טקסט

¶1משלום. גערעדט

¶2אין דעם מאמר פון ”רני ושומחי בת ציון” וואס דאס איז דאך פון דעם אלטן רבי'ן, בעל הגאולה והשמחה, מיט די ביאורים בזה, די הארות וקצורים, ווי ס'איז דא אין שערי אורה פון דעם מיטעלן רבי'ן, און אין אור התורה פון דעם צמח צדק, און ביז רבותינו נשיאינו ביז נשיא דורנו פון דעם רבי'ן דעם שווער.

¶3בכללות שטעלט מען דאך וואס דא ווערן אידן אנגערופן דוקא בשם בתתי און די התחלה בזה איז, אז זרני ושמחי וואס דאס שטייט גלייך איינע נאך די אנדערע,

¶4וואס בא בשעה, אז ס'איז דאך דער כלל, אז ”רננה ברמשה ושמחה בספרא” אז דאס איז צוויי באזונדערע עבודות, פון רדת השם בשמחה ובורא לכניו ברננה איז זאגט מען דאך אין באזונדערע מקומות, אז דא איז עבדו וואו מ'זאל ניט זיין און דא איז בואו לפניו, על דרך ווי ער זאגט אין זהר בהנוגע א חילוק אין תמן,

¶5אז דא איז ”רננה ברמשה ושמחה” בצפקה.

¶6וואס על פי זה איז לכאורה אפילו ווען דער פסוק וויל זאגן אז בת יום דארף האבן די ביידע עבודות האט דאס געדארפט שטיין אין אן אופן אז ס'זאל זיין עפעס א מיכור א חילוק ביניהם,

¶7וואס דאס איז בפשטות האט ער געקענט שטיין רני בת קיום ושמצום.

¶8משא"כ דא אף על פי וואס דאס שטייט דאך מיט א ווי וואס א ווי קען דאך זיין אדער א ווי המוסיף אדער א ווי המפסיק על כל פנים באווייזט דאך דאס, אז דאס איז ניט איינע און די זעלבע זאך, דאס באווייזט דאך אבער, אז ס'איז טאקע צוויי זאכן, אבער ס'איז ניטא קיין הפשק ביניהם.

¶9וואס אויף דערויף איז זיינען די נשיאים מבאר אנהויבנדיק פון בעל הגאולה והפינקה פון דעם אלטן רבי'ן, אז אזוי ווערן אידן אנגערופן ”ולאמר לציון עמי אתה” מיטן נאמען ציון אבער דאס איז דעמאלט, ווי ער איז מ כדעם אין פסוק, אז

¶10פריער רעדט ער וועגן 'לימוד התורה' 'וקיום המצוות' און דערנאך איז ער מסיים ”ולאמר לציון עמי אתה” וו ס ד ס איז דעמ לט ווען 'לימוד התורה' 'וקיום המצוות' איז ביי אידן בשלימותם,

¶11איז ד ך דעמ לט ווערן זיי נגערופן בשם ציון וו ס ציון איז ד ך אויך בפשטות דער טייטש ס ציון וסימן, וו ס ווען זיינען אידן סיון ושמחה וו ס ”כל רואיהם יקירום” איז ד ס דעמ לט ווען ס'איז ניטא דער ענין פון מפני חטאינו

¶12דערפ ר איז די התחלה פ ר ”לומר לציון עמי” עתה ז גט ער למטח ”שמים וליסוד ארץ” וו ס ד ס גייט ד ך ויף תורה שבשב און תורה שבעל-פה, איז דער לסער רבי'ן מבאר בארוכה אין תורה בתחילתו,

¶13און אויך ווי ער איז דערנ ך אויך מבאר, ווי דערפון קומט אויך רויס דער חילוק אויף שמים כסא וארץ הדובר הרגליו וו ס ד ז גט ער למטח ”שמים וליסוד ארץ” ווי אזוי ה ט ד ס קיום?

