Text

¶1אזוי איז דאך א כלל אין תורה, אז ווען מ'הויבט-אן אן ענין איז פותחין בברכה, ובפרט אז מ'געפינט זיך אין עשרת ימי תשובה, וואס דעמאלט איז דאך ווי דער פסוק זאגט דירשו הוי'בהימצאו כראוו ביותו כרוב אז דעמאלט געפינט זיך דער אויבערשטער נאר צו יעדער אידן, אפילו ווי ער איז א יחיד, לאו דוקא אין שול אין א מנין וכיוצא בזה, נאר דוקא ביחיד, און דעמאלט איז דאך נאכמער פארשטאנדיק, אז ווען יחידים קלייבן זיך צוזאמען און האבן אויך די מעלה פון א ציבור איז דאס ביתר שאת וביתר עוז. ובענין העיקרי, וויבאלד אז דער דין אין שולחן-ערוך אין תורה איז, אז אידן טרעפן זיך אין עשרת ימי תשועה, על אחת כמה וכמה אז דאס קומט נאך בהמשך דערצו וואס זיי האבן זיך געטראפן פריער בראש-השנה און דערנאך אין צום גדליה, און אין דעם טאג גופא קומט דאס אויס ביום השלישי בשבוע, א דינסטיק, וואס דאס איז א טאג וואס פון דעם אויבערשטן איז באשטימט געווארן, אז יעדער החלטה, יעדער פעולה, וואס איז פארבונדן מיט טוב לשמים וטוב לבריות,

¶2ניט נאר אין אן ענין פון א מצוה צו דעם אויבערשטן, נאר אויך אין א מצוה בין אדם לחבילו, אז מ'טוט גוט א אידן, האט דאס א ספעציעלע הצלחה מצד דעם ענין פון דעם טאג, על דרך ווי מ'געפינט דאך אויך בכמה ענינים, אז ס'איז דא ספעציעלע צייטן וואס זיי זיינען מסוגל צו ספעציעלע אונטערנעמונגען, ובפרט פאר ביזנעס לייד דארף מען דאך ניט מסביר זיין ווי אזוי ס'איז דא ספעציעלע צייטן אין יאר וואס דעמאלט איז מער הצלחה אין מסחר זאכן, ווארום דעמאלט קלייבט מען זיך צוזאמען און דעמאלט האט מען די סחורות וואס מ'דארף האבן וכו איבער פארשידענע סיבות. וואס די אלע ענינים וואס פירן זיך אין וועלט קומט דאס מצד דערויף וואס דער וואס האט באשאפן די וועלט האט אויך געגעבן די תורה, און האט דארט אין דער תורה אנגעוויזן ווי אזוי מ'דארף טאן און ווען מ'דארף טאן און די פאסענדע צייטן, וואס דערפון קומט דערנאך אויך אראפ אין וועלטישע זאכן, על דרך ווי פון א אידן גיט מען כח און ס'ווערט פון אים פארלאנגט,

¶3אז איידער ער טוט עפעס א זאך, דארף ער וויסן וואס זאגט תורה וועגן דער זאך, צי דאס איז א גוטע זאך פאר אים, און א גוטע זאך אויך פאר דעם ציבור, פאר מערערע מענטשן ארום אים, ביז אז ס'איז אויך גוט פארן גאנצן אידישן פאלק, און ערשט דעמאלט נעמט ער א באשלוס, און דער באשלוס האט א ספעציעלע ברכה והצלחה פון דעם אויבערשטן, און אין א דינסטיקדיקער וואס דער אויבערשטער האט אויסגעקליבן, מאיזה טעם שיהי אז דאס איז א טאג וואס יעדער רגע אין אים איז טוב לשמים וטוב לביות.

