English
ספרייה

ספר השיחות

משיחות ש"פ האזינו, שבת שובה — — חתוועדות א' וב' — ה'תנש"א

נכתב בידי מכונה ועדיין לא נבדק בידי אדם - הקטעים שלא נבדקו מסומנים.

3משיחות ש"פ האזינו, שבת שובה

— חתוועדות א' וב' — ה'תנש"א

א. מ'האָט גערעדט מערערע מאָל אַז אין צוגאָב צו דער אַלגעמיינער באַדייטונג פון די ימים טובים פון חודש תשרי (המרובה במועדותא), אין וועלכע אַלע יאָרן גלייכן זיך אויס, איז אויך דאָ אַ ספּעציעלע באַדייטונג וועלכע איז פאַרבונדן מיט דער קביעות מיוחדת פון די ימים טובים אין דעם באַשטימטן יאָר, מיט וועלכע דער נייער יאָר טיילט זיך אויס פון אַנדערע יאָרן.

־יאָר צייכנט זיך אויס דערמיט וואָס די ימים טוביםב פון חודש תשרי פירן אַריין גלייך אין שבת: די צוויי טעג פון ראש השנה זיינען דאָנערשטיק און פרייטיק (ערב שבת), וואָס פירן גלייך אַריין אין דעם טאָג פון שבת קודש; און אין חוץ לארץ איז אַזוי די קביעות אויך פון די ערשטע טעג סוכות, און די לעצטע טעג, שמיני עצרת און שמחת תורה, אַז זייענדיק דאָנערשטיק און ערב שבת, קומט נאָך זיי גלייך דער יום השבת קודשג.

אין אַזאַ קביעות קומט אויך צו, אַז אין דעם שבת נאָך ראש השנה לייענט מען פרשת האזינוד.

אַלע זאַכן, ובפרט פאַרבונדן מיט דער תורה'דיקער קביעות פון ימים טובים און פרשיות אין תורה, זיינען בהשגחה פרטיתה און בתכלית הדיוק. איז דערפון פאַרשטאַנדיק, אַז אָט די קביעות פון ראש השנה (און עד"ז פון סוכות און שמיני עצרת ושמחת תורה), אַז דאָס פירט אַריין גלייך אין שבת, און אין שבת פרשת האזינו — גיט אַ ספּעציעלע אָנווייזונג (תורה מלשון הוראהד) וועלכע מאַכט נאָך קלערער און גיט צוגאָב כחות אין אויספירן דעם אַלגעמיינעם באַדייט פון די ימים טובים.

ב. וועט מען עס פאַרשטיין לויט דעם ביאור אין דעם כללות'דיקן אינהאַלט און4פעולה פון שבת און יום טוב אין דעם לעבן פון אַ אידן — סיי די געמיינזאַמע נקודה פון שבת און יום טוב, און סיי דעם אונטערשייד צווישן זיי (כדלקמן ס"ה).

די טעג פון שבת און יום טוב (כולל ראש השנה און חג הסוכות) ברענגען אַריין קדושה אין דעם לעבן פון יעדן אידן. „ושמרתםז את השבת כי קודש היא", „מועדיח ה' אשר תקראו אותם מקראי קודש": די טלעכע קדושה פון שבת קודש און פון יום טוב דרינגט אַריין אין יעדן אידן, אַזוי אַז דעם גאַנצן טאָג, און אין אַלע טעטיקייטן פון טאָג, פילט מען זיך אַנדערש און קדושה'דיק דערהויבן,

ביז אַז דאָס בריינגט אַריין הייליקייט אין זיין פיזישן לעבן — אין זיין פאַרגעניגן (עונג) אויך פון זיין גשמיות'דיקן גוף און פאַרבונדן מיט זיין גשמיות'דיקן טייל פון וועלט: ביום השבת מצוה „לענגו בעונג אכילה ושתי'"ט, ועד"ז ביום טוב האָט מען דעם חיוב פון שמחת יום טוב במאכל ובמשתהי,

ביז אַז די קדושה פון שבת ויו"ט ווירקט אויך אויף די וואָכעדיקע טעג וועלכע קומען דערנאָך, אַז די קדושה הויבט אויף און נעמט דורך אויך די ימי ועובדין דחול פון אַ אידן, אַז זיין אויפפירונג אין טאָג טעגלעכן לעבן, אין עסן און טרינקען, שאַפן אַ פרנסה, משא ומתן וכו', זאָל זיין באַווירקט דורך רוחניות'דיקער קדושה פון דעם שבת ויו"ט נאָך וועלכע זיי קומען, עס איז דעמולט לייכטער מקיים זיין דעם אָנזאָג — „כל מעשיך יהיו לשם שמים"יא, און „בכל דרכיך דעהו"יב (נוסף אויף דעם וואָס עס גיט צו — בכמות ובאיכות — אין זיין לימוד התורה און קיום המצוות בימי החול).

ובפרטיות, צווישן שבתות און ימים טובים גופא — ווערט דאָס אויפגעטאָן ספּעציעל דורך דעם יום טוב פון ראש השנה, און דעם שבת וואָס קומט נאָך ראש השנה — שבת שובה:

די טעג פון ראש השנה — ימים נוראיםיב — פילן אָן יעדע אידישע האַרץ מיט אַ הייליקן ציטער געפיל, וואָס נעמט דורך דעם מענטשן, במשך דעם גאַנצן טאָג — מער ווי דאָס איז אין אַנדערע ימים טובים, ווי מ'זעט עס בפועל אין דער התעוררות וואָס איז דאָ באַ אידן בראש השנה, דער יום המשפט והדין ווען עס ווערט באַשטימט דער לעבן פון יעדער איד במשך דעם גאַנצן יאָר.

און דער קדושה־געפיל פון ראש השנה באַווירקט אַ אידן באַם עסן, באַ סעודות יום טוב, און אדרבה: בסעודות ר"ה איז אין צוגאָב צו דעם חיוב פון עונג יום טוב (ווי אין יעדער יום טוב), וואָס „ירבה בבשר ויין ומגדנות כפי יכלתו"יד, איז מען אָנגעזאָגט געוואָרן „אכלוטו משמנים ושתו ממתקים", „לאכולטז בשר שמן ולשתות דבש וכל מיני מתיקה"יז. און דאָס איז דער איינפלוס פון דעם ראש־השנה'דיקן הייליקן געפיל (ווי דער פסוק „אכלו5משמנים גו'" איז ממשיך) „כי קדוש היום לאדונינו".

אין צוגאָב צו די מעלה אין ראש השנה אַלס יו"ט, האָט ער אויך די מעלה אין זיין השפעה והמשכת קדושה אין דעם גאַנצן יאָר — ווי באַוואוסטיח, אַז ער ווערט אָנגערופן „ראש השנה" (ניט „תחילה השנה"), ווייל אין צוגאָב צום זיין דער אָנהויב פון יאָר, איז ער בעיקר דער קאָפּ פון יאָר: אַזוי ווי אַ קאָפּ פירט אָן מיט די אברים פון גוף, אויך ווי די אברים שטייען פאַר זיך — אַזוי אויך דאַרף ראש השנה אָנפירן און באַלעבען די טעג, יעדער טאָג פון יאָר, ביז אין פרטים פון טעגלעכן לעבן.

ענלעך דערצו איז אויך שבת שובה (דער שבת וועלכער קומט נאָך ראש השנה): די פעולה פון שבת קודש איז נאָך שטאַרקער אין שבת (ת)שובה — דער ערשטער שבת פון יאָר — זייענדיק דער שבת פון די עשרת ימי תשובה („עשרה ימים שבין ראש השנה ויום הכפורים"יט), ווען תשובה קען לייכטער דערגרייכט ווערן און די תשובה איז אויך ווירקזאַמערכ, ווי עס שטייטכא (אויף די טעגכב) „דרשו ה' בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב";

נאָכמער: דער שבת האָט אין זיך און פון אים ווערט נמשך כח צו אַלע שבתות השנה — ווי עס שטייט אין כתבי האריז"לכג, אַז די שבעה ימים רצופים פון די עשי"ת (צווישן ר"ה ויוהכ"פ) זיינען כנגד די שבעה ימים פון אַלע וואָכן אין דעם פאַרגאַנגענעם יאָר (על מנת זיי צו מתקן ומשלים זייןכד), ויש לומר, ע"פ הידועכה אַז די טעג פון חודש תשרי (אותיות רשיתכו) זיינען ימים כלליים על שנה הבאהכז, אַז זיי זיינען אויך כנגד די שבעה ימים פון אַלע וואָכן פון דעם קומענדיקן יאָר. ועפ"ז קומט אויס, אַז שבת שובה (דער שבת פון די שבעה ימים בין ר"ה ויוהכ"פ), איז כנגד און פון אים נעמט זיך כח אין דער עבודה אין אַלע שבתות פון יאָר (שנה שעברה און שנה הבאה).

ג. עפ"ז וועט מען פאַרשטיין דעם אויפטו פון היינטיקער קביעות, ווען די צוויי טעג ראש השנה פירן גלייך אַריין אין יום השבת קודש:

בשעת ראש השנה איז אין מיטן וואָך (מאָנטיק און דינסטיק, דינסטיק און מיטוואָך, שבת און זונטיק) — איז הגם אַז אויך דעמולט ווערט ראש השנה נתעלה אין שבת שובה (ווי אַלע טעג פון וואָך ווערן נתעלה ביום השבת באופן פון6„ויכולוכח השמים והארץ וכל צבאם"כט) — איז אָבער דאָ אַ הפסק פון ימי החול צווישן ר"ה און שבת, ווי אונטערשטראָכן אין דעם אַז במוצאי ראש השנה מאַכט מען דעמולט הבדלה — „המבדיל בין קודש לחול כו'"ל, און דערנאָך, לאחרי הפסק כמה ימים, קומט צו די עלי' בפ"ע פון קדושת שבת.

משא"כ בשעת ראש השנה איז דאָנערשטיק און פרייטיק, פירט עס גלייך אַריין אין שבת אָן קיין הפסק בינתיים, ווי דער דין איזלא אַז מ'מאַכט דעמולט ניט קיין הבדלה צווישן יו"ט און שבת [אע"פ וואָס בר"ה איז דאָ מעין שמחת יו"ט און ער ווערט אָנגערופן יו"ט, ווייל צווישן שמחה און קדושה איז ניט שייכות הבדלה, כדלקמן ס"ו]. ואדרבה — מ'מאַכט (נאָר) קידוש בליל שבת, וואָס באַווייזט אַז עס ווערט אַן עלי' בקדושת הזמן והאדם.

אַזוי אַז מ'האָט אַ „חזקה"לב פון דריי קדושה־טעג נאָכאַנאַנדלג, אַ חזקה וואָס פאַרפעסטיקט די קדושה (וועלכע איז בכלל נצחית), באופן אַז דאָס האָט גאָר אַ שטאַרקע, דויערהאַפטיקע און שטענדיקע ווירקונג אויף דעם גאַנצן יאָר, אַז די ג־טלעכקייט־קדושה זאָל דורכדרינגען אויך די גשמיות'דיקע ענינים פון אידן,

ביז אַז אין חוץ לארץ קומט צו נאָכמער התחזקות דורך דעם וואָס אויך די ערשטע טעג סוכות און די לעצטע טעג, שמע"צ ושמח"ת, פירן אַריין גלייך אין שבת, אַזוי אַז ס'איז דאָ אַ „חזקה" אין דער „חזקה" — דריי מאָל דריי קדושה־טעג נאָכאַנאַנד — וואָס דאָס גיט נאָכמער התחזקות (אין חוץ לארץ) בכדי די קדושה זאָל דורכנעמען (אין אַן אַנטפּלעקטן אופן) די גשמיות'דיקע מציאות פון חוץ לארץ, ביז — דער גילוי פון שלימות הקדושה, ביז אין אַלע טיילן פון זיין נשמהלד, ביז יחידה שבנפש, און נאָכמער — „יחידה לייחדך"לה, יחיד שלךלו, אַזוי אַז דער גוף און די גשמיות פון אַ אידן ווערט דורכגעדרונגען מיט דעם גילוי פון די העכסטע דרגות אין קדושה,

— ווי אויספירלעך ערקלערט אין די בריוו אין צוזאַמענהאַנג מיט'ן אָנהויבס פון דעם יאָרלז.

ד. בכדי דאָס קלערער פאַרשטיין דאַרף מען ערקלערן דעם אונטערשייד בפרטיות צווישן (די קדושה ושמחהלח פון) שבת און יום טוב, דיש בזה מה שאין בזה, אַזוי אַרום אַז די דריי קדושה־טעג נאָכאַנאַנד, וועלכע זיינען (ניט דריי טעג יו"ט, נאָר) צוויי טעג יו"ט און איין טאָג שבת, באַדייטן (נוסף צו דער צד השוה שביניהם — דריי טעג קדושה) דער פאַרבונד פון צוויי באַזונדערע דרגות אין קדושה — קדושת יו"ט און קדושת שבת.

7ובהקדמה:

ענין הנ"ל, אַז די קדושה פון שבת ויו"ט דאַרף נמשך ווערן אויך אין ימי החול — פאָדערט הסברה: במוצאי שבת ומוצאי יו"ט מאַכט מען דאָך הבדלה, „המבדיל בין קודש לחול", בכדי אונטערשרייכן די הבדלה וואָס דער אויבערשטער האָט געמאַכט צווישן הייליקייט און וואָכעדיקייט (אַזוי ווי די הבדלה בין אור לחושך, בין ישראל לעמיםלט). און אע"פ אַז אַ איד דאַרף ממשיך זיין קדושה אין חול, בלייבט אָבער דער אונטערשייד והבדלה (שעשה הקב"ה) צווישן קודש וחול (ניט אַז מ'זאָל ח"ו מבטל זיין די הבדלה). לויט דעם דאַרף מען פאַרשטיין: ווי איז מעגלעך, אַז דורך ממשיך זיין אין חול פון קדושת שבת ויו"ט (ביז — די העכסטע דרגות אין קדושה, כנ"ל) זאָל דער חול בלייבן חול (אָפּגעזונדערט פון קדושת שבת ויו"ט), און צוזאַמען דערמיט זאָל ער אויפנעמען די קדושה פון שבת ויו"ט (און ניט נתבטל ווערן)?

