טקסט

¶1אז נאך אן ענין וואס ס'איז דא געווען איז דאך דאס דער ענין פון דעם מספר חמישים, וואס חמישים זאגט מען דאך אויף דערויף אין איידן-האט-ווי ער זאגט אז דאס איז 'עולמו של לוי', ווי מ'זאגט אויף שמואל הנביא, וואס ער איז דאך אויך געווען א לוי, וישב שב עד עולם וואס דאס האט צו אים געבראכט אין שילה, ווען ער איז געווען בן שנתיים,

¶2וימים ואיז געווען חמישים ושניים איז דאך ”וישב שם עד עולם” איז געווען ”עולמו של לוי” חמישים שנה.

¶3דערנאך ברענגט מען דאך דאס אויך אראפ אין מכילתא ומשפטים אז עולם איז דאס אויך חמישים שנה לאו דוקא בא א לוי, נאר סתם בא א אידן, ביז אפילו בא אן עבד.

¶4ביז אפילו בענבד, ווי ער דערציילט דאך דארט אין השתלשלות, אין דעם סיפור, ווי אזוי ער קומט צו די עבדות איז דאך פאר מעשים בלתי רצויים, און נאך דערויף וואס ער איז נמכר בגניוותו, איז דאס האט אים געבראכט צו נאך א ירידה,

¶5אהבתו וכו און דערפאר לא עצה חפשי ביז וואנענט אז דאס ברענגט אויך די רציעה ”אוזן ששמע על הר סיני” און דא האט זיי פארגעסן אן ענין ששמע על הר סיני.

¶6וואס דאס איז דערפון א לוי, וואס ווי דער רמב זאגט, אז דער ענין פון לוי איז אן עד ורוחו אז ער זאל זיך פורש זיין מכל עניני העולם,

¶7און ווי ער איז מעריב דאך די אלע פרטים בדבר, און איז מסיים אז הוי' יהו חלקו, תומך גורלי, ביז צו אזא וואס מ'דארף אים דערמאנען אט דאס וואס שמע על הר סיני ביז אין אן אופן פון מזיק זיין אים, וואס כפשוטו איז דאך דאס אן ענין של היזק וצר, און דאס בלייבט אזוי עד עולם.

¶8וואס דאס האט אויך א שייכות מיוחדת דער ענין פון חמישים מיט דעם ענין פון א חתונה וכיוצא בזה, וכמבואר בכמה מקומות, דער חתונה איז דאך פארבונדן מיט חתן וכלה ווי מ'זאגט דאך אויך כמה פעמים אין ברכות החתונה, מ'איז מדגיש די שני ענינים,

¶9איז חתן האט אין זיך אן אות נו'ן, וכלה איז מען דאך מבאר בכמה מקומות, ובפרט אין חסידות, אז דאס איז פון צוויי ווערטער קול און א ה', ביז וואנענט אז ס'איז דאך דא דערנאך קול מיט אן אלף,

¶10מיט אלע פרטים, ביז ווי ער איז מבאר אין לקוטי תורה אין תחילה פון שיר השירים, וואס קול איז בגימטריא אויך חמישים, און ווי ער איז דאך מבאר אין דרוש לקוטי תורה אז אינך אלהיך יתברו אז כלי בגימטריא חמישים און פארבונדן מיט ”חמישים שערי בינה וכו.'”

¶11וואס אין דערויף איז נאך דא דער ענין וואס ווערט ניט אויסגעטייטשט בפירוש, אבער ס'איז קרוב לודאי, און דאס איז וואס חתנה איז דאך פון לשון פון ”חת דרגא”, אדער נחת דרגא, ווי די צוויי לשונות בדבר, וואס דאס איז דאך פארבונדן מיט מאמר הגמרא א חוז דרגא און נסוב איצטו, און מ'איז מוסיף נאך בזה,

¶12ניט אין די סוגיות הגמרא נאך במקום אחר, אז דאס איז אויך מרומז אין דעם נאמען, אז שהיקראו ”לו בלשון הקודש” א חתנה פון לשון חוז דרגא, וואס דערפאר איז דאך אויך דער נו'ן מיט א לאנגער נו'ן, וואס ווי ער איז מבאר אין לקוטי תורה אויף וביתו דבקון,

¶13און אויך אזוי אין דעם המתחיל ”אחרי הוי' הלקכם תלכו” וואס ס'איז מסיים ובית סדבקון וואס דאס איז מסיים מיט א נו' פשוטה, ועל דרך זה אויך אין דעם סידור די דרושי חסידות וואס אין סידור פון דעם מיטעלן רבי'ן אויך אויף דעם דיבור המתחיל, אין דעם ענין פון ובית סדבקון.

