Text

¶1אמר הבושי' איי נקסים ”צדקת פרזונו בישראל” ס'איז דא גאס אז הבנים ברוך הוא במש ראל ”שפזרון לבין האומות”, וואס רבושי זאגט, אז בזוק ו”צדקת פרזונו בישראל” האט אפילו ס'שטייט דער לשון פרזונו טייש'נט ער דאס על דרך על סיקרי פרזונו אלא פזרונו.

¶2דאך דאס וואס דער אויבערשטער האט מפדש געווען די אידן באין האומות איז דאס אן ענין פון הסתקים, און ווי ראשי איז דאך מפרש, כדושה לא יוכן זיך לא תלאפס.

¶3און דורך דערויף וואס איז אידן זיינען דאך אינגערון מפרש בכל הארטות, במילא געפינען זיי דאך ניט אונדער שליפה פון איינע פון די אומות, איז דאך דאס גופא וואס די אומה וועט,

¶4אז זיי קענען חדשנו תמים בכלותם כולם אלפי איראפ אז זיי זאל אפילו ניט מחלה זיין, אז אים חוליב וועט מען אונטער זיין, ווי ער איז מפרש דארט אין גמרא.

¶5אט אזוי איז דאך על דרך זה אויך אין די רוחניותדיקע קזירות, אז בשעת ס'איז דא א מעמד ומצב, וואס אין דין האחת איז דא קזירות אויף ריפה דער עשינו אדער אויף דיום המצוות איז איז אט דאס גופא וואס אידן געפינען זיך נאך אין אנדערע ענינות וואס דארט זיינען קענען די מדינות ניט דערגרייכן,

¶6איז נוסף על זה וואס דורך דעם איז דאך דאס מיט מינדערט דער ענין פון 'לימוד התורה' אין קיום 'וקיום המצוות', איז אט דאס גופא וואס אידן אין אן אנדער ענינות שטארקן זיך אין די ענינים פון תורה ולצוות,

¶7אי, דאס איז דאך אן אותיות כח וחיזו, ”אפילו שואס אפילו” וואס זיי געפינען דאס אין דעם נשימא וואס דא איז די זוהר, בשעתו די זוהר אדם און נאך מערער, אז ער וועט דאס רופן אויף ארויס א תוקף נוסף בזה.

¶8וואס דאס איז דאך וואס דער זאגט אין זוהר, תחילת הקדום, און איינט דאך שטייט דאך כדי שונא בישראל שטייט דאך ”מכל מחסים במונה שבים שאן מטהלך איצטת השם איצטת הוי' איצטת” ווי זאינע בישראל און זאגט ער אין זהר, אז לכל מכפיז שמחת לכל יעקב, אז דאס גייט אויפן ענין פון 'לימוד התורה',

¶9און וואס ס'איז דאך בפגל תלמוד שממין אין די מעשה, וואס ס'איז דאך דערום וואס ס'איז דא ניטא דער פידרא לבין האומות איז ניטא אין דערויף קיין הפטיק.

¶10ווארום וויבאלד אז ס'איז דאך ”ישראל ואורייתא וקוב"ה כולא חד” קוקט אזוי ווי דער אויבערשטער איז דאך דא בכל מקום ובכל זמן, ווארום ער איז דאך ממילא מן הזמן, וואס דאס איז נאך העכער פון נצחיות אט אזוי איז אויך נשמות ישראל,

¶11ואפילו בירידתם למטה זיינען זיי אויך נצחיות דערפאר וואס זיי יתינים לכלאתם חס ושלום, נורך וואס איז דער פארבונד זייערער מיטן גומש'ן?

¶12דורך דעם וואס זיי באווייזן, אז זיי ווייסן, אז די תורה ומצוות זיינען אויך נצחיים ”בכל חקים ובכל” זמן, אז אין וואס פאר א לאנד מ'געפינט זיך ניט און אין וואס פאר א זמן דאס זאל ניט זיין ווייט ער,

¶13אז דארט איז מוז מען לערנען די תורה און מקיים זיין די מצוות מיטן זעלבער שטארקייט אפשר נאך מערער ווי ס'איז געווען בשעת ס'איז געווען איש אחת גפנו ואיש אחת שנתנו און נאך מערער, וויבאלד אז ער האט אויף זיך א הכתרדות, ס'איז דאך אויף אים גדר א גזירה, איז די גזירה רופט ביי אים אויך ארויס כוחות נערלמים,

¶14וואס ביז דעמאלט האט ער דאך דערפון איז געדאכט אנקומען, האבן זיי אין אים ניט פועל געווען, מצד הגזירה וואס מיט כוחות גלויים אליין קען מען ניט אויסקומען, מוז דאך ארויס די כוחות נעלמים וואס זיי זיינען דאך שטארקער ווי די כוחות גלויים, במילא איז זיי אט די פעולה וואס קומט ארויס מצד די לייע כוחות קומט איבער דעם למילא איך ארויס ביתר תוקף וביתר תואש.

¶15וואס אט דערפאר געפינען מען דאך אין די טעגל פאר חנוכה.

¶16וואס דעמאלט איז דאך געווען דער ענין פון גזירת יבן איז דאך אז דערויף געווען אן ענין פון א גזירה רופני.

¶17און ווי ער זאגט אויף דערויף אין מדרש, אז די גזירה איז געווען ”כתבו לכם על כרן השואר שאין לכם חלק באלקיע ישראל” אזוי האבן זיי געקענט צוקומען, און מארן אז מ'זאל שרייבן ”אין לכם חלק באלקיע ישראל” האבן דאך אנגעהויבן די התחלה, אז ס'איז געווען להשכיחם תורתיך ולהאוירה

¶18איז דאך ידוע אין דערויף דער דיוק, אז ניט זיי האבן געוואלט להשכיחם תורה סתם דער שכל פון תורה האט זיי ניט געהאט וואס האבן זיי געוואלט מאכן פארגעסן אז דאס איז תורתך דאס איז דעם אויבערשטנ'ס תורה,

¶19וויבאלד אז דאס איז דעם אויבערשטנ'ס תורה, איז דעמאלט איז זיך ניט נוגע, אויב אפילו ער פארשטייט ניט, דארף ער דאך פריער דארף דאך זיין דער ענין פון עשה און דערנאך קען ער ערשט פאדערן אז ס'זאל זיין דער נשמע אט דארט האבן זיי געוואלט אראפנעמען אז ס'זאל זיין דער ענין פון שכל אליין.

