Text

¶1פדה ושלום נפשי מקרבי ”כי וראבים היו” עמדי ס'איז דאך ידוע אויף דערויף דער דיוק, אז דערפון וואס ער זאגט פדה ושלום איז דאך פארשטאנדיק די ענינים.

¶2ס'קען זיין אין אן אופן פון פדי נאר ניט בשלום, און ביי אים איז דאס געווען אין אן אופן פון בשלום.

¶3און אויך, אז אף על פי וואס דאס איז בשלום איז פונדעסטוועגן דארף מען האבן אויף דערויף אן ענין פון פדי דע, דערפאר וואס ס'איז געווען אן ענין פון קרבן.

¶4וואס לכאורה איז דאך דאס א סתירה 'מיני' ובי', אויב ס'איז שלום איז דאך דאס ניט קיין ענין פון קרבן.

¶5אויך דארף מען פארשכיין, ווי דיוק דער לשון אויף מלחמה איז דאך דא אויף דערויף כמה שמות נרדפים.

¶6דער לשון הכי מצאי איז דאך דאס ווי כלשון הכתוב כתבו מלחמה באפסיכם אט דא קלייבט ער אויס ניט דעם לשון בדף ושלום פון אן ענין פון דעם לשון מלחמה נאר וואס דען דער ענין פון קרב אף על פי וואס כפשוטו מיינט מען דאך דאס אויך אן ענין פון מלחמה.

¶7און ווי ער טייטשט אפ אז דאס איז אין ירושלמי אז דאס גייט אויף מלחמת א דוד ואויף שלום, וואס אין תנך ווערט דאס אנגערופן אויך בלשון מלחמה.

¶8עאט דערויף וואס ער איז מסיים אויף פרא ”בשלום נפשי מקרב לי” און דער טעם אויף דערויף איז כברבים היו עמדו זאגט ער דאך אויף דערויף אין דער גמרא, אז ”כל העסק בתורה ובגמילות חסדים מתפלל אין הציבור איז מעלה אני עליו” זאגט דער אויבערשטער, אז ער איז מעלה עליו, כאילו אני ליו לבנים בבין האומות

¶9שלום איז דאס מרמז אויף די דריי ענינים, דער ענין פון 'עוסק בתורה' וואס תורה איז דרכיה דרכיהם וכנות יובתיהם שלום אויך דער ענין פון גבילת חסדים וואס דאס איז דאך עוצה שלום בעולם און אזוי איז אויך מתפלל אים הציבור, וואס ער איז דאך כולל מיטן ציבור צוזאמען איין ענין,

¶10וואס דאס איז דער ענין פון שלום והתקרבות וואס דערפון איז דאך אויך פארשטאנדיק אז אין תורה און גמילת חסדים זיינען 'מצד עצמם' שלום, משא' כן אין תפילה דארף מען האבן נאך אן ענין, אז ס'זאל זיין אמ הציבור, און אט דעמאלט ווערט דאס דער ענין פון שלום.

¶11דערפון וואס ער זאגט א ”מעלה אני עליו כאילו” בדענו לי ולבנים מבין האומות איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז דאס איז א כללות'דיקער ענין, ווארום דער ענין הגלות איז דאך א כללות'דיקער ענין, וואס סיי אידן און סיי שכינתא געפינען זיך בגלותא און דאס איז דאך ניט א גלות אין אן ענין פרטי,

¶12אדער אין כמה פרטים, נאר דאס איז אינגאנצן א שינוי כללי ווי ס'איז קודם הגלות און ווי ס'איז 'בזמן הגלות'.

¶13ביז וואנענט אז מ'זאגט דאך, אז מ'איז זיי מפרש אין מדרשי חז זאל, אז גלות וועט אנגערופן בשם שינה אדער בשם עיבור, וואס די ביידע ענינים זיינען דאך ניט א שינה אין א פרט, נאר דאס איז א שינוי אין כללות מעמד ומצב הארום.

¶14וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק אפי דא עני מבין האומות, און אויך סיי שינוי און סיי אידן לי ולבניי דארף דאך אויך זיין אן ענין כללי.

¶15וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז אף על פי תורה און גמולת חסדים און תפילה און יומציבה, איז דאך דאס דריי באזונדערע קוים פרטיים,

¶16ווי ער זאגט דאך אין משנה אין אבות, אז דאס איז די גמרא עמודים שעלי ים ”העולם עומד” וואס יעדער עמוד איז דאך דער עמוד מימין און דער עמוד משמאל, דער קו הגמילות חסדים און עבודה, און דער עמוד שבאמצע שבע וואס דאס איז דער קו התורה,

¶17אבער אט דא רעדט זיך מצד דעם ענין כללי וואס ס'איז דא אין די אלע דריי ענינים, וואס דאס איז דער ענין השלום שבהם, וואס דערפאר איז תורה וגמילות חסדים און אין תיבור דאס איז אן אופן פון ציבור.

¶18פארשטייען בהקדם דעם ענין הגלות, וואס דער ענין הגלות איז דאך ווי ער זאגט אין די פרשת וואס ס'איז געווען אין די פריערדיקע שבתים, והיו כסריד ופרקטו ולא מעלץ עלרךך אז בשעת ס'פעלט אין א קול-קול יעקב,

¶19במילא איז דעמאלט אויך פעלט זיך אין די ”גדול לימוד שמביא לידי מעשה” אין 'קיום המצוות', איז אט דעמאלט ומפני חטאינו איז גלינו מאחצנו איז דער ענין פון דער מאמר ומצב פון גלות.