¶4געהאט אין זיי צוטרוי, און האט זיי געגעבן ספעציעלע מיטלן און ספעציעלע רעסורסן, מערער ווי מ'גיט קעוואוינלעכע מענטשן, איז דאך פאסט א סימן, דעם אויבערשטנ'ס כוונה איז דאך זיכער לטובה, אז דער אויבערשטער זעט אין זיי די מעגלעכקייט, אז דאס וואס זיי באקומען מער ווי סתם א מענטש, א הצלחה מיוחדה, וועט דאס זיכער דערפון געטאן ווערן א זאך ס'איז גוט פאר דעם רבים, ביז פארן גאנצן אידישן פאלק, וואס דערפאר איז דאך אויך ווי די גמרא זאגט, אז רבי מכבד עשירים, דער וואס האט מייסד געווען און מסדר געווען די תורה שבעל פה, וואס זי הויבט זיך אן פאר די ששה סדרי משנה, האט ער ארויסגעוויזן ספעציעלן צוטרוי צו די וואס דער אויבערשטער האט זיי אנפארטרויט מיט די גשמיות דערווייז'דיקע מעגלעכקייטן. און איינער פון די טעמים איז, און דער הויבט א עם, וויבאלד אז דער אויבערשטער האט צו זיי צוטרוי, און גיט זיי ספעציעלע כשרונות און פייעקייטן, און גיט זיי אויך מעגלעכקייט אויף דורכפירן זייערע באטשלוסן, זייערע החלטות במילואם, אין דער פולסטר מאס איז א זיכערע זאך, אז דער אויבערשטער האט געוואלט דאס, כדי זיי זאלן נאכמער ד

¶5הויבן ווערן, דורך דעם וואס זיי בלייבן ניט נאר ביי א החלטה ביי א באשלוס אליין, נאר זיי ברענגען ארויס דעם באשלוס בפועל, און נאך אין מערער, אין אן אופן אז מהם יראו וכן יעשו זיי ווערן א לעבעדיקן ביישפיל פאר די מענטשן ארום זיך, על אחת כמה וכמה פאר די וואס האבן מיט זיי צוטאן אין געשעפטלעכע זאכן, איז ווי מ'זעט דאך די וואס זיינען צוזאמען אין דעם זעלבן שועפט שותפים האבן זיי אויך א קירוב הדעת און לערנען-אפ איינער פון דעם צווייטן אין אלע גוטע זאכן, ווי אזוי ער קען דאס נאכמערער צוגעבן בא זיך דורך דעם ביישפיל פון זיינעם השותף אדער פון דעם שותות השותפס, און אזוי קלייבט מען זיך צוזאמען, א ציבור גדול און א קהל גדול, אז ס'ווערן מערערע שותפים אין יעדער גוטע זאך זעט מען דאך בפועל, די זאך האט מערער הצלחה, ובפרט נאך אז דעמאלט איז אויך ווי ס'שטייט אין תורה, אז דער אויבערשטער זעט, אז כהן קול כביד לא ימאס אז ס'האבן זיך צוזאמענגעקליבן א שטארקער קול, מערערע אידן, און זיי אלע צוזאמען זיינען געקלומען צו דער זעלבער החלטה, אז אין דעם און די און די גוטע זאך דארף מען ניט שטיצן מיט די גרעסטע מעגלעכקייט, איז דאך א זיכערע זאך,

¶6אז זיי פירן דאס דערנאך דורך בפועל, און ס'איז אויך א זיכערע זאך, על דרך ווי מ'זאגט אפילו אין גשמיות'דיקע זאכן, אז מי שיש לו מנה רוצה מאתים בשעת מ'זעט אז מ'האט מצליח געווען אין א פעולה טובה, איז דאס גופא גיט-צו א חושק גדול, א שטארקן רצון, אז מ'זאל וועלן טאן נאך צוויי מאל אזויפיל, ובפרט נאך אז ער טוט צוויי מאל אזויפיל, און מ'זעט ס'איז א גוטע זאך, ער האט אויפגעטאן באגנוגנט ער זיך ניט מיט זיינע דערגרייכונגען אין דעם טאג אדער אין דער שעה, און וויל טאן צוויי מאל, צוויי מאל אזויפיל ווי גערעדט מערערע מאל. און ס'איז זעלבסט-פארשטענדלעך, אז דער אויבערשטער בלייבט ניט חס ושלום קיין בעל-חוב, ווי מ'זעט דאס אויך, להבדיל, ביי א גוטן געשעפט-סמן, אז כדי ער וויל אז מ'זאל האבן צו אים צוטרוי, און מ'זאל פאלגן ווי ביי אים קומט אויס, זעט מען, אז ער זאל ערוועקן צוטרוי, אז דאס וואס ער איז מבטיח איז ער מקיים, און איז מקיים ניט אין אזא מין אופן אז מ'דארף אים דערמאנען אויף דערויף, אדער מאנען ביי אים וכו נאר ער גיט דאס פון זיך אליין, וואס דערפון זעט מען דאך אויך די הנהגה אין אמת'ע געשעפט סלייט,