¶20וואס בדרך ממורת איז דאך קדיל תלמוד שבביא לדוביתית אט אזוי איז אויך אין דער מעשה וואס פון פון 'לימוד התורה' האבן זיי אויך געלאזן צו דעם זעלבן חילוק, להאוירם,

¶21פון וועלכע מצוות וואס ווערן אנגערופן מחוקי רצונך וואס אויף זיי זיינען ניט בטעם די שכל מצד דערויף וואס אין תורה האט מען געשטעלט א תביעה אויף פארוואס דארף מען נעמען תורה, און ווען דארף מען פאלגן תורה מצד השכל שבדבר, און ניט דערפאר וואס תורתך איז בדרך ממילא קומט דערנאך ארויס דער ענין פון להבירה מן מצוותיכם און דער ענין פון ”חוקי רצונך” צו וואס ברענגט דאס סוף-כל-סוף?

¶22ברענגט דאס צו דעם מעמד ומצב, אז מ'קומט צו דער תביעה וואס ”אין לכם חלק בלוקי ישראל” וואס דערמאלט איז אויך על דרך זה איז די גזירה פון פורים, וואס בכלל איז דאך דאס די צוויי חרגים וואס זיינען צוגעקומען אין זמן הגלות,

¶23ווארום אפילו דער נעט וואס איז געווען אין בית שאינו איז ער וואלט אויך געווען אין גלות, על אחת כמה וכמה דער נעט פון פורים, וואס דעמאלט איז דאך אפילו לאחר א נעט איז דאך אויך ”עבדי אחשורוש אנן”,

¶24איז אין דעם מעמד ומצב פון גלות אט דעמאלט האט זי געווען די עוודה מיט מסירת-נפש אן שכל, איז דערפאר האט מען אויך געמאנט ווי דער מעיומת זה האט זיך אויף דערויף געשטעלט, אז שכל אפסורי פון וואס וויל מען אראפנעמען דעם ענין פון מסירת-נפש, און עבודה למעלה מטל ודעת.

¶25וואס דערפאר איז דאך אויך קטש אפילו די גזירת אבן איז דאך געווען אויף והשמיד ולהר וואס דאס איז דאך א ג אבער אף על פי כן אויף אים ווען ער געוואלט מאכן די גזירה איז דאך דאס געווען את כל היהודים, זאגט ער דאך אויף דערויף אין גמרא,

¶26אז כאטש אפילו ס'איז געווען פון כמה שמעתים, אבער דא ווערן זיי אנגערופן מיטן שם יהודים אז וואס כל הכופף ועבידי זרה איז אט דעם ווערט אפגערופן יהודים וואס המן איז נאך פארהאט אט דאס וואס שאין שמים שבא פיקהו וואס דערפ רה טערער רויס אויך מיט גזירה אז צמי וער ועטקן טף ונשים מצד דעם ענין פון עצמות ומהות,

¶27מצד דעם דף פון שם שבן פסיק וואס דאס איז דאך ווי דער לטער רבי דער ווארט וואס אין ”תורה אור”, איז דאס נעמט זיך דאס פון אן ארט וואס איז העכער פון צמצום, דאס איז פון מאיר על איין,

¶28איז איז דאס הייסט אן ענין וואס אפילו לא נאגבו וואס דאס איז בכלל העכער פון אורה, און דוקא מצד דערויף ווי 'שם שמים' שבר בשיקים איז אט דאס אויף דערנומען, דאס איז דאך אן ענין וואס איז ניט שייך סתם ודעף, און אף על פי כן זיינען דאך אלע אידן אפגערופן בשם יהודים, ונהר הצטן טף מנשים,

¶29וואס דאס איז אויך ארויס די גזירה, אז ס'וועט זיין אויף נעמען די גזירה, אויף אט די ים וואס זיי זיינען ”כופר בעבודה זרה” איז ווי דער ממילא איז מען ”לדה בכל התורה כולה”, און מ'ווערט אפגערופן בשם יהודי אין ביידע אופנים וואס האט ארויסגעהאלפן אידן אויף ארויס איז דאך געווען דער ענין פון היפך השכל,

¶30דער ענין פון מסירת-נפש, וואס דערפאר איז דאך געווען סיי פאר נס פון חנוכה איז דאך געווען דער ענין פון רבים ועת מיעתים און ווי ער רעכנט אויס די אלע טאפיות, וואס שתד השכל האט דאס ניט געהאט קיין ארט, אז ער וועט זיך, אין דעם ענין פון פורים, איז דורך וואס ס'איז געווען דער נס זאגט ער דאך אין גמרא,

¶31אז אפגעהויבן האט דאך דאס דער פון וואס מ'האט בשנה געווען דעם גזר, דורך דערויף וואס דמשדקי האט מען געקליבן אידישע קליינע קינדער, כינוק און דאס האט מיט זיי געלערנט תורה, און בשעת ס'איז ארויף וואס ער זעט ”קול גדיים” לבעלה האט דאס מבטל געווען די גזירה, און דערנאך האט דאס ארויסגערופן אז אידן זיינען דא למטה, נשבות בגופים,

¶32געשטאנען אין התוועדות פון מסירת-נפש כל השנה כולה, אז כאטש אפילו זיי האבן נאך ניט געמוזט אז די גזירה איז בזל איז אף על פי כן איז מען געווען כמחשבת צף ושלום אפילו ביי איינעם פון זיי, ביי דעם פלענצן אויך ניט, וואס דאס האט מבטל געווען די גזירה, אז ס'איז געווארן דער מנהפוך הוא פארוואס איז דאס?

¶33דערפאר וואס בשעת ס'קומט ארויס אן ענין פון א התנגדות רופט דאס ארויס די כחות פנימיים ודערבים וואס דעמאלט ווערט די עבודה ביתר תוקף וביתר סיות.

¶34וואס אט דאס איז דאך אויך וואס ער זאגט.

¶35אז דער גול מחפץ מבטיל יעקב זאגט ער דאך אויף דערויף אין יעקב, אז בשעת מ'איז געקומען האיר אים חכמים ”לאומות העולם קבלם” בהם באירבה אים דימות הגתים, יתכפצו כולומות העולם ועם דימות הגתים מ'האט ביי אים געפרעגט, ער זאל זיי זאגן באוהו ונפטלק לעומת זה.

¶36האט ער זיי אויף דערויף געענטפערט, אז מ'זאל גיין דער חיזרא על הבדיק נשיא תיבטי מדרשות און זעה צי תינוקות מצחציקים בקול בקול יעקב וואס אט דעמאלט קען אין די ידים וידי אותם ניט שולה זיין.