¶20און ווי דאס נעמט זיך נאך פריער איז דאך ידוע ווי מבאר בארוכה אין חסידות און אין קבלה, אז יעקב און עשיו איז דאס דער ענין פון טוב ותיקון.

¶21און בפרענט זאגט ער, אז ס'איז דאך דא דער ענין הגלות פון יעקב און דורך דערויף וואס ס'פעלט אין א קול-קול יעקב איז האט דאך דעמאלט ידים יבודיותו.

¶22התחלה בזה הויבט זיך אן ווי ער זאגט אז ס'איז דא דער שורש ומקור אויף אים, וואס די סיבה אויף גלות ווי גערעדטער איז דאך מפני חטאינו, וואס דער שורש ומקור אויף חטאים איז דאך דער חטא ראשון, דער חטא צדת,

¶23וואס דער שורש ומקור אויף דערויף איז דאך ווי כמבואר בארוכה במקום אחר דער ענין פון מעיד הלבנה, און נאך פאר דער ענין פון תוהו, די תיקון שבירת הקולים, די תוהו וואס דאס ווערט דערפון דערנאך דער ענין פון מעיד הלבנה, דערנאך דער חטא צדעת, וואס דערנאך קען דערפון ווערן דער ענין די מציאות און אפשריות פון מפני חטאינו.

¶24דערציילט ער אין מדרש, אז יעקב האט געזאגט אפאתיו אין דעם לשון לעדוני לאותיו אמר לו הקב"ה אז וויבאלד אז ער האט זיך משפיד עושה בן, וואס דערפאר איז עתידים בניך זיי זאלן זיין אין גלות בא עושה בן.

¶25און דאס איז ניט פארשטאנדיק, ענין איז דאך ”לפני מלך מלך לבני ישראל” אז ס'איז דא די מלכי עושה וואס זיינען על פי תורה פאר ”לפני מלך מלך לבני ישראל” און אויך אין דעם ספקה והבכור ווי איז וואנענט אז יעקב אליין דארף אויך בשעת ער זאגט בכורך זאגט ער אויך אני עושה אז

¶26ער נוצט דאס אויס בנוגע צו זיין בכורה איז לכאורה, וואס איז דא דער דבר בלתי-רצא וואס ער האט געזאגט עדני עושה אין דעם ביאור וואס ער זאגט ”לפני מלך מלך לבני ישראל” ווי ער זאגט אין מדרש,

¶27אז דערפאר האט ער מאמר געווען שמוני מלכים לעושה ”לפני מלך מלך לבני ישראל” ס'איז ידוע אז דער ענין פון שבירת הקרבן דתו, אז דאס איז געווען ז' מלכים דתב און דא זאגט מען דעם ענין פון שמונה מלכים.

¶28אמת טאקע אויפן מלך השמיני אויף מלך הדר, שטייט זאגט ער ניט דער ענין פון וימת אבער דאס ווען ער ווערט דאך אויך אריינגערעכנט אין די שמונה מלכים, לפני מלך מלך אבנותי אויך איז דאך דא ידוע, אז אין זברי הימים בשעת ס'וועבן געבראכט די שמונה מלכים שטייט דאך אויך בא מלך השמיני אויך דער ענין פון וימת.

¶29ווי ער פארענטפערט דאס מבאר אין קבלה, אז אף על פי וואס ס'איז דאך דאס זען מענט ווי זיין אז מלך הדר איז דארט איז ניטא קיין וימת און אף על פי כן איז אין די וימים שטייט אויך ביי אים וימת, דערפאר וואס דארטן רעדט זיך וועגן די מלכות ווי דאס איז אין ספירת המלכות, משא"כ אין תורה שבכתב אין פרשה וישלח איז דארטן רעדט זיך ווי דאס איז דא אין תכורה.

¶30און ווי דאס איז אין מלכות איז אויך דא דער ענין פון מיתא ין דער מלך השמיני, משא"כ ווי דאס איז יסוד אין תכורה.

¶31אז והבן כל זה וועט מען דאס פארשטיין בהגן וואס מ'זאגט אזיהם מלכין דטייל איז דער מלך הראשון, די בלוי, דאס איז דער ענין הדף.

¶32ס'איז קיין זכירה ניט וואס ער זאגט במקום אחר, אז דאס איז דער ענין החסט, ווי ער פאראמזט אויף דערויף אין קבלה, כמבואר שם בארוכה.

¶33וואס איז די שייכות צו דער ענין פון שבירת הקורא במדות מיט דעם ענין פון דף?

¶34ווי גערעדט פריער, אז דאס א איז דאך כשמי כן הוא אז דער חטא איז פארבונדן מיט עץ הדעת, נאר זה עצמות דוריש ביאור.

¶35אין בהגרון וואס וואס איז געווען דער ענין פון חטא עץ הדעת די התחלה וואס ס'האט געגעבן די אפשרות אז ס'זאל קענען זיין דער חר איז דאס דורך דעם וואס ס'שטייט ויראה אז מ'האט געזען קיין החמא דעות למאכל.

¶36אט דאס וואס ס'איז געווען דער ענין פון הרגשה אין דעם ענין פון 'גשמיות העולם' זאל וועלן דעם ענין מצד הגשמיות והמתיקות שבו איז דערפאר וואס נפרא לעיניים מיט די פרטים ווי ער רעכנט אויס אויף דערויף איז אין דערויף באשטייט דער ענין הדעת, דער ענין פון הרגשה אין דער מעלת הגשמיות.

¶37מצד דעת מי ווי די בריאה איז דאך עולם על מיל וי נברא על אחת כמה וכמה דער ”עולם קטן זה אדם” און ווי דער לשון הקבלה, אז אדם קודם החסא איז געווען ראשי בבריאה גופא בקצירא און ווי רגבי זיי זיינען געווען בעשי', וואס דערפון גופא איז פארשטאנדיק אז די עשי' דעמאלט איז געווען העכער, וכמבואר בפירוש אים כבש.