וועט מען עס פאַרשטיין לויט דעם ביאור החילוק צווישן קדושת שבת וקדושת יו"ט.

ה. דער אונטערשייד צווישן שבת און יום טוב זעט מען אין כמה ענינים:

(א) אַלע (ל"ט) מלאכות זיינען אסור בשבת. ביו"ט איז מותר מלאכת אוכל נפש („אך*4) אשר יאכל לכל נפש הוא לבדו יעשה לכם")מא. (ב) עיקר ענין השבת איז עונג — „וקראת לשבת עונג"מב, און ניט אַזוי שמחה („בשבתמג לא נאמר בה שמחה")מד. עיקר ענין היו"ט איז שמחה — „מועדים לשמחה". און „לכן נהגו להרבות במיני מאכלים בי"ט יותר מבשבת שלא נאמר בה שמחה, וכן בגדי יו"ט צריכים להיות יותר טובים מבגדי שבת"מה. (ג) שבת ווערט אָנגערופן (בתורה) „קדש"ז — קדש מלה בגרמי'מו. יו"ט ווערט אָנגערופן (בתורה) „מקראמז קדש"מח.

וביאור הענין:

בנוגע דעם טעם פאַרוואָס בשבת זאָגט מען דעם לשון „מקדש השבת" און ביו"ט זאָגט מען „מקדש ישראל והזמנים" — זאָגט די גמראמט, אַז שבת „מיקדשא וקיימא" מלמעלה (מששת ימי בראשית, ואינה תלוי' בקביעות דראש חודשנ), משא"כ יום טוב איז תלוי אין קדושת ישראל (על ידי קדושת ישראל נתקדשו הם, ואילו לא נתקדשו ישראל לא היו קובעים חדשים וקוראין מועדים בבית דין*5)) — „ישראל אינהו דקדשינהו לזמנים".

ובפנימיות העניניםנא:

שבת איז אַן עלי' למעלה מזמן העולם [וואָס דערפאַר הויבט זיך אָן יעדע וואָך פון יום ראשון, ווייל לאחרי די עלי' בשבת למעלה מזמן, הויבט זיך אָן אַ נייער8היקף פון זמןנב]; יום טוב איז אַ המשכה — דורך דער עבודה פון אידן — פון קדושה אין זמן, אין ימי החול.

ובסגנון אחר: יו"ט איז דער „ממוצע" דורך וועלכן עס ווערט נמשך די קדושה פון שבת (שלמעלה מהזמן) אין ימי החולנג (שתחת הזמן)נד.

אין דעם באַשטייט אויך דער חילוק וואָס שבת ווערט אָנגערופן „קדש", בחי' קדש מלה בגרמי' — העכער פון (צו האָבן אַ שייכות מיט) עולם (און מיט אַנדערע זאַכן בכלל — ס'איז בגרמי'), און יו"ט איז „מקרא קדש", „מקרא" מלשון קורא וממשיך — אַז אַ איד איז קורא וממשיך פון קדושת שבת (בחי' קדש) אין ימים דחולמח [וואָס דערפאַר איז יו"ט חל, ע"פ רוב, בימי החולנד].

און דאָס שפּיגלט זיך אויך אָפּ אין דעם חילוק, אַז שבת זיינען אַלע מלאכות אסור — ווייל דעמולט איז אַן עלי' אין אַ דרגא בקדושה וואָס איז העכער פאַר מלאכות העולם; משא"כ יום טוב איז מותר במלאכת אוכל נפש — ווייל די המשכת קדושה ביו"ט איז פאַרבונדן מיט עניני העולם.

ויש לומר אַז דאָס איז אויך מתאים דערמיט וואָס שבת איז בעיקר עונג און יו"ט — בעיקר שמחה: עונג קען זיין אויך ווען אַ מענטש געפינט זיך פאַר זיך — זיין פאַרגענינגען איז ניט אָפּהענגיק אין אַנדערע, ע"ד קדש מלה בגרמי' — וכידוע אַז קדושה (קדש) איז לשון פרישותנה, אַז ער איז פרוש ונבדל מכש"כ מהעםנו, ע"ד ההעלאה פון שבת (למעלה מעולם)נז; משא"כ שמחה (שלימות השמחה) ביי אַ מענטשן, איז דוקא בשעת ער איז מצרף אַנדערע צו זיך צו זיין שמחה, ווי דער דין איז אין הל' יו"טנח — ע"ד די קדושה פון יו"ט — איז מקרא קודש, אַ המשכהנז.

לויט דעם איז פאַרשטאַנדיק, אַז שבת ויו"ט יש בזה מה שאין בזה: אין דרגת הקדושה איז קדושת שבת העכער פאַר קדושת יום טוב; אָבער בשמחה איז המשכת השמחה אין עולם (חול) — ווערט אויפגעטאָן דורך יו"טנט.

ו. עפ"ז יש להוסיף אין „דעם אויפטו" פון קביעות שנה זו ווען יו"ט פירט גלייך אַריין אין שבת:

ברוב השנים איז דאָ אַ הפסק פון ימי החול צווישן יום טוב און שבת (כנ"ל ס"ב), וואָס אונטערשטרייכט דער אונטערשייד צווישן די צוויי אופני עבודה פון יו"ט9(המשכה למטה בעולם) און שבת (העלאה למעלה). ד.ה. אַז מ'האָט צוויי באַזונדערע ענינים: א) די המשכה פון יו"ט אין חול, אָבער דאָס איז נאָר די דרגא פון יו"ט. און ב) די העלאה פון שבת.

דער חידוש בקביעות שנה זו, ווען יום טוב פירט גלייך אַריין אין שבת (בלי הפסק והבדלה בינתיים), איז — אַז מ'האָט דעמולט דעם המשך תיכף פון ביידע מעלות צוזאַמען, מעלת יו"ט און מעלת שבת — די המשכה בעולם (מקרא קודש) און די העלאה למעלה מעולם (קדושת שבת, קדש מלה בגרמי').

ועפ"ז איז מובן אַז דאָס גיט אַריין דעם כח אין דער עבודה, אַז מ'זאָל קענען ממשיך זיין ביז אין גדרי העולם (חול) די העכסטע דרגות בקדושה (ביז קדושת שבת, קדש מלה בגרמי', וכו'), באופן אַז עולם זאָל ניט נתבטל ווערן.

און נאָכמער: מ'מאַכט ניט קיין הבדלה צווישן יו"ט און שבת — אע"פ וואָס ביו"ט איז דאָ שמחה — ווייל צווישן שמחה און קדושה איז ניט שייכות הבדלה.

וי"ל יתרה מזה: אפילו בין שמחה לחול אין הבדלה, און די הבדלה דמוצאי יו"ט איז אַ הבדלה בין קדושת יו"ט לחול. והנקודה בזה: שמחה איז ענינה לפרוץ ולבטל הבדלות, ואדרבה — להתחבר עם עוד אנשים וכו' (היפך הבדלה), כנ"ל.

ז. דער ענין הנ"ל (וואָס איז שייך צו סמיכות יו"ט לשבת וועלכן יו"ט און שבת עס זאָל נאָר זיין) איז ספּעציעל אונטערשטראָכן אין ראש השנה און שבת שובה:

ראש השנה איז דער טאָג ווען אדם הראשון איז באַשאַפן געוואָרן ביום הששי למעשה בראשית. איינער פון די טעמים פאַרוואָס ראש השנה איז באַשטימט געוואָרן אויף דעם טאָג (און ניט אויף יום ראשון דמעשה בראשית), ביז אַז מ'זאָגט דעמולט (בר"ה) „זהמט היום תחלת מעשיך" — איזמא ווייל די כוונה ותכלית פון כל הבריאה כולה פירט זיך דורך בריאת האדם — עיקר הבריאה, און איז אַ שותף להקב"ה במעשה בראשיתמב. און ער ברענגט די בריאה צו איר שלימות, „אשר ברא אלקים לעשות — לתקן"מג, ביז — צו אריינברענגען הייליקייט און גטלעכקייט אין דער וועלט, אין אַן אַנטפּלעקטן אופן (ווי אדם האָט געטאָן דעם ערשטן ר"ה, דורך דעם וואָס ער האָט געזאָגט צו כל הנבראים און גע'פועל'ט: „בואוסד נשתחוה ונכרעה נברכה לפני ה' עושנו").

און דערפאַר איז אדם הראשון באַשאַפן געוואָרן בסוף מעשה בראשית (כאָטש אַז זייענדיק דער עיקר ותכלית כל הבריאה, האָט ער געדאַרפט באַשאַפן ווערן פאַר אַלע נבראיםמה), „כדי שיכנס לסעודה מיד"ב — ואולי יש לפרש בזה (אַז10דאָס איז ניט בלויז בכדי אדם זאָל נהנה זיין פון כל הבריאה, נאָר) — בכדי דאָס זאָל שטימען מיט דעם וואָס „אדם לעמל יולד"סז, „לעבדה ולשמרה"סח — אַז אדם דורך זיין עמל ועבודה זאָל אויפהויבן די וועלטסט, דורך עסן די „סעודה" לשם שמים וכו', און דורך כללות העבודה בתומ"צ, „לעבדה ולשמרה"ע.

און דאָס איז דער תוכן פון ראש השנה מדי שנה בשנה, ווען עס חזר'ט זיך איבער (באופן נעלה יותר) דער ענין פון בריאת האדם ותכלית בריאתו, צו אויפטאָן (דורך זיין עבודה) דעם „תמליכוני עליכם"עא, גילוי מלכותו ית' ביז בכל העולם — אַז דורך זיין עבודה זאָל ער ממשיך זיין טלעכקייט אין וועלט; בהתאם צו דער תוכן כללי פון יום טוב (כולל דער יו"ט פון ר"ה), ווען מלאכת אוכל נפש איז מותר, כנ"ל.

וכשם ווי בריאת האדם ביום ששי למעשה בראשית, האָט דערנאָך גלייך אַריינגעפירט צו יום השבת (בלי הפסק ביניהם), ווען עס ווערט די עלי' פון כל מעשה בראשית בשלימות פון שבת, אַזוי שטייט עס בגלוי בקביעות שנה זו, ווען דער „יומא אריכא"עב פון ראש השנה איז חל ביום חמישי וששיעג, וועלכער פירט גלייך אַריין אין שבת.

ולהוסיף דוגמא לדבר — פון תקיעת שופר בראש השנה, וואָס „מצות היום בשופר"עד, וועלכער טוט אויף דעם „תמליכוני עליכם" („ובמה בשופר"עא): ווען יו"ט של ראש השנה חל להיות בשבת אין תוקעין (במדינה)עה. איז מבואר אין חסידותעו דער טעם לזה, ווייל דעמולט ווערן די המשכות פון תק"ש אויפגעטאָן דורך קדושת שבת מצ"ע, און דורך אמירת פסוקי שופרות כו'. ס'איז אָבער פאַרשטאַנדיק, אַז וויבאַלד המעשה הוא העיקרעז, איז די שלימות פון תק"ש בשעת דאָס קומט אַרויס אין מעשה בפועל — אין תקיעת ושמיעת קול שופר בפשטות [כדמוכח אויך דערפון וואָס אין ביהמ"ק האָט מען יע תוקע געווען בשבתעה, צוליב די שלימות וואָס האָט דאָרט געלויכטןעו]. לאידך גיסא, איז מובן אַז ס'איז דאָ אַ מעלה ברוחניות אין דער המשכה (פון תק"ש) וואָס ווערט אויפגעטאָן דורך שבת מצ"ע, שמיקדשא וקיימא מלמעלה.

בקביעות שנה זו, ווען ראש השנה פירט גלייך אַריין אין שבת (בלי הפסק), האָט מען דעם המשך תיכף פון ביידע מעלות: „תמליכוני עליכם" וואָס ווערט אויפגעטאָן דורך פעולת ועבודת האדם11פון תקיעת שופר צוויי טעג ראש השנה, און דערנאָך פעולת יום השבת (ובפרט שבת שובה, הכולל כל שבתות השנה), מיט דער מעלה רוחנית וואָס שבת טוט אויף.

ובסגנון פון די דרושי ראש השנה (אין סידור פון דעם מיטעלן רבי'ן שער התקיעותעח ד"ה להבין ענין תק"ש ע"פ כוונת הבעש"ט): דער קול פשוט פון תקיעת שופר — וואָס איז בדוגמת הברת אות א' — דערגרייכט און איז מעורר אין עצמות ומהות א"ס דער תענוג ורצון למלוכה; און דערפון ווערט דערנאָך נמשך די השפעה אין גאַנץ סדר השתלשלות, בדוגמא צו הברת אות א' וועלכער איז דער ממוצע צווישן „עצמות הבל הלב עצמו"עט און די כ"ב אותיות הדיבור, וואָס אַ ממוצע האָט אין זיך פון ביידע זאַכן וואָס ער פאַרבינדט: הברת הא' בקול פשוט איז מבחי' האחרונה פון הבל הלב, און דער ראשון לכ"ב אותיות הדיבור, שבהם נברא העולם.

ואולי י"ל אשר עד"ז איז עס בקביעות דשנה זו: דורך דער קול פשוט בתק"ש בר"ה, דער א' ר"ת אלופו של עולם*8), איז מען ממשיך דעם גילוי פון עצמותו ית'; און דאָס ווערט דערנאָך נמשך ונתעלה ביום השבת, די שלימות הגילוי פון דעם א' (אלופו של עולם) בכל סדר השתלשלות, בכל הכ"ב אותיות, ביז די שלימות פון יום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמיםפא — די גאולה וואָס ווערט אויפגעטאָן דורך אַריינשטעלן דעם א' פון אלופו של עולם אין גולה, וכמרומז אין דעם וואָס עיסקא דשבתא כפול, כידוע אַז אותיות כפולות (מנצפ"ך) זיינען פאַרבונדן מיט גאולהפב, און די אותיות כפולות באַווייזן אויף שלימות ענין האותיות וועלכע ווערן נמשך פון דעם אות א'פג.