¶37איז דאך ידוע אין דערויף די קשיא, אז דער פלוגה איז פארשטאנדיק וואס ס'טארן קיין הוכות של בית רבן צו טאר מבטיק נשיא, אז בית הכנסת איז דאך אן אות פון מדם, בשעת די געוואלט זיי זאלן זוכן זיין צי אידישע קינדער לערנען, האט ער זיי געדארפט שיטן אין סדרים און וועט טאן לפרק,

¶38איז דאך דער אז לערנען תורה אליין איז דאך ניט מספיק, ווי מ'האט פריער גערעדט, אז דאס האט די יבנים אויך ניט געהאט אויב מ'זאל זיך באגרעניצן מיטן שכל, אז מ'זאל איבערקערן דעם דרך פון אידן, ס'זאל זיין פריער נשמע, און נאך דערויף ווי ער וועט דאס האבן וועט ער דעמאלט צוקומען צו נעשה.

¶39אט דאס וואס דאס איז אויף לימוד, און כ' האט דאך געז גט, זאל מען גיין אין אן ארט וואס מד דאס הייסט, א פוקט אזוי ווי ער איז מתפלל אין שוין הכדי-פרחו און וועט ער זיך ביי אים, דערפאר וועט ער וועט,

¶40אז ער איז אט דער וואס בידו למלות את כל מחסירו ועבדת אים את הוי' אלקיכו מיט דערנאך וועט ער זיין דער מנהג את הפנך ואת מימיך אט אזוי איז אויך בשעת מ'לערנט תורה דארף דאס זיין אין דער זעלבער תנועה, אז ער לערנט דאס,

¶41דערפאר וואס דאס איז חכמתו אין תורה של הכדי-פרחו במילא איז ניט דער וונדער פארוואס ער פארשטייט ניט, דער וונדער איז פארקערט און פארוואס ער פארשטייט ניט, דער וונדער איז ווי קומט ער יא צו פארשטיין אז דאס איז דאך וואס לעתו ורצונו של החדוש ברוך הוא וואס מער דאך,

¶42אן עברה איז דאך שלא בערך לגמרי מיטן מורא, ס'איז מערניט וואס דער אויבערשטער האט געווארט אז כל נשמה זאל דאס קען אין מעתיק ולטפות בצכלו,

¶43איז דערפאר איז דאס נצא ויחתא כמה מהדוגיות, ווי דער לטער רבי ז גט אין תניא, כדי אז יעדער איד זאל קדוש פארשטיין תורה, איז במילא, אויב ס'איז נאך ניט געקומען די צייט וואס ער אליין פארשטייט איז דאך ניט אין דערויף ליגט דער פלא, און ניט דאס חספעשאלות אויף אפהאלטן פון לערנען תורה.

¶44וואס דאס האט געז געז גט אויף לימוד הקרטי, אז 'לימוד התורה' אליין איז דאך ניט קיין ראי א בשעת מ'איז געפילט קול יעקב פון תורה אין בתי גנשיות אין בתי מדרשות, וואס זיי ווערן אפגערופן בשם מקדש ועד דערפאר וואס דארט איז דא דער 'גילוי אלקות' אט דעמאלט איז ווייס ער, אז אין הידי יו ידי יוסף שולטו מ'ויר ניט כדי צו בייקומען זיי.

¶45אויף וואס פאראנהויבן וויל מען דאס אבער צוקומען?

¶46די שערה האבן ממת החטא איז געווען דער לשון זיי איז נתלק.

¶47וואס דאס שטייט דאך אין אן ענין פון א לשון מלחמה.

¶48וואס בכלל איז דאס איז דער אונטער חילוק פון כזזירות רוחות מיט כזירות רוחות וואס זיי זיינען פארגונדן מיטן גוף קומען דאך כזיך כזירות מלחמה, און די כזירות רוחות וואס קומען בדרך תורה איז פאר זיי זיך נאך ניטא אז א ווייקל צו שרעקן, בשעת ס'קומט אבער א כזירה רוחות און זי קומט אין אן אופן פון כזירה נתאבק דאס וויל ווערן מיט אים

¶49אט אויף אזא מין אופן האבן זיי גערעכנט אפשר קיין קענען מיינקומען די סוף-צי אידן.

¶50וואס דאס איז דאך אויך וואס מיינט ווי יזל זאגן א חשון און נאכו של יצר-הרע, אז היום אומר לוקח היום אומר לוקח בבנות ער קומט צו זאך פליך עבוד עבודה זרה איז דאך ידוע, אז דער טייטש היום אומר לוקח אז אויב מ'הויבט ער אן מיט א הפריער קומט ער צוגיין און זאגט, אז דער הלב צוזאמען מיטן יוצא-צוז, צוזא�

¶51ער איז אויך מסכים מיט אים, און אבער וויבאלד אז ער איז אויך מסכים מיט אים הויבט ער אן אריינווארפן אן ענין פון א פני און אן ענין פון א כבוד, וויף וואנענט אזוי קען מען קיין נדחי אל תחי אז פון היום אומר לוקחי די ימים פון דושי זאל מען דערנאך קענען צוקומען אז מ'זאל אים קענען שטעלן א שענה, לכל עבודה זייער.

¶52וואס דאס איז על דרך זה אויך געווען די שערה באמימיות אגרתי, אז ער קען זיי באווייזן א וועג ווי אזוי מ'קער נתדמק זיין מיטן לעומת זה, און אויף דערויף איז אויך דער וועג, אי מ'זאל גיין מיטן דרך פון טעם וואס דער אט מיט שכל על העם איז בשעת מ'קומט צוגיין אין א דערויף של כיוור איז אין שכל איז ניט אנאמאל קען מען מתכין זיין די כלונים צי ער וויל מתכין זיין אן אויף ניט,

¶53צי ער וויל דערנאך וועספירן די כנאים ברוחניות אז ס'איז ניט פון נחרבית עביד בשעת אבער מ'שטייט אין א תנאה פון למנה מן הטעם וזעת, על דרך ווי ס'איז געווען אין די טעג פון פאר חנוכה,

¶54און על דרך ווי ס'איז געווען אויך אין דעם יאר ווי צווישן גזירת המן דעם חז הפורים איז אט דעמאלט ניטא די תנועה פון מסירת-נפש, וואס דעמאלט רעדט אין אים די 'יחידה שבנפש', איז פונקט אז אזוי ווי זי נארט זיך ניט מיט זייך אט אזוי קען מען איר ניט אפנארען ווי