¶38ועל דרך ווי איצטער זעט מען, אז דער חך הגשמי, וואס ער איז דאך ענינו אויף ”חך אוכל יתם” איז חך הגשמי קען טועם-זיין דעם טעם גשמי שבמחת, משא' כן דער ”חך הרוחני שבנפש” האדם, איז זי איז און זי האט א געשמק אין דעם תענוג און אין דעם געשמק פון ענינים רוחניים.

¶39על דרך זה ווי ס'איז געווען אדם קודם החטא, איז אט דעמאלט איז געווען זיין חוחק גשמי האט טועם געווען דער ענין פון די רוחניות, פון די ענינים דעם טעם רוחניות שבה,

¶40ענינים פון 'עולם העשי' וואס דאס איז אין אפשרו ווי מ'זעט דאס, אז אינצטער איז דאך אין 'עולם העשי' אין לך כל עושה ועושה שמלמטה שאין לו מזל מלמערה המחכבה ואומר לו גדל איז דאך דער מזל אן ענין רוחני, און ניט דער ענין וואס דארט איז דא דער טעם גשמי ומתיקה שבפירי ועושה דא למטה,

¶41נאר וואס דען? ער איז מערניט ווי אשר ומקור אויף דעם טעם פון מסתיקות שלמטה, די טעם פון מסתיקות הגשמיים.

¶42וואס אזוי איז געווען באדם און קודם החסט זיין חוחק שבגופו האט אוהם געווען דער ענין רוח דעם טעם רוחני וטעם וטעמא רוחני שבטעם.

¶43במילא, וויבאלד אז דאס איז רוחני, איז אפילו דער חוח הגשמי פון אדם איז דארט ניט געווען אין דעם אופן פון הרגשה.

¶44בשעת ס'האט אבער געווען דער וידעו דער חטא דער ענין פון עץ ”הדעת הכרה והרגשה” אין מרגיש זיין דעם ענין העשי' שבעולם, העשי אין די גשמיות שבזה אין דערויף איז באשטאמען דער חטא, ווארום אט דעמאלט קען ער שוין נמשך ווערן אפגעריסן ווערן פון די רוחניות און נמשך ווערן לאחרי גשמיות.

¶45לפני החטא, ווי ער איז געווען ביצירה, איז אט דעמאלט האט ער גענומען רוחניות אבער ניט פון וועלט, נאר פון תורה, און אזוי איז אויך דערנאך אין חוף שלו האט גענומען רוחניות פון וועלט,

¶46און משא ין כן אויף איז געווארן דער ענין פון וידעו, איז דאס על דרך ווי ער זאגט וידעו כהרומים הם איז דאך דאס ניט דער פשט אז זיי האבן דערוואוסט זיך, נאר וואס דען זיי האבן דאס געפילט, און ווי ער איז מבאר אין מפרשי התורה, אז דעמאלט איז דאס געווען אין אן אופן דער ידיעה אין אן אופן פון הרגשה, במילא איז דאס געווארן וישבוששו משא"כ פריער איז דער אין פון עורומין, ווי ער זאגט פון ראש עץ קאפמאן,

¶47איז דאס געווען בדוגמא פון הנחות תפילין דורך דעם איבר, דער ק און קיין פון מצוה פירו וריווי דורך דעם מיימרות איז געווען אין אן אופן פון ולאות בששון, משא' כי נאך דעם ו ידעו איז אט דעמאלט איז געווען דער ענין וואס מ'האט געדארפט האבן א קתנות ויאלבישן.

¶48וואס אזוי איז דאס אויך אין נפש האדם, אין די כחות האדם איז דאך דאס דער כח הדעת דערנאך איז דא דערפון וואס מאכט אויך דער כלל שית דער ענין פון די מדות, איז דאך דא אין דערוי�

¶49איז דא אין דערויף ווי דאס איז בולא דעם ענין הדעת, ווען בשעת איינער שטייט אין קטנות הדעת, קטנות המותגים אט דעמאלט איז ניטא ביי אים קיין תערובות טוב ורעה ווארום בשעת ער טוט אן ענין של טוב איז אט דעמאלט איז דאס טוב אן א תערובות רעה, בשעת ער טוט רעה איז דאס אן תערובות טוב ער האט ניט קיין דיעה אויף דאס פארמישן און פארטעקן און אריינמישן און אפנארן.

¶50בשעת ס'איז אבע וואס דאס איז, ווי גערעדט פריער, דער ענין פון הכרה והרגשה אט דעמאלט איז טוט זיך אויף ביידע ענינים.

¶51און ס'טוט זיך אויף ווי מ'זעט דא, אז בשעת אן איש שתם וואס ער האט ניט קיין שייכות צו דעת, איז אט דעמאלט ווייס מען וואו מ'האלט מיט אים, צי ער איז אן איש טובה אדער א היפך, משא"כ אויב ער איז אן ערום איז אט דעמאלט קען מען ניט וויסן, קען זיין אז בחיצונית ובגלוי איז ועדא רך זה יחיד להיפך.

¶52דאס איז דער ענין וואס מצד דערויף וואס ס'איז געווען דער ענין פון עץ הדעת, איז אט דעמאלט איז געווארן דער קען זיין און ס'איז געווארן דער ענין פון תרובות טוב ורעה, אז אף על פי וואס בחיצונות איז דאס טובה איז אין דערויף אריינגעמישט אים, און די זעלבע זאך בחיצונות קען זיי אין דערויף אריינגעמישט אים, וואס אויף דערויף דארף מען שוין האבן ח

¶53צוטראגן און אריינלייגן זיין, ביז וואנענט אין אן אופן פון הכרה והרגשה אויף מכסס זיין דעם טובה אדער מכסס זיין דעם רמתא, לכאורה ס'זאל זיין ניט ווי דאס איז בפנימיות, אין תוכה כברך.

