טקסט

¶1מ'האט דאך גערעדט פריער אנטקעגן די צוויי הונדערט יאר פון דעם אלטן רבית'ס חתונה, וואס באלד נאך דעם האט ער גענומען דעם אבן און האט דאס גענוצט אויף באזעצן אידן אין אן ענין של פרנסה,

¶2און דאס איז געווען דער תנאי קודם אויף אריינגיין אין א סדר חיים וואס איז פארבונדן מיט עבודה בעולם,

¶3לאחרי התקופה פון ”נפשי חשקה בתורה” און ניט שייכות האבן צו קיינע ענינים.

¶4בשעת דער רבי האט דאס דערציילט און פארשריבן, איז ער אויך דארטן צוגעשריבן, אז דאס איז געווען בהסתמתה המלאה של זוגתי הראבעית פון דער פרוי.

¶5וואס לכאורה, ווי גערעדט פריער, בשעת מ'דערציילט ציפויים, און דאס טוט אזא ווי וואס ער איז א מורא דרך איז אין דעם פרטי הסיפור וואס ער האט מוסיף געווען אויך דא א הוראה.

¶6איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז אויך אין דערויף איז אויך דא א הוראה.

¶7וואס אט דאס וואס ס'פארלאנגט זיך, אז ס'זאל זיין דער סדר ועל פי תורה, און ווי חצידית איז דאס מבאר און באלייגט דאס און איז דאס מעיד, דער עזב תעדב עמו מיט דעם בוך צוזאמען איז דאך דאס דארף זיין הסכמתה המלאה פון דער עקרת הבית,

¶8וואס לכאורה איז דאך אין דערויף דא אט דער סדר פון מציל אומר בבית, וואס דעמאלט איז דאך דאס ניט א הסכמה מלאה, נאר דעמאלט איז דאס א ציווי און מ'איז ממלא די פקודה.

¶9איז דער ענין טוט דאך אפ, וויבאלד אבער אז דרכי תורה איז דרכי' דרכי מועם, וכל נשיבתי' שלום און ווי גערעדט פריער דער צד הרמב"ם, אז ”כל התורה כולה” ניתנה, נאר צוליב שלום בעולם איז דאך ניט מספיק, אז ס'זאל זיין דער פדה נפשיתם,

¶10נאר ס'דארף זיין לאחרי וואס מ'גייט-דורך די אלע דרגות, איז די שלימות איז, אז ס'איז דער בחפדה נפשי ובשלום דוקא.

¶11וואס בשלום איז בשעת ס'איז דא דער הסכם פון בודת דוד נצחון איז גענוג אז אין צד וויל דער צד הגיבור, וואס דער חלש וויל איז קיין אונטערשייד ניט, ווארום מ'האט אים מנצח געווען,

¶12נשמעים איז אבער, אז ס'זאל זיין דער אופן אז שני הצדדים זיינען מסכימים.

¶13בשעת צי דאס איז נאך מוסיף בזה, אז דאס איז א ענין פון 'פנימיות התורה', און דער תכלית פון 'פנימיות התורה', אז דאס זאל דורכדרינגען נגלה דתורה, און דערנאך זאל דאס דורכדרינגען וועלט,

¶14ביז וואנענט אז וועלט זאל ווערן א משכן לו יתברך וואס בבית המקדש איז ענינו געווען פנימי ולא חוץ איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז שלום אליין איז נאך ניט מספיק, ס'דארף זיין דער אופן פון שלום מיט א פנימיות ניט פון אויבן אויפי,

¶15נאר אין אזא וועג, אז ס'זאל ניט בלייבן קיין אחיזה למחלוקת לאחרי זה.

¶16און וויבאלד אז מ'זאגט אז דאס ווערט פארלאנגט, איז ווי גערעדט פריער אז אין הקב"ה באבי תרורי איז בריותיו קען מען דאס אויספירן.