¶7אז בא זיי איינער פון די פרינציפים און פון די יסודות איז, אז יעדער זאך וואס מ'איז מבטיח א צווייטן, ווי ס'זאל ניט זיין, ס'איז דא א געשריבענער פאפיר אדער ניט קיין געשריבענער פאפיר איז ער עומד בדיבורו, און ווייס אז א דיבור פון א מענטשן פון צוטרוי איז דאס פונקט ווי ער האט אויף דערויף דאס צוגעזאגט און מבטיח געווען, און ס'איז א זיכערע זאך אז ער טוט דא� און נאכמערער ער טוט דאס בשמחה וטוב לבב, ניט דערפאר וואס מ'מאנט ביי אים און מ'טומלט אים און מ'בדר'ט אים, נאר ער טוט דאס פון זיך אליין, און דערנאך בלייבט דאס אויך גלייך באצאלט, ווי יעדער גוטע זאך האט דאך דער אויבערשטער איינגעארדנט אין וועלט, אז סוף-סוף, בשעת מ'טוט א גוטע זאך, איז אף על פי וואס אמאל פארהאלט זיך דער שכר דער אפצאל דערפא� און דער שכר רוחני, אבער סוף-סוף קומט ארויס דער שכר במילואו, און דאס גיט-צו יעדער גבירה און אלע גבירן, ובפרט אז זיי קלייבן זיך צוזאמען, אז צום אלעם ערשטן זאלן אויסנוצן דעם צוזאמענקלייבן זיך פאר א טובה ניט נאר זיך און די אייגענע שותפים, נאר פאר א טובה פאר אלע אידן, ביז פארן גאנצן אידישן פאלק, און אויסנוצן דאס, ווי געזאגט, ניט דערפאר וואס מ'ו

¶8ענען דאס בא זיי, נאר זיי אליין שלאגן זיך אן, און וואס נאך מערער? מ'באגנוגנט זיך ניט מיט זיך אליין, נאר מ'זעט משפיע זיין איינוווירקן אויף אלע אידן ארום זיך, און אפילו אויף ניט-אידן, זיינען זיי דאך אויך מחוייב אין שבע מצוות בני נח, מחוייב אויך אין דער מצוה פון צדקה, וואס דערפאר זעט מען דאך אויך על פי רוב געשעפט סלייט, בפרט אין יונייטעד סטעיט, האבן זיך צוטאן סיי מיט אידן און סיי מיט ניט-אידן, האבן זיי אויך א שליחות מיוחדה לויט דער תורה בהנוגע צו ניט-אידן, פונקט אזוי ווי מ'האט א שליחות איינווירקן אויף יעדער אידן, אין אידישקייט, האט מען א שליחות פון דעם אויבערשטן געגעבן אויך דורך לשון בשעת מתן תורה, ווי דער רמב."ם שרייבט, איינווירקן אויף די באקאנטע, און די קודפיינטע פון אידן, אז זיי זאלן אויך אויסנוצן זייער מעגלעכקייטן און זייערע פעיקייטן אויף מאכן גוט ארום זיך אין אלע ענינים של צדקה, וואס דאס מאכט די גאנצע מעגלעכקייט און די גאנצע סביבה און די גאנצע קאנטרי די גאנצע לאנד פאר א לאנד וואס זי איז ראוי אז דער אויבערשטער זאל אויף דערויף זאגן, אז ועשו לי מקדש

¶9אט דארט וואו מ'בויט פאר דעם אויבערשטן הייליקייטן, און צי דאס איז א הייליקייט אין בנינים אדער א הייליקייט אין געשעפטן, אדער א הייליקייט וואס מ'נעמט פון געשעפט, און מ'גיט על כל פנים מאסר אדער נאכמערער חומש אויף ענינים של צדקה זאל דער אויבערשטער זאגן אויף דערויף ושכנתי בתוכם אז וויפל הצלחה ער האט זיי געגעבן ביז דעמאלט איז מכאן ולהבד וועט דאס זיין נאך כמה פעמים ככה, מערערע מאל אזויפיל. און אט דעמאלט איז דאך אויך פארשטאנדיק, אז וויבאלד אז דאס רעדט זיך וועגן אידן, וואס זיי זיינען דאך אנגערופן גומלי חסדים און דאס איז איינע פון די סימנים פון יעדער אידן און פון אלע אידן, ווי תורה פסק'נט, אז דאס איז דער ריכטיקער סימן, אז אויב מ'זעט רחמנים בישנים וגומלי חסדים איז אט דעמאלט איז דאס א סימן פון א אידן, שטארקט דאס אים אין דעם ענין פון צדקה און אין דעם ענין פון השפעה אויף א צווייטן, ביז ואהבת לרעך כמוך וואס דאס איז דאך א כלל גדול בתורה, און מ'האט דערביי א ספעציעלע הצלחה ווען דאס אלץ קומט פאר אין עשרת ימי תשובה, וואס דעמאלט ווינטשן זיך אידן ניט נאר א כתיבה טובה, נאר אויך א