12ח. ע"פ הנ"ל וועט מען אויך פאַר־

שטיין די שייכות מיט פ' האזינו, „האזינו

השמים גו' ותשמע הארץ":

ביידע ווערטער, „האזינו" און „תשמע",

האָבן דעם באַדייט פון הערן (פאָלגן), ס'איז אָבער דאָ אַן אונטערשייד צווישן

זיי אין דעם אופן פון דעם הערן: „האזינו" מיינט אַן איינהערן זיך צו רייד וואָס ווערן געזאָגט פון נאָענט, און „תשמע" באַציט זיך צו רייד וואָס מ'הערט פון ווייטןפד. און דערפאַר האָט משה רבינו געזאָגט „האזינו השמים גו' ותשמע הארץ", ווייל ער איז געווען „קרוב לשמים" און „רחוק מן הארץ"פד.

לויט דעם דאַרף מען פאַרשטיין: דער פסוק אין תורה (אַזוי ווי אַלע ענינים אין תורה) איז אַ הוראה פאַר יעדן מקבל התורה, פאַר יעדן אידן, אַז ער דאַרף זיין „קרוב לשמים" און „רחוק מן הארץ". ולכאורה: וויבאַלד אַז אידן (די מקבלי התורה) געפינען זיך למטה בארץ — וואָלט געפאַסט נוצן די לשונות אין אַ פאַרקערטן סדר: בנוגע די הימלען, וועלכע זיינען ווייט, האָט געדאַרפט שטיין שמעו שמים; און בשייכות צו דער ערד וואָס איז נאָענט — האזיני ארץ (ווי מ'געפינט עס טאַקע אַזוי אין דעם לשון פון ישעי' הנביאפה: שמעו שמים והאזיני ארץ)? נאָכמער: אָנהויבן דאַרף מען מיט דאָס וואָס איז קרוב אליו — ארץ, און דערנאָך רעדן וועגן שמים.

לכאורה וואָלט מען געקענט ענטפערן, אַז דאָס איז דער אויפטו פון תורה: דורך דעם וואָס אַ איד לערנט תורתו של הקב"ה, די תורה וועלכע איז געגעבן געוואָרן מן השמים — ווערט ער, אַלס אַ נשמה בגוף בארץ, קרוב לשמים.

אָבער דאָס פאָדערט ביאור, ווייל

מ'האָט דעם כלל אַז תורה „לא בשמים

היא"פו, נאָר זי איז געגעבן דוקא בארץ

הלזו התחתונה, און דער כח אויף פסק'נען

אַ דין איז אָפּגעגעבן געוואָרן דוקא צו

ב"ד, ביז אַז אויך ב"ד שלמעלה (בשמים)

קומט הערן ווי מ'פסק'נט דעם דין למטהפז. ועפ"ז איז פאַרשטאַנדיק, אַז אין לימוד התורה דאַרף מען זיין „קרוב לארץ", ד.ה. לערנען און פאַרשטיין און מברר זיין די דיני התורה מיט דעם שכל הגשמי וואָס מ'האָט למטה בארץ, און ניט נאָר וואָס תורה איז „רחוק מן השמים", נאָר בכלל „לא בשמים היא".

ויש לומר דעם ביאור אין דעם: אַ איד האָט דעם כח — ווי אונטערשטראָכן אין דער קביעות פון ר"ה און שבת בשנה זו [וואָס דעמולט לייענט מען אַלעמאָל פ' האזינו] — אַז זייענדיק למטה אין ארץ, און לערנענדיק תורה און פסק'נען שאלות לויט די כללי השכל און פאַרשטאַנד פון „ארץ", זאָל ער זיין „קרוב לשמים", און דאָס זאָל ניט מבטל זיין די מציאות הארץ וואו ער געפינט זיך — ע"ד דעם המשך פון יו"ט ושבת (בקביעות שנה זו), וואָס יו"ט איז תלוי אין קביעת ב"ד למטה (בארץ), און שבת איז מיקדשא וקיימא מלמעלה (בשמים):

בשעת יו"ט און שבת זיינען ניט בסמיכות זה לזה, דעמולט איז דאָ אַ באַזונדער מציאות פון חול (ארץ), אין וועלכע עס ווערט נמשך (בפנימיות) מקדושת יו"ט, אָבער ניט קדושת שבת (שמים), און אַ באַזונדער מציאות פון שבת (שמים), אָבער ניט אַז זייענדיק און13בלייבנדיק אין גדרי הארץ איז מען „קרוב לשמים"; בקביעות שנה זו איז דער אויפטו, אַז מ'האָט דעם המשך פון ביידע ענינים: זייענדיק אין ארץ ווערט מען „קרוב לשמים", נוסף צו יו"ט, אויך שבת (שמים בשלימות).

ובלשון הנגלה וההלכה: צוזאַמען דערמיט וואָס לימוד התורה (תושבע"פ) דאַרף זיין בהבנה והשגה פון „ארץ" (און ניט דורך קוקן אין „שמים" און זעען ווי מ'פסק'נט דאָרטן), איז מען מחוייב אין ברכת התורה קודם הלימוד, די ברכה והמשכה פון דעם נותן התורה אין תורה, [ביז אַז חז"ל זאָגןפא עה"פיח „על מה אבדה הארץ גו' על עזבם את תורתי", „שלא ברכו בתורה תחלה", אַז הגם מ'האָט געלערנט אַ סך תורה, האָט געפעלט אין דער כוונה „להתעצם ולהתדבק בקדושה ורוחניות התורה ולהמשיך השכינה כו'"*], אַז מ'דערהערט אַז די תורה קומט פון „שמים", ביז אַז דער לומד התורה ווערט דורך דעם „קרוב לשמים", ובפרט דורך דעם יחוד נפלא כו' מיט תורה, חכמתו ורצונו של הקב"הצא — אַז ווי אידן שטייען למטה בארץ ווערט ישראל אורייתא וקוב"ה כולא חדב).

ואולי יש לומר יתירה מזה, אַז אויך אין דער תורה ווי זי געפינט זיך למטה בארץ דיו על הקלף [וואָס די תורה „נסעה וירדה כו' עד שנתלבשה בדברים גשמיים וענינו עולם הזה כו' ובצרופי אותיות גשמיות בדיו על הספר כו'"3י)] קען מען אויפטאָן אַז די תורה (אַ ספר תורה גשמי) זאָל זיין „קרוב לשמים" — ע"ד ובדוגמא וואָס „בתורתודי של רבי מאיר מצאו כתוב כתנות אור" (און ניט „עור"5י), דיש לומר (ע"פ הנ"ל) אַז דאָס איז געווען ניט נאָר ברוחניות6י), נאָר אויך „כתוב" בגשמיות ממש, דיו על הקלף — ווייל רבי מאיר איז על שם „מאיר עיני חכמים בהלכה"זי, ביז אַז „לא יכלו חבריו לעמוד על סוף דעתו" (און דערפאַר איז לפעמים די הלכה ניט כמותו)צח, ווייל רבי מאיר זייענדיק למטה בארץ איז געווען בדרגת „שמים". וי"ל אַז דאָס דריקט זיך אויך אויס אין דעם וואָס סתם משנה רבי מאיר9י), און הלכה כסתם משנה**1) — אַז מצד דרגת רבי מאיר שלמעלה משם (סתם משנה), איז אַזוי די הלכה בארץ הלזו התחתונה (וואו מ'האָט דעם אָנזאָג אַז תורה „לא בשמים היא").

ט. ע"פ הנ"ל יש להנהיג צו דערמאָנען רבותינו נשיאינו בשמם אין דער התוועדות פון ראש השנהקא, אָדער וועלכע איז בהמשך צו ראש השנה.

און דערמאָנען ניט בשמם הפרטי, נאָר מיט זייערע נעמען אַלס רביים נשיאים, נעמען וועלכע אונטערשטרייכן זייער עבודה אַלס רועי ישראל: דער בעל שם טוב, הרב המגיד, דער אַלטער רבי, דער14מיטעלער רביקב, דער צמח צדקקג, דער רבי מהר"ש [ואולי להוסיף דעם תואר „מלכתחילה אַריבער"קד], דער רבי (מהורש"ב) נ"ע, און כ"ק מו"ח אדמו"ר, נשיא דורנו,

נוסף אויף דעם וואָס מ'טראַכט בשעת מעשה וועגן שמם הפרטי, און דער פירוש אין די נעמען (כמבואר ומדובר בכ"מ): דער בעש"ט — ישראל, על שם וואָס ער האָט מעורר ומגלה געווען דעם „ישראל" אין אַלע אידן (ששמם ישראל)קה; הרב המגיד — דובער, על שם די המשכה פון אלקות ביז למטה מטה, בבחי' דוב, המסורבל בבשרקו; דער אַלטער רבי — שניאור זלמן, די המשכה פון „שני אור" (נגלה ופנימיות התורה) אין זמן ומקוםקז; דער מיטעלער רבי — דובער, ע"ד הנ"ל בנוגע דעם מגיד, און באַ דעם מיטעלן רבי'ן איז דאָס אַ המשכה פאַרבונדן מיט חסידות חב"ד — רחובות הנהר; דער צמח צדק — מנחם מענדל, שמו של משיח צדקנוקח וכינוי השם; דער רבי מהר"ש — שמואל, פאַרבונדן מיט נבואת חנהקט און לידת שמואל הנביא, ביז דער סיום — „וירם קרן משיחו"; דער רבי נ"ע — שלום דובער, די המשכה פון שלום (פון תורה בכלל, און פנימיות התורה במיוחד) למטה מטה, ועד בדוב המסורבל בבשר (ביז ווי דאָס שטייט בלע"ז — בער)קי; כ"ק מו"ח אדמו"ר — יוסף יצחק, על שם די עבודה פון „יוסף ה' לי בן אחר"קיא (עבודת התשובה), און „כל השומע יצחק לי"קיב, מתוך צחוק ושמחה.

און נוסף אויף דעם דערמאָנען די נשיאים בשמם, דערמאָנען זיי דורך זינגען זייערע ניגונים.

והענין בזה:

דער טעם בפשטות אויף דערמאָנען די נשיאים (בפרט בתחלת השנה — בר"ה), איז ע"ד ווי די משנה זאָגטקיג בנוגע צו הקרבת תמיד של שחר (בתחלת היום), אַז בשעת מ'האָט געזען דער אור הבוקר (וואָס דעמולט „הגיע זמן השחיטה") האָט דער רואה מכריז געווען „האיר פני כל מזרח עד שבחברון", „כדי להזכיר זכות אבות"קיד — עד"ז ווען מ'שטייט בראש השנה, בראש ותחלת העבודה פון דעם נייעם יאָר (ע"ד דער קרבן תמיד של שחר, התחלת עבודת היום בביהמ"ק) — דערמאָנט מען זכות אבות — די נעמען פון רבותינו נשיאינו, בכדי ממשיך זיין דער זכות אין אַ נתינת כח אויף דער עבודה במשך כל השנה.

וע"פ המבואר לעיל יש להוסיף בעומק יותר: ס'איז ידוע אַז דער נשיא הדור איז15בחי' יחידה הכללית פון זיין דורקטו, וי"ל אַז דורך דעם איז ער ממשיך כח צו יעדן אידן צו מגלה זיין יחידה שבנפשו ביז אין זיין גוף הגשמי און אין חלקו בעולם. און בכדי מוסיף זיין אין דער המשכה וגילוי — דערמאָנט מען בגלוי ובדיבור די שמות הנשיאים, און בעיקר זייערע נעמען אַלס נשיאים (כנ"ל), וואָס איז נאָכמער מדגיש זייער ענין אַלס יחידה הכללית [נוסף צו שמם הפרטי, וואָס איז פאַרבונדן מיט הנפש פון דעם וועלכער ווערט אָנגערופן בשם זהקטז], און צוזאַמען מיט זייער אַ ניגון, קולמוס הלבקיז, המגלה הפנימיות וכו' — וואָס דורך דעם קומט צו אין דער גילוי היחידה פון כל הנשיאים, און אין דעם נתינת כח צו מגלה זיין יחידה שבנפש — ועאכו"כ חי', נשמה, רוח ונפש (די חמשה שמות שנקראו להקיח) — ביז אין דעם גוף הגשמי, און אין די גשמיות'דיקע ענינים פון אַ אידן.

ביז נאָכמער — דער גילוי פון יחידה הכללית של כל הדורות — משיח צדקנוקיט, דער נשיא של כל הנשיאים [ולהעיר מהידוע אַז „נשיא" איז ר"ת „ניצוצו של יעקב אבינו"קכ (שהי' כולל כל נשמות ישראלקכא),

וצע"ק וואָס לויט דעם קומט אויס אַז יעקב איז דער נשיא של כל הנשיאים (כולל אברהם ויצחק), וויבאַלד ער איז כולל אַלע ניצוצות שלו, ובמילא — אַלע נשיאים].

ביז — דער גילוי פון „יחידה לייחדך", יחיד שלך, גילוי עצמותו ית' אין דער דירה לו יתברך בתחתונים.

י. ויהי רצון, אַז יעדער איד זאָל אויסנוצן בשלימותה ובמילואה די נתינת כח חדשה וואָס מ'האָט פון ראש השנה (און די ימים טובים כללים דחודש תשרי) בקביעות שנה זו — אין זיין עבודה במשך די טעג פון חודש תשרי, און דערנאָך — דאָס ממשיך זיין אין זיין טאָג טעגלעכן לעבן בכל השנה כולה ובכל השנים כולם.