¶17וואס דערפאר האט מען דאך גערעדט, אז ותכלית העבודה איז ניט נאר ואהסת 'בכל לבבך' אליין וואס לבבך אליין איז דאך שוין אויך בשני יצר-אח, במילא טוט זיך דער יצר-הרע אויך,

¶18איז וואס איז דא נאך מוסיף דער ”בכל מאדך” בשעת ס'איז אבער דא ווי ער איז מבאר אין שער התפילה, אין ”פדה בשלום” פון דעם מיטעלן רבי'ן, אז די עבודה ”בכל מאודך” טוט-אויף, אז דער יצר-הרע, דער 'נפש הבהמית',

¶19ווערט כולו טוב איז ניט נאר ער טוט דערפאר וואס מ'הייסט אים טאן, אדער מ'האט אים מכריח געווען טאן נאר ס'איז דער ”בכל מאודך” אז זיין רצון און זיין עונק 'מצד עצמו' איז אויך טאן אט דעם ענין.

¶20און אט דאס איז די הוראה פון דעם סיפור, וואס אזוי איז דאך בטבע בני אדם איז דאך, אז די נהדין קומט דאך מבית האב, במילא דארף זיך פילן די זוגתו, די עקרת הבית, אז זי האט דערצו א גרעסערן שייכות נאך ווי דער חטן ווי דער בעל,

¶21במילא דארף דאך איר נאך לאנגטאן מערער אוועקצוגעבן דאס אינגאנצן פאר אן אנדערן.

¶22איז די הוראה בזה וואס אמת מנהו קען דאס יעדערער אויספירן, אז ניט נאר מ'דארף האבן א געשמאק אין טאן אויב א אידן אליין, נאר דאס דארף זיין די הסתמתו המלואה פון דעם בוק בנפש הבהמית, און דערנאך ווי דאס קומט אראפ נאך אין וועלטן ווייטער,

¶23איז בשעת דאס שטעלט זיך איין אין א סדר חיים ושעים פון איש וביתו, וואס דעמאלט איז דאך שמחה שרוי' ביניהם און דערפאר דאס ”שכינה שרוי' ביניהם” איז אט דעמאלט דארף דאס זיין ווי דער סיפור וואס דער רבי דאס דערציילט פון דעם אלטן רבי'ן,

¶24אז מ'האט גענומען דעם גאנצן ארון, וואס דאס איז דאך מכל אשר לו אבינו ”עשה את כל החיל הזה” און מ'גיט דאס אפ כדי צו טאן א טובה ה אידן, און אין וואס פאר אן אופן האבן אין דערויף א געשמאק.

¶25און אט דאס איז אויך וואס ס'איז דא נאך א ווארטער האט דער רבי דערציילט אויף פארברענגען אויך פון מיטת כסלו אויף ”משביעין אותו”, האט ער געזאגט אז ”משביעין אותו” גייט דאך דאס אויפן לר,

¶26און די גמרא איז דאך מוסיף אז דאס גייט אויף דעם לר קודם שנולד במילא איז דאך אין פירוש הפשוט מ'איז נ איז אויף וועמען גייט דער ומשביעין עושה גייט דאס אויף מהורי הלד, אז זיי דארפן זיך פירן די עלטערן אין אזא אופן,

¶27אז דער לד שנולך זאל זיין אין אן אופן וואס ס'וועט ביי אים זיין די פשוקה וחושק פון ”תהי צדיק ואל תהי רשע”.

¶28וואס בעיקר איז דאך אט די ענינים וואס זיינען פארבונדן מיט לודת לד הענט זיך דאס אפ אן דער אשה עקרת הביתה.

¶29אין דעם טייטש פון ומשבינות איז דאך ווי גערעדט פריער אויך דאס דער צייט פון מוסבא בכל טוב אז מ'איז ממשיך א רוך טוב צו דעם וואס דארף מקיים-זיין די שבועה, איז וויבאלד אז ביי איר קומט דאס אן שווערער און פון איר ווערט מערער פארלאנגט-איז דערפון פארשטאנדיק, אז מ'איז איר ממשיך מערער טו אויף קענען דורכפירן אט די שליחות אויף אופבויען די הויז,

¶30און האבן קינדער וואס זיי זאלן וויסן, אז ווי ער ענין איז ”תהי צדיק ועל תהי רשע” גיט מען זיי א תוספת סיוע און א תוספת כח און א תוספת ברכה והצלחה, ביז וואנענט אז בא זיי איז נאך דער מוסבה בכל טוב מערער נאך וויפל ס'איז דא בא דעם בעל הביתה.