¶55אז בשעת מ'האט בא זיי געפרעגט, פארוואלט עפעס זאגן זיי א הוראה אז מ'זאל זיך פירן אין אזא אופן, בשעת ס'איז געווען א גזירת המלכות, האט דאך ניט קיין אות אין שכל, און מ'האט נאך ניט געפונען אפילו דעם ארטן אין שולחן ערוך אז מ'זאל קענען אן וייבן,

¶56אז מ'האט א ”גזירה מרה ואייב” און מ'דארף אויף דעם פארגן קירת-נפש איז דאך ידוע וואס דער שווערשטער פאטער, דער אז ביי אים האט זיך אזוי אפגעלייגט,

¶57און וויבאלד אז ביי אים לייגט זיך אזוי אפ שטעלט ער אויף דעם, איז דאך דאס ניט אן ענין וואס איז פארבונדן מיט שכל אלוקי אפילו ווי דאס איז אין דעם צדיק נשיא הדרף-אפילו אז ביי אים איז דאס אויך העכער פון שכל, ווארום שכל האט דאך נאך ניט גענומען די סכנה וואס ס'ליגט אין דעם, איז וויבאלד אבער אז ס'לייגט זיך אפ, אז מסירת-נפש אידן,

¶58בשעת ביי אים איז דא דער גילוי פון יחידי שבנפש, וואס דאס נעמט דורך דעם גאנצן גוף אט דעמאלט זאגט ער א הוראה ברורה, און ס'איז ניט נוגע צי מ'קען דאס מתאים זיין אין שכל צי ניט,

¶59און דאך אין אזא מין אופן קען מען פטור ווערן אויך פון אט די גזירות וואס זיי זיינען פארבונדן מיט א צוגאנג, מיט א התחלה פון באו ונתדבק לעום הזה וואס בכלמות הענין איז דאס, אז ס'וועט אלץ זיין די הקדמת 'נעשה לנשמע' און אזוי אין דעם ענין פון 'קיום המצוות', דער אופן העבודה פון לשן העבודה-עבודה שרד,

¶60וואס ער טוט דאס דערפאר וואס ער פארשטייט, ער טוט דאס דערפאר וואס דער אדון האט דאס אים געהייסן.

¶61און אין אזא מין אופן בשעת ס'איז דא אט דער קול יעקב בפסוק נציאות ובפטור מדרשות איז אט דעמאלט איז אויך דאס דער ווייטער דיקער פירוש אין פסוק, וואס ער זאגט דאך אז דערויף אין תמיד ועינייהו,

¶62אז מקול מחסצים אז דאס גייט אויף די עוסקי ותורה וואס זיי זאגן אויף תמיד תמיד תהיר טהור און זיי זיינען דאך ריסק אין די הלכות פון שבץ ומאילין און חגיגה וחגיגה ומאילין.

¶63ומבאום השבים, אז זיי זיינען שוין דברי תורה און זיי זיינען משקין לאחורים.

¶64וואס בכלל מצידות, אז כדי מ'זאל אין תורה קענען דערברייכן אויף דעם ענין פון הלכה כמותו, וואס דעמאלט דארף דאך זיין דער דקן אין אמת, אז ניט אמת אליין איז ווייניק, איז דאך ידועו אין דעם אמית וואס מ'האט גערעכנט אויף דוד'ן וואס די גמרא זאגט אין סנהדרין, איז אויף אלע ענינים האט שאול געענטפערט אז יהונות א בשעת מ'האט אים געזאגט, אז דערנאך כמותו בכל מקום האט דארט ער זיך אפגעשטעלט.

¶65פון וואנענט לערנט מען אפ, אז דערנאך ”כמותו בכל מקום”?

¶66זאגט מען אז מ'לערנט דאס אפ דערפון וואו ער שטייט והוי' הימו דאס איז ניט אן ענין פון שכל פון המנה והשגה דאס איז אן ענין פון סויעקב ושניי אן ענין וואס מ'פארבינדט זיך מיט 'שם הוי' וואס דאס איז העכער פון שם אלקים וואס דאס איז פאר

¶67קען דאך ריחא זיין אינו ”ואילו דברי אלקים חיים” האט מען נאך ניט דעם ביאור אל תמיד תמיד ואל תהיר טעיר איז איז אתם 'שם הוי'' נע שם למהלים ושם אלקים איז אט ”טעיר הלכה תמידותי בכל” מקום, אז מצד דערויף וואס ער לערנט תורה מיט א מסירות-נפש העכער פון הבנה והתמיד, וואס דאס איז בכלל דער ענין פון אלקים חיים וואס דאס איז דאך אין ספירת הבינה,

¶68איז אט דעמאלט דוקא קען ער זאגן תמיד תמיד תהיר טעיר און מט.

¶69דערויף אויך קען ער צוקומען צו מכסף זיין, וואס דארט דארטפשט'נט ער ממש ומחיצה, וואס דאס איז די כלבות פון אים, דער אים פון שבת, אז שבת מאכט זיך א חילוק, און רשות הרבים און ”רשות היחיד, רשות הרבים” אט דארטן וואס מ'קען קומען צו א טעמים אז שתי רשות הוי און רשות היחיד, וואס דאס איז 'יחידו של עולם',

¶70וואס אט דארטן דארף מען מחיצות, וואס אט די מחיצות זיינען מבחיל וואס ס'געהערט צו צד הקדושה, און וואס ס'געהערט צו דעם צד וואס ס'ווערט אנגערופן צטרא אחרי וואס זיי זיינען בהר גושם אן ענין נפרד.