¶10כתיבה, און צוזאמען דערמיט אויך א חתימה טובה, און אויך א גמר חתימה טובה, אז ס'ווערט א זיכערע זאך אז דער אויבערשטער האט געבענטשט יעדערן פון זיי מיט זייערע משפחות און מיט די שותפים און מיט אלע זייערע אונטערנעמעונגען, אז ס'זאל זיין א כתיבה והחתימה טובה אפגע'חתמ'ט אז ס'איז א זיכערע זאך אז אזוי וועט ער זיין. ובפרט אז מ'געפינט זיך אין א יאר וואס ווי גערעדט שוין מערערע מאל ביי אידן איז זיך אנגענומען אויף אפלערנען אויך פון ראשי תיבות'ן, איז דער ראשי תיבות'ן און איינציקן יאר, תשנון, אז דאס איז תהי שנת הצלחה, אז ס'וועט זיין א שנה פון הצלחה וואס דריקט זיך אויס א הצלחה, ניט סתם הצלחה, נאר הצלחה אין אן אופן פון ניסים, דער ראשי-תיבוץ שנת ניסים, און דאס ווערט אלץ געטאן אין אן אופן פון מוסיף והולך ואור. ובפרט ווי געזאגט, אז די החלטה בזה ווערט אנגענומען דורך רבים, וואס זיי קומען אלע צו דער זעלבער החלטה, און דער אויבערשטער גיט אריין אויך אין דערויף ניסים, אז אף על פי וואס ס'קלעפן זיך צוויי שותפים, וואס אזוי בעבר איז מאיזו סיבה שתהי',

¶11איז ניט אלעמאל האבן זיי געקענט קומען לידע אחת, נאר אמאל ס'פלעגט בא זיי טרעפן אים מ'פלעגט זיך ניט צוזאמענרעדן. ס'הויבט זיך אן א נייער יאר, און זיכער האט ער געוואונטשן דעם גאנצן ארום אז כתיבה והחתימה טובה האט יעדערער פון אייך און יעדערער פון אונז זיכער געמיינט, אז ס'זאל אויך זיין א קירוב הדעת, ביז ואהבת לרעך כמוך. און ווי מ'זעט אויך בפשטות, ובפרט אין געשעפטן, אז אין א געשעפט וואס מ'האט די עסקמה פון אלע שותפים, און אויך אפילו די עסקמה פון מענטשן וואס זיי זיינען ניט אין געשעפט, קומען זיי אויך צו דער זעלבער החלטה און זיינען אויך מסייע האט דאס א הצלחה רבה ומיוחדה, וואס דעמאלט ווערט נאכמער בארעכטיגט. זיכער האט מען דאך שוין אזוי אנגעהויבן אין דער הקדמה גלייך פון ראש השנה, ובפרט אז היינטיקן יאר איז דאך ראש השנה כל איז בשבת, וואס שבת איז דאך א הצלחה'דיקער יאר, ווי דער פסוק זאגט אז דאס איז ויברכוהו דער אויבערשטער האט געבענטשט דעם שבת'דיקן טאג, און וויבאלד אז דאס איז געווען די התחלה פון דעם גאנצן יאר קומט אויך צו א ספעציעלע הוספה דברכה אין דעם גאנצן יאר, וויבאלד אז דאס איז א שבת'דיקער יאר,