¶54דאך נאך איז אויך נאך א עונין וואס קומט צו על ידי הדעת, אז אט דעמאלט ווערט דאס פאנאנדערגעטיילט אין כמה פרטים.

¶55וואס ס'איז דא בשעת לטומאו הולך איז אט דעמאלט האט ער ניט קיין פרטים.

¶56בשעת אבער ער לייגט אריין זיין שכל אין דער נקודה וואס ער האט אט דעמאלט ארבעט דאס פאנאנדער די נקודה, ביז וואנענט אז ס'קומט ארויס אין דערויף א ריבוי פרטים.

¶57קירא ניט דערצו וואס מ'זאגט, אז ריבוי פרטים קומט ארויס פון בינה, ווארום בינה נעמט ער די כללות ענינה, נעמט זיי אויך א 'הבנה והשגה', נעמט זיי אויך כללות ענינים אן א ריבוי דארף מען האבן א מוח הבינה זאל זיך אריינלייגן מיט העמקה וואס ווערט מה המקום בינה דורך דערויף וואס דאס איז משפיע און לייגט זיך אריין אין בינה,

¶58וואס אט דעמאלט קען בינה ארויסקריגן די אלע פרטים.

¶59און אט אזוי איז דאס אויך ווי דאס איז אין ספירות למעלה, איז דאך דאס דער ענין פון ”חסדים המכותים און חסדים המגולים” וואס דאס איז אויך ווי ער זאגט אין קבלה, אז חסדים המכותים איז דאס דער ענ

¶60האט ס'הי גערעדט פריער ווי דאס איז אין אן אפגעבארן אזוי וואס איז אויך למעלה, בשעת ס'איז דא די מדות שטייען אין אן אופן גלוי, איז אט דעמאלט זעט מען וואס די מדה איז, און דעמאלט איז דאך אויך ניט שייך, אז די מדה ווי זי שטייט בגלוי זאל זי זיך מישן מיט א צווייטער מדה וואס זי שטייט אויך בגלוי און זי איז א היפך' שא.

¶61ווי דאס איז אויך בדוגמא אין דעם נפש האדם וואס ב ניט דער פשט אז דאס מינט אין מדות כמו שהם בשכל, מדות שבשכל,

¶62נאר מדות ווי זיי זיינען בלב, נאר מצד דערויף וואס ביי אים איז דא גדלות המוחים, ביז וואנענט אז ס'קומט אראפ פנימיות המוחים בגלוי, איז אט דעמאלט איז ניכר דער ביטול המוחים אין די מדות.

¶63וואס אט דעמאלט פועל"ט דאס אין די מדות א ריבוי פרטים, און פועל"ט אויך אז ס'איז ניט קיין סתירה אז איין מדה זאל זיך מישן מיט די מדה הפרית, כמה פרטים אין דער מדה גופא, וואס מצד דערויף קען זיך ניטאחד זיין מיט א מדה וואס זי איז היפך שוין נאר.

¶64וואס מוחן שטייען אין אן אופן פון ביטול, ניט אין אן אופן פון התרגשות, כמבואר במקום אחר בארוכה איז דערפאר איז מצד חסדים המחותים איז אט דעמאלט פועל"ט דאס טאקע א ריבוי מדות, ביז וואנענט אז ס'קאל זיין התכללות המדות, אבער אין וואס פאר אן אופן איז דאס?

¶65דאס שטייט אין אן א נאר וואס דען?

¶66דאס שטייט ניט אין אן אופן פון פנימיות המוח מערניט ווי חיצוניות המוח.

¶67במילא בלייבט דאס מערניט ווי אין מוח שבראש קומט ניט אראפ אין לב.

¶68וואס איז דעמאלט דא בלב די מדות בגלוי, און די מדות זיינען מיט א ריבוי פרטים, דערפאר וואס ביי אים איז דא דער ענין הדעת הקרוב והרגשה איז דעמאלט מצד דערויף וואס ס'איז דא ריבוי פרטים אין איין מדה, קען זי דאך דעמאלט או

¶69מיט פרטים פון א מדה וואס זי איז הפכית שלה, ווארום וויבאלד אז ביי איר איז דא אריבוי פרטים איז ביי איר דאס ניט נאר די מדה על טהרתא וואס עצם המדה על טהרתא וואס ס'קען ניט זיין קיין חיבה וקישה מיט מדה הפכית, נאר וואס דען ביי איר איז דא כמה פרטים, כמבואר בארוכה.

¶70תורת חיים ווי די דרושים פון התחלקות והתכלות פון פשט' נאום.