¶31און אט דאס איז אויך וואס מ'האט גערעדט ניט שמידיקע מאמרים קוין וליאור 'חיי שרה', וואס דערנאך איז ער מסיים שני 'חיי שרה' אז דוקא שרה איז נחתת מצרים וצלקו און דערפאר איז ביי איר געווען חיים שעה פריער חיים עילאו און דערנאך חיים עילאו זאגן אז אברהם איז דאך אויך נחתת מצרים און אויך סלח און אדרבא,

¶32ווי ער איז מפרש אין זהר און דעם מאמר פארוואס איז ביי שרה'ן געקענט זיין סלקו דערפאר איז זי געווען אושת אברהם מיטן כח פון אברהם.

¶33איז פונדעסטו וועגן דער פועל איז געווען, אז כולר ”אשר תאמר לך צרה שמה בקולר” דערפאר וואס ס'איז מביאת איז זי געווען גרעסער, וואס מביאת איז דאך אן ענין פון החשטות הגשמיות, ווי דער רבי זאגט אין סוף פון תניא, וואס החשטות הגשמיות איז דאך שווערער אויסצופירן ביי א ארישה, ביים בום בנפש האמית ווי מ'קען דאס אויסצופירן בא דעם נפש אלקית,

¶34און פונדעסטוועגן זאגט מען, אז דוקא מצד דערויף איז פון צערי אפרי איר קומט דאס אן שווערער, דערפאר קען זי דערגרייכן א העכערע דרגא, ביז וואנענט אז מ'זאגט אברהם'ען אז ס'זאל זיין דער שמה דקולה, דערפאר וואס זי איז גדולה דמימית.

¶35און אט אזוי איז אויך בהנוגע איצטער, אז ווי ס'שטייט דאך אז בדרא דיקותא דמשיתא איז אט דעמאלט איז דאס א גילדול פון דור האורל, וואס בנשים איז לא נכון לשמועים לעגל מה שוקים, בא די אנשים איז געווען דער סדר הכל, וואס דערפאר איז דאך תלמידי-חכמים שבו די משיחה נשמעים אין שתיהם, און בהנוגע לפועל איז, אז בשעת נאר ס'איז דא די הנהגה כדבער בתוך הוי ת,

¶36איז אט דעמאלט ניט נאר מ'האט ניט קיין שטערק פון עקרת הוי ת, און ניט נאר ס'איז דא דער הפקים בלית ברירה און ניט נאר ס'איז דא דער הפקים מהיכי תוסף, נאר ס'איז דא דער הסכם אין דעם אופן ווי מ'זאגט פון לכל מודיך אז אויף וועמען זאגט מען אז ס'איז דא דערפארער בשלום איז דאס דוקא נפשו אויף מלכות,

¶37וואס דארט איז דער מדריגה את הריות' התחתונה איז אידערגרייכט אין די דובים פון יחידה ניט אזוי די מדריגות שבינתיים, וואס אזוי איז אויך איז דוקא אט די וואס זיי זיינען בונים את בית ישראל איז דאך דאס ”שרה רבקה רחל ולאה” און אזוי בנות ישראל עכשירות שבכל דור לבור, וואס אויף זיי זאגט ער דאך אין מבילת רות,

¶38אז דאס וועט זיין ”כרחל ולאה אשר בני את בית” און דערנאך איז דערפון דער געווארן, אז ואלה תולדות ווי ס'איז געווארן דוד, וואס דארט איז דער ”דוד מלכי נשיא עליהם לעולם”, מלכי משיחה שיבוא במורא בימינו.

¶39און