצו ורבנו שוכני עפר והוא בתוכם מ'וועט גיין מיט אים מקלל זיין משיח צדקנו בקרוב איז דאך אויך, זיי זיינען געבארן געווארן, כאמור, פון ניט-חסידים, און זיי זיינען דערנאך געווארן חסידים, ועל דרך זה ”בכל דור ודור”, ווי גערעדט בארוכה אין פריערדיקע התוועדות, אז יעדער ענין אין תורה האט דאך זיין זמן,

¶59ביז וואנענט אז 'כללות ענין' פון מתן-תורה האט דאך אויך דעם זמן, ”הכל עשה יפה בעתו” אז אף על פי וואס זעקס און צוואנציק דורות איז געווען אן תורה זאגט דער אויבערשטער,

¶60”הכל עשה יפה בעתו” אז נאך דערויף ווערט דאס דער ענין וואס די גאנצע וועלט וואס זי איז באשאפן געווארן מיט זעקס און צוואנציק דורות לפני זה איז דאס ”בשביל ישראל שנקראו ראשית” ו”בשביל התורה שנקראת ראשית”.

¶61על דרך זה איז דאס בחלקי התורה, איז דא דער ”מה שתלמיד ותיק עתיד” לחדש על דרך זה אויך, אז ס'קומט די צייט איז אט דעמאלט וואס מצוה לגלה זאת החכמה ווי דער אריז"ל האט געזאגט בנוגע לזמנו, ביז ס'איז געקומען דער זמן פון ”יפוצו מעינותיך חוצה” ובפרט נאך פטערבורג.

¶62וואס דאס איז דער ענין ווי אין לשון הכתוב און דער לימוד פון ”יבשה הארץ” ס'איז געווען א זמן וואס מ'האט ניט געקענט ארויסגיין.

¶63ניט די וועלט איז געווען פאר אים, ניט ער איז געווען פאר דער וועלט, האט ער זיך געפונען בתוך התיבה, וכתורת הבעשם טוב, אין תיבות התפילה, אין תיבות התורה, און ס'איז געווען וגר זאב אים כבש און ”לא רואו” ולא השחיתו בדוגמא פון בהר קדשי ביז ווי בדוגמא ווי דאס וועט זיין לעתיד-לבוא, כי שיבוא משיח צדקנו.

¶64בשעת אבער דער אויבערשטער האט געמאכט אזוי, אז יפשה הארץ און מ'איז מסוגל אויף אויפנעמען אט די ענינים איז אט דעמאלט איז ניט נאר ער האט געמעגט ארויסגיין, נאר ס'איז געווארן א ציווי צום מן הטובה,

¶65און ארויסגיין מאכן מיטן נאמען נח, וואס דאס איז נייך בעליונים און נייך בתחתונים, צו מיטנעמען זיך מיט זיך די אלע עניני עולם ווי זיי זיינען געווען אין דער טובה זאל ער דאס דערנאך ארויסנעמען הארץ,

¶66ווארום די ארץ איז שוין א מעמד ומצב וואס יפשה הארץ, און אט דעמאלט מוז זי מוז אין איר מקיים-זיין דער ענין פון ”פרו ורבו” ורדו בארץ וחבשוה ביז מקיים-זיין בגלוי, אז מ'זאל זען אז ”בשביל התורה שנקראת ראשית, בשביל ישראל שנקראים ראשית”, ביז

¶67וואנענט אז ס'ווערט דער ענין פון לא ישבותו און דער ענין לאוסף מיט די אלע ענינים, ביז דאס ווערט דער צוהר פון דעם ענין הפכי.

¶68וואס דאס איז אויך דער ענטפער אויפן ענין, אז היתכן אז מ'זאגט הפצת מעיינות חוצה ביז אין אן אופן אז מ'מאכט א ישיבה חדשה אין אן אופן מחודש, וואס לכאורה ווערט די שאלה, וואו האט מען געזען אזא ענין ביז דעמאלט?

¶69האט מען אויך געלערנט, אבער אף על פי כן סיי נגלה און סיי חסידים, מ'האט דאס אבער געלערנט ניט אין אן אופן פון ישיבה.

¶70וכידוע אויך, אז בשעת ס'איז געווען אנגעהויבן דער התחלת השקלא וטריא בזה, איז גאר געווען א סברא, אז דאס איז גאר ניט קיין ענין וואס מ'דארף דאס טאן, און דערנאך איז מען געווייען אויפן און דעמאלט איז געווען די יסוד הישיבה כמסופר אין די רשימות פון נשיא דורנו פון רבי'ן דעם שווער.

¶71וואס בכללות איז דער ביאור אויף זה, אז בשעת די וועלט איז אין אן אופן קען גאר זיין פון טהרה, כמדובר לעיל, אז אין מבול איז אויך געווען דער ענין פון טהרה, ווארום אלע ענינים אין לעומת זה נעמען זיך ”שנשתלשלו מהן” ס'קען ניט זיין מצד עצמה, ס'מוז דוגמתו זיין אין ענין פון טוב, אין טוב וקדושה.