¶71און פרשט דקן, ”לא יכתיב כסיל בטבונה קים” בהתגלות קים, בתגלות נפש דערפאר וואס דער ענין פון תבונו איז דאך אויך דאס ניט ווי בינה שטייט בנוחים, נאר ווי תבונו איז ווי ער זאגט אין קבלה און געבראכט אין תניא אז תבונו איז דאס אותיות בין ובך,

¶72נאר אין וואס פאר אן אופן שטייען זיי איז דאס איז ווי גערעדט פריך צדים המחותים מדות מחותים אז זיי זיינען מחות אין בינה, וואס דערפאר ווערן זיי אנגערופן בשענק תבונו און אט דא, ”לא יחפץ כסיל בתבונו” פון ד

¶73וויבאלד אז דארט איז נתגלה געווארן פנימיות המוכן, וואס פנימיות המוכן איז דאס איז א ענין של ביטול, כי אין התגלות נפשו אט דא, בשעת ס'איז דא די ריבוא המדות, און דאס קומט אראפ ביתגלות לבא, אז דאס קומט אראפ דערנאך אין לב, אן דעם ענין המוכן איז אט דעמאלט טייט עס אין אן אופן פון ישר הכרה והרגשה און אט דעמאלט קען זיין דערנאך דער ענין אין התערבות טוב ברעה, ביז וואנענט

¶74אז קען זיין דער ענין איז דאס בשעת דאס הויבט זיך אן פון דעת ס'איז אבער דעת כתורה, וואס אף על פי וואס מ'זאגט אז לעומת זיי איז ניטא קיין מוח הדעת מיינט מען דאס דער ענין פון פנימיות הדעת, ווי גערעדט פריער ברגעה פון פנימיות המורחים בכלל ופנימיות הדעת בפרט, וואס דארט איז מצד דעם ריבוי וואס דאס פועל"ט ביטול און נושא נאך דעמאלט איז דאס ניטא אין לעומת זיי,

¶75משא"כ דער מ דער ענין פון ריבו הפרטים אין די מידות במילא קען זיין דערפאר אויך ארובות תורה רב, ביז וואנענטו אז ער איז אראפגעקומען אין פועל, אז דורך דערויף וואס די אכילה פון אות הדעת, וואס דאס האט גע'פועל'ט די הפרה והרגשה, ניט נאר אין רוחניות, נאר אויך ואדרבא בעיקר אין דעם גשמיות הפועל, אין דעם גשמיות המאכל,

¶76ווי אזוי על דרך זה אויך אין עבודה, אין חסדים מגולים, וואס ווי אזוי קען דאך זיין דא למטה?

¶77דארף דאך זיין מעין זה אויך אין עבודה דקדושה.

¶78בשעת ער האט אין דעם ענין פון מדות דקדושה אין אהבה דקדושה איז ביי אים ניט דער ענין דער טובה 'מצד עצמו', נאר ניטא אז כיברת אלקים ליטו דער ענין פון קני' שבדבר, אף על פי וואס דאס איז א פני' דקדושה, איז דערנאך קען דערפון אראפקומען בהשתלשלות, ביז וואנענט אין אן ענין הקרוב הבנשה אין 'גשמיות העולם',

¶79דער ענין וואס ס'איז ארויסגעקומען דורך א חירוב פון אות הדעת פון דער ענין פון דער ענין פון חטאים, ביז וואנענט פון פני חטאים ולינם ארצנו.

¶80וואס איז נאך ווי זאגט מען אים אבר צדועת הוי אז דער ענין וואס ס'דארף זיין דער ריבוי הדעת, ביז וואנענט ס'וועט זיין כמים לא ינו חסיד וואס?

¶81וועט וועט דאס פועל זיין, ”לא יוראו” ולא יעשיתו בכל הקדשית וועט זיין דער ביטול פון דעם לאומא וואס דען?

¶82דאס רעדט מיט דער ענין פון פנימיות הדעת, דערפאר זאגט ער דאך דעה את הוי ער איז בטל הוי אין אזא מין הופן איז דאס די דעה, און צי פנימיות הדעת, ווי גערעדט פריער, פנימיות המוחים ובפרט דער ענין פון פנימיות הדעת, איז דאך דאס פועל"ט אז ס'זאל זיין דער ביטול און מדות, במילא איז דא און דער היפך וואס ס'האט אויפגעטאן דער דעת אין די שבירה פון ביאור פון בעלת ב�

¶83אין דעם ענין פון בעלרא בן בורא וואס דאס איז דער ענין פון ספירת הדר, דערנאך קומט דאס אראפ אין ז' מלכים די תורה, וואס אין זיי איז געווען דער ענין פון וימלך וימות אז מצד דערויף וואס זיי שטייען בהתגלות אין אן ענין פון וימלך אין א התפשטות קען דאס, ביז וואנענט אז דאס קען ניט סבל זיין קיין מדות דעלת אף על פי וואס ס'איז געבארן כמה פרטים, ביז וואנענט אויך אן ענין פון תע

¶84קומט אבער צו דעם מלך השמיני, וואס דאס איז אויך אין שמיני ספירת היתה איז דאך ווי ער זאגט אויף דערויף אין זייער און אין קבלה, אז דער חירוק פון יסוד ומלכות איז דאס בדוגמא פון דער חירוק פון טובה ותיקון,

¶85דאס אף על פי וואס למטה איז דאך ”תוהו קדים לתיקון” אבער בשרשם איז דאס דער היפך איז דער תיקון קדים לתוהו על דרך ווי יסוד איז קדים למלכות.

¶86און מסיר געפינט זיך דאך אין קו האמצעי, וואס דערפאר זאגט מען דאך אין קשיא אלא לדעת, דערפאר וואס ס'איז פארבונדן מיט דעת, און ווי ער איז מבאר בקבלה ווי אזוי פון דעת דעתיק ביז וואס ער נעמט זיך נאך העכער פון חכמות תמוהו פון אים ווערן דערנאך נמשך ד' מוכין, די מוכין פון ניט נאר פון חכמה ובינן,

¶87אויך די מוכין פון חסד וגבורה, און מ'זאגט אז ס'איז ד' מוכין בב� ווארום מצד דמרחב הדעת און דאס איז דעת בקדושה ווערן די אלע פיר און אופן אין אן אופן פון ביחד, און דאס ווערט מיט אופן די קדושה, ביז וואנענט אז דאס ווערט דערנאך נתפשט, ווי ער זאגט אין אידרא, לא אלף אלפי אויף כמה וכמה פרטים, נאר אין אן אופן פון קדושה ווי התקללות.