¶12און דער אויבערשטער זאל בענטשן און מצליח זיין יעדערן פון אייך מיט די בני בית, און יעדערן פון אונז מיט די בני בית, און יעדערן פון כלל ישראל בכל מקום שהוא, אז ס'זאל זיין דער אמת'ער שבת ומנוחה לחיי העולמים אין דער גאנצערער וועלט, זאל זיין רואיקייט און שבת'דיקייט, וועט מען קענען נאכמערער טאן אין ענינים פון טוב וקדושה, און אויך נאכמערער מצליח זיין אפילו אין פריוו אטע ענינים, און גיין מחיל אל חיל ווי דער לשון הפסוק, אז ילכו מחיל אל חיל פארענדיקן דעם גיין יראה אלא אלקים בציון, אז מ'טרעפט זיך אלע צוזאמען בנערינו ובזקנינו ובבנינו ובבנותינו אין ארץ ישראל, ארץ אשר עיני הוי'אלקיך בה מראשית השנה ועד אחרית שנה, און דארט אין ארץ ישראל טרעפט מען זיך אלע צוזאמען אין דער הויפטשטאט פון ארץ ישראל, ירושלים עיר הקודש, און דארטן איז מען אלא אלה אין הר הבית, הר בית המקדש, און מ'טרעפט זיך אלע און מ'איז עולה לרגל, ובפרט אין ימי הסוכות הבאים בקרוב ממש, איז מען אלא אלה לרגל אין דעם בית-המקדש, און מקריב דארף די קרבנות, און מ'האט אויך ווי מ'זאגט

¶13אויך אין דער הפטרה פון יום ימי הסוכות, אז יום הסוכות ווערט אנגענומען אויך דורך אלע פעלקער פון דער גאנצער וועלט, אז מ'זאל מאכן אן אויסנאם פון די טעג, ביז וואנענט אז אידן דערציילן זיי, אז בשעת מ'איז מתפלל אויף אידן איז קומט חג הסוכות איז מען מקריב ספעציעל קרבנות, כדי דער אויבערשטער זאל אויך מצליח זיין די אלע זיבעציק פעלקער אויף וועלכע די וועלט טיילט זיך, על דרך אויך ווי אין תפילת ראש השנה, וואס דאס איז דער הנה פון יאר הויבט מען גלייך אן מיט ביידע ענינים, אז דער אויבערשטער איז מלך ישראל, און צוזאמען דערמיט איז מלוך על העולם כולו בכבודך אז ער איז דער מלך פון כל העולם כולו, כמילא איז וידע כל פעול כאתה פעלתו אן קענט יעדערער און פילט יעדערער, סיי אידן סיי ניט-אידן, אז דער אויבערשטער האט זיי באשאפן מוזן זיי זיך פירן, און ביז וואנענט אז מ'דארף גאר ניט אנקומען צו נויטן אין דעם, נאר מ'טוט דאס ברצון הטוב פירן זיך, ווי דער אויבערשטער האט אנגעזאגט, די תר-י'שי די ג'מצוות פאר אידן, און ז'מצוות בני-נח פאר ניט-אידן, און ס'ווערט א שלום בעולם, נאך פירן נ

¶14אין דעם זמן ווען מ'געפינעט זיך אין גלות, ותיכף, ובמהרה ממש, גייט מען פון די לעצטע רגעים, פון גלות, צו דער ערשטער רגע פון גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, וואס דעמאלט פראווענט מען, און מ'דערמאנט פריער, דעם ענין פון חג הסוכות ביתר שאת וביתר עוז, און מ'זעט ווי אזוי ס'ווערט מקויים, ולא חלהארץ כולו בכבודך וידע כל פעל כאתה פעלתו. און דער אויבערשטער איז מקיים בפועל גלייך אין די ערשטע טעג פון דעם יאר, תשנון, מקיים בפועל אט דאס וואס ער האט שוין אפגע'חתמ'ט יעדערן פון אייך און יעדערן פון אונז בתוך כלל ישראל און כל העולם כולו, אז ס'זאל זיין א שנה טובה ומותוקה און ברכת בכל טוב גשמי ברוחני, ווי תיכף ומיד ממש. נוצן דאס און אויסנוצן די אלע ענינים, דוקא אין גוטן געזונט, און בשמחה וטוב לבב, און ווי דערמאנט פריער פאר דעם אייגענעם גוט געזונט, און פאר דעם געזונט פון אלע אידן און פון דעם גאנצן אידישן פאלק, און פאר געזונט פון דער גאנצער וועלט. און ס'ווערט א שנה טובה ומבורכת פאר יעדערן און פאר אלעמען, בתוך כלל ישראל, מיט די גרעסטע ברכה וואס ס'קען זיין, אז מ'איז

¶15גלייך זוכה צו גאולה האמיתית והשלימה, על ידי משיח צדקנו, אמן כן יהי'רצון.