¶71וואס אזוי איז אויך דער מינין פון פגידי און מעילה, וואס פגיד א איז דאך דער ענין פון קדשים מעילה איז דאך דאס דער ענין וואס מ'וועט אלץ באווארענען און מ'זאל מפניים זיין די קדשים,

¶72וואס בקלבות איז דאך דאס אז מ'נעמט קודש און מ'ניצט דאס אויף וואס דאס איז מצד העדר המחיצה, וואס ער האט ביי זיך ניט קיין המגיל אז מ'איז א הכרה ברורה אויף אפצוטיילן, אז דאס איז קודש ברור און דאס איז ברור חול, במילא ענינים וואס שטייען נאך אין ספקות, איז א סימן אז דער 'לימוד התורה' זיין איז נאך ניט דערגרייכט אז ער קען פסק'ענען א הלכה ברורה,

¶73אל תמיד תמיד אל תהיר תהיר פארוואס איז דאס דערפאר וואס ער לערנט מצד שכל על און אין מצד ”שכל, אפילו שכל” בקדושה קען זיין איינו ואיינו דיבור אבקים חיים מאנן מאנט זיך אז ס'זאל זיין דער בקול לחצתין ביום השבים אז זיי וועלן שואב זיין דיברי תורה פון דעם עיין און מקור, דאס הייסט נעמען דאס מצד דערויף וואס דאס איז חתמתתו ורצונו של הקב"ה,

¶74א הפכנה אויף דערויף איז, אז זיי זיינען לכאורה די הלכה, אז ס'זאל זיין דער אדיר אמת, אז תמור איז תמור און טהור איז טהור, און ס'איז ניטא קיין ספוקות, און ס'איז א מחיצה אט דארף וואו ס'דארף זיין די מחיצה.

¶75אז דעמא זאגט דער ר' דילך, אז דאס דארף דוקא זיין אין אן אופן וואס פיזור הקבושה, ישראל ובין העומד, איז דאך לכאורה ניט פארשטאנדיק וואס איז דער קישוי, אז מ'וויל אז ס'זאל זיין דער בקול החזקין ובין לשבין פארוואס דארף דאס זיין דוקא אין אן אופן, אז ישראל זיינען מפרזרב�

¶76אויך איז ניט פארשטאנדיק, אויב דער פסוק פון האבן צו הערן קיין דעם ענין, אז ס'איז דא א טאקע פאר שפיזרון רבינו האומות איז פארוואס האט מען געשטעלט פרזונו?

¶77האט מען געקענט אויף תחילה שטיין דער לשון פיזרונו.

¶78איז דאך דערפון גופא א ראי אז דער ענין איז דער ענין פון פראזן בישראל דורך וואס קומט ניט דערצו צו בשעת ס'איז דא דער ענין פון פיזור הקדושך את ישראל רבינו האומות

¶79וועט מען דאס באשטיין בהעגדום וואס דער קרוב זאגט אויף 'לך הוי' הגדומה' והגבוה לבוארץ פרשת הנצח להאהלו, איז דאך דעם מה אין ראוי, ”לך הוי' הגדומה” במעשה בראשית, ואפילו וואו אותיות מצריות, דערנאך ברענגט ער דאס אפרייתא פון רחקיבן, אז דער חקיבן זאגט ער אויף די פרשת אין אויפן תורה והנטר פון בנין ירושלים, און א היתר בית המקדש.

¶80איז דאך ידוע אויך, אז דער פסוק איז מבאר ד און דערנאך רעכנט ער אויף די ריבוי'דיקע ספירות, ביז הויף, וואס דאס איז עיקר הספירות, און אין א פסוק בפני עצמו רעכנט ער דערנאך דעם קל, בשמים ולארץ און וכה הוי' המבלכה.

¶81וואס דער פירוש אויף דערויף וואס ער זאגט, אז דער דבר איז זיי מעשה בראשית על פי פשוט, אז מעשה בראשית זעט מען דאך גדולות הפורות איז דאך מבדל מעשיך הוי וואס אחוץ דערויף וואס ס'איז דא א ריבוי הנ

¶82וואס אז דארט איז דאך טיין מן התורה איז דאך דא כמה ”מינים אין מינים” שונים, אזוי אויך אין מן הצומח, אזוי איז מן החי אזוי אפילו מן המדבר איז דאך ווי די גמרא זאגט,

¶83אז כאטש אפילו תבוא הקב"ה בחותם אחד איז אף על פי כן איז דאך אין דיעותיהם שוות און אין פארצופיהם שוות איז אחוץ דעם ענין פון מרבא מעשיך איז דאך אויך דארט דער ענין פון מגבי מעשיך פון די גרויים קטורים ונפלאים וואס בכללות איז דאס דער צבא השמים וואס זיי זיינען דאך קיימים מאיש,

¶84און זיי זיינען אויך אין כמות שלא בערך קדורו לבבא צבא הארץ אזוי איז אויך וואס ער זאגט ווארטן אזוי מ'איז די יציאת-מצרים, וואס די יציאת-מצרים איז דאך געווען את היד הבדילה, וואס דאך איז דאך געווען דער ענין פון די מכת מצרים, וואס דורך דערויף וואס והיפל הוי' איז מען ארויסגענאנגען פון מצרים,

¶85מ'זאגט אז די ביידע זאכן לך הוי אז כאטש אפילו מעשה בראשית איז דאך בעיני בני ידם איז דאך דאס א דבר גדם לנורה איז אויך דער ענין פון ציאת-מצרים איז דאך געווען נתון מדור ומיותר וואס דערפאר איז דאך דאס פארבונדן אין תורה זכר לציאת-מצרים בכמה וכמה פעמים, אבער אף אף בקונש לך הוי זיי נעמען זיך פון דיר און זיינען בטל צו דיר.

¶86וואס לבדה הקב"ה איז אפילו ”מדות החסד ומדות” הדבוריו איז דאס מערניט אן ענין וואס דאס טוט פור החמיך הוי' וחצת דפק ימי' לם אימים וואס דאס איז געמאלט געווארן צו ריב ריות העולם, אבער דאס לגבי איז דאך כל אפפשיב ממש, ווען מ'איז מסיים ותפירוץ דעם אויף איר, אז כדי ס'זאל זיין די התחלה ות.

¶87און דער ענין פון תפירוץ זאגט כאטש אפילו בעולם איז דאך פארשטייט דאס פון הפכים פון רופניות וגשמיות, און אט אזוי איז אויך לכל נברא בניבוא איז דאך דאס דער כו' זיינער, און די נשמה זיינער, דער נפש זיינער, איז כדי ס'זאל זיין דער שלום בפנאמות שאר מטה, און אויך בפנאמות של מעלה אט דאס איז דער ענין פון תפארץ וואס דאס קומט דורך התחללות, וואס דאס איז געגעבן געווארן דורך תורה,

¶88וואס דאס איז מרבה שלום בעולם און אף על פי כן זאגט ער אויף דערויף אויך לכל, ווארום טוב איז דאך א א דאס אויך אין אן אף וואס שטייט ביי בנין.

¶89דערנאך איז דאך ער, אז ביי הנצח איז בנין אין ירושלים.