¶88דערויף זאגט מען, אז לעתיד לבוא וועט זיין דער היפך ווי ס'איז געווען די שבירה, האט ער זיך אנגעהויב� ווי מ'זעט דאס דא למטה דורך בשעת ס'איז דאך דער ריבוי אין רמיכין,

¶89און אויך אין עבודה כפשוטה, בשעת ער וועט זיך מתבונן זיין אין די ענינים האמיתתם, וואס דעמאלט וועט ער דאך זען דער ”ואמת הוי' לעולם” ווי אזוי אין 'עולם הזה' הגשמי והחומרי איז דער ענין פון השכחה פרטית ”על כל צד וצד”,

¶90ביז וואנענט אז ס'איז נאך העכער הוי' הוא האלקים וואס אלקים איז בגימטריא הטבע, איז דאס אויך דער ע ביז וואנענט אז ער קומט צו הוי' אחד, ביז וואנענט אז נאך העכער ער קומט צו דעם ענין פון ענין מלמד, און פון וואנענט הויבט זיך דאס אן ביי אים על ידי ההתבוננות אין השבחה פרטית, ווי ער זעט דאס דא למטה בענינו פון חיי יום יום.

¶91וכמבואר בארוכה, אז דוקא אז בעל עסק וואס ער האט מער צו טאן מיט וועלט, איז ער קען זיין אין השבחה פרטית, מערער ווי ס'זעט אזוי היושב אוהם.

¶92קאט דעמאלט, על ידי ההתבונן איז באולם נבדי את הדל זיין, דער איז כמחשבתו בחוזש נתפעל ווערן פאר דער יגיעה וואס ער דארף האבן כדי אראפצונעמען דעם העלם והספד, און די גרונט וועגן זיך צוקומען צו דעם ”אמת הוי' לעולם”, ווי די ”אמת הוי' לעולם”, ווי די אמת הוי' לויף ווי ער איז באהאלטן אין עולם, ס'זאל ער צו אים דערגרייכן, ווארט דעמאלט ווערט ביי אים ו”מלאה הארץ דעה את” ה

¶93מלא מודעא ואת הוי וואס את איז דאך לשון טפל, כידוע ווי דער אפטייטש פון דעם ווארט את ביז וואנענט אז ס'ווערט כמי' מל ים מחתן, כוי דורך דערויף דער דוגמא, אט דאס איז כדוגמת דגין וואס חיותם איז דאס במקור חיותם אט אזוי ווערט דאס אויך אין כל העניני העולם.

¶94וואס אין וואס פאר אן אופן איז דאס דורך דערויף וואס מ'איז מחבר דעם נבראי מיטן בורא ווי גערעדט פריער אין דעם עולם, פארשטייט מען ווי מ'דערגרייכט, ווי דאס קומט אראפ אין א קרוב-הרגשה, דער אמת הוי' ווי ער געפינט זיך אין דעם אולם עולם.

¶95וואס דאס איז דער אותי שלום צווישן דעם בורא ומנברא, דער אותי שלום בית המאלי של מערב ואת המאלי של מערב וואס דאס איז דער 'כללות ענין' פון אמצע ווי גערעדט פריער אויף דין כשר ולדת דער ענין פון יסוד דער מלך השמיני,

¶96דערפאר שטייט מען אויף אים ה' הדער ושם אשתו מהותוה, ווי ער זאגט אין קבלה אז דאס איז אותיות מימין מהו, און דערנאך איז די תווה בגימטריא בן אז דאס איז דער איחוד פון מהל בן, וואס דאס איז דער ענין פון מברר מתברר, טוב ותיקון, און ביי אים שטייען זיי דא ביחד, דערפאר וואס די עבודה נעמט זיך פון אן ארט וואס דאס איז העכער פון טוב ותיקון, וואס דערפאר קען מען איבערמאכן

¶97נתאחד ווערן מיט תיקון, ביז וויינענט אז זיי ווערן ביידע נתעלה, ווי ער זאגט ”קולין מסביק בר חסיד של הקב"ה קש” איז דאס דער ענין פון שמעון.

¶98דאס איז אויך ווי אין דער גללות העבודה, דער ענין גל לו שבע 'עבודת האדם', אז דער ענין וואס ער איז מכבד די הפכים, די הפכים וואס ס'איז דא אין די ג' קוין, ביז וואנענט אז אין די ג' קוין איז גובר דער קו האמצעי, וואס דאס איז דער קו השם, ביז ווא�

¶99ווי ער איז מכבד די הפקים פון בורא ונוהו, וואס ס'איז דאך אן ענין פון אין-ערוך, וואס דעמאלט טוט זיך אויף דער ענין וואס דאס ווערט מחזיק בין חציא של החב"ה, אז חב"ה לא שעריא ער איז בשף שעירא.

¶100אין וואס פאר אן אופן דארף דאס אויך זיין ווי גערעדט פריער אין דעם אופן פון דעת מנה ארץ דיעה את הוי' דורך הקרוב האבגשים, וואס דער ענין העבודה קען דאך זיין אין ”שני אופעמים, אין” דעם מ'האט גארנישט ניט צו טאן מיט דעם מצד דעם ריבוא אור ווערט דער העדר האור, ווערט דער בטל, ביז וואנענט ער ווערט אויס נציאור.

¶101וואס אט דעמאלט איז דאך דא מצד דעם ריבוא אור איז דאך צוויי ענינים.