און זיכער גיט דאָס אויך צו אין די המשכת ברכות פון דעם אויבערשטן צו אידן פאַר אַ כתיבה וחתימה וגמר חתימה טובה, לשנה טובה ומתוקה, בגשמיות וברוחניות ובגשמיות וברוחניות גם יחד, ואדרבה — דער עיקר הדין ובמילא ההשפעה והברכה בר"ה איז — אויף ענינים גשמיים אין ארץ הלזו הגשמיתקכב, און צוזאַמען דערמיט זיינען זיי ברכות וועלכע קומען פון „שמים", פון למעלה למעלה, און זיי ווערן נמשך למטה מטה אין „ארץ".

ובפרטיות — ווי די ברכות שטעלן זיך אויס אין די אותיות פון אל"ףבית וועלכע זיינען כולל אַלע ברכות: עס זאָל זיין אַ שנת אורה, שנת ברכה, שנת גדלות, שנת דיצה, שנת הוד והדר, שנת ועד טוב, שנת [כיות גדולות, שנת חסדים גדולים, שנת טובות גדולות בטוב הנראה והנגלה, שנת יעוד טוב, שנת כלכלה בהצלחה מופלגה, שנת לימוד בהצלחה מופלגה,16שנת מרומים, שנת נסים גדוליםקכג, שנת סימן טוב, שנת עוז, שנת פדות, שנת

צדקה, שנת קדושה, שנת רוממות, שנת

שמחה, שנת תורה, שנת תפלה, שנת

תשובה ושנת תהלה,

ועוד והוא והעיקר — שנת גאולה ' האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו, און

שנת שירה, ביז — די שירה העשירית דלעתיד לבוא,

ותיכף ומיד ממש.

0

17שיחת יום א' פ' ברכה, ד' תשרי,

צום גדלי' נדחה — יחפך לשמחה — ה'תנש"א

א. ב"צום גדלי'" — א' מ"ארבעה ימי הצומות . . (ה)מפורשין בקבלה, צוםא הרביעי וצום החמישי וצום השביעי (זה שלשה בתשרי שהוא בחודש השביעי) וצום העשירי"ב — מצינו ענין מיוחד לגבי שאר הצומות המפורשין בקבלה, כמודגש בשמותם של „ארבעה ימי הצומות":

נוסף על השמות שבהם נקראים בכתוב („צום הרביעי וצום החמישי וצום השביעי וצום העשירי") ע"ש שמות החדשיםג, נקראים בדברי חז"ל וע"פ מנהג ישראל (תורה היאד) גם ע"ש היום בחודש — שבעה עשר בתמוז, תשעה באב ועשרה בטבת (שמות הזמן), משא"כ שלישי בתשרי שנקרא גם (ובעיקר) בשם מיוחד (נוסף על שם הזמן) — „צום גדלי'".

ויש לומר, שבשם זה נרמזת מעלת צום זה לגבי שאר הצומות — כי, „גדלי'" הוא מלשון גדלות, ועפ"ז י"ל ש"צום גדלי'" פירושו (גם) צום גדול, כלומר, גדלות בענין הצום, כדלקמן.

ב. ובהקדמה:

ימי הצומות נחלקים (בכללות) לב' סוגים: (א) יום צום שהוא מצות עשה מן התורה — יום הכיפורים, כמ"שה „בחודש השביעי בעשור לחודש תענו את נפשותיכם", „אי זה הוא עינוי שהוא לנפש זה הצום"ו, (ב) ימי צומות שחיובם מדרבנן — המנויין בסוף מגילת תעניתז, ולכל לראש — ארבעה ימי הצומות המפורשין בקבלה.

והנה, גם ימי הצומות שמדרבנן שייכים (— מעין ודוגמא) למצות עשה מן התורה דצום יום הכיפורים — שהרי כל המצוות שמדרבנן „יוצאות ונמשכות ממצוות התורה" (דוגמתן)ח, ועד"ז בנדו"ד, שמצות התענית דרבנן נמשכת מהמצוה דוגמתה בתורה — תענית דיוה"כ.

[ופשוט, שאף שהתעניות שמדרבנן נמשכו ונשתלשלו מהתענית דיוה"כ, אין בהם החומר שבתענית דיוה"כ (שיוהכ"פ לילו כיומו, ויש בו חמשה עינוייםי, משא"כ תעניות שמדרבנןי) — ככל המצות, גזירות ותקנות שמדרבנן, שאינם אלא „כעין דאורייתא"יא, ואין בהם כל הדיוק, כל הפרטים ופרטי פרטים שבמצוות התורה. ואולי יש להוסיף בטעם הדבר בנוגע לתעניות שמדרבנן — שלא רצו להוסיף בהעינוי דבנ"י].

ג. וביאור השייכות דכל ימי הצומות לצום דיוה"כ:

ענינו של יום צום מפורש בהפטורה18דיוה"כ (הצום שחיובו מן התורה) — „יום רצון לה'"יב, ומזה למדים שכל ימי הצומות הם „ימי רצון לה'"יג.

והשייכות שביניהם מודגשת גם בענין התשובה:

„יום הכפורים הוא זמן תשובה לכל ליחיד ולרבים והוא קץ מחילה וסליחה לישראל"יד, להיותו הסךהכל (גמר ושלימות) דה"עשרה ימים שבין ראש השנה ויום הכפורים", שבהם „התשובה והצעקה . . היא יפה ביותר ומתקבלת היא מיד, שנאמרטו דרשו ה' בהמצאו"טז.

ואולי יש להוסיף, שיוה"כ הוא סיום וחותם ארבעים יום דעבודת התשובה שמתחילים בר"ח אלול (שעי"ז נתרצה הקב"ה לישראל בשמחה ובלב שלםיז), כמרומז בד' יודי"ן שבספי־תיבות „אני לדודי ודודי לי"יח (ר"ת אלול)יט — שאז נעשה שלימות הענין ד"אני לדודי ודודי לי"כ, ההתקשרות והחיבור דהקב"ה ובנ"י מתוך אהבה ורצון, שזהו גם תוכן הענין ד„בהמצאו" ו"בהיותו קרוב", „יום רצון לה'".

ודוגמתו בכל ימי הצומותכא:

התענית — „מדרכי התשובה הוא"כב, „לעורר הלבבות לפתוח דרכי התשובה"כג, היינו, שיום התענית הוא זמן מסוגל ביותר לתשובה, להיותו „יום רצון לה'", שרצון העליון נמשך ומתגלה ומתאחד עם הרצון דבנ"י, מעין ודוגמת יוה"כ שבו נאמר „צום ויום רצון לה'".

ומודגש יותר בהפטורה (סיום וחותם הקריאה בתורה) דימי הצומות — שהתחלתה וראשיתה „דרשו ה' בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב", שמזה מובן שבימי הצומות הקב"ה מצוי („בהמצאו") וקרוב („בהיותו קרוב") לכאו"א מישראל, ע"ד ובדוגמת יוה"כ, הסךהכל (גמר ושלימות) דהעשרה ימים שעליהם נאמר „דרשו ה' בהמצאו קראוהו בהיותו קרוב".

ד. ויש להוסיף, שהשייכות דימי הצומות ל(עשרה ימים שבין ר"ה ל)יוה"כ מרומזת גם בסיום וחותם ההפטורה דימי הצומות — „נאוםכד ה' אלקים מקבץ נדחי ישראל עוד אקבץ עליו לנקבציו":

בפירוש „עוד אקבץ עליו לנקבציו" (בהוספה על „מקבץ נדחי ישראל" שלפניו), קיבוץ לאחרי קיבוץ — יש לומרכה, שנוסף על הקיבוץ דכלל ישראל („מקבץ19נדחי ישראל") ישנו גם הקיבוץ דכל יחיד בפ"ע, כמ"שכו „ואתם תלוקטו לאחד אחד בני ישראל".

ובפשטות — שלאחרי שהקב"ה „מקבץ נדחי ישראל" מהמקומות שבהם נמצא „ציבור" (עשרה, ועאכו"כ יותר מעשרה) מישראל, חוזר ומקבץ גם את ה"יחידים" שנשארו בגלות גם לאחרי קיבוץ הרבים. ועז"נ „עוד אקבץ עליו לנקבציו" — שגם הקיבוץ דיחידים הוא ע"י הקב"ה בעצמו, דלכאורה, יש מקום לומר שהקיבוץ ע"י הקב"ה בעצמו הוא רק בנוגע לציבור, מצד מעלת וכח הציבור, אבל בנוגע ליחיד מספיק שיהי' הקיבוץ ע"י מלאך וכיו"ב, ולכן מוסיף הכתוב ומדגיש „נאום ה' אלקים מקבץ נדחי ישראל עוד אקבץ עליו לנקבציו" — שגם קיבוץ היחיד נעשה ע"י הקב"ה בעצמו, „הוא עצמו . . אוחז בידיו ממש איש איש ממקומו"כז, כל יחיד ויחיד במקומו.

וענין זה (מעלת היחיד, „עוד אקבץ עליו לנקבציו") מודגש ב"עשרה ימים שבין ר"ה ליוה"כ" — שהרי עיקר החידוש דימים אלו שעליהם נאמר „דרשו ה' בהמצאו גו'" הוא בנוגע ליחיד, כדרשת חז"לכח „התם ביחיד . . אימת (מצוי לו דכתיב בהמצאו) . . אלו עשרה ימים שבין ר"ה ליוה"כ", שבימים אלה מודגשת מעלת היחיד (שהקב"ה מצוי לו) כמו מעלת הציבור בכל השנה (ומזה מובן — במכ"ש וק"ו — גודל מעלת הציבור בעשרה ימים שבין ר"ה ליוה"כ).

ויש לומר, שמעלת היחיד („התם ביחיד") מודגשת בעיקר ביוה"ככט — כיון שיוה"כ הוא „אחת בשנה"ל, שבו מתגלה בחינת היחידהלא (שנקראת אחתלב) שבכאו"א מישראל (הקשורה ומיוחדת עם בחי' „יחיד"), „יחידה לייחדך"לג, ומיוה"כ נמשך בכל ה"עשרה ימים"לד, שבכולם מודגשת מעלת היחיד, בחי' היחידהלה.

ה. ע"פ המבואר לעיל השייכות דימי הצומות ליוה"כ, יש לבאר מעלת „צום גדלי'" לגבי שאר הצומות המפורשין בקבלה — כיון שבו מודגשת ביותר השייכות ליוה"כלו:

צום גדלי' נקרא בכתוב „צום השביעי", ע"ש היותו בחודש השביעי — שבזה מודגשת שייכותו ליוה"כ שגם הוא בחודש השביעי („בחודש השביעי בעשור לחודש").

ונוסף על היותו בחודש השביעי (כמו יוה"כ) ה"ה גם ב"עשרה ימים שבין ר"ה ליוה"כ" — שבזה מודגשת עוד יותר שייכותו ליוה"כ:

ובהקדים — שבלשון חז"ל „עשרה ימים20שבין ר"ה ליוה"כ" יש (לכאורה) סתירה מיני' ובי'לז: „ימים שבין ר"ה ליוה"כ" — שר"ה ויוה"כ אינם בכללם, ולאידך, „עשרה ימים" (ולא „שבעה ימים"לח, מספר הימים ש"בין ר"ה ליוה"כ") — שבהם נכללים גם ר"ה ויוה"כ.

וי"ל הביאור בזה — שגם העילוי המיוחד דר"ה ויוה"כ (שלמעלה מהימים ש"בין ר"ה ליוה"כ") נמשך וחודר גם בימים שבין ר"ה ליוה"כ, ועד שנעשים המשך אחד ומציאות אחת: „עשרה ימים שבין ר"ה ליוה"כ".

ובפרטיות יותר — יש בהימים שבין ר"ה ליוה"כ הן הענין הכללי המשותף לר"ה ויוה"כ (שבכמה ענינים עיקרים שוים הם, כידוע ש"יוה"כ נקרא ג"כ ר"ה בכתוב"לט), והן הענין הפרטי דר"ה בפ"ע ויוה"כ בפ"ע, שחלוקים זמ"ז במצות ועבודת היום, החל מהחילוק בנוגע לענין ה"אכילה"מ — שיוה"כ אסור באכילהמא, משא"כ בר"ה „מצוה לאכול ולשתות"מב, „נוהגין לאכול בשר שמן ולשתות דבש וכל מיני מתיקה . . אכלומג משמנים ושתו ממתקים"מד — אכילה ביתר שאת וביתר עוז, מצד (ובהתאם ל)קדושת היום, כסיומא דקרא: „כי קדוש היום לאדוננו".

ומזה מובן שבצום גדלי' ש"בין ר"ה ליוה"כ" מודגש בעיקר ענינו של יוה"כ (יותר מענינו הפרטי של ר"ה) — להיותו יום צום, כמו יוה"כ, ולא כמו ר"ה שמצוה לאכול ולשתות משמנים וממתקים.

ויש לומר, שהשייכות דצום גדלי' ליוה"כ מרומזת גם בפסוקמה „יחיינו מיומים ביום השלישי יקימנו ונחי' לפניו" — כידוע ש"יחיינו מיומיים" רומז על ב' הימים דראש השנה, ו"ביום השלישי" רומז על יוה"כמו, וגם על שלישי בתשרי, צום גדלי'מז, וכיון ששניהם (יוה"כ וצום גדלי') נרמזים באותם התיבות בכתוב „ביום השלישי יקימנו"מח, מודגשת עוד יותר השייכות שביניהםמט.

21ועפ"ז יש לבאר גם פירוש השם „צום גדלי'", מלשון גדלות (כנ"ל ס"א) — דכיון שבצום זה מודגשת השייכות ליוה"כ (שורש ומקור כל הצומות שמדרבנן) יותר מבשאר הצומות, הרי, כל עניני הצום („יום רצון לה'", „בהמצאו גו' בהיותו קרוב", „ביחיד", „עוד אקבץ עליו לנקבציו") שעיקרם ושלימותם ביוה"כ (כנ"ל ס"גנמשכים בו באופן של גדלות לגבי שאר הצומות.

