Text

¶1בנוגע צו פירוש רש"י, בשעת מ'לערנט אין פרשה בראשית, און דארט קומט מען צום פסוק וירא ה' כרבה הרעת האדם ויאמר ה' אמך וואס דאס איז ”שם מדת רחמים” איז צום אלעם ערשטן רש"י ברענגט ניט דעם פסוק וואס שטייט פאר דערויף,

¶2אז ”יאמר ה' אז שלא ידן רוחי באדם בשגם הוא בשר” וואס דא שטייט אויך דער 'שם הוי' דערפאר וואס דארטן שטייט ניט וואס ס'וועט זיין דער סוף, ס'שטייט נאר אז לא ידון רוחי אז דערנאך ס'וועט דורכגיין מאה ועשרים שנה וועט דעמאלט זיין א החלטה,

¶3במילא איז דאס קען זיין וויבאלד אז ס'שטייט ניט ווי די החלטה וועט זיין קען דאס אויך שטיין מיט מדת הרחמי.

¶4אף על פי כן בלייבט נאך אבער די שאלה, פארוואס אבער שטייט דאס ניט אין מדת הדין?

¶5מדת הדין, דארף דאך דאס איך אויך?

¶6ער קענט שטיין ביידע שמות, על כל פנים מדת הדין און רש"י ברענגט דאס גארניט אראפ, כמדובר, ווארום דארטן שטייט ניט די החלטה, משא"כ ”אין ויאמר” ה' אמחש שטייט די החלטה, און פארוואס איז געווארן די החלטה?

¶7איז דאס דורך דערויף וואס ”וירא ה' כי רבה וכו,'” איז דאס איז וואס מעשיהם פון רשעים האבן מהפך געווען ”מדת הרחמים למדות הדין”, ווי רש"י איז דא מפרש.

¶8בשעת אבער מ'לערנט דאס אין בראשית איז דאס בא א ”בן חמש למקרא” איז מלכתחילה קיין קשיא ניט, ווארום ער האט געלערנט אין תחילת הסדרה, אז ”עלה במחשבה לברי את העולם במדות הדין” און דערנאך איז געווען רעה ”שאין העולם מתקיים הקדים ושיתף מדות הרחמים” למדות הדין.

¶9במילא, ווען ס'וואלט געקומען צום פסוק ויר הוי' כרבה רעת האדם און ס'וואלט געשטאנען ניט הוי' נאר אלקים וואלט דער ”בן חמש למקרא” געמאכט א געוואלד?

¶10וואס הייסט מדות הדין זיך אריינגעמישן די גאנצע זאך וואס ”שיתף אמו מדות הרחמים” כדי אז אויב מדות הדין וועט זאגן, אז אינער עולם מתקיים זאל ער יא האבן א קיום, איז וואס הייסט, אז ס'קומט צוגיין השם אלקים און איז מחליט און אזוי טוט זיך אפ, איז וואס איז געווארן פון דעם ”שיתף מדות הרחמים”?

¶11ס'איז דאך היפך הדברים. די גאנצע זאך האט מען דאך באווארנט די מדת האלקים, מוז דארטן שטיין ויהר הוי ניט מצד דעם ענין וואס אויב מ'האט זיך אריינגעמישט דוקא אפילו אז ס'וואלט ניט געווען דער יכולת ביי א בן אדם צו משנה זיין דעם שם, די גאנצע זאך וואס מ'האט געמאכט די 'מדת הרחמים' כדי דאס זאל זיין הקדים,

¶12ניט נאר א שותף צו מדות הדין, נאר היקדים מדות הדין, און ס'זאל זיין די החלטה ווי 'מדות הרחמים' וועט מחליט זיין, ווי אזוי קען דארט ניט שטיין מדות האלקים מ'דארף וויסן וואס 'מדות הרחמים' זאגט, און ס'איז גאר ניט נוגע וואס מדות האלקים זאגט, דערפאר וואס ס'איז ניט נאר שותף עמו וואס אט דעמאלט איז שותף איז האבן ביידע שותפים א גלייכע דיעה זאגט רש", היקדים ושיתף מדות הדין

¶13ווי דאס האט מען שוין געלערנט אין דעם ערשטן פסוק, במילא טאמער איז דא א חילוקי דיעות אין הקדיא 'מדת הרחמים' קען דארט ניט שטיין מדת האלקים דעמאלט איז ניט פארשטאנדיק ווי קומט מען מאכן א מבול,

¶14וואס דערפאר מוז שטיין ”מדת ה מדת” הרחמים.