¶102איז דאס ניט די עבודת התחתון 'מצד עצמו' נאך אן ענין בזה איז, אז קען זיין מצד ריבוא אור זאלן זיין ניצוצות דקדושה, וואס זיי קענען ניט פארטראגן דעם ריבוא אור מצד דערויף וואס זיי זיינען געווען אין אן אופן פון פון לשון הרע רחמנא ליצלן, במילא ווערן זיי דעמאלט אויך נדחה ווערן.

¶103בשעת ס'איז דא די עבודה מצד התחתון איז אט דעמאלט איז ביידע ענינים, וויבאלד אז דאס איז עבודה מצד התחתון קען מען יעדער מיצות מברר זיין און מזכר זיין און מעלה זיין, און בשעת דאס איז עבודה מצד התחתון אט דעמאלט איז די עבודה כתיקונה, זיי נעמט דורך דעם גאנצן טא� ניט זי איז אים שובר און מבטל, נאר וואס דען זי מאכט פון אים גופא, אז ער זאל זיין א קומן אלקות.

¶104און ידוע אז דאס איז געווען דער ענין וואס יצחק האט געוואלט געבן די ברכות לעתיו, אף על פי וואס עתיו איז דאך געווען במדריגת עתיו, נאר ווי יצחק האט געוואלט, מצד זיי זיינען אזא מין ריבוי אור ווי דער לשון ”הברכה ויתן לך” אלקים ”ויתן ואחזו ויתן” אז מצד דעם ריבוי אור איז אפילו דער חוש נאר ניט דאס איז דער תכלית.

¶105דער תכלית איז דאך, אז פון וועלט זאל מען מאכן א קודם להתברך, א דירה להתברך בתחתון דם.

¶106וואס דאס איז געווען די ברכת יעקב, וואס ער האט געדארפט פון אני עשיו בחורך זאל ער מאכן דערפון אן ענין פון יעקב'ן ניט על ידי הביטול, נאר וואס דען?

¶107על ידי התיקון. ניט א ביטול אויס מציאות, נאר וואס דען?

¶108על ידי הביטול, וואס דערנאך זאל דאס ווערן דערפון א קודם להתברך וואס אט דאס איז אויך די שני אופנים וואס ס'איז דא אין בירורים, דער בירור מצד דער בירא מצד ריבוא אור, און דערנאך איז דא דער בירור די התקרבות, וואס אט דאס איז די שני אופנים וואס ס'איז אויך דא אין בירור, וואס איין בירור ווערט אנגערופן בשם מלחמה און דער צוועטער בשם שלום.

¶109און דער ענין מלחמה איז דאך דאס בכללות העבודה על ידי התפילה, וואס בחרבי ובקשתי איז דאך דאס ווי ער טייטשט אפ אין תר און דאס ווערט אפגערופן בשם לחרב ובקשר אז מ'האט מלחמים מיטן ליום אזוי.

¶110בשעת מ'האט מלחמים מיט ליום אזוי איז אט דעמאלט קען דאך זיין ולא ימי ליום יאמץ אפילו בשעת ער איז אים מנסח דאס איז אבער ניט ער מאכט אים איבער, דערפאר וואס דאס איז אין אן ענין של מלחמה איז אט דעמאלט קען מען ניט זיין לטורך וואס ס'וועט זיין ליחד זמן.

¶111בשעת ס'איז אבער דא דער אופן המלחמה טאקע, נאר מלחמה מקרב ער טוט זיך אין אים אן איז אט דעמאלט קען דאס זיין אין שני אופנים, אדער אין מנוחה אדער אין שלום.

¶112וואס דערפאר איז בשעת מ'זאגט דא בשלום נוצט ער דא ניט דעם ווארט מלחמה וואס דאס איז היפך השלום, נאר וואס דען ער נוצט דעם ווארט קרב וואס האט אין זיך טאקע דער ענין קרב דער אפטייטש פון מלחמה און דאס האט אבער אויס אין זיך דער אפטייטש פון מקרב פון תירוב.

¶113וואס אזוי איז דאך דא עבודה נפש שהורקית קען פועל זיין אין נפש הבימית, וואס דאס איז דאך דער יעקב ועוסף שבאדם, וואס הרבדי מטענית איז דער גוף פי עדה שניתנת בו, נחת הקדושה צו בר מצוה,

¶114וואס דעמאלט הויבט זיך אן דער ענין פון עבודת יעקב און מטענית אויך פון פועל איז דא אין דערויף די שני אופנים, אז די נפש שהורקית זאל שטיין פאר זיך און עוסק זיין זיך מיט א ריבוי אורה און ניט פארנע אט דען קען דאך זיין, אז ער איז בשעת ער איז מסיים דעם עמוד 'התורה וקיום' המצוות קען מען ניט וויסן ווי אזוי ער וועט ביישטיין די העלמות וסתרים פון וועלט און פון 'נפש הבהמית'.

¶115משא"כ ווען נפש אלקית ארבעט און הארעוועט מיטן 'נפש הבהמית', מקרב י און די שני אופנים וואס קענען דערויף זיין, אדער א מלחמה אדער מקרב אט דעמאלט, בשעת ער איז מנצח די מלחמה, ווייס אז ער האט מנצח גע נאר וואס דען ער איז ניט זיכער וואס ס'וועט זיין שפעדער, בשעת דאס וועט זיין אין אן אופן מקרבי,

¶116דאס איז טאקע קיל ווי מלחמה איז מקרוב נאר וואס דען דאס איז אין אן אופן פון שלום, ווי ער זאגט כברבים היו עמדים און טייטשט אפ אין ירושלמי אז אנשי הפשלום האבן מתפלל זיין אז דוד זאל מנצח זיין, וואס דעמאלט איז מען בטוח אז ס'וועט זיין דערנאך אן ענין נצחי.