ו. ויש להוסיף בהפירוש ד"צום גדלי'" — שהגדלות היא (לא רק בתוכן מעלת הצום, אלא) גם בה"צום" עצמו, צום גדול:

אע"פ שב"סדר חדשים" (שמתחיל מניסן) צום גדלי' (בחודש השביעי) הוא השלישי במנין הצומות (לאחרי י"ז תמוז ותשעה באב), הרי, בסדר השנה (שמתחיל מתשרי, אותיות „רשית"נ) הוא הראשון וה"ראש"נא דכל ימי הצומותנב — שמורה על הקדימה (ראשון) גם בחשיבות (גדלות) וחומר הצום.

ובטעם הדבר יש לומר — שהירידה שבו היא למטה ביותר:

גם לאחרי הירידה שע"י המאורעות דג' הצומות שלפנ"ז, ש"סמך מלך בבל . . על ירושלים והביאה במצור ובמצוק" (בעשרה בטבת), הובקעה העיר (בי"ז תמוז) וחרב הבית (בתשעה באב) — עשה ה' חסד עם בנ"י עי"ז ש"נתן מלך בבל שארית ליהודה . . הפקיד עליהם את גדליהו בן אחיקם"נג;

ולאח"ז (בשלישי בתשרי) ניתוסף עוד יותר בהירידה למטה ביותר (אחרון ותחתון ב"סדר פורעניות") — ש"נהרג גדלי' בן אחיקם ונכבת גחלת ישראל הנשארת וסיבב להתם גלותן"נד.

ויש לומר, שענין זה מודגש גם בחומר מיוחד שישנו בצום גדלי' לגבי שאר הצומותנה — שכיון שנקבע למחרת ראש השנה שבו נאמר „אכלו משמנים ושתו ממתקים", ה"ז באופן שיוצאים „ממנוחה ועונג ליגיעה ותענית", שאז העינוי גדול יותר, כפי שמצינונו ש"אנשי המעמד . . לא היו מתענין . . באחד בשבת כדי שלא יצאו ממנוחה ועונג ליגיעה ותענית"נז.

ז. וענין נוסף והוא העיקר בהגדלות דהצום (צום גדלי') — בנוגע להפיכת הצום ליום טוב, ששון ושמחה, כפס"ד הרמב"םנח „כל הצומות האלו עתידים ליבטל לימות המשיח, ולא עוד אלא שהם עתידים להיות ימים טובים וימי ששון ושמחה, שנאמרא כה אמר ה' צבאות צום הרביעי וצום החמישי וצום השביעי וצום22העשירי יהי' לבית יהודה לששון ולשמחה ולמועדים טובים".

ובהקדמה — שע"פ האמור לעיל שהירידה דצום גדלי' היא למטה מטה ביותר, כמודגש גם בחומר הצום, מסתבר לומר, שגם העלי' שבו (הפיכתו ליום טוב) היא באופן נעלה יותר משאר הצומות, וזוהי הגדלות האמיתית של הצום (צום גדלי') — שמודגשת בו יותר התכלית והכוונה דהפיכת הצום ליום טוב.

והביאור בזה:

בנוגע לצום גדלי' — יש דעותנט שנהרג בראש השנה, וכיון שאסור להתענות בר"ה (מצוה לאכול ולשתות ולשמוח בר"ה)מב, דחו הצום לשלישי בתשרי.

וע"פ מארז"לס (בנוגע לתשעה באב שחל להיות בשבת) ש"רבי . . ביקש לעקור תשעה באב" (של אותה שנה), דכיון ש"דחינוהו לאחר השבת אמר רבי הואיל ונדחה ידחה" — מובן, שבצום גדלי' שנקבע מעיקרו באופן של דחי', מודגשת יותר הנתינת־כח לעקירת הצום לגמריסא, בימות המשיח, שיבטלו הצומות ויהפכו לימים טובים ומועדיםסב.

וענין נוסף בנוגע לקביעת הצום בשלישי בתשרי — גם (ובהדגשה יתירה) להדעותסג שנהרג בשלישי בתשרי (כפשטות לשון הגמראסד „ג' בתשרי שבו נהרג גדלי' בן אחיקם")סה — בימים שבין ר"ה ליוה"כ:

ידוע מ"ש בסידור האריז"לו ש"הימים שבין ר"ה ויוה"כ הם כמו חול המועד", ועפ"ז י"ל, שבצום גדלי' מודגש הפיכת הצום ל"מועד", להיותו ביום שנקרא „מועד" גם בזמן הזהסז.

ובהדגשה יתירה (בימים שבין ר"ה ויוה"כ גופא) בשלישיסח בתשרי — שקשור עם הגאולה השלישית וביהמ"ק השלישי, גאולה נצחית וביהמ"ק נצחי, כמ"ש „יחיינו23מיומיים ביום השלישיסט יקימנו ונחי' לפניו", „שלח לנו רפואה משני העתים שעברו עלינו הוא גלות מצרים וגלות בבל, בעת השלישי בגאולה העתידה יקימנו מן הנפילה ונחי' לפניו עד עולם"ע.

ח. ויש להוסיף, שהגדלות האמיתית דהצום (צום גדלי') ע"י הפיכתו ליום טוב בימות המשיח, מרומזת גם ב(סיבת ה)מאורע שבגללו נקבע הצום:

בפסוק שבו מסופר אודות הריגת גדלי' בן אחיקם ע"י ישמעאל בן נתני' מודגש שישמעאל בן נתני' הי' מזרע המלוכה — „ויהיעא בחודש השביעי בא ישמעאל בן נתני' בן אלישמע מזרע המלוכה גו' ויכו את גדליהו גו'"עב — „מלכות בית דוד"עג, „בעבור זה הרג לגדליהו בחשבו שאליו ראוי הממשלה כי הוא מזרע המלוכה, ולא לגדלי'"עד, „שלא הי' מזרע המלוכה כמוהו"עה.

ויש לומר, שאף שהמאורע דהריגת גדלי' הו"ע הכי חמור, ועד שעי"ז „נכבת גחלת ישראל הנשארת", שבטלה גם ה„שארית ליהודה" שנתן מלך בבל כדי שיומשכו חיי בנ"י בהמשך חייהם במלכות דודעו, מ"מ, בסיבת המאורע, קנאתו של ישמעאל בן נתני' „שאליו ראוי הממשלה כי הוא מזרע המלוכה, ולא לגדלי'", נרמז גם ענין טובעז — רצון שתהי' „שארית ליהודה" (לא רק במלכות דוד, אלא גם) ע"י מושל שהוא „מזרע המלוכה", „מלכות בית דוד".

ועפ"ז י"ל שבצום גדלי' מודגשת הפיכת הצום באופן של „אתהפכא" בענין זה עצמועח — שהרצון שתהי' שארית ליהודה ע"י מלכות בית דוד (סיבת המאורע דהצום) מביא ופועל החיות של גדלי*7) (היפך המאורע דהריגת גדלי') — שמסמל המשך חייהם של ישראל במלכות דוד — בתכלית השלימות (באופן של גדלות), בגאולה האמיתית והשלימה ע"י „המלך המשיח שעתיד לעמוד ולהחזיר מלכות דוד . . ובונה המקדש ומקבץ נדחי ישראל"פ.

ויש להוסיף, שהתוכן דהפיכת הצום בימות המשיח מרומז גם בשם „גדליהו" — כי, „גדליהו" הוא גם „גדול ה", וגדולתו של הקב"ה קשורה עם הגאולה ע"י משיח צדקנו, כמ"שפא „גדול הוי' ומהולל מאד בעיר אלקינו"פב, „לעתיד לבוא כשיבנה את עירו יהי' בשבילה גדול ומהולל"פג,24ו"בעיר אלקינו" גופא — ב"הר קדשו", בהר הבית, ובבית המקדש השלישי, ששם תתגלה גדולתו של הקב"הפד בתכלית השלימות.

ט. ובקביעות שנה זו ששלישי בתשרי חל בשבת, וצום גדלי' נדחה ליום ראשון, ניתוסף עילוי מיוחד בכהנ"ל — בחומר הצום, במעלת הצום, ובהפיכת הצום ליום טוב:

בחומר הצום (שנקבע למחרת ר"ה, שיוצאים ממנוחה ועונג ליגיעה ותענית, כנ"ל ס"ו) — שעי"ז שניתוסף גם המנוחה ועונג דיום השבת (לאחרי ב' ימים דר"ה), נעשה „חזקה" בהמצב של מנוחה ועונג במשך ג' ימים, ובמילא, ניתוסף עוד יותר בחומר הצום, שהעינוי שביציאה ממנוחה ועונג (במשך ג' ימים) ליגיעה ותענית גדול יותר.

במעלת הצום (הדגשה יתירה בהעילוי ד"יום רצון לה'", „דרשו ה' בהמצאו גו'", מצד שייכותו המיוחדת ליוה"כ, כנ"ל ס"ה) — שקביעותו ביום הראשון בשבוע מדגישה את שייכותו ליוה"כ גם מצד ימי השבוע (נוסף על השייכות הכללית ד„עשרה ימים שבין ר"ה ליוה"כ") — כי:

א) יום ראשון הוא מוצאי השבת שממנו מתברךפה (גם) השבת שלאחריו שבו חל יוה"כפו.

ב) יום ראשון הוא התחלת השבוע שסיומו וחותמו ושלימותו ביוה"כ שחל בשבת, וכיון שנעוץ תחלתן בסופן וסופן בתחלתןפז, מודגשת יותר השייכות דצום גדלי' (תחלת השבוע) ליוה"כ (סוף השבוע).

ג) יום ראשון נקרא בכתוב „יום אחד"פח, „שהי' הקב"ה יחיד בעולמו"פט, שבו מודגש יותר הגילוי דבחי' „יחיד" שלמעלה לבחי' היחידה („יחידה לייחדך") שבכאו"א מישראל, ששלימותו ביוה"כ (כנ"ל ס"ד).

ובהפיכת הצום (שייכותו להגאולה, כנ"ל ס"ז) — שבקביעות כזו מודגשת יותר דחיית הצום והפיכתו ליו"ט בימות המשיח, כי:

א) דחיית הצום היא דחי' כפולהצ — מר"ה לג' תשרי, ומג' תשרי (שחל בשבת) לד' תשרי — שבזה מודגשת יותר הנתינתכח לדחיית הצום לגמרי, „הואיל ונדחה ידחה".

ב) שלישי בתשרי („ביום השלישי יקימנו") חל ביום השבת שקשור עם הגאולה — כמודגש בשירו של יום, „מזמור שיר25ליום השבת", „מזמור שיר לעתיד לבוא ליום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים"צא, וכמ"ש בברכת המזון דיום הש"ק: „הרחמן הוא ינחילנו ליום שכולו שבת ומנוחה לחיי העולמים".

ג) צום גדלי' חל ביום ראשון, „יום אחד", ש"הקב"ה יחיד בעולמו" — שקשור אף הוא עם הגאולה, כמ"שבי „ביום ההוא יהי' ה' אחד ושמו אחד".

וכל זה — נוסף על המעלה הכללית שבקביעות שנה זוצג בהדגשת ה"חזקה" דקדושת שבת ויו"ט במשך ג' ימים, בהתחלת וראשית השנה, ב' ימי ר"ה ויום השבת, ובחוץ־לארץ גם בימים הראשונים דחג הסוכות, (ובמילא גם) בימים האחרונים, שמע"צ ושמח"ת (כמשנת"ל בארוכה4י), שבזה מודגש יותר הקשרך והשייכות לגאולה השלישית וביהמ"ק השלישי, „ביום השלישי יקימנו ונחי' לפניו".

י. ועילוי נוסף מצד הקביעות דצום גדלי' בפרשת השבוע:

בשלישי בתשרי (שחל בשבת) במנחה מתחילין לקרוא „וזאת הברכה אשר ברך משה גו' את בני ישראל גו'"5י), ולומדים התחלת פרשת ברכה בשיעור חומש דצום גדלי' שנדחה ליום ראשון פ' ברכה — שבזה מודגש שבשלישי בתשרי ובצום גדלי' ישנם כל הברכות אשר ברך משה את בנ"יצו, החל מהברכה העיקרית דגאולה האמיתית והשלימה, הקשורה עם משה, „גואל ראשון הוא גואל אחרון"צז.

ויש להוסיף, שבקביעות כזו קורין ולומדים (כולל בשיעורי חת"ת) פרשת ברכה ג' פעמיםצח — במשך ג' שבועות, כ"א יום (ממנחת שבת פ' האזינו עד יום שמח"ת) — „אך טוב לישראל"יי, דיש לומר, שבזה מרומזת גם הדגשה יתירה בהפיכת ג' השבועות וכ"א יום ד"בין המצרים" (מ"צום הרביעי" עד „צום החמישי", ובהמשך לזה — גם „צום השביעי וצום העשירי") לששון ולשמחה ולמועדים טובים**1), ובלשון26הכתוב בהפטורה דיום ב' דר"ה — „והפכתי אבלם לששון"קא.

יא. כדי למהר ולזרז עוד יותר הקיום דכהנ"ל — יש להוסיף במצות הצדקה ש„מקרבת את הגאולה"קב, ולכן יתנו לכאו"א מהנוכחים כאן שליחות־מצוה לצדקה כרגיל בכגון־דא, ובהוספה — באופן משולש [בשייכות ל"שלישי בתשרי", ובפרט בשנה זו שבה מודגש העילוי ד"שלש", שקשור עם הגאולה השלישית וביהמ"ק השלישי, כנ"ל] — ג' שטרות, על מנת ליתן לצדקה, ובהוספה מדילי'.

ויה"ר — והוא העיקר — שההוספה לצדקה תמהר ותזרז ותביא את הגאולה האמיתית והשלימה תיכף ומיד, ביום זה ממש — שהרי „אחכה לו בכל יום שיבוא"קג, שיבוא בכל יום, ועאכו"כ ביום סגולה זה, „יום רצון לה'", „בהמצאו גו' בהיותו קרוב", „ביום השלישי יקימנו ונחי' לפניו", ובפרט שביום זה עצמו נמצאים כבר לאחרי תפלת מנחה (כולל גם קריאת התורה וההפטורה), הרי בודאי שצריך להיות באופן ד"לא עיכבן כהרף עין"קד, תיכף ומיד ממש, לפני סיום היוםקה.