¶14אז דאס איז אן אום פשוטה, וואס אזוי ווי ער זאגט אין שער היחוד והאמונה, אז די צורת האותיות באווייזן אויף זייער תוכן און אויף אופן המשכת האור, איז אזוי ווי די צורה פון אן אום פשוטה, אז זי איז ”יורדת למטה מן” השיטה נידעריקער פון די שיטה וואו ס'ווערן געשריבן די אותיות, איז אויך אן אום פשוטה באווייזט,

¶15אז דאס איז יורד ביז 'למטה מטה', און ווי ער איז דארט מבאר, אז דאס איז דער ענין פון נפילת הפיים, און דער ענין פון בירור פון די ניצוצות הכי תחתונים וכו' וכו.'

¶16משא' כן בעכלה איז ענינה ועבודתה איז דאך דער ענין פון ”עלי' ממטה למעלה”, וואס דאס ווערט אנגעוויזן אין אן און דוקא נון כפופה וואס זי איז ניט יורדת למטה, און אט דאס וואס אין אן אום פשוטה געפינט זיך למטה האט מען דאס אויפגעהויבן און מ'האט דאס אריינגעשטעלט אין דער שורה,

¶17וואס דאס איז מרמז אויף דעם ענין פון עבודה מיט ”עלי' ממטה למעלה”, אט דעם חלק וואס איז געווען פריער למטה איז די עבודה באשטאנען אין דערויף אז מ'האט דאס מעלה געווען ביז דאס איז אריין אין דער שורה.

¶18און ווי דער צמח צדק איז מבאר על פי זה אויך אט דאס וואס ווערט געבראכט אין שלח, אז ס'איז דא י' אלף פסוקים בתורה וואס מתחילים ב נון ומסיימים ב נון.

¶19וואס דערפון גופא איז פארשטאנדיק, אז די התחלה איז דאך אלעמאל מיט א נון כפופיו און דער סיום איז דאך אלעמאל מיט אן אום פשוטה,

¶20און ער איז דערמיט מבאר, אז דאס איז דער קשר מיט יא דוקא, ווארום דאס איז מברר פון 'מטה מטה', וואס דארט איז ניט דער ענין פון עשר ולא אחדתר, נאר אדרבא דארט איז דער ארט פון יא און פון די יא מאכט מען סממנה קטורת,

¶21וואס זיי זיינען דאך אויך דוקא ”אחד עשר סממנים” היו ובאה, כמבואר די עבודת הקודש פון קטורת אין א תירוץ ראש ובכמה מקומות, וואס אין 'עבודת האדם' איז דאך דאס אין 'סור מרע' ביז אין תכלית העלי וואס ”זדונות נעשו לו כזכיות” וזכיות ממש,

¶22ביז אין אן אופן וואס ”אפילו צדיקים גמורים אין חלין” לעמוד בו, וואס דאס איז דאך די עבודת הקטורת וואס עיקרא ב”יום הכיפורים דקה מן הדקה”, איז דאס פארבונדן מיט יו דא צאמען מני הקטורת,

¶23און ס'איז פארבונדן און מרומז אויך אין יו דא פסוקים, וואס דאס איז ”בראתי לה תורה תבלין” אז די פסוקים בתורה מאכן פריער אז ס'זאל זיין אןון כפופה התחלת הפסוק, און דערנאך ביז אז דאס קומט ובית סדבקא און אן און פשוטה.

¶24וכמדובר, אז די דביקות איז בעיקר קומט זי דוקא מצד עבודת התשובה, ניט אזוי מצד עבודת התורה און מצוותי' וואס דאס איז תמידין כסדרן עבודת פון צדיקים, נאר עבודת התשובה וואס דעמאלט איז דאס דוקא א דביקות ביז ווי מ'ברענגט דאך אויף דערויף פון ר' אליעזר בן דורדייא,

¶25וואס ”כנה עולמו בשעה אחת” בחה ביז אין אן אופן פון דביקות ”שוין למעלה הימנו”, וואס דערפאר איז בחה רבים.