¶72וכמדובר כמה פעמים, דאס איז ניט א פשט"ל און א רמז די גמרא זאגט דאס בפירוש, אז כל מאן דעשה רחמנא איז שערה לן כוותו ס'איז ניטא קיין מציאות אז ס'זאל זיין א מציאות פון איסור סיידן ס'איז דא די מציאות אין היתר, ווארום ”מפי עליון לא תצא” דער ענין פון היפך הטוב.

¶73אף על פי כן איז דער איסור אסור בהחלט און דער היתר איז מותר בהחלט, און פון דעם היתר דארף מען נאך מאכן טהרה וקדושה, מיט די גאנצע עבודה שבדבר.

¶74וואס דאס איז אויך וואס מ'זאגט אויף מביל א דבר נפלא, אז דאס איז אן ענין פון טהרה, ביז וואנענט אז מ'זאגט, אז ארץ לומד והרה דערפאר וואס דארט איז דער מביל ניט געווען,

¶75איז דאך אונפארשטאנדיק, אז אף על פי וואס ס'איז געווען וימוך את כל היקוב מיט אלע ענינים בלתי-רצויים איז דארט נאך געבליבן אן ענין בלתי-רצוי, וואס דער הפר הארץ דער ארץ איז געווען לומד והרע מיט דעם ענין פון מביל.

¶76כמדובר לעיל, ווי דער חסידות איז דאס מ'גיט דאס ארויס בקיצור אז די ארבעים יום ימי המביל, דער מ'פון דעם מביל איז דאס בדוגמא פון דעם מ'סוף וואס זיי זיינען מטהר פון כל הענינים.

¶77וואס אט דאס איז אויך דער לימוד, אז ס'איז געווען א זמן וואס ס'איז יסייע אין ענינים פון טוב איז געווען דער ענין וואס ס'איז געווען מיט אוהרה, דורך ימינו המבול האט מען ניט געדארפט דערצו אנקומען צו נוח'ס עבודה בדבר,

¶78אין דעם ענין של לעומת זה איז געווען דער היפך, אז נוח האט דארט גארנישט ניט אויפטאן, בשעת ס'איז אבער געווארן ”יבשה הארץ” אין די ביידע ענינים ס'איז געווען אויסגעטריקנט פון דער ריבוי הטוב,

¶79און אויסגעטריקנט פון די ”מים הזידונים” פון ”מי' נח”, וואס ווערן אויך אנגערופן ”מי' נח” איז אט דעמאלט איז געווען דער ציווי, אז איצטער דארף מען מאכן אן ענין, אז מ'זאל ארויסגיין מן הטובה, און ארויסגיין אויפן נייעם דרך, וואס דאס איז אויך ניתן למשה מסיני בדוגמא פון ”כל הענינים שתלמיד ותיק עתיד לחדש”.

¶80און אט דעמאלט נעמט מען דורך דערויף איין די וועלט, אז מ'זאל דארטן זען דעם ”אני הוי' לא שניתי” די כריתת בריתים נח, ביז אז מ'זעט אין דערויף די אהבה פנימית ועצמית, ווי דערמאנט פריער, ביז אז דערנאך ווערט גלייך נאך דערויף דעם כריתת בריתים אברהם און כריתת בריתים משה,

¶81וואס דאס איז דער ענין פון בעלי תשובה, ווי בפשטות הענינים, אז די כריתת בריתית משה איז דאך געווען י' ג' בי"ג 'מדות הרחמים' כדי ס'זאל זיין דער סלחתם לעונינו כמבואר בארוכה אויך אין פשטות הענינים, על אחת כמה וכמה אין פנימיות הענינים.

¶82און דאס איז אויך בנקודת הענין והביאור, אז וויבאלד אז יפשה הארץ 'אכשור דרא' בתמוהו מוז מען אנקומען צו א תוספת אור, און אין דערויף אויך, מ'זאגט דאך א יתכן, אז בזמן הרשביעי איז דאס געווען א לימוד מתוך ידי סגולה,

¶83און צווישן תנאים, דעם וואס האט געווען ”מחצתי ואני ערפה” נגלה און חסידות צוזאמען איז געווען מערניט ווי רשביעי, כמבואר בארוכה אין כמה וכמה דרושים, אז מדברים בנוגע צו דעם מעלת רשביעי ולג בעומר.

¶84און איצטער ווערט דאס אן ענין וואס מ'מאנט דאס בא יעדערן, און מ'גיט כח אויף יעדערן בא יעדערן, אז ניט וואלט מען דאס ניט געמאנט איז דער ביאור בזה, אז ס'איז געווארן דער ”יבשה הארץ” און אט דעמאלט האט מען דעם ציווי מיט דעם נתינת-כח און מיט דעם זכות,

¶85אז ס'זאל זיין דער צומין הטובה, און דעמאלט זאל מען אייננעמען די וועלט און פועל'ן אין וועלט אז לא ישביתו, מצד דע ”אני הוי' לא שניתי”, און מ'פועל'ט און מ'ברענגט גלייך אראפ ”נגאלין מיד” דורך די כריתת בריתין אברהם און כריתת בריתין משה, וואס דאס איז ”עתיד לאתבא צדיקייא בתיובתא”,

¶86”ונגאלין מיד” בפשטות, בגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, וואס דעמאלט וועט זיין דער ”מי' נח” אין אן אופן ”כמים לים מכסים”, במהרה בימינו ממש.

¶87לחיים.