ובלשון הכתוב בסיום וחותם ההפטורה דיום התענית — „עוד אקבץ עליו לנקבציו", „והביאותים אל הר קדשי וגו'"קו, להר הקודש (בארצנו הקדושה, בירושלים עיר הקודש), לבית המקדש השלישי („מקדש אדנ־י כוננו ידיך"קז) ולקדש הקדשים (קדושה הג' שבהם) — תיכף ומיד ממש.

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן לכאו"א מהנוכחים שיחיו ג' שטרות ליתנם (או חילופם) לצדקה].

27שיחת יום ד' פ' ברכה, ז' תשרי ה'תנש"א

— למשתתפים בקרן לטובת „מחנה ישראל" —

א. פותחין בברכהא.

ווען מענטשן טרעפן זיך דאַרף מען אָנהויבן אין אַ גוטן אופן — דורך בענטשן און ווינטשן איינער דעם צווייטן מיט גוטע זאַכן.

זיכער אַזוי ווען אידן טרעפן זיך צוזאַמען, וואָס זיי האָבן דאָך די תורה, תורה אשר מלשון הוראהב, און תורת חיים — די תורה ווייזט אָן אַ ליכטיקע אָנווייזונג ווי מ'דאַרף זיך אויפפירן אין אַלע פרטים פון טאָג טעגלעכן לעבן, איינגעשלאָסן אויך די הוראה הנ"ל — אַז פותחין בברכה,

און במיוחד — מיט אַ ברכה פון שלום („שלום עליכם"ג), מיט אַלע פירושים אין דעם וואָרט „שלום", אָנהויבנדיק פון דעם פירוש הפשוט: שלום בין אדם לחבירוד — אַ גוטע באַציאונג פון איין מענטשן מיט דעם צווייטן,

און שלום אויך פון לשון שלימות, פולקאָמענהייט, „פּערפעקשען" (אין ענגליש), וואָס דאָס איז דער תפקיד און טבע פון יעדער מענטש — צו האַלטן שטענדיק אין „פּערפעקטן" זיין לעבן און אַלע זיינע טעטיקייטן, דורך זיין אַ „מהלך"ה, ניט בלייבן שטיין אין דעם זעלבן צושטאַנד, נאָר גיין און שטייגן „מחיל אל חיל"ד, זוכן וועגן ווי צו אויסנוצן זיינע כחות און כשרונות און מעגלעכקייטן אויף'ן בעסטן, „פּערפעקסטן" אופן.

ווי דאָס איז ספּעציעל אונטערשטראָכן באַ ביזנעסלייט וועלכע האָבן מצליח געווען, מיט דעם אויבערשטן'ס ברכה, אין זיין ערפאָלגרייכע ביזנעסלייט, וואָס דאָס באַווייזט אַז זיי האָבן אויסגענוצט און נוצן אויס זייערע כחות און מעגלעכקייטן צו דערגרייכן „פּערפעקשען", און אין אַן אופן פון מוסיף והולך, אַנטוויקלען זייערע געשעפטן און ביזנעסעס, ביז אין אַ „פּערפעקטן" אופן.

ב. יעדע זאַך איז בהשגחה פרטיתז. אַזוי אויך בנוגע צו דעם איצטיקן צוזאַמענקלייבן זיך, קומט עס אויס בהשגחה פרטית אין יום הרביעי פון פ' וזאת הברכה, וועלכע האָט אַ ספּעציעלע שייכות און אַ ליכטיקע אָנווייזונג צו דעם צוזאַמענקומען זיך,

[ווי באַוואוסט* אַז אַ איד דאַרף „לעבן מיט דער צייט", מיט דער פרשת השבוע און שיעור חומש פון דער צייט, לעבן און אַרויסנעמען אָנווייזונגען פון דעם חלק בתורה אין זיין לעבן, וואָרום התורה היא נצחיתי, אַ הוראה נצחית אויף אַלע דורות]:

28דער שיעור חומש פון דעם טאָג הויבט זיך אָן מיט דער ברכה פון משה צו שבט זבולוןי: „שמח זבולון בצאתך":

שבט זבולון האָט זיך אויסגעטיילט דערמיט וואָס די מיטגלידער פון דעם שבט זיינען געווען ביזנעסלייט, האָבן זיך באַשעפטיקט מיט מסחר און פרקמטיאיא.

און דעריבער בענטשט זיי משה מיט דער ברכה „שמח זבולוך בצאתך": בכדי אַ ביזנעסמאַן זאָל מצליח זיין אין זיין געשעפט, קען ער ניט בלייבן שטיין אויף אַן אָרט, און אין דעם זעלבן צושטאַנד, נאָר ער דאַרף אַרויסגיין פון זיין „אָרט", ווי מ'זעט עס אויך היינט בפשטות, אַז ביזנעס ועניני מסחר פירט מען בעיקר אין אַן אָפיס (משרד), און דורך אַרומפאָרןיב אין אַנדערע פּלעצער און שטעט, וועלכע געפינען זיך חוץ פון זיין (אָרט), ואדרבה — אין דעם איז אָפּהענגיק די הצלחה פון דער ביזנעס, אַז מ'זאָל האָבן אַ ספּעציעלן אָרט, אַן אָפיס וואו מ'פירט די ביזנעס, און וואָס מער הצלחה אין דעם געשפעט — אַלץ גרעסער ווערט דער אָפיס.

ונוסף אויף דער „צאתך" בגשמיות אין אַ הצלחה'דיקן געשעפט, דאַרף באַ „זבולון" זיין אויך — ועיקר — „צאתך", אַרויסגיין פון זיך, פון די אייגענע באַגרענעצונגען און פון די באַגרענעצונגען פון דער סביבה אַרום אים, און שטייגן און דערגרייכן מערער „פּערפעקשען" (כנ"ל).

און אין דעם באַשטייט די ברכה „שמח זבולון בצאתך" — „הצלח בצאתך לסחורה"יא: משה בענטשט שבט זבולון [אַ ברכה בתורה הנצחית — צו אַלע אידן בכל הדורות וואָס זיינען שייך צו דער עבודה פון זבולון, מסחר ופרקמטיא], אַז די יציאה לסחורה — די יציאה וועלכע פאָדערט זיך בכדי מצליח זיין אין ביזנעס — זאָל זיין מיט הצלחה, אַז ניט קוקנדיק אויף דעם וואָס מ'גייט אַוועק פון דעם אייגענעם אָרט און צושטאַנד אין אַ פרעמדן אָרט, זאָל דאָס זיין בהצלחה (במנוחת הנפש, אָן שטערונגען וכו'), און דורך דעם — ווערט דאָס באופן פון „שמח", אמת'ע שמחה און פרייד, כולל אויך דערפון — וואָס ער איז מצליח אין אויסנוצן זיינע פעאיקייטן און שטייגן צו מערער שלימות, דורך אַרויסגיין „ממקומו".

ג. נוסף צו דעם קומט צו נאָך אַ הוראה פון ברכת משה לזבולון:

אין דער זעלבער ברכה (און פסוק בתורה) האָט משה כולל געווען די ברכה צו יששכר: „שמח זבולון בצאתך ויששכר באהליך". דער עיקר עבודה פון שבט יששכר איז — לימוד התורהיא, און דעריבער באַקומען זיי אַ ספּעציעלע ברכה: „שמח . . יששכר באהליך". אָבער וויבאַלד אַז די ברכה צו שבט זבולון ווערט פאָרגעזעצט אין איין המשך (און לשון) צו ברכת יששכר, איז פאַרשטאַנדיק אַז די שלימות פון ברכת זבולון איז פאַרבונדן מיט דער ברכה צו יששכריג.

און אין דעם זיינען פאַראַן כמה הוראות ופרטים:

א) צום אַלעם ערשטן — בנוגע צו דעם עצם עסק אין מסחר: אין דעם אופן ווי מ'שטעלט איין און מ'פירט אָן מיט ביזנעס (זבולון) פאַרלאָזט ער זיך ניט אויף דעם אייגענעם פאַרשטאַנד און אָפּשאַצונג אַליין (ווייל אדם קרוב אצל עצמויד, און29ער קען אין דעם מאַכן אַ טעות), נאָר ער באַגרינדעט זיין הנהגה אויף די הוראות התורה (יששכר), און טאָמער ער האָט אַ שאלה וספק — פרעגן ביי אַ רב. אין יעדער זאַך וואָס ער טוט אין זיין ביזנעס זוכט ער אויס וואָס זאָגט אויף דעם תורה צי איז דאָס אינגאַנצן מתאים מיט די הוראות פון תורה.

ולדוגמא: ער מאַכט זיכער אַז זיין וואַקסן אין ביזנעס זאָל ניט זיין באופן פון השגת גבול ח"ו, אָדער היפך היושר ח"ו, ואדרבא — באופן פון לפנים משורת הדין, כציווי התורהטו: „ועשית הישר והטוב בעיני ה'", ביז אין אַן אופן אַז דער טוב (בעיני ה') איז אויך ישר בעיני האדםטז: ער פאַרלאָזט זיך ניט נאָר אויף דעם וואָס באַ אים קומט אויס אַז די הנהגה איז „טוב בעיני ה'" (וואָס אין דעם קען ער מאַכן אַ טעות), נאָר אַז אויך אַנדערע מענטשן זעען אַז דאָס איז אַ הנהגה טובה וישרהיז.

און דורך דעם וואָס דער עסק פון „זבולון" איז מיוסד אויף „יששכר באהליך" (הוראות התורה) — ווערט די שלימות פון „שמח זבולון בצאתך": נוסף אויף דעם וואָס דאָס איז אַ לשון של ברכה וציווי, איז דאָס אויך לשון הבטחה — אַז דער אויבערשטער (דורך משה רבינו) איז מבטיח „זבולון" (און יעדערער וואָס איז שייך צו דער עבודה), אַז בשעת ער פירט זיין ביזנעס לויט די הוראות התורה, וועט ער האָבן שמחה אין זיין ביזנעס, דערפאַר וואָס ער וועט האָבן די גרעסטע הצלחה, דעם מאַקסימום אין „פּראַפיט" (רווחים), און דעם מינימום אָנשטרענגונג און עגמת נפש, וכיו"ב.

ב) נוסף אויף דעם וואָס די הנהגת המסחר דאַרף זיין לויט די הוראות פון „יששכר" — דאַרף „זבולון" אויך נעמען אַן איינטייל אין די ענינים פון „יששכר"יח, דורך דעם וואָס ער נוצט אויס אַ טייל פון זיינע געלט, פון דעם „פּראַפיט" (ריוח) וואָס ער פאַרדינט, צו תומך זיין מוסדות פון תורה (יששכריח), סיי מוסדות פון תינוקות של בית רבן, און סיי מוסדות פון ערוואַקסענע — ישיבות, בתי כנסיות, בתי מדרשות וכו',

בהתאם צו דער הוראה און פסק־ין אין תורהיט — אַז יעדערער דאַרף מפריש זיין לצדקה אַ חלק מסויים (עכ"פ מעשר) פון זיין פאַרדינסט. ווי מ'געפינט באַ יעקב אבינו („בחיר שבאבות"כ), אַז זיי תפלה און בקשה צו באַקומען דעם אויבערשטן'ס ברכות איז געקומען צוזאַמען מיט זיין הבטחה און נדר „וכל אשר תתן לי עשר אעשרנו לך"כא. ועד"ז דאַרף זיין באַ יעדער סוחר און בעל עסק, אַז ער30דאַרף אָפּגעבן אַ חלק מסויים פון זיין הכנסה אין ביזנעס (לכל הפחות מעשר, ובהוספה פון אַ דאָלאַר (אָדער פרוטה) עכ"פ) אויף דער „ביזנעס" פון דעם אויבערשטן, וואָס דאָס איז: צדקה צו עניים (וואָס דורך דעם איז מען מקיים די הבטחה פון דעם אויבערשטן צוצושטעלן עניים מיט אַלע זייערע צרכים דורך זיינע (דעם אויבערשטן'ס) שלוחים, וואָס דאָס זיינען אַלע אידן, ובמיוחד — עשיריםכב); צדקה צו עניני תורה וקדושה, וכו'.

און דאָס אַלץ — באופן פון „שמח זבולון" — מתוך שמחה, ווייל אַזוי ווי אַ סוחר דאַרף זיין צופרידן פון זיין הצלחה אין געשעפט, אַזוי אויך — און נאָכמער דערפון — דאַרף ער זיין צופרידן פון דער ידיעה אַז ער נוצט אויס זיינע געלט כדבעי.

ד. ועוד וגם זה עיקר — ג)

אַ סוחר דאַרף מקדיש זיין אַ טייל פון זיין צייט יעדן טאָג — צו לערנען תורהכג (יששכר), ועאכו"כ ווען עס קומט אַ טאָג ווען ער איז באַפרייט פון אַרבעט (ובפרט שבת, יום טוב, ראש השנה וכו') — נוצט ער אויס די פרייע צייט אויף מוסיף זיין בזמן לימוד התורה;

און דורך דעם, איז ניט נאָר וואָס עס פעלט ניט אין זיין הצלחה און קאָנסענטראַציע אין דער צייט וואָס ער דאַרף האָבן בכדי מצליח זיין בעניני המסחר שלו, נאָר אדרבה: דורך זיין לימוד התורה ווערט ביי אים אַ קלערערער און רואיקערער קאָפּ צו קענען טראַכטן, באַשליסן און אויסשטעלן ווי צו פירן זיין געשעפט אין אַ קירצערער צייט ווי עס נעמט אַנדערע מענטשן; און דורך דעם קומט ביי אים צו מער הצלחה אין זיין מסחר, און במילא — אויך אין זיין שמחה („שמח").