¶117און די 'כללות ענין' איז ממשיך ריבוא אור מלמעלה במילא ברענט דאס דורך און ארבעט איבער, ועל דרך ווי ער זאגט עיקר תבילותא באושי אז ס'איז מבטל דער ענין פון וועלט, און דאס מאכט דערפון אן ענין פון תורה.

¶118און דערנאך איז דא דער ענין פון תפילה, אז אין וועלט גופא הארעוועט מען מיט וועלט, נאר אין אן אופן פון מלחמה, און דאך דא זאגט מען, אז די תורה דארף זיין 'העסק בתורה ובמילות חסרים' אין אן אופן של ע ניט אין אן אופן 'מלמעלה למטה',

¶119נאר ער זאל געבן צו פארשטיין אויך דעם שכל פון 'נפש הבהמית', אז זי זאל פארשטיין שכל התורה און זי זאל דורכגענומען ווערן פון שכל התורה, ביז וואנענט אז סיים שכל וועט זיך לייגן מלכתחילין, ווי דאס קומט אויס על פי תורה.

¶120ועל דרך אזוי איז אויך ”הוסק בגמילות חסדים” אן און ניט ”הוסק בגמילות חסדים” דערפאר וואס דאס איז מצד הרגש ובנפרו, דערפאר וויל ער טאן טובה מיט באוואס טוט ער אין גמילות חסדים?

¶121דערפאר וואס דאס איז ציווי הבורא, אט דעמאלט איז מען בטוחה אז דאס איז ניט די סימא די באמבאלי פון זיין הרגיש שבנפש.

¶122ועל ער איז זיי אויך אין תפילה? איז דאס אין אן אופן אמאל ציבור, אז די ענינים וואס ער דארף מברר זיין אויף וועלט ער מתפלל איז ער זיי אויך קורל אים הציבור, ווי די מרא זאגט אין תענית, אז אמת'ער ענין פון תענית ציבור איז אז ס' אט דעמאלט ווערט דאס דער היפך ווי ס'איז געווען די שבירה פון בן ובן בעיר וואלט דערפאר וואס דאס איז א נראה לפני ובין אומות.

¶123וואס דאס איז אויך בכללות וואס מ'איז דארט אויף פני בשלום מנפשי מקרבי ועקיבו רבים הימאדי אז ניט ער נוסף אויף די מנשים מלוחמים, דערפאר וואס דא איז דער אויס גדגשה אז ס'זאל זיין מקרבי אז מ'זאל זיך אריינלייגן ניט די נב ס'זאל זיין אויף אים אפגעטי וואס דעמאלט קען מען ניט וויסן ער האט גארנישט ניט קיין הארון וועט ניט זיין 'נפש הבהמית',

¶124דארף זיין דער ענין אין אן אופן מקרב לי, אז ער טוט זיך אן אין א קירוב דער 'נפש האלקית' אין דעם 'נפש הבהמית', כי תבוא דמשל על פי ם, אז דאס איז ניט ווי אר את אמת וואס זי איז מאיר את הבית, איז זי זיך ניט מתאחד מיט עניני הבית,

¶125נאר דאס איז ווי דער נפש טוט זיך אן אין גוף, וואס אט דעמאלט ווערט פון דעם נ וואס אט אזוי איז אויך אין הפשל כתבית טוט זיך אן אין הפשל הבהמית אין דערויף גופא זאגט מען, אז דער תכלית העירה אין דעם קרב לעית, אז דאס זאל זיין אין דער אופן פון שלום, אז ביז וואנענט אנשי אפשלום האבן מתפלל געווען אז דוד זאל מנהפך זיין, מ'האט איבערגעמאכט פון דעם אויב איז נעשה לו אויב.

¶126ווי אזוי איז דאס, אז דאס איז דורך דערויף, בשעת ס'איז גאר דער 'לימוד התורה' 'קיים המצוות' אין אן אופן אויך שלום ומנוחה וואס בכללות איז דאס טאקע דער חילוק פון תורה און תפילה, אבער בפרטיות איז דאס דא סיי אין תורה און סיי אין גמיות חסדים און סיי אין תפילה, די אופנים פון עבודה מיט טוב שלום.

¶127און אט דעמאלט פועל"ט מען אויף דעם ו”ברבים היו עמדו” אז פון די רבים פון די ענינים וואס געפינען זיך אין ”רשות הרבים עניני” העולם מאכט מען איבער אז זיי זאלן זיין עמדו בדוגמא ווי ס'איז געווען פון אנשי אבער שלום מתפ

¶128אין עוסק התורה און גמילות חסדים און אין תפילה אים הציבור, וואס אט דעמאלט איז דער ענין פון דערני אליהו ”לבני מבין האומות” די גאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו, וואס די התחלה הויבט זיך דאך אן פון די אותיות ימות ים וואס דער אויבערשטער טוט די צדיקים, וואס דאס באווייזט דאך אויך אין טבע, ווי אזוי דארט איז דער מושל לשולט הקב"ה למעלה מן הטבע, וואס דאס איז דאך די אותיות ימות ים ו

¶129בפרט אט די אותיות ימופתים וואס ס'האט זיך געטאן מיט נשיא ישראל, וואס זיי זיינען דאס דערנאך ממשיך לכל ההולכים בדרכיהם, ומקיים הוראות שלהם און די ציוויים שלהם.

¶130וואס אט דאס ברענגט דערנאך אראפ די גאולה האמיתית והשלימה, וואס דעמאלט וועט זיין ”ומל הארץ דיעה את הוי כמים לים מכסים”