¶15במילא איז קיין קשיא ניט צי דאס איז געווען עד כדי כך אז מ'האט איבערגעביטן פון 'מדת הרחמים' און מדת הדין קען זיין מ'האט ניט איבערגעביטן, מ אז זי זאל לאזן מדת האלקים טאן ווי זי וויל?

¶16זי מישט זיך ניט אין דעם פונקט ווי ס'איז געווען ווען ”עלה במחשבה ליברי במדת הדין”, אבער ניט אז 'מדת הרחמים' טוט עליין?

¶17איי איז דאך אין די קשיא שטייט ויאמר הוי' אמך?

¶18האט ער אין רשע דאס, לפי ווי רשע האט באווארנט אין דעם סיפור וועגן קיים, אז דרך הכתובים לקצו און מ'טייטשט אפ שבעתי אם יוקם קיים טייטשט אפ רש יי, אז דאס זאגט אמר הקב"ה אז ער וועט זיך נוקם זיין אני אנקים אין נקייני און דערנאך גלייך ממשיך,

¶19אז ס'קומען צוגיין מלך און ער וועט דערהרג'ענען קייני במילא קען דאך זיין, אז דער אויבערשטער זאגט אני ווי רש יי ברענגט דעם לשון, אבער דאס מיינט ניט אז ער טוט דאס, נאר מלך האט דאס געטאן,

¶20בן בנו של קיים אזוי איז דא אויך דער אפטייטש ויאמר הוי אז אני אמך איז טאקע דער לשון אני אבער ווי אזוי אמך?

¶21דורך מדות אלקים, אבער ניט 'מדות הרחמים' אליין ווערט מדות הדין.

¶22ווארום דאס איז דאך א דבר פלא, אז א בן-אדם על ידי מעשיו זאל מאכן א שינוי פון 'מדות הרחמים' זאל ווערן די מדה אליין מדות הדין.

¶23ניט אז זי זאל לאזן מדות הדין טאן, אדער על דרך זה במדות הדין.

¶24וויבאלד אבער אז מ'קומט אין פרשה נח, און דא קען מען אנדערש ניט זאגן, ווארום דא שטייט ”ויזכר אלקים את נח ואת כל החי” גארניט דערמאנט 'שם הוי' ניט שטייט ויזכר הוי' אלקים שטייט מערניט ווי אלקים.

¶25ווי איז דאס שייך צו זאגן? הוי זאגט גארניט, נאר ויזכר אלקים אויב דאס איז דורך דער השפעה פון א צווייטן האט געדארפט שטיין על כל פנים ביידע שמות.

¶26מוז מען דא טייטשן, אז אלקים דארף גאר ניט אנקומען צו הוי צו 'מדת הרחמים'.

¶27היתכן, דאס איז דאך מדת הדין ווי אזוי איז דאס נתהפך געווארן מוז, ויפונדא ניט א הוכחה, אז א בן-אדם על ידי מעשיו קען ער איבערמאכן פון אלקים אויף א ויזכור מצד אלקים אליין, אן דעם 'שם הוי' עני 'מדת הרחמים', ווערט ער אליין ויזכור.

¶28וויבאלד אז מ'זעט דא אז ס'קען זיין אזא מין אפשריות איז אט דעמאלט דארף מען דארט ניט דוחק זיין, אז די דער פסוק מיינט ווי דער רמז, אז טאקע ער איז אראה, נאר וואס דען?

¶29ניט אליין נאר דורך מדת הדין דערמאנט גארניט שם אלקים בכלל ניט, מ'וועט לערנען פשוטו של מקרא דארף מען לערנען אויך דארט בפשטות, וויבאלד אז מ'האט א ראי' ברורה ומוחלטה, אז הנהגה פון א בן-אדם דא למטה קען איבער א דין אויף 'מדות הרחמים', על דרך זה אויך אויפן צווייטן בן.