ובפרט בשעת זיין קביעות עתים בתורה איז בשלימות — מתוך מנוחה און אָן שטערונגען מבחוץ, דורך דעם וואָס ער גייט לערנען אין אַ „מקום תורה" (וואו עס זיינען ניטאָ קיין בלבולים מבחוץ) — אין אַ שול, אַ בית המדרש, אַ ישיבה וכיו"ב, וואָס דעמולט איז דער לערנען מיט מעט הצלחה, און דאָס גיט אים דערנאָך אויך מער כח און מעגלעכקייט צו (דערנאָך) נאָכמער צוגעבן אין זיינע ביזנעס־אַקטיוויטעטן — מיט אַ רואיקע קאָפּ, מתוך מנוחה אמיתית ושלימה, אַן אמת'ער רואיקייט, וואָס דורך דעם קומט נאָכמער צו אין זיינע ברכות און הצלחות („שמח זבולון").

וכמפורש אין תורהכד: „אם בחוקותי תלכו ואת מצותי תשמורו ונתתי גשמיכם בעתם וגו'". דורך דעם וואָס מ'לערנט תורה — ווי רש"י איז מפרש, „שתהיו עמלים בתורה" — ווערן נמשך אַלע ברכות פון דעם אויבערשטןכה, און אין אַן אופן פון „בעתם" — אַז מ'האָט ניט קיין דאגה אַז די ברכות וועלן זיך פאַרשפּעטיקן ח"ו, נאָר זיי ווערן נמשך „בעתם".

ה. און שטייענדיק אין אָנהויבס פון דעם נייעם יאָר — איז דער עיקר הברכה: עס זאָל זיין אַ שנת הצלחה אין אַלע אויבנגערעדטע ענינים.

31ובלשון התפלה פון „אבינו מלכנו" (וועלכע מ'זאָגט ראש השנה און אַלע טעג פון די עשרת ימי תשובה) — „אבינו מלכנו כתבנו בספר פרנסה וכלכלה", און מ'נוצט אויס די כלכלה צוצוגעבן אין גוטע זאַכן און געזונטע זאַכן (און ניט ח"ו צו מסלק און מבטל זיין שטערונגען), וואָס דורך דעם קומט צו נאָכמער אין דער הצלחה במסחר, ובמילא — אויך אין קביעות עתים לתורה וכו'.

כולל כנ"ל, אַז די הנהגת המסחר זאָל זיין אָן דאגות, נאָר מתוך שמחה — „שמח זבולון בצאתך", אע"פ וואָס דער מסחר איז פאַרבונדן מיט „צאתך", אין דעם משרד (חוץ מביתו), כנ"ל (ס"ב).

ויהי רצון, אַז דער אויבערשטער זאָל בענטשן יעדערער וואָס האָט אַן אָפיס אויף זיין ביזנעס (באיזה בנין שהוא), אַז זיינע געשפעטן זאָלן פאַרברייטערט ווערן און ברענגען אַז ער זאָל צוליב דעם פאַרברייטערן און פאַרגרעסערן זיין אָפיס, אויך אין צאָל פון די חדרים וכו'.

— ולעורר, אַז ס'איז כדאי ונכון ביותר אַז אין יעדער חדר פון אָפיס זאָל זיין אַ קופת צדקה, וואָס דורך דעם ווערט דער אויבערשטער אַ „שותף" מיט דעם חדר און ביזנעס, ווייל די געלט אין משרד איז מוקדש צו דעם אויבערשטן, למצות הצדקה (וואָס דורך דעם קומט צו אין דעם חיבור פון „זבולון" און „יששכר").

ו. אין דעם אַלעם קומט צו לויט דער קביעות פון דעם טאָג בימי החודש — שביעי בתשרי* , וועלכער באַדייט אַז עס זיינען שוין דאָ שבעה ימים רצופים פון ראש השנה. דער עילוי אין דעם: יש לומר, אַז יעדער טאָג פון די זיבן טעג איז כנגד דער זעלבער טאָג אין די אַלע קומענדיקע וואָכן פון יאָר (יום ראשון — כנגד יעדער יום ראשון פון יאָר, וכו')כו, און דעם טאָג (שביעי בתשרי) ענדיקן זיך די שבעה ימים.

וואָס דאָס אַלעם גיט צו נאָכמער אין די המשכת הברכות פון דעם אויבערשטן, אַז עס זאָל זיין אַ „שנת פרנסה וכלכלה", כולל ועיקר — דער קיום הבקשה פון „אבינו מלכנו כתבנו בספר סליחה ומחילה", אַז דער אויבערשטער איז סולח, מוחל, „מקנח" און מבטל אַלע חובות.

— ולהעיר אַז בתקופה האחרונה זעט מען במיוחד דעם ענין, אַז גרויסע גאָווערמענטס (ממשלות) זיינען מוחל חובות פון אַנדערע גאָווערמענטס, און טוען עס מתוך שמחה, וויסנדיק די תועלת אין דעם פאַר זיי אַליין.

ובפשטות ועיקר — כתיבה וחתימה טובה, לשנה טובה ומתוקה, וחיים טובים וארוכים, אַ לאַנגן לעבן, אַ פריילעכן לעבן, אַ רואיקן לעבן און אַ געזונטן לעבן, אַ לעבן וואָס איז דורכגעדרונגען מיט אידישקייט.

און מ'ווערט געבענטשט מיט אַלע ברכות — על סדר האותיות אל"ף־ב"ת: שנת אורה, שנת ברכה, שנת ג אולה (האמתית והשלימה), שנת דיצה, שנת הוד והדר, שנת ועד טוב, שנת זכרונות טובות, שנת חיים ארוכים, שנת טובה, שנת י עוד טוב, שנת כלכלה בהצלחה, כולל — אין עניני מסחר, שנת לימוד (כולל אויך — אַז די קביעות עתים לתורה, אפילו אויב דאָס איז אַ זמן קצר, איז בהצלחה אין הבנת ועומק הלימוד כו'), שנת מלכות, וועלכע ווערט אַ הכנה צו מלכות דוד משיחא, שנת נסים, ובפרט געפינענדיק זיך בשנת32תנש"א, ר"ת תהא שנת אראנו (נסים, און נאָכמער —) נפלאותכז, שנת סייעתא דשמיא, שנת עוז, שנת פדות, שנת צדקה, שנת קדושה, שנת רוממות, שנת שמחה, שנת תורה ושנת תהלה — אַז יעדער איד שטייט אין אַ שטענדיקן מצב פון דאַנקען און לויבן (תהלה) דעם אויבערשטן פאַר אַלע ברכות, כולל אויך בעניני מסחר.

ובפרט אַז מ'וועט איצטער מקיים זיין דעם מנהג ישראלכח צו אויסטיילן „זיסע לעקאַח", וועלכער האָט אין זיך אויך דעם רמז, אַז אַזוי ווי מ'קען אָנטאַפּן די לעקאַח מיט די הענט, און מ'עסט און מ'פילט דעם זיסן טעם — אַזוי זאָל מען אויך קענען „אָנטאַפּן" די ברכות פון דעם אויבערשטן בגשמיות וברוחניות, אויף אַ זיסן אופן.

ועוד ועיקר הברכות — גאולה האמיתית והשלימה תיכף ומיד ממש.

[אח"כ ניגשו המשתתפים שיחיו לקבל ברכתו של כ"ק אדמו"ר שליט"א ולקבל „לעקאַח"].

[אח"כ אמר כ"ק אדמו"ר שליט"א להשלוחים שיחיו:]

ז. האמור לעיל (ס"ב ואילך) וועגן דעם שיעור חומש פון היינטיקן טאָג, „שמח זבולון בצאתך" — האָט אויך אַ ספּעציעלע שייכות צו די שלוחים:

ובהקדמה — אַז בכללות טיילן זיך אידן אין צוויי חלוקות: זבולון און ישכר, אָבער בפרטיות, איז דאָ באַ יעדן אידן גופא ביידע חלוקות פון זבולון און ישכרכט,

[ובפרטיות יותר — איז דאָ אויך די חלוקה פון י"ב שבטים באַ יעדן אידן (אויך באַ כהנים ולויםל), ובפרט אַז באַ יעדן אידן איז דאָ אַ חלק (ניצוץ) פון נשמת יעקב (ש"נשמתו . . כלולה מכל הנשמות שבישראל מעולם ועד עולם")לא — אביהם (ומקור) דכל השבטים],

ובמילא איז אויף יעדן אידן געזאָגט געוואָרן דער ציווי און נתינת־כח „שמח זבולון בצאתך וישכר באוהליך".

ח. והענין בזה:

„בצאתך" — איז רומז אויף דער נשמה פון יעדן אידן וואָס „גייט אַרויס" („בצאתך") ממקורה ושרשה למעלה, און קומט אַראָפּ למטה אין אַ גוף גשמי בעוה"ז הגשמי.

און די יציאה („בצאתך") איז כדי דורכפירן דעם אויבערשטנ'ס שליחות לעשות לו ית' דירה בתחתוניםלב — וואָס דאָס איז דער ענין פון „זבולון", „לשון בית זבול . . בית מדור"לג, אַז מ'מאַכט פון די גאַנצע וועלט (תחתונים) אַ „בית זבול"33און אַ „בית מדור" (דירהלד) צום אויבערשטן, ע"ד ווי עס שטייטלה אויפן בית המקדש „בנה בניתי בית זבול לך"לו, ועד"ז אין דעם ביהמ"ק שבכאו"א מישראל, כמ"שלז „ושכנתי בתוכם", בתוכו לא נאמר אלא בתוכם, בתוך כאו"אלח, בחלקו בעולם ו(עי"ז) בכל העולם כולו.

און אויף דורכפירן די שליחות פון „זבולון בצאתך" דאַרף מען אָנקומען צו „ישכר באוהליך" — ענין התורהלט, לערנען תורה און פירן זיך ע"פ הוראות התורה, וואָס דורך דעם ווייסט מען ווי אַזוי דורכצופירן די שליחות פון „זבולון בצאתך", לעשות לו ית' דירה בתחתונים.

און די הקדמה דערצו איז „שמח (זבולון בצאתך וישכר באוהליך)" — אַז כללות העבודה פון יעדן אידן („זבולון בצאתך וישכר באוהליך") דאַרף זיין מתוך שמחהמ, וואָס דורך דעם ווערט געטאָן די עבודה ביתר שאת וביתר עוז, וביתר הצלחה, ווי מ'זעט במוחש.

און וויבאַלד אַז „איני מבקש . . אלא לפי כחן"מא, איז פאַרשטאַנדיק אַז דער אויבערשטער גיט יעדן אידן די כחות און די מעגלעכקייט צו ממלא זיין די שליחות בתכלית השלימות (לויטן אויבערשטנ'ס „פאַרשטאַנד" (כביכול) וואָס מיינט „שלימות" און וואָס מיינט „תכלית השלימות"), כולל ובמיוחד דורך דערויף וואָס ער גיט יעדן אידן אַלע ענינים גשמיים בהרחבה — ווי דער רמב"םמב איז מבאר בנוגע צו די יעודים גשמיים שבתורה: „הבטיחנו בתורה . . שיסיר ממנו כל הדברים המונעים ידינו מלעשותה . . וישפיע לנו כל הטובות המחזיקות את ידינו לעשות התורה, כגון שובע ושלום וריבוי כסף וזהב, כדי . . (ש)נשב פנויין ללמוד בחכמה ולעשות המצוה כו'".

ט. אין דערויף קומט צו אַ ספּעציעלע הדגשה בנוגע צו די שלוחים שיחיו:

יעדער איד איז שלוחו של הקב"ה לעשות לו ית' דירה בתחתונים, ובמיוחד — די וואָס ווערן אָנגערופן מיטן תואר „שלוחים", דערפאַר וואָס זיי זיינען געשיקט געוואָרן איבער דער וועלט אויף צו טאָן אין הפצת התורה והיהדות והפצת המעיינות חוצה (כמדובר כמ"פ בארוכה), וואָס באַ זיי איז נאָכמער מודגש דער ענין פון „זבולון בצאתך וישכר באוהליך" — די יציאה אין וועלט („זבולון בצאתך") כדי מאַכן פון איר אַ דירה לו ית', דורך34הפצת התורה והמעיינות חוצה („ישכר באוהליך"מג).

און דערפון איז פאַרשטאַנדיק אַז באַ זיי איז נאָכמער מודגש אויך דער „שמחמד זבולון בצאתך וישכר באוהליך" — דער ציווי און נתינת־כח אַז די עבודה זאָל זיין בשמחה, דורך דערויף וואָס דער אויבערשטער שטעלט צו יעדערן פון די שלוחים אַלץ וואָס זיי דאַרפן האָבן כדי צו דורכפירן די שליחות בתכלית השלימות מתוך שמחה וטוב לבב (ופשיטא — אַז עס ווערן בטל לגמרי אַלע מניעות ועיכובים), ובפשטות — הרחבה אין אַלע ענינים גשמיים, און הרחבה אמיתית, לפי „הישג ידו" (כביכול) של הקב"ה, ביז — באופן של עשירות, וואָס דורך דעם קומט צו אין זייער עבודה באופן של הרחבה, ובלשון חז"למה אַז „דירה נאה" און „כלים נאים" זיינען „מרחיבין דעתו של אדם", און זיכער אַז דורך דעם ווערט אַ „הרחבה" אין עבודת ה' דורך „דעתו של אדם" — „דע את אלקי אביך ועבדהו בלב שלם"מו.

און אין דערויף קומט צו אַ נתינתמיוחדת היינטיקן טאָג, יום רביעי פרשת ברכה — ווען מ'לערנט (און מ'לעבט מיט) דעם פסוק „שמח זבולון בצאתך וישכר באוהליך" אין דעם שיעור חומש היומי.