¶14שמים וארץ איז ד ך ד ס דורך דערויף וו ס אידן זיינען עתיד באורייתא איז ט דעמ לט איז ברא מקיים עלמא ווי ער ז גט אין זהר מה חוצה בריך הוא עתיד באורייתא ”אסתכל באורייתא וברא עלמא”,

¶15כך בר נשט עתיד ”באורייתא ומקיים עלמא” איז ד ס דורך לימפי שמים ולא סדרות ביי אידן בעבודתו וואס דאס איז תורה שבכתב ותורה שבזה דער ערשטער חילוק פון שמים וארץ און דערנאך דער צווייטער חילוק, ז לשמים כיסו גייט דאס אויף תורה,

¶16און ”הארץ הדום רגלו” וליתוד ארץ גייט דאס אויף מעשה המצוות וואס זיי זיינען פארבונדן מיט ענינים פון ארץ, משא"כ תורה איז דאך ”הלא כה דברי כאש”, לחם מן השמים אפילו ווי דאס ווערט שוין אנגערופן בשם לחם איז דאך אויך לחם מן השמים בדוגמת המן שאין בית סילות, מה איש אינו מקבל טומאה וואס דעמאלט איז לעמים דאך ווערן זיי אנגערופן בשם ציון.

¶17משא ין-כן ווען ”מפני חטאינו גלינו מארצנו” איז אט דעמאלט חטא חטא מלשון חסרון אז ס'איז פעלט אין תהע שמים וריתו דרת איז אט דעמאלט, אנשטאט ווי זיי ווערן אנגערופן בשם ציון ווערן זיי אנגערופן בר ציון.

¶18דערפון קומט אבער רויס נ ך ן ענין, ז בזמן שלית המקדש הי' קיים איז דעמ לט געווען די כל הענינים מיט סדר נסודר, משא ין כן ווען אידן זיינען באשתיים איז ט דעמ לט איז ניט שייך צן סדרים, וויב לד ז ד ס איז דולבל הסדרים,

¶19ז איד ד רף ד ך זיין הלומד תורה ומקיים עיקות און מפני גודל המצוקה והצרה והשיבי איז ויצרו הראי' אנסו במילא איז פעלט ביי אים אויף אין דעם ענין איז דאך ד ס בלבול השדרים ווערט אויך בלבול אין די עבודה אויף לתקן ”את זה לעומת זה” איז אויך ניט דער חילוק אין 'זמן ומקום', ז לננו ברמתו ושמחה בצפח ר,

¶20ניט ווי את הוי' איז בשמחה וואו ס'ז ל ניט זיין, ובואו לפניו דוקא בבנ נא ווערט אט דער עני ושמחי במקום ”אחד ובזמן אחד”, ביז אפילו אין די בת אחת, וואס דערפאר שטייט רני ושמחי אן א הרשג בינתיים, ביז וואנענט אז מ'טייטשט אז דער ו' איז דאס א ו' המוסיף ומחבר, ווי מ'געפינט דאך בכמה מקומות בתורה, וואס

¶21אלע גלות'ן הויבן דאך דאך אן פון 'גלות מצרים', ועל דרך זה אויך די גאולה, אבער דער חילוק איז, אז די גאולה פון די גלויות שבינתיים איז דאס א גאולה שיש אחרי' גלות, משא"כ די גאולה פון איצטיקן גלות איז דאס בדוגמא פון גאולת מצרים, וואס דאס איז געווען א גאולה שלימה, ווארום פון דארטן האט מען זיך מקבל געווען בתורה,

¶22להציאלך ”את השם הזה ממצרים תלגון את האלקים על הר הזה” אבער די גאולה השלימה פון דעם גלות האט נאר די מעלה אפילו אויף גאולת מצרים, וואס דעמאלט איז טאקע געווען א גאולה שלימה, ומצלתם את מצרים וואס דערפאר איז דאך לויטן תיפון לראות עוד, אז מ'דארף טאר ניט גיין אין מצרים דערפאר וואס מ'האט פון דארט ארויסגענומען כל עניני קדושה,

¶23און א איד האט ניט מבטל זיין זמנה וענינה אין אן ארט וואס ער האט דארט ניט קיין עבודת הבירורים, וויבאנענט אז דאס ווערט א לאו מן התורה, אבער אף על פי כן איז דאך געווען די ענינים אז דערנאך איז געווען גלות טאקע אנדערע גליות, אבער כל הגלות נקרא על שם ישראל.