¶30וואס דערפאר איז דוקא דא, ווערט דארט פארריכט אין פשוטו של מקרא מער בפשטות ווי מ'האט דאס געדארפט לערנען פריער, דורך דער אנקומען צו דעם דרך הכתובים לקצרה, ובדוגמא ווי בא שבעתיים יוקם קיים וכו.'

¶31על דרך זה איז דאס אויך ווי דערמאנט פריער בנוגע צו דורת של אברהם, וואס מ'קען דאך פארענטפערן אין ענינים רוחניים ורמזים וכו בנוגע צו דורות של אברהם, אבער רש"י, וואס ער רעדט פשוטו של מקרא,

¶32און שטעלט זיך אויך, ווי דערמאנט פריער, די ביידע פירושים אויף נועכ'ן זאגט ער דארט אויך, אז די וואס זיינען מפרשים ניט לשבח, אז היא לא ”הי' בדורו של אברהם לא הי' נחשב לקלום”.

¶33וואס דאס דארף זיין דורכגעטראגן דורך פשוטו של מקרא, קען מען ניט פארענטפערן אין דערויף קיין רמזים און דרשות.

¶34ס'דארף זיין פארשטאנדיק אין פשוטו של מקרא.

¶35איז אמת טאקע, אויב בשעת ער לערנט אלו תולדות נח און ווייס נאך ניט ווי אלט איז געווען נח און ווי אלט איז געווען אברהם, בשעת ער וועט אבער קומען שפעטער אין פרשה נח, און וועט זען ווען אברהם איז געבארן געווארן און ווי לאנגען נוח האט געלעבט דארף רשע גלייך באווארענען וואו ס'שטייט אז נוח האט געלעבט ניין הונדערט און פופציק יאר, און אז אברהם איז געבארן געווארן בשנה כך וכך,

¶36און האט דערנאך געלעבט אזויפיל האט רשע דארט געדארפט ערגעץ באווארענען, היתכן, ער האט פריער געזאגט אז ער איז ניט געווען בדורו של אברהם, רשע בא ווי לאנג אברהם האט געלעבט.

¶37והביאור בזה יובר מתחיל, ווי ער זאגט אין ”תורה אור”, אין אנהויבס פון פרשה לח לך, אויף ”אברהם בן חמש ושבעים שנה בלכתוב מחרם” און איז דארט מסביר, אז דעמאלט איז געווען די שלימות ביי אברהם'ן,

¶38וואס דעמאלט איז ער געווען ”בן חמש ושבעים שנה” אז שבעים שנה איז געווען עשר ספירות, כל אחת כלולה מעשר, און אין דערויף איז געווען די חמשה פנימיים הייך חסדים פנימיים, וואס דעמאלט איז ער געווען בשלימות, במילא האט ער געקענט ארויסגעבן פון איז ער דורך דערויף די שלימות האט אים ארויסגענומען מחרון אף שלא למחרם וואס ”בן חמש און שבעים שנה” איז געווען א סך שפעטער פון בן נחס שנה,

¶39איז דעמאלט ווי אברהם איז געווען אין דעם מעמד ומצב ווען ער איז געווען ביז נחס שנה איז נאך נוח קען מען ניט זאגן ”להי' נחשב לקלום” דע איז נאך געפעלט אין זיין שלימות, במילא געהאט תנח, החשיבות.

¶40בשעת אבער אברהם איז געקומען ”בן חמש ושבעים שנה”, וואס דעמאלט איז להאי' נמצא בדורו של אברהם, וואס דעמאלט איז געווען אברהם בשלימותית אט דעמאלט להאי' נחשיב לקלום.

¶41און דערנאך איז דא נאך א טער וואס אויף דערויף איז אבער די קשיא, כאמור לעיל, ווי אזוי וועט דאס פארענטפערן אט דאס וואס רש"ע וואס רש"י קען מען ניט פארענטפער, אז אין תורה א שטייט על פי קבלה איז דא עשר ספירות, און כל עשר ספירות כלולם מיתרות, און ס'איז דא חמשה פנימים, חסדים פנימים וכו אים דארף מען ענטפערן בפשטות הכתובים.