י. ויש להוסיף, אַז דאָס איז אויך מרומז אין דעם תוכן פון דעם טאָג — יום רביעי פרשת ברכה:

יום רביעי — שבו ניתלו המאורות, „שני המאורות הגדולים"מז, ווי עס איז געווען בהתחלת הבריאה (לפני מיעוט הלבנה), און אַזוי ווערט אויך באַ יעדן אידן און באַ אַלע אידן ש"מונין ללבנה"מח וויבאַלד אַז „דומין ללבנה"מט — אַז יעדער איד שטייט אין אַ מעמד ומצב פון „מאור הגדול", דורך דערויף וואָס ער „באַלייכט" אידן אַרום זיך [לויטן ציווי התורה וועלכער איז אַ „כלל גדול בתורה"נ ביז „כל התורה כולה"נא — „ואהבת לרעך כמוך"נב, אָנהויבנדיק פון די אייגענע משפחה און קרובים בפשטות, ביז צו אַלע קרובים (במובן הרחב) — יעדער איד, האנשים והנשים והטף], וואָס דאָס איז דער תפקיד פון יעדער „שליח" — צום אַלעם ערשטן באַלייכטן אידן אַרום זיך, און ערשט דערנאָך (און דורך דערויף) באַלייכטן די וועלט.

יום רביעי פון פרשת ברכה — אַז אין אַלע עניני עבודה פון אַ אידן אַלס אַ „מאור הגדול" (יום הרביעי) קומט צו אַ ברכה מיוחדת וואָס איז אַריינגעשטעלט און געוואָרן אַ חלק פון תורתינו „תורה אור"נג, ותורה נצחית עד סוף כל הדורות: „וזאת הברכה אשר ברך משה גו' את בני ישראל וגו' לעיני כל ישראל", אַז יעדער איד און אַלע אידן באַקומען אַלע ברכות, אָנהויבנדיק פון די ברכה העיקרית — גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו, „גואל ראשון הוא גואל אחרון"נד.

35און אַ תוספת נתינת־כח בקביעות שנה זו — אַז מ'לייענט און מ'לערנט פרשת ברכה דריי מאָל, במשך דריי וואָכן, פון דעם שבת וואָס קומט בהמשך ובסמיכות צו ר"ה (שלשה ימים רצופיםנה) ביז שמח"ת — אַז עס קומט צו דער תוקף פון „חזקה" אין די ברכות און נתינת־כח [סיי כללות הענין פון „וזאת הברכה", סיי דער ענין פון יום הרביעי דפרשת ברכה, און סיי דער ענין פון „שמח זבולון בצאתך וישכר באוהליך"] וואָס ווערן נמשך „לעיני כל ישראל", און דורך זיי אויך אין דער גאַנצער וועלט, כמודגש אין דעם המשך הקריאה בשמח"ת (און דערנאָך אין שבת בראשית) — „בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ", אַז די גאַנצע וועלט (וועלכע טיילט זיך אין „שמים" ו"ארץ") ווערט באַשאַפן פון דאָס־ניי, און אין אַ מעמד ומצב וואָס איז באין־ערוך — „שמים חדשים וארץ חדשה"נו, וויבאַלד אַז עס ווערט אַ דירה לו ית' בתחתונים בפועל ובגלוי.

יא. האמור לעיל איז אויך מודגש אין דעם תוכן הזמן (נוסף אויפן יום בשבוע און אין פרשת השבוע) — „עשרה ימים שבין ר"ה ליוה"כ"נז (און צווישן זיי גופא — ביום השביעי):

ס'איז ידוע וואָס דער אַלטער רבי איז מבאר אין אגה"קנח אַז אין יעדן ראש השנה ווערט נמשך אַן „אור חדש ומחודש . . עליון יותר שלא הי' מאיר עדיין מימי עולם אור עליון כזה", און פון ר"ה נעמט מען מיט און מ'טיילט עס פאַנאַנדער אויפן גאַנצן יאָר, אין דער עבודה פון „ויעקבנט הלך לדרכו"מט (כדי ממלא זיין די שליחות פון „זבולון בצאתך"), וואָס (בפרטיות ובשלימות איז עס במוצאי שמח"ת (ושבת בראשית)*4), אָבער) בכללות הויבט זיך עס אָן גלייך במוצאי ר"ה, און נאָכמער — גלייך נאָך תקיעת שופרמא.

דערפון איז פאַרשטאַנדיק אַז אין היינטיקן ראש השנה זיינען נמשך געוואָרן אַלע ברכות (וועגן וועלכע מ'האָט גערעדט פריער) באופן נעלה יותר פון אַלע פריערדיקע יאָרן, און בפרט אַז מ'שטייט שוין נאָך ר"ה — אין עשרת ימי תשובהמב, און אין עשי"ת גופא זיינען שוין דורכגעגאַנגען רובם (ששה ימים), און מ'שטייט שוין ביום השביעי, אַז עס זיינען שוין דאָ שבעה ימים רצופים פון ר"ה וועלכע זיינען כולל כל שבעת ימי השבוע דכל השנה כולהמג (כנ"ל ס"ו) — איז אַ זיכערע זאַך אַז ס'איז שוין נמשך געוואָרן אַלע ברכות והשפעות על כל השנה כולה, וכאמור, באופן נעלה יותר פון די פריערדיקע יאָרן.

36און אין דערויף איז נכלל די נתינתאון מעגלעכקייט אַז די עבודה זאָל זיין בתכלית השלימות ומתוך שמחה וטוב לבב, דורך דעם וואָס דער אויבערשטער שטעלט צו אַלע ענינים גשמיים בהרחבה (כנ"ל ס"ח) — ווי ס'איז מודגש אין ראש השנה סיי דער ענין השמחה, און סיי דער ענין פון השפעת גשמיות:

דער ענין השמחה — ווי דער אַלטער רבי איז מבאר אין לקו"תסד דאָס וואָס מ'זאָגט אין דער הפטורה פון שבת שלפני ר"ה „שוש אשיש בה' תגל נפשי באלקי"סה אַז די עבודה פון ר"ה איז אין אַן אופן פון „גילו ברעדה"מו (אַז „בהתגלות נראית ונגלית בחינת רעדה", אָבער „תוכו רצוף השמחה");

און דער ענין פון השפעת גשמיות — ווי דער אַלטער רבי בריינגט אין לקו"תסז אַז „עיקר הדיןסח שבר"ה הוא על הגופות . . עניני עוה"ז" (ש"הרחמים נמשכים כ"כ למטה . . עד שיהיו השפעותם בגשמיות").

און פון ר"ה ווערט עס נמשך על כל השנה כולה — אַז ס'זאל זיין אַ שנה של שמחה, און אַ שנה של עבודת ה' מתוך שמחה וטוב לבב, וויבאַלד אַז דער אויבערשטער גיט אַלע ענינים גשמיים בהרחבה.

יב. ועד"ז איז מודגש דער ענין פון השפעת הגשמיות און שמחה אין די הכנה צו יוהכ"פסט — וואָס הויבט זיך אָן שבעה ימים קודם יוהכ"פ, „שבעתע ימים קודם יום הכפורים מפרישין כהן גדול כו'":

בערב יוהכ"פ (עיקר ושלימות ההכנה לעיוהכ"פ) איז מען מרבה באכילה ושתי' „כמו שיעור ב' ימים"עא (אַ ריבוי אין גשמיות באופן פון „כפלים"), און דורך דעם האָט מען די מעלה פון עבודת יוהכ"פ, כמארז"לעב „כל האוכל בתשיעי . . כאילו התענה תשיעי ועשירי".

ויש לומר אַז אין דערויף איז דאָ נאָך אַ גרעסערע מעלה ווי יוהכ"פ, ע"ד ובדוגמת די מעלה פון פורים לגבי יוהכ"פ, ביז אַז יום הכפורים ווערט אָנגערופן „כפורים" (בכ"ף הדמיון)עג, וויבאַלד אַז די ענינים וואָס מ'טוט אויף דורך דעם תענית פון יוהכ"פ, טוט מען אויף אין אַ העכערן אופן דורך דעם „משתה ושמחה" פון פורים, ועד"ז י"ל בנוגע צו די אכילה ושתי' בערב יוהכ"פ — אַז דאָס איז ע"ד ובדוגמת סעודת פורים שלמעלה מיוהכ"פ.

און דערפון איז פאַרשטאַנדיק אַז בערב יוהכ"פ קומט צו אויך אין דעם ענין השמחהעד ע"ד ובדוגמת שמחת פורים — שמחה שלמעלה מהגבלה („עד דלא ידע"עה).

יג. ויה"ר אַז יעדערער פון די שלוחים, בתוככי כלל ישראל, זאָל משלים37זיין (און שוין משלים געווען) די שליחות לעשות לו ית' דירה בתחתונים, האָבנדיק שוין אַ כתיבה וחתימה טובה וגמר חתימה טובהעו לשנה טובה ומתוקה, און האָבנדיק שוין אַלע ברכות („וזאת הברכה אשר ברך משה גו' לעיני כל ישראל") מיט אַלע אותיות האל"ף־בי"ת (כנ"ל ס"ו), און אין אַן אופן פון הולך ומוסיף ואור, „ילכו מחיל אל חיל"ו, ביז צו די ברכה העיקרית — כהמשך וסיום הכתוב „יראה אל אלקים בציון", אין ירושלים עיר הקודש, הר הקודש, בית המקדש און קדש הקדשים — גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

ולהעיר, אַז די גאולה האמיתית והשלימה איז נאָכמער מודגש קומענדיק פון תקיעת שופר דראש השנה (און תקיעת שופר במילואה ובשלימותה — אין ביידע טעג פון ר"ה), ווי מ'זאָגט אין פסוקי שופרות „והי' ביום ההוא יתקע בשופר גדול"עז, און מ'איז מסיים וחותם פסוקי שופרותעח מיט דער ברכה ותפלה „תקע בשופר גדול לחרותנו".

ויה"ר והוא העיקר — אַז יעדערער פון אונז זאָל ווערן אַ „שליח"עט אויף אָנזאָגן זיך, זיינע בני בית און אַלע אידן אַרום אים, אַז „הנה זה בא"פ, „הנה אלקינו זה גו' זה ה' קוינו לו"פא (ב"פ זהפב), והנה דוד מלכא משיחא, און אַז אליהו הנביא איז שוין מיט אַ טאָג פריער געווען אין טבריאפג און האָט אָנגעזאָגט וועגן ביאת משיח צדקנו.

ויש לומר, אַז וויבאַלד משיח קען קומען יעדער טאָג, „אחכה לו בכל יום38שיבוא"פד, און אליהו הנביא דאַרף אָנזאָגן אַ טאָג פריער אויף ביאת המשיח — קומט אליהו הנביא אין טבריא בפועל ממש יעדער טאָג און זאָגט אָן אויף ביאת המשיח (במיוחד) צו די וואָס שטייען אין אַ מעמד ומצב פון „אחכה לו בכל יום שיבוא" — אויך די וואָס זאָגן דאָס ניט בדיבור (כמנהג חב"ד)פה, נאָר מ'טראַכט וועגן דעם, ובפרט ווען מ'זאָגט אין דעם באַוואוסטן קאַפּיטל תהליםפו „מצאתי דוד עבדי בשמן קדשי משחתיו", כולל אויך אַז די מחשבה איז אין אַן אופן פון „היסח הדעת"פז (למעליותא), „למעלהפח מבחי' הדעת"פט — „מצאתי דוד עבדי", אין אופן פון מציאה וואָס קומט בהיסח הדעת, כמארז"לפז „שלשה באין בהיסח הדעת . . משיח מציאה".

און אין דערויף קומט צו אַ ספּעציעלע הדגשה היינטיקן יאָר — סיי מצד דעם קאַפּיטל תהלים אין וועלכן מ'זאָגט „מצאתי דוד עבדי בשמן קדשי משחתיו", און סיי מצד די שלימות פון ארבעים שנה וואָס דעמולט איז שוין „נתן ה' לכם לב לדעת ועינים לראות ואזנים לשמוע"צ, ובפרט נאָך דעם וואָס מ'איז שוין אַריין (ושבעה ימים) אין שנת הנ"א (ה'תנש"א), וואָס אידן האָבן איר אָנגערופן (און מפיץ געווען) מיטן ר"ת „אראנו נפלאות".

וכן תהי' לנו — מ'זאָל זען בפועל ממש דעם „(כימי צאתך מארץ מצרים) אראנו נפלאות" אין דער גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו, ותיכף ומיד ממש.

און מ'איז ממשיך ומסיים די הכנה צו יוהכ"פ, ועאכו"כ די עבודה פון יוהכ"פ עצמו — אין ארצנו הקדושה, אין ירושלים עיר הקודש, אין בית המקדש, ביז אין קדש הקדשים, ניט נאָר אין אַן אופן פון „ונשלמה פרים שפתינו"צא, נאָר אין אַן אופן פון „ותחזינה עינינו (בשובך לציון ברחמים)", אַז מ'זעט די עבודה פון יוהכ"פ דורך אהרן הכהן (וויבאַלד אַז „משהצב ואהרן עמהם"צג) אין בית המקדש השלישי („מקדש אדני כוננו ידיך"צד), ביז אין קדש הקדשים, וואָס דאָרטן ווערט געטאָן די עבודה העיקרית והמיוחדת פון יוהכ"פ.

ועוד והוא העיקר — בפועל ממש, ותיכף ומיד ממש.

[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן לכאו"א מהשלוחים שיחיו שטר של דולר, ליתנו (או חילופו) לצדקה].

הצעת תיקוןנשלח לבדיקה
השינוי יופיע אחרי שאחראי האוסף יאשרו. כל גרסה נשמרת בהיסטוריה.
דיווח על בעיהבלי חשבון
מה לא בסדר?
מה לא בסדר?
הדיווח גלוי לכולם באתר (בלי שמכם), חוץ מדיווח על זכויות יוצרים או תוכן פוגע. אל תכתבו כאן פרטים אישיים. או פתחו דיווח מלא, עם כותרת ותיוגים
הטמעה באתר אחר
על הדף

פרטים

מזהה
rh-rsxw4s6s

נדפס ב

פעילות אחרונה

#164 Sefer HaSichos: each sicha on the pages of its volume · אושרה
#160 Sefer HaSichos ה'תשנ"א, חלק א: one page per sicha · אושרה

כל מה ששייך לכאן