¶26וואס דאס איז די הדגשה אויך פון חמישים דוקא, וואס אין השתלשלות גופא איז דאס ”כולל כל השתלשלות”, ביז וואנענט אז מ'זאגט אז דאס איז עולם,

¶27וואס עולם וחסידיש טייטשט דאס אפ, און אזוי איז דאך אויך דער פשטות הענין האט דאס אין זיך די ביידע טייטשן, סיי פון זמן סיי פון מקום, וואס דאס איז דאך כולל כל סדר ההשתלשלות, און אין דערויף איז דא די העכערקייט דערפון,

¶28וואס בעולם איז דאך נום שערי בינה זיינען דא, און אפילו צו משה בחיר הנבראים איז לא ניתנו אלא מים ט', אף על פי וואס נבראו בעולם איז דאך נו' שערי בינה, ווארום אין דעם נו'ן איז דא ווי דער עולם ווערט אויפגעהויבן נאך העכער, ביז פון 'למטה מטה',

¶29כמדובר אויף השקל בא פלס הרים און דערנאך בנוגע צו אליבא, ווי מ'האט מורר געווען אז ס'שטייט אין ”תורה אור” אין בראשית ניתן לקו תורה אין די דרושים פון ראש השנה, ושקול בא פלץ הרים און ווי שוין צוגעציושנט אויף דערויף דעם ביאור הדברים.

¶30וואס פון דעם נון פשוטה וואס קומט אראפ ביז 'למטה מטה' איז דוקא פון דארטן איז דא די עלי' 'למעלה מעלה'.

¶31וואס דאס איז די הוספה וואס לכאורה איז דאך דא בכמה מקומות אויך דער ענין החגיגה בכל שנה, על אחת כמה וכמה אין זמנים ידויים נאך פאר חמישים שנה,

¶32און דא איז דאס פארבונדן מיט חמישים שנה איז דאס ”ביתר שאת וביתר עוז”, ובפרט אז מ'פארבינדט דאס מיט ענינים של קדושה, איז דאך די עבודה און דער ציווי און נתינת כח בזה 'להעלות בקודש' און פון ”למטה מטה יותר” דעמאלט איז דאס 'עולה למעלה' מעלה יותר.

¶33ביז וואנענט אז מ'נעמט למטה פון נידעריקער, פון גאנץ 'סדר השתלשלות', אט דעמאלט ווערט די עלי' אין אין-סוף האמיתי, וואס איז 'למעלה מעלה' פון כל 'סדר השתלשלות'.

¶34וואס דאס איז דאך אויך די שייכות מיוחדת, מיטן ענין פון חתן וכלה, וכמבואר בארוכה אין המשך פון 'שמח תשמח' נ' בי,"'

¶35וואס דאס איז ווי ער איז דארט מבאר, אז דאס ברענגט ארויס בגלוי פון גילוי אין-סוף אין די מדידה פון הגבלה בעולם 'הזה הגשמי', 'עולם הזה' התחתון שאין תחתון למטה הימנו.

¶36וואס דאס איז אויך דער כאן המקום להזכר, און דערפון אויך בהנוגע לעניננו, תו תוצאות פון דער התוועדות, אז צווישן די וואס בא זיי איז דאך געווען די חמישים שנה איז דאך דער רבי נשיא דורנו,

¶37וואס דאס איז געווען אין תשנ זיין, די חתונה איז דאך געווען אין תרנ זיין, און דאס איז געווען אין תשנ זיין.

¶38איז דוקא דעמאלט געווען 'בהשגחה פרטית', ההשגחה מיוחדת וכו' וכו,' אז ס'האט זיך איינגעגעבן, ובכל יום פון די שבעה ימים פון דער יום החתונה ווי ער איז אויסגעקומען אין תשן זיין עד לסיום, האט מען אים אריינגעטראגן וואס מ'איז דעמאלט געווארן פארטיק און געבראכט אהערצו,

¶39און ס'איז צוגעטראפן צו דעם זמן פון די ספרים וואס מ'האט איבערגעדרוקט און איבערגעדרוקט דעמאלט אין שאנהי, אין טשיינע, ווי מ'רופט דאס אן איצטער, פון די ספרים פון דעם מיטעלן רבי'ן מיט זיינע דרושים ומאמרים.