¶90וואס דאס גייט דאך א בנין אין ירושלים דעם יתיד נמיא, וואס דוקא דער בנין איז דאך אין אף רב חורבן, דאס איז דאך א בנין וואס ער איז קיים ולדה ולעול הימנים דערפאר ווערט דער אנקומען פון בשבי הנצח.

¶91איז דאך אין פלוג ניט פארשטאנדיק, ביי הנצח איז סדר הספירות איז דאך מערניט ווי אן איז בשעת ער זאגט פון ”אלך הוי' הגדולה” גייט דאס אויף מעשה בראשית ווארום נעמט זיך, כאמה תהלים חסד יבדם בשעת מ'קומט צוגייט ס'בנין ירושלים,

¶92וואס דאס איז דאך דער תכלית הפריער, און דעמאלט וועט דאך זיין דער ונכלל כבוד הוי אז דאס וועט זיין די אמת"ע דירה, און ווי נתפרך וועט דאך דאס זיין נאר א נצח וההן, וואס דאס איז ירושלים און בית המקדש, און אפילו אז דערויף זא� איז ווען דער דין אויף דעם, אז ווי מ'זעט דאס, במשל אין דעם אדער מטחתן וואס ער וועט טענען לאמיון,

¶93אז דער ענין פון מזוץ א מצחון בא אים, איז דאך דאס דעמאלט ווען ער האט אפילו דעם געשמאק פון שכל, וואס ער האט אים אפגעטאן דערפון, אפילו דער דין פון הרגיש על אים האט ער שוין אויך ניט אין דעם ענין אין דער זאך,

¶94ס'איז אבער וועגן אריין אין אן ענין פון נצחון.

¶95ווער ניט שייך זאגן אין אן ענין פון נצחון וואס רופט דאס ארויס?

¶96רופט דאס ארויס ווען ס'איז דא א מנגיד אויף דעם.

¶97וואס מצד דערויף, וואס כאטש אפילו עד אין שכל איז פריער האט דאס געהאט כאן אנדערער האט דאך אמאל גענומען פון שכל, אבער בהמשך הזמן, אדער אחרי כמה ראיות האט דער שכל אט ער איז דערויף א נאר אפילו הרגש הרבב' וועט אין דערויף פארלארן, אבער ער קען ניט פארטראבן אט דאס וואס ער האט א התנכדות אויף דער סאך וואס רופט דאס ביי אים ארויס?

¶98איז כאטש אפילו דאס איז מערניט ווי אן אף א חסד, וויבאלד אבער אז ער האט אויף דערויף א התנכדות רופט דאס ביי אים ארויס די פרומותיקע כוחות וואס זיי זיינען אפילו העכער פון גוח השכל שלו,

¶99און נאך מערער ער פילט זיך אין דערויף ניט פון געשמארט אין תענוג איז דאס פארבונדן אין זיין נפש מער ווי קנימיות אפילו פון כח התענוג שהם, במילא וויבאלד אז דאס נעמט זיך ביי אים אין קנימיות נפשי,

¶100וואס למעלה אפילו פון כח השכל והתענוג איז דערפאר קומט דערנאך ארויס בגלוי א פעולה קדומה ביותר וואס זי נעמט דעראפ אלע העלמות ואת תה און וכמשל הנהר וואס ער איז שוטף מימיו איז בשעת ס'איז דא א סתימה און ס'קלייבט זיך צוזאמען וואסער איז דער וואס די סתימה איז פריער גייען צו עיכוב המים,

¶101דערפאר אבער אין די וואסער קלייבן זיך צוזאמען און זיי גייען בחוזה גדול ברעכנט זיי דורך די סתימה, און אט דעמאלט איז אין זיי ניכר החיות און א שטורעם מערער וויפל ס'איז געווען קודם הסתימה,

¶102אט אזוי איז אויך בנפש האדם התחתון, אז בשעת ס'פארנעמט זיך אין אן ענין פון נצחון, איז כאטש אפילו קיין הרגש הלב האט ער ניט אין דעם, און סוכה האט ער ניט אין דעם, אפילו קיין תענוג אויך ניט, וויבאלד אבער אז דאס וועט פארמומען עצמותו מצד ענין פון נצחון ווערט דאס ביי אים א דבר חזק מיט א תוקף דדל ביותר,

¶103במילא איז דאך ביי אים אן ענין וואס נשך ”ישראל לא ישקר ולא” ינחקן, ס'קען ניט א אין דערויף קיין שניים דערפאר אז דאס נעמט זיך ניט מצד כוחות הנפש וועלכע ס'זיינען בעל ושיוויים.

¶104על דנך איז דא אין למעלה אויך ניט, אויף דער אלף האבדנות, אז בשעת די עבודה למטה איז אין אן אופן כאטאס דאס איז פארבונדן מיט תוכן אדער מיט ער געשן אדער אדער אפילו מיט א גשמק, איז למעלה איז אויך דער גילה באופן כזה אז דאס איז אלץ אין א סדר ההשתלשלות, במילא איז דאס אן ענין מיט א מדינ

¶105בשעת אבער למטה שטייט מען אין אופן עבודה פון מצח ועה ס'איז אין אן אופן פון מצחן, אז ווען מקומר איז ניט געווען צער פארשטייט שוין, אז ער האט אין דורך א חיימות, ער טוט דאס דערפאר וואס דאס האט איר וועט אין הבורג, און דאס וואס ס'איז דא אויף דערויף א גזירה און א התנגדות רופט ער ביי אים ארויס, פארקערט, נאך א שטארקערע תנועה, אז ער מוז דאס דורכזעצן און ער מוז דאס

¶106וויף וואנענט אז ער איז מבקבי כל כר חותם וחבות רותם און אז ס'האט ער צוזאמענגעקליבן, און אפילו אט דאס וואס מ'האט צוזאמענגעקליבן פאר אים אויך, און וואס ביז איצטער האט ער דאס ניט געוואלט רירן איז איצטער איז ער דאס משקיע אין אט דעם לוחמה איז אט דעמאלט איז דא גאר נאך אן ענין, אז ער איז נוגע, אויב אפילו דאס קען זיין אין אן ענין חטן לפי ערב,

¶107וואס דאס איז לכאורה על פי תוכל ניט ווערט אט די כוחות מפי עשו וואס ער האט מבארפן זיין אויף דעם לוחדה, איז וואלט דער אבער אויף אים איז דאס פארבונדן מיט שמיעית נפשו, אז דאס איז אים נוגע צו זיינע פיו איז אז אויף דעמאלט ס'קען דאס זיין א חירושין אן ענין קטן איז ער זאל אים אלץ אוועקגעבן, ביז ער שטעל חיים אשכים ותקניו אז ווי ס'זאל זיין דער ענין פון זיינע שכות, אזוי א

¶108וואס דעמאלט דעמאלט דארף דאך זיין דער את מלוחרת ומאמין הארץ ודער עבודה איז דאך דעמאלט אין אן ענין פון מקוה כדעם שיחה, וואס דארט איז ניטא ניט דער ענין פון שכל, ניט דער ענין פון ערגיש לר, על אחת כמה וכמה ניט דער ענין פון פיינו, מערניט דער ענין פון מסירות-נפש און קבלת אור, איז אט דא דוקא איז דאך דער ענין פון נפר.