¶24ביז וואנענט אז דערפון קומט זיך אויך ארויס די אלע הרטרים, אז לגור קומט מען ניט, משא"כ לפרקמטיא ומבואר בפוסקים פארוואס איז געווען גדולי ישראל וואס זיינען געווען במצרים, משא"כ די גאולה מגלות זה איז דאס א גאולה וואס דערנאך וועט זיין ושירר הנה ”שיר חדש לעשן זכר” וואס דאס וועט זיין א גאולה כהי אמת ומצחו שאין אחרי' גלות.

¶25וואס דערפאר זאגט ער דאך אויך אין משנה און גמרא, אז גאולה מצרים אפילו אז מסירין יציאת מצרים לימי המשיח איז מען דאס מזכיר בדרך טפל, אבער גאולה העתידה איז דאס דער עיקר, וואס דערפאר זאגט מען דאך,

¶26אז ”כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות” אז אפילו אין ”ימי צאתך מארץ מצרים” איז ימי צאתך וואס דאס איז די גאולה העשידה באבי וועט דעמאלט זיין אזעלכע ענינים וואס זיי זיינען נפלאות אפילו לגבי די ענינים ווי זיי זיינען געווען בא גאולה פון צוויי

¶27אבער אף על פי כן זאגט מען דאס ”כימי צאתך מארץ נצרים אראנו נפלאות” וואס דערפון איז פארשטאנדיק, אז די ענינים פון גאולה העשידה איז דאס די דוגמא ווי די ענינים כימי צאתך מארץ נצרים.

¶28וואס אויף דערויף שטעלט מען זיך און וו ס לכאורה איז ניט פ רשט נדיק וו ס די תורה איז זויפיל מאריך בהנוגע צו די ענינים ווי זוי ”יוסף הורד מצרימו” מיט די לע פרטים וו ס ס'איז ביי אים געווען ד רטן, אפילו דערציילנדיק די אריכות, און צוויי מ ל חלון פרעה,

¶29וו ס דערפון וו ס ווי ער ברירגט דער ווי שטעלט זיך אויף דערויף וו ס איז די אריכות און מ'איז מבאר, ז ”מעשה אבות שימון לבני” וואס איז געווען דער הכרח דעמ לט, וו ס דערפון איז פ רשט נדיק אויך דער הכרח ענינים בימינו אלו, אין דעם סימן לבנים,

¶30ז כדי אידן ז לן קענען ביישטיין 'גלות מצרים', וו ס זי ווערט נגערופן ”ערות הארץ” ה ט געד רפט פריער זיין דער ויוצב הורד מצרימ וו ס בכללות איז ד ך, ווי דער צמח צדק איז מאריך בארוכה אין דערויף ד די שני ענינים,

¶31ז פריער ה ט געד רפט זיין דער ענין פון ירדה ש נאך איידער דער גלות האט זיך אנגעהויבן, וו רום דער גלות האט זיך זיך אנגעהויבן ערשט ווען יעקב ירד לשם און אמיתית הגלות האט זיך אנגעהויבן ”וימת יוסף וכל הדור ההוא”,

¶32ה ט דערצו געד רפט זיין פריער די באוו רעניש, ז ס'ז ל זיין די ירידת השכינה, וו ס ד ס איז געווען נ ך בימי יוסף, וו ס בן יוסף הורד מסרמא ווי ער ז גט אין זהר

¶33אז יוסף איז דער יסוד עלי וואס דעמאלט איז שכינה עמו וואס על דרך זה איז בא יעדער אידן על ידי נטירת ברית קודש איז ביי אים אויך דא דער ענין פון שכינה עמו דורך דערויף וואס יוסף וואס ער ווערט אנגערופן אז ”יוסף הצדיק על” שם מדתו ועבודתו איז צוזאמען מיט אים איז געווען די שכינה יורדת עמו ווי מצרימו וואס דאס איז געווען די הכנה,

¶34אז ניט נאר אידן זאלן דארט ניט משכט ווערן חס ושלום, נאר אדר זיי זאלן קענען אויפטאן דער ומצלקים את ניט טאן.