¶40און ס'האט גורם געווען א נחת-רוח מיוחדה און א נחת-רוח גדולה בכל יום, ווען מ'האט אריינגעבראכט נאך א ספר וואס האט האט דעמאלט אפגעדרוקט כמה ספרים, וואס דאס האט אויך געגעבן א ידוד און א נתינת כח אויף דעם ענין אז דאס זאל אויך אפגעצייכנט ווערן אין נחמלואות חמישים שנה.

¶41ועוד והוא העיקר, מיוסד אויפן מכתב הידוע פון רבי'ן נשמתו עדן, וואס נשיא דורנו איז געווען דער ”ממלא מקום שלו” מיט אלע פירושים שבדבר, וואס ער שרייבט דארט בהנוגע צו לימוד התניא,

¶42וואס תניא שטייט דאך אויך אזוי איז דאך דער נו ן אין תניא אן און כסופם און מ'איז דאך מסביר בכמה מקומות, פארוואס איז די התחלה פון ווארט תניא?

¶43אף על פי וואס ס'איז דאך דא צוויי גירסות אין גמרא, איין גירסא, אז ס'הויבט זיך אן ר' סים לעי' אומר, און א צווייטע גירסא תניא, אז דאס איז אותיות אותם, און דאס דערנעמט דעם אותן שבנשמה,

¶44”משכיל לעותן האזרחי”, וכידוע די אריכות הביאור בזה אין דעם קונטרס הידועה פון נשיא דורנו, וואס ער ברענגט דארט אראפ אויך דעם ביאור פון נשיאים חב אדים, ”משכיל לעותן האזרחי”,

¶45וואס אין אותן האזרחי איז דאך דער נו'ן, א נו'ן פשוטה, וואס דאס איז דאך דער תוקף און דער אותן שבנפש, וואס נעמט דורך דעם גאנצן מענטשן, דעם גאנצן אידן, ”מתחילתו ועד סופו” ביז 'מטה מטה' ביותר,

¶46און אין דעם אותן שטייט אויך האזרחי ווי דער אלטער רבי טייטשט דאס אפ אין דעם דרוש, אז דאס איז דאס וואס יזרח לעתיד לבוא איז דאס פארבונדן מיטן עתן שבנשמה,

¶47וואס דאס איז דא בא יעדער אידן, ביז א ”קל שבקלים”, כמובן פון דעם ביאור אין תניא וואס ער זאגט אויף דעם.

¶48וואס דאס איז דאך אויך עתן שבנשמה איז דאך פארבונדן מיט תורת החסידות, בפרט נאך ווי ער איז דאס מבאר אין 'רחובות הנהר' אין מאמרים פון נשערי בינה, אין מאמרים פון דעם מיטעלן רבי'ן, וואס אויף אים האט מען דאך געזאגט דער אלטער רבי, און דערנאך כהדורי סיפורים אין די שיחות פון רבי'ן נשיא דורנו,

¶49אז דער ענין פון ספירת הבינה איז דאס געווען ”רחובות הנהר”, דערפאר די התרחבות און די התפשטות פון די דרושים ומאמרים, ביז ס'האט זיך געדרוקט אויך אין ספרים פון דעם מיטעלן רבי'ן,

¶50ויש לומר די שייכות מיוחדת, אז מ'זעט דאך אין די דרושים פון נשיא דורינו די שייכות מיוחדת בכמה וכמה מהם צו דעם סגנון און אופן הביאור פון דעם מיטעלן רבי'ן,

¶51ניט אזוי פון צמח צדק אף על פי וואס ס'דארף זיך דאך היטן לכנות ”בין הרים גדולים” און מאכן אין דערויף חילוקים ופירושים וכו' איז בפשטות אבער, וכידוע דער סיפור וואס דער רבי נשמתו עדן האט דעם געזאגט,

¶52אז מ'וועט זיך זאגן אויף אים, אז ער קאכט זיך און זיין ענין איז דעם מיטעלן רבינ'ס חסידות, און אף על פי כן איז דאס דעם זיין פאטער'ס חסידות, כידוע דער סיפור בזה, וואס אין כאן המקום להרי בדבר.