¶109דאס איז וואס דער בעל השמחה האט געזאגט געשעקט אז פריער זאגט ער חמל פון נפשי צלן ולכן שטרן אז ער איז צי יוייל ורימאון אז בשעת ער האט קיין זאך ניט, ער איז שוין קיין ארצימאון, ער האט קיין זאך ניט און פילט קיין זאך ניט,

¶110קיין זאך ניט שעיקות ניט איז אט דא רופט מען נפשט ארויס א חמל און ארצימאון גדול במיתי פארווארט דערפאר וואס דאס איז בארציאן ורימאון און מ'בינגט זיך, אז ס'זאל זיין דער קים בקודש ח

¶111אז הלואי ס'זאל זיין בזמן שבית המקדש א טעם קיים א דאוין תנועה פון א חייב מיט א תוקף פון 'לימוד התורה' אין 'קיום המצוות' ווי ס'איז געווען אין דעם ארץ העיר.

¶112און בכללות איז דאס אויך אט דאס וואס אין די זונות האחרונים דוקא איז ניכר מער די תנועה פון מסירת-נפש אפילו ווי ס'איז געווען אין די זורות פון מיט.

¶113די פריערדיקע דורות, וואס דעמאלט איז דאך געווען מער בבלי אין די ענינים וואס זיינען פארקונדן מיט צופל העצירה פון מהרפש הלב, ווארום ענינים פון צופל מהרפש הלב סך כל סך איז דאך דאס 'כחית הנפש', ניט די נפש הלום, און במילא זיינען זיי דאך מעריב אויף דעם ענין פון אתם הנפש,

¶114משא' כן בשעת דאס איז ניטא איז קען לייכטער ארויסקומען דער ענין פון אתם הנפש, און זי זאל פועל זיין פעולתו אין א ענין פון מחשבה טבעה ווייטע בפועל, וואס דאס איז די זאך פון ווער איז צי' לעיף איז דעמאלט דוקא דער ענין פון דער עבודה במסירת-נפש ובקבלת אור.

¶115און אט די טמא וואס מ'זעט ביי דעם אדם עמד על ומצב איז דאס איז אויך על דרך זה איז ”כמת השנוא למעלה”.

¶116אז כאטש אפילו דא מעלה איז פריער איז מען געגאנגען מיט א סדר ההשתלשלות, און מ'האט געגעבן אידן כנגד טויטער, במילא זיין אויך געווען די המשכות און די השפעה איז דא למשה היכות, ווי ערך ישראל וסביר תעתו, ”לפי ערך הוי המקבל, משא"כ” אבער בשעת דער מצה שטעלט זיך אין הכנועה, וואס דאס איז העכער פון זיין סדר ההשתלשלות,

¶117מערניט פון אן ענין פון נצחון, במילא איז ער מבזבן כל כחותיו וואס אזוי איז מען אויך למעלה, מבזבן דער עיקרון, וואס ביז דעמאלט ער דאס קיין אים באהאלטן.

¶118ווארום ווי כלבות איז דאס, איז דאך די גמרא זאגט דאך אזוי אין הקב"ה אמת איז דאך שוין ירושלים ולב וואס דאס איז דאך דער ענין פון ירושלים ומצאת ווי דאס איז דאך אז ירושלים וועט ער זאגן נכלל שם יראת שלם וואס דאס איז אים ד

¶119וואס דאס איז דאך וואס ער לערנט אפ אין גמרא, אז דער ענין וואס פרימען דארף הבב י' ברוך אז מ'האט שוין ושמעי' גין פאר לערנט דאס אפ אין צווייט סופים.

¶120און נאר הוי' רקח ושואבה מביני נחקים ויראה און הוי' את הוי'ן חכמה, וואס אינו איז דאך לשון אהבה, ווי די גמרא זאגט פון רש"י, דאס מפרש אז דאס איז 'לשון יחידי',

¶121איז דאך אין פוגליק פארשטאנדיק, וואס דאס וואס מ'זאגט מאכל ווי' הכי' שואל במילא גייט דאך דאס אפילו תעטראה, וואס דערפאר איז דאך דאס ווייל קיין פוזרות אין.

¶122וואס דאס וואס מ'זאגט פינגרות הוי' חכמה איז דאך דאס אויף דער זיורה וואס איז העכער פון חכמה, וואס דערפאר איז דאך דער דיוק ”לשון רש"י יסידי”, וואס דאס איז פון כסטר וואס דאס איז 'יחידה שבנפש', נאר דער פורש אויף דערויף איז,

¶123אז דורך דערויף וואס דער אדם דא למטה איז מעורר בא זיך, אפילו מערניט ווי די מילתע זוכה ס'בלבד דעם ענין פון יראה תתאה, וואס דאס איז דאך דא לכל הפחות, אין די אופן העבודה פון קבלת-עולה מסירות-נפש רופט דאס ארויס מלמעלה, הן יראה חווארי חכמה דער בזבא פון יראה עילאה, וואס מ'גיט דאך מלמעלה ארויס פון דעם אותיות של יראת שלים,

¶124וואס דאס איז פארבונדן מיט דער בקשה וואס מ'ווערט איר תחביל הקהות את רכי אתהום וואס דאס האט ביים אויבערשטן פארבונדן.