¶42אויף דערויף איז דא נאך א פירוש בנגלה, וואס ס'שטייט אין מדרש, אז צום דער דנח מיצר איז געווען ”צדיק תמים הי' בדורותם” זאגט ער אין מדרש, אבד ר' נתן און אין מדרש, תמים מלמד אויף אברהם'ן שטייט ישעלך לפניו והיו תמים און רש"י איז דארטן מפרש, אז ווען איז ער געווארן תמים לאחרי המילה.

¶43במילא, כל זמן בא אנכין איז געווען די מעלה פון 'צדיק תמים' און בא אברהם'ן איז ניט געווען די מעלה פון תמים קען מען ניט זאגן לא נחשוב לקלוב.

¶44אפילו אז אין אנדערע ענינים איז געווען כמה וכמה מעלות אבער דער ענין 'צדיק תמים' איז תמים איז פארבונדן מיט מילה.

¶45און ווען איז געווען ויהי תמים באברהם'ן?

¶46ווען ער איז געווען על ניין און ניינציק יאר, א סך שפעטער וינוח שנה.

¶47און דאס איז אבער אויך ניט גלאטיק לויט פירוש רש יי רש יי ברענגט ניט אראפ דעם דרש אז נח איז נולד מהר.

¶48אדרבא ער טייטשט אפ 'צדיק תמים' אויף אנדערע אופנים.

¶49וויבאלד אז רש יי ברענגט דאס ניט אראפ ווייס דערפון איז ”בן חמש למקריכו”.

¶50און קען זיין, אז אין פשוטו של מקרא דארף מען טראכטן צי דאס איז אויסגעטראגן צי ניט, צי מ'קען דאס אריינשטעלן אין פשוטו של מקרא צי ניט.

¶51על כל פנים בשעת רש"י ברענגט דאס ניט אט דעם דורש, און ברענגט אויף ”יהי' בדורו של אברהם” בלייבט דאך די שאלה, היתכן, ווי אזוי פארווארנט רש"י ניט, ער איז דאך געווען אלט וויסנדיק אז אברהם האט געלעבט אז נוח האט געלעבט ניין הונדערט א

¶52מ'דארף גאר ניט וויסן ווי לאנג ער האט געלעבט, מ'רעכנט נאר אויס וואס דאס שטייט שוין אין פרשה נח, ווען אברהם איז געבארן געווארן, און וויפל דעמאלט איז געווען אלט טרח, און ווי אלט איז געווען טרח ווען ער איז געבארן געווארן, ביז מ'קומט צו נח'ן זעט מען, אז נח, נאך דערויף ווי ער זאגט אין פרשה נח, אז ער האט געלעבט תשמוע אות וחמישים שנה, און מ'

¶53אז א בנוח האט געלעבט פופציק אכט יאר נאך פאר אברהם באווארנט דאס גלייך רש יי.

¶54וואו באווארנט דאס רש יי? גלייך אין אנהויבס פון פרשה לח לך.

¶55בשעת רש יי זאגט והגדלו שמך ”לח לך מארצך ומולדך ומבית אביך לארץך אשר אריך” והגדלו שמך זאגט רש יי גלייך ביים אנהויבס לח לך לא טובתך ולהנעתך.

¶56און וואס וועט זיין די טובה און הנאה בנוגע צו בנים?

¶57דערנאך איז ער מוסיף ”להודיעה טבעך בעולם”.

¶58דאס הייסט, אז פאר דעם לח לך האט די וועלט ניט געוואוסט דער טבעך פון אברהם אבינו.

¶59וויבאלד אז די וועלט האט ניט געוואוסט וועגן די מעלות פון אברהם אבינו איז ווער איז דעמאלט געווען אין יענעם זמן, ווער איז געווען דער ”צדיק תמים”?

¶60ווארום בעולם איז ניט געוואוסט טבעך.

¶61און דאס זאגט רש"י בפירושו.

¶62פארוואס באווארנט דאס ניט רש"פ ריער נאך דערפאר וואס מ'האט שוין געזאגט, אז ”בדורת של אברהם להי' נחשב לקלום” דארף מען דאך וויסן אין וואס ס'איז באשטאנען אברהם'ס גרויסקייט.

¶63ווען ווייס מען אין וואס ס'איז באשטאנען אברהם'ס גרויסקייט, וואס דערפאר ”להי' נחשב לקלום”?