¶53וואס על דרך זה איז דערנאך דאס אויך אראפ אין די סגנון און אופן הביאור פון נשיא דורנו פון רבי'ן דעם שווער, וואס ביי אים איז דאך אויך געווען די מציאות פון חמישים שנה,

¶54משא' כן ווי דאס איז געווען בא אביו, בחיים חיותו, בעלמא דין, וואס די חתונה זיינען דאך געווען אין ל'ו", ווי ער זאגט שוין כידוע די סיפורים בדבר.

¶55וואס דאס איז אויך כמאמר המוסגר, ונעשה לעניננו וואס ער שרייבט בנוגע צו לימוד התניא, אז אזוי דארף מען דאך היטן פון לערנען אין דערויף פירושים מיט רמזים מיט אייגענע ביאורים וכו', משא' כן אבער, אז דערפון וועט ארויסקומען אן ענין אין יראת ה', אין 'עבודת ה'',

¶56ווי ער שרייבט דאס כמה פרטים באגרת הקודש שלו, וואס ס'איז שוין אפגעדרוקט כמה פעמים איז אט דעמאלט קען מען דאס טאן אזוי.

¶57וואס דאס איז דאך אויך דער אמת"ע ביאור והצתתדקות און נתינת-כח אויף דער התוועדות, אז וויבאלד אז זיכער וועט ארויס דערפון א הוספה אין יראת השם, אין אהבת השם, דורך ”בכל דרכיך דעהו” לימוד תורת החסידות, געבונדן אויך מיט תורת הנגלה.

¶58און ויהי רצון אז דאס זאל דערנאך אראפקומען ”אין מעשה הוא העיקר אין” הידור בקיום המצוות וקיומם בחיות, וואס דאס איז דוקא ווען דאס איז פארבונדן מיט אהבת ה' כמבואר בארוכה 'לפי ערך' אין די הגהה פון דעם רבי'ן נשמתו עדן צו דעם פרק ד' בתניא,

¶59וואס דארט זאגט ער, אז המקיימן באמת איז דער וואס ער איז מקיים די מצוות מצד אהבת ה' וכו און דאס זאל אראפקומען און ממהר זיין און מזרז זיין, און זאל אראפקומען ”למטה מעשרה טפחים”, דער זמן וואס דעמאלט וועט זיין ”המעשה הוא העיקר” און וואס דעמאלט וועט מען דאך צוריק אומקערן דער ענין פון יובל חמישים שנה,

¶60וואס דאס איז ”כל יושבי' עלי'” וואס דאס איז דאך א תנאי ביובל, וואס דאס איז דאך חסידים לחזה לאחרי וואס 'בזמן הגלות' איז דאס דא ברוחניות, און דורך דערויף וואס מ'טוט דאס ברוחניות, איז על ידי מעשינו ועבודתינו באופן האפשרי 'בזמן הגלות',

¶61קומט דער בעתו אחישנה אז דאס זאל זיין כפשוטו, ”והוא העיקר המעשה הוא העיקר” אז מ'וועט בקרוב ממש האבן דעם שלימות העם, כל ישביה,

¶62און דאס וועט זיין עלי אויף שלימות הארץ, ארץ ישראל לגבולותי', און ס'וועט זיין צוזאמען מיט לימוד תורה מפי משיח צדקנו,

¶63דעמאלט וועט זיין די תורה בשלימותה, די אלע ג' שלימיות האמורים, וקרוב ממש, בביאת משיח צדקנו,

¶64יביא ויגאלנו ו”יוליכינו קוממיות לארצנו”, וואס כאמור דער קוממיות למעלה איז דאס פארבונדן מיטן קוממיות למטה, מיט די אנו'ן פשוטה,

¶65ברענגט זי צו א יובל וואס דאס איז חמישים שנה, און דערנאך איז דאס 'עולה למעלה' מעלה ובית ידבקון, בקרוב ממש נשמות בגופים, וכל אחד ואחת בנערינו ובזקנינו ובבנינו ובבנותינו וואס דא איז א ריבוי פון עוני,

¶66ביז אז וואנענט אז ”כספם וזהבם איתם” כל גדול יבואו הנה, ובעגלא דידן לחיים.