¶35דאס איז נאך אבער ניט גענוג ס'דארף דאך זיין אויך דער ענין הגאולה כפשוטה בגשמיות, ס'דארף דאך אויך זיין דער בירור הענינים אויך בגשמיות, וואס דערפאר איז געווען ניט נאר דער ענין פון ירידת השכינה נאר ס'איז אויך געווען די שליטת יוצא על כל עניני מצרים,

¶36ווי ער זאגט דאך אין דער סברא פון היינטיקע וואך און אין דעם חלק וואס איז פ מיט יום השלישי, מיט נר החמשה בחנוכה, ז די ענינים פון שבע שני צבא איז ד ס לץ געווען דורך ויגבוק יוסף ז ער האט ד ס געט ן און דורכגעפירט בפועל, און אן דערויף איז געווען אפהענגיק דער קיום פון ארץ מצרים,

¶37און אויך אט ד ס וו ס אין מצרים ה ט מען צוזאמענגעקליבן דעם כסף וזהב שם כל העולם לי לקץ יוסף, ז ריבוי גדול ומופלק וואס ד ס איז געווען די הכנה, ז דורך יוצאות'ן ז ל ד ס דערנ ך נקומען לכל ישראל, וו ס ווי ער ז גט ”אין מדרש, ז כל” ישראל מקרא על שם יוצא וו

¶38ס אויף דערויף ז גט מען, מדובר ווי גערעדט פריער, ז ברדו ”לא ירים איש את ידיו את” ורדלו ז ד ס ה ט אפילו גויי הארץ האבן ד ס אויך געזען הגדול והסלו הוי' לאפות בארץ אפילו אומות העולם האבן ד ס אויך געזען אפילו בעיני בטר שלהם וואס על דרך זה איז געווען ביותר הצדיק, ווי כמבואר בתורה שבצב,

¶39וואס על דרך זה איז דאך אויך געווען אין דעם נסטן יט"ס כסלו, על דרך זה אין די נסטן וואס ווערן על ידי צדיקים נשיאי עולם, אז דאס קומט אראפ סוף כל סוף אין אן אופן, אז אפילו אומי הארץ איז אויך די זאגן, אז הבדיל והפרו ”הוי' לעשות בארץ” כמבואר אמאל בארוכה די דריי די דריי מאל וואס דער אלטער רבי ברענגט דאס באגרת הקודש שלו בקשר אים שחרורו פון פעטערלו.

¶40און אט דא זאגט דער צמח צדק א דבר נכלל, אז דא זעט מען, אז כדי צו באווארענען 'גלות מצרים' מ'האט זיך אויפגעטאן, אז אפילו זיי יענגעקומען מצרים, וואס יוצאות איז דאך דעמאלט בגלוי איז דאך געווען א משנה למעלה,

¶41אז טאקע בולדך 'לא יראו' מיש את ידעוות רגליו אבער אף על פי כן הקיפו אגדל ממך וואס כשותה גייט דאס אויף פרעים מלך מצרים, האט אבער יוסף אויפגעטאן, ז די השפעה דעמאלט איז געגאנגען ניט דורך די עין שרים, אפילו ניט דורך דער שר פון מצרים, נאר די השפעה איז דאס געגאנגען דער הוא המשביך בר לכל הארץ על ידי יוסף.

¶42וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז דאס וואס דער סמך צדק מונה אז ניט נאר די השפעה צו 'בני יעקב' ווי יעקב איז געגאנגען דורך יוסף'ן, ווארום ס'איז דאך אין מקרא יוצא מי די פשוטה, אז די השפעה לכל מצרים איז דאך דאס געגאנגען דורך דערויף וואס ויסבר יוסף ביז וואנענט אז פרעה, אז מ'איז געקומען צו אים אויסטענה'ן זיך וואס האבן זיי צוטא מיט יוסף'ן, זיי דארפן האבן צוטא מיט פרעה האט זיי פרעה אפגעשיקט צו יוסף'ן, אז ער האט אויך

¶43המשכה ווערט נמשך על ידי יוסף, ביז אין אן אופן פון בלדו לא ירים אישת ידע ותרגל וו ס ד ס איז ד ך דער צווייטער טייטש אין פרעה, וו ס כסאו אגדל ממך אפילו דעמ לט ווען ס'גייט דורך יוסף אין כל הענינים איז ד ך פרעה ווי ער ז גט אין זהר דמיני' נת פרעה כולי מהרים ז ד ס גייט א דרגא אין קדושה וו ס איז למעלה ממדידה והגבלה,