¶64ווען מ'קומט אריין אין פרשה לחלך איז גלייך אין דעם ערשטן פסוק פון פרשה לחלך שטייט מען זאגט מען גלייך, אז מ'זאל וויסן זיין, אז בעולם האט ווען איז געווארן לידי הטבך בעולם ווען אברהם איז ארויס פון חרם, וואס ווען איז דאס געווען אין חרם?

¶65הויבט אן דער ”בן חמש של מקרא” זוכן אין חומש געפינט ער אז ס'איז געווען ווען ער איז געווען אלץ, ווען ”חמש שנים ושבעים שנה”, וואס דאס איז געווען א סך שפעטער פון די נחש שנה, במילא האט דאס רעשות שוין באווארנט, און באווארנט דאס במקומו אט דארט וואו ס'הויבט זיך אן רעדן

¶66בנוגע צו די הארות אויף זהר, וואס ער זאגט דא אז בדרא ”אין אחרני” איז דרעד ”אברהם ודרא דמשה ודרא דדוד”, איז כאמור לעיל אויך אט די שאלה ווי אזוי איז דאס בנוגע צו דרעד אברהם, אז דרעד אברהם איז דאך געווען אין ח' שנה,

¶67איז מה דאך אז אין פשוטו של מקרא איז דאס פארענטפערט, על אחת כמה וכמה לויט דעם לימוד אין זהר, וואס דאס איז דאך צוזאמען מיט רזין דאורייתא, וואס אט דא גייט אריין מיטן גאנצן שטורעם וואס דערמאנט פריער פון ”תורה אור” דער פירוש בן חמש,

¶68אבער אז ער איז געווען שבעים בחמש שנים, וואס דאס איז פארבונדן מיט די שבעה ספירות, על אחת כלולון מעשה, מיט די חמש חסדים פנימיים וכו איז דאס פארבונדן מיט דרא דאברהם אט דאס וועט זיין דור.

¶69ווארום אט דעמאלט, ווי ער איז מבאר אין חסידות בכמה מקומות, אז בנפש אשר עשה בחרון איז דערנאך פון זיי ניט געווען קיין קיוב.

¶70פון וואס איז געווארן א דור און דערנאך איז געווארן א המשך איז דאס געווען פון די וואס איז געווען די עבודה עבודת אברהם לאחרי ווי ער איז געווען ”בן חמש שנים ושבעים” שנים.

¶71וואס דעמאלט הויבט זיך אן דער ענין פון דרא דאברהם.

¶72וואס דאס איז על פי זה איז אויך פארענטפערט וואס אין זהר הויבט ער אן בנוגע צו פירוש פריער דעם פירוש לויט דעם מדת הדין און ערשט דערנאך דעם פירוש לויט די 'מדת הרחמים', ווארום דער זהר רעדט זיך ווי דער סדר העבודה, און ווי דער טאטע איז דארט מפרש, ”עלה במחשבה לברה את עולם במדת הדין” אזוי איז דאס אויך בנוגע אין דעם ”עולם חדש” וואס נח האט געזען.

¶73משא' כן אבער וואס רש י וואס ענינו איז פשוטו ”של מקרא אין” דרך הפשט, איז בשעת ווי דער משל מאכט א גאנצן שטורעם, אז דער פסוק זאגט אויף נוחן אלע-ערליי מעלות, איז מיטאמאל קומט מען צוגיין און מ'זאגט היפך הפירוש, אז ס'איז גאר היפך פון שווי.

¶74וואס דאס איז דאך די קשיא בעיקר לויט פשוטו של מקרא.

¶75און מ'דארף פארענטפערן, אז דאס קומט בהמשך.