¶125וואס דערפאר איז דאך אויך אויך זעט מען אין די המשכות אין דעם ווי אויב פון תורה איז קאטש, אז אפילו ס'איז דאך איצטער אז שוין דא רער ביזמיער, אבער אף על פי כן, איז די גבוהים פון תורה איז מדורות ותורה ווערט עצמית רבא, ביז וואנענט אז אין דורות האחרונים איז דאך די קנימיות

¶126איז אבקע בדור זה האחריו זאגט דאס דער אריז"ל א מצוה מיט אלע זיין החכמה, און כאטש אפילו בזמן ווי די דורות האחריו האט מען דאס מגלה געווען אין אזעלכע אותיות וואס דאס האט נאך ניט געווען פארקונדן מיט שכל הלומשים, מיט שכל הטבעי, איז אבקע בדורות האחרונים, ובפרטיות דורכגיען פון תורת הצידות חב"ד דורך פון בעל הסינחא, איז אט דעמאלט איז דאך די ענין פון תורה אפי אין אזא מין אופן,

¶127אז ס'זאל זיין בגלו צו אפילו צו 'שכל אנושי' און אפילו צו שכל הטבעי.

¶128און במילא, וויבאלד אז דאס קען זיין, איז דאך דער 'עיקר העבודה' באשטייט דאך אין אזא אופן, אז אפילו דער בוי בנפש הביני זאל אויך דורכגעדרוקן ווערן פון ניט נאר פון קניא דתורה,

¶129נאר אויך פון 'פנימיות התורה', איז דאך די קשיא, וויבאלד אז דאס איז 'פנימיות התורה', וואס אפילו אז קניא דתורה איז דאך א דבר יקר ביותר על אחת כמה וכמה 'פנימיות התורה', ווי איז מען דאס מבזבז, אז אין דערויף איז דאס דער וואס נעשה זאגט בענין ירושלים אז בשעת מ'דארף אויפבויען דעם ענין פון ירושלים, וואס די הכנות אכ דערויף דורך אירע תתאה, און דערנאך דארף ער ניט זיי בגילה דער ענין פון יראה עילאה,

¶130איז דארף מען דאך אויף דערויף האבן דעם ענין פון נצחון באדם אדם למטה און אזוי על דער איז דאך פועל, דעם נצחון באדם בנין שלטיזו בא דעם אדם, אל תחתון דא למטה פועל"ט דאס, אז ער רעכנט זיך מיט קיין זאך ניט אפילו ניט מיט זיין נפש דקדוש, אפילו ניט מיט זיין שכל בקדושו, נאר ער טוט מיט א מסירות-נפש, וואס דאס איז דאך דער דיוק נפש און ניט קוף על איין,

¶131און איז זיך מוסר אויף ווי ער וויל האבן א שייכות צו דעם חלק אין תורה, צו 'פנימיות התורה', וואס דאס איז פנימיות אפילו פון גליא שבתורה.

¶132וואס דאס איז אויך פרי ער למעלה א ענין פון אז ער איז בגמי תורה דא למטה בגמי איז ניט נאר בגמי דתורה, אפילו 'פנימיות התורה', כאטש אפילו בדובות שלפנינו איז דאס איז מערניט ווי אן ענין פון יחידות כולם איצטער איז דאך אט די אלע ענינים מערניט ווי בתורה הכנה צו תביעת המשיח,

¶133אבער אף אן פי כן, די הכנה דארף דאך זיין מאין ודוגמא צו דעם יעוד המקווה וואס וועט זיין בביעת המשיח, וואס דערפאר איז דאך א חומבה אין א נצוה בדבית-תורה אין בו, אז ס'זאל זיין די הפצת פון לימוד פון חינוך התורה,

¶134און דוקא אין אזא אופן פון לימוד, אז דאס זאל פארנעמען ניט נאר דעם שכל פון נפש אלוקית, נאר דער שכל פון נפש אלוקית זאל דאס קעבן פארשטיין דעם שכל פון 'נפש הבהמית', ביז וואנענט דאס וועט אויך דורכנעמען דעם נפש הטבע.

¶135וואס ס'איז דא דא דארטער הצדקה, אז דאס איז דא כאי משל אז אזוי ווי מ'דארף אז דער רבי דער נפלת הוי' זאל דער גרייכן אומעטום, אז ס'זאל ניט גלייכן קיין בינה ניט אחת הכי, אפילו אז נדפין בארץ אשור, האובדין בארץ אשור, אז נדפין בארץ אשור, אז נדפין בארץ אשור, אז נדפין בארץ אשור, אז ניט דארף אין בארץ מצרים וואס צו אויך דער גרייכן איז אבער...

¶136וואס דערפאר איז דער רבי שטיין א חמנות אבער ניט אבער...

¶137וואס דערפאר איז אויך ס'זאל זיין ד וואס ביז איצטער איז דאך אין יושלים אן ענין פון א מוקפת חולה, אבער דאך דאך אן ענין פון הגדלה מיט א מדה, אזוי וואס מ'האט גערעדט א כיתה, ועם כמה הפי רויים איז ניט דעמאלט יעדער ענין מיט א מדה, מיט א הגדרה והגדלה.

¶138די עבודה אבער דארף דאך זיין אין מאנים הגדרה ומצידה והגדלה, כדי מ'זאל דערנאך קענען מקבל זיין במעלה אויך די אלע השקעות בזה.

¶139וואס דאס איז זאגט ער, אז פריער פרידור הקב"ה את ישראל ובאין הלות פארוואס?

¶140איז פארשטאמען וואס ער וויל טאן א צטאקה ניט אין דעם וואס זיי זיינען מגוזבות בכל מקום ומקום.

¶141במילא דארף מען אויף מבארפערט זיין נשמות ישראל, אז ס'זאלן אנליגן און אויסקלייבן די ניסוצות.

¶142האט דאך פירער ס'איז אן ענין וואס לכאורה איז ניט פאר אים קיין ארבעט, נאר וואס ער זאגט אין חילת הפסוק, אז ס'איז יקיל מחמתים בעולת שעבים אז ער לער

¶143פירות הוי ובמילא זאגט ער אז תמיד תמיד על טהר טהר און ער מאכט די מחיצות וואס דאס איז דער ענין פון הלכות שבת'ן חגיגה און מעילה.

¶144וואס דעמאלט פירט זיך אויס דער יעוד המקומה פון ”פראזות, תשב, ירושלים”, אז ס'איז קספי ישראל אז ס'וועט זיין ניט נאר די השקחות ניט, איז דער גילה התורה אן הגבלה, און

¶145ס'וועט זיין אהיפתח הוי' נקאת דער צרכ הטוב, בפרט דערויף וואס מ'וועט געעפנט דעם אותר של יראת-שמים וואס דער אויבערשטער האט, אז דערנאך וועט זיין דער רוב טוב לישראל ובני חיי ומזוני רבינו.