¶44במילא איז וויבאלד אז ”יתפרע כולי נהורין” האט מען ניט קיין מחשש וואס דאס קען זיין אויך אין מצרים, וואס דערפאר זאגט מען דאך, אז ”לא מלאך לא שרף” ולא שרף לא ”מלאך לא שרף ולא שליח” לא על ידי אחר מערניט ווי א קרשברך ובכבודו ובעצמו זאגט ער דאך אין כתבי האריז ל,

¶45אז ווען ס'גייט א מלאך וכו וואלט ער ניט געקענט ארויסנעמען, אדרבא ס'איז גא דער שעת ער זאל דארטן משכן ווער וואס ס'איז געווען אין ערבות מצרים האט מען געדארפט האבן כבודו ובעצמו, וואס דערפאר איז דער ענין וואס מיניות פריע כולי מהרים מלמעלה וויבאלד אז ס'איז למעלה ממדידה והגבלה ברעכט דאס דורך מצרים ואדרבא ס'ווערט דער ומתהלכם את מצרים.

¶46וכמדובר לעיל ווי דער צמח צדק ברענגט דאך אין דעם גדוש, אז מאית אבות אימי לבנים אז כימי תאתך מארץ מצרים איז דאס איז דאך אויך דוקא אין דער גאולה פון דעם גלות האחרון, וואס לכאורה איז דאך געווען גאולה פון די גליות שבינתיים, פון יון ומדי ופרוס, אין דער גאולה וואס דאס איז אויך ס'איז די גאולה פון ימי חנוכה,

¶47בער דעמאלט איז ניט געווען דערנאך די גאולה 'פנימיות התורה' בכלל, מערניט ווי פאר רעשידי סגולה ווי ער זאגט אין אגרת הקודש, על אחת כמה וכמה ס'איז ניט געווען אין דעם אופן פון הב� פון דעם גלות המר הזה האחרון איז דוקא דעמ לט געגעבן געוו רן די טעמי תורה על כל פנים אין ן אופן פון ”טועמי' חיים זכו” מעין ודוגמא,

¶48און וויב לד ז ער לערנט ד ס אין ז אופן וו ס ער איז זיך מוסר עצמו לימוד זה, איז ד ך ט דעמ לט אף על פי וו ס לכאורה איז ד ס נ ך ניט תורתו של משיח בגלוי, ד ס איז מערניט טועמי

¶49האט ער אין אט דעם טעם ביז 'למעלה מעלה' ואדרבא על ידי מעשינו ועבודתינו במשך זמן הגלות האט מען דאך דערנאך די כל הענינים וואס זיי ווערן אנגערופן בשם שכר איז דאס איז דער גורם אויף תורתו של משיח, דער לימוד 'פנימיות התורה' במסירת הרצון,

¶50ובמילא איז דאך דעמאלט דער לימוד אין אן אופן פון יגעת וואס דערנאך איז מערניט ווי בטוב חר האט ער דערנאך וואס ס'וועט זיין לעשות לבוא, בדיוק משיח צדקנו בקרוב ממש, וואס דעמאלט וועט ער ילמד תורה ”את כל העם כולו”, מתוך הרחלה והרווחה, ווי ער זאגט אין רמב אז די מעדנים וועלן זיין ביז אין אן אופן כעפר,

¶51וואס די הכנה לזה ודוגמא לזה און די התחלה בזה, איז דאך טאקע 'בזמן הגלות' אין חושך כפול ומכופל וו ס ט דעמ לט ווערט דער ענין פון נרות חנוכה,

¶52וו ס נרות הללו אינם תלין לעולם נ ך מערער ווי ס'איז געווען אין התחלה, וו ס דערנ ך איז נ ך ניט געווען 'פנימיות התורה', צוגעדערן ביז אין ן אופן פון הפצה, און דוקא מדור לדור ומשנה ”לשנה ומיום ליום” איז נצתוה להרבו בלימוד זה, ובהפצת המעיינות חוצה,

¶53וו ס ד ס ברענגט רא די בעיתו און אחישנה למטה מעשרה פחים די גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, בקרוב ממש, ובעגלא דידן.

¶54לחיים.