¶76אזוי ווי רש יא איז דערנאך מפרש ”את האלקים את” האלך נח אז ער האט געדארפט האבן א סיוע, ווארום אליין האט ער זיך ניט געקענט האלטן, וואס דאס איז מכריח אויף מפרש זיין ניט לשבח, איז דאס אבער מצד אן ענין שלאחרי זה,

¶77אבער ניט אין פשוטו של מקרא, ווארום ”את האלקים את” האלך נח איז דאך אויך אן ענין של שבח, און אין ראי' שטייט על דרך זה דער לשון בנוגע צו חנוך, וואס דערפאר, בשעת רש"י איז מפרש אין פשוטו של מקרא, איז ער מפרש אלס דעם ערשטן פירוש אט דאס וואס ס'איז נעענטער צו פשוטו של מקרא,

¶78וויבאלד אבער אז אין דערויף בלייבט ניט קיין גלאטקייט, ווארום דעמאלט ערשטן, צי וואס דארף מען זאגן בדורתיו, אפילו אז מ'דארף זאגן בדורתיו נאכמער מדגיש זיין פארוואס זאגט מען דערנאך ”את האלקים את” ההלך נח וואס דאס איז אן ענין

¶79אז מ'זאל אויך זוכן, אז אפשר קען מען מפרש זיין ניט אין אן אופן של שבח, וואס אט דעמאלט איז דער המשך הכתוב גלאטער, אבער אין די ווערט ער גופא 'צדיק תמים' איז ווי דער משאל זאגט, און ווי כמה מפרשי רש י, אז ס'איז א גרויסער פלא פארוואס מ'זוכט א פירוש היפך השבח בשעת דאס איז היפך פשוטם של כתובים.

¶80מ'גייט דאך, ווי גערעדט פריער, אז פון פרשה נח גייט מען אריין אין פרשה לח וכמדובר כמה פעמים, אז אויך איז דער ענין פון 'מים רבים' און ווי ער איז מפרש אין ”תורה אור” בארוכה,

¶81אז דער ענין פון 'מים רבים' איז דאס ניט חס ושלום אויף מערניט ווי מצער זיין א אידן, נאר דאס איז אן ענין כדי ס'זאל זיין ”יתרון האור מן החושך וכיתרון החכמה” מן הסכלות און דורך אתכפיא זאל מען קומען דערנאך צו אתהפכא,

¶82וואס דאס איז דורך וואס קען מען קומען צו די אלע ענינים פון הגדל שמך און ואברכך ברכה מיט אלע ברכות וואס שטייען זאגט ער דא מלאזוי דער לח לך.

¶83דורך וואס ווערט לח לך?

¶84ווי אזוי ווי חסידות איז מבאר בארוכה אן ענין פון הליכה, וואס אמיתית ענין ההליכה איז דאס שלא בערך איז דאס דוקא ווען דאס קומט מכח המנגד.

¶85בשעת ס'איז דא ”מים רבים” וואס זיי איז לכאורה איז ענינים איז וואס קענען אנרירן די אהבה, ביז נאכמערער ישתפוהו מיט די אלע המשך הכתובים שבדבר,

¶86און ער שטעלט זיך אנטקעגן דעם ”מים רבים”, ווי גערעדט פריער בדוגמא ווי מ'שטעלט זיך אנטקעגן א 'העלם והסתר' און א קלל הנסיון וכיוצא בזה אט דאס מאכט אז ס'זאל זיין דער לח לך ביז לח לך לעצמך ביז ווי ער זאגט ווי מ'טייטשט אפ אין לקוטי תורה שר השירים, אז מ'קומט צו די עצמות ופנימיות הנשמות, דורך וואס ווערט דאס?

¶87דורך די ענינו פון מאי נח וועלכע ס'רעדט זיך אין דער פרשה שלפני זה.

¶88וואס אט דא זעט מען אויך דעם קשר פון דעם סיום פירוש רש"י שבכתוב מיט התחלת פירוש רש"י אין פרשה נח, וואס הויבן הויבט זיך אן מיט ”זכר צדיק לברכה”, און אז אזוי אויך וואס דער פירוש הפשוט איז ”זכר צדיק לברכה” איז דאס לאו דוקא בפניו און לאו דוקא בחייו

¶89דערמיט איז אויך רש"י איז מסיים פירוש הפרשה נח, אז צדיקים אפילו במיתתם איז אויך נקראים חיים וואס דעמאלט איז דאך דאס לכאורה מערניט ווי זכר צדיק, און אט דעמאלט זאגט מען אז נקראים חיים דער ענין פון חיים וברכתם.

¶90וואס דאס איז אויך די כללות השליחות און כללות האמירה לכל אחד ואחת מבני ישראל, אז מ'זאגט אים ”לח לך מארצך ומולדתך ובית אביך” ווי ער איז מבאר בארוכה אין די דרושים פון לח לך ארויסגיין פון די אלע דריי ענינים פון מארצך ומולדתך ומבית אביך פון דיינע רצונות און די געוואוינהייטן און פון דאס וואס מ'האט אים געלערנט בבית אביו פון דעם שכל,

¶91און אט דעמאלט ערשט וועט זיין והיהי ברכה ביז וואנענט ונברכו בך אז ער טוט אויף און מאכט איבער די גאנצע וועל וואס אזוי איז געווען באחד אי אברהם און דערנאך איז דאס אראפגעקומען בירושה עניניו אויך דער ”מעשה אבית אמו לבנים” דער ענין פון ”לכל אחד ואחד” מבני ישראל אוועקגיין פון די אלע רגילות'ן,

¶92מיט די רצונות, מיט די הנחות איכלית און בעה"ב טשע הנחות וכו,' און אט דעמאלט האט מען די הבטחה, אז ניט נאר אז ”מים רבים לא יוכלו לכבות את” האבן הארץ לא ישתפוה,

¶93נאר ס'וועט זיין פארקערט אז דערנאך קומט מען כבוד בכסף ובזהב, ווי ס'איז געווען ויעל ממצרים, און דערנאך גייט מען על דרך זה און צוזאמען דערמיט ארויס ממ�יצרים וגבולים אין 'עבודת ה'' ”הלוך ונסוע הנגבה”.

¶94און ס'ווערט דעמאלט דער גדול בענקים וואס שטייט ביי אברהם'ן, ווערט דאס דערנאך בירושו אויך בא יעדער אידן, אנהויבנדיק אז מ'קומט אין ארץ הענקים, וואס דאס איז דאך געווען די טענה פון דעם רגלים בגמוני הענקים ראינו שם, האט מען זיך דערפאר נידערשראקן און געזאגט אז כן היינו בינינו כחגבין איז דאס איז דער, בשעת אבער מ'שטעלט זיך אוועק מיט

¶95און גדול בהנקום, און פון וועמען מ'האט דאס בירושה, מ'דארף דאס מערניט ארויסנעמען און טאן דערמיט, ס'זאל ארויסקומען מן הכח אל הפועל אט דעמאלט איז ”מעשה אבות אמו לבנים” דאס טרעט דורך די וועג, און דאס קען אויפטאן יעדער איד בעניניו בכל יום ויום,

¶96וואס דעמאלט איז דאך ”בכל יום ויום יהי' ביניך חדשים” ון ”התורה היא נצחית” אז ”כל הוראות שלה”, צוזאמען מיטן נתינת כח, צוזאמען מיט די הבטחה איז דאס אן ענין נצחי,

¶97אויף דורכפירן די שליחות ה' 'ויאמר ה' אל אברהם' לך לך ביז וואנענט אז דערנאך אברהם ווערט דער ענין פון ”אברהם אב המן גויים נסתיך” נאך 'בזמן הגלות', על אחת כמה וכמה לאחרי הגאולה האמיתית והשלימה על ידי משיח צדקנו,

¶98וואס דעמאלט וועט זיין דער אהפוך אל כל העמים כולם ”שפה ברורה לעבדו כולם שכם אחד” ביז ”והיתה להוי' המלוכה”, און ווי דער רמב"ם ברענגט דאס אויך אראפ אין הלכות מלכים שלו.

¶99וואס דא איז אויך כאן המקום, ס'איז דאך דא אזוינע וואס בא זיי איז דאך דער ”צאתכם לשלום” ערשט לאחרי שבת זו, זאל זיין אויך דער ענין פון לך לך בדרכם הם אין אן אופן פון בשמחת יצא ושלום טוב עלון און אז ”הרים והגבאות יפתחו לפניכם מרינה וכל עצי השדה ימחה” וכך ווי גערעדט אין דער פריערדיקער התוועדות בארוכה.

¶100און גיין צוזאמען בקרוב ממש, לקבל פני משיח צדקנו, הקיצו ורנו שוכני עפר ואברהם ונח ו”יצחק ויעקב ואהרן ומשה” עמהם, ובקרוב ממש, ובעגלא דידן.

¶101לחיים.