Text

¶1וואס דאס אלעס אויב געזאגטע איז דאך יעדער טאג פון דעם גאנצן יאר, דאס קומט נאך נאך אין א גרעסערן אופן, ווען דער מלך איז בשדה, וואס דעמאלט באווייזט ער דאך, ווי דער אלטער רבי זאגט אז מ'פארשטייט דאס פון דעם משל, אז דער מלך געפינט זיך אויך מיט די מענטשן וואס זיי זיינען פארנומען מיט עבודת השדה, אפילו ווען זיי לעבן אין שטאט אבער זיי גייען ארויסגעפינען זיך דארטן, און זיכער די וואס דאס איז זייער עיקר באשעפטיקונג, וואס דאס איז ווען גאנץ חודש אלול, ובפרט נאך אז מ'האלט שוין צען טעג אין אלול און עלף טעג אין אלול, ווי דערמאנט פריער, האט מען דעם מלך מיט זיך בשדה, און אין דערויף האט מען אויך א קלארע אנווייזונג, ווי דערמאנט פריער בהנוגע צו יעדערן פון אייך, בתוך כלל ישראל, אין זיין אויפפירונג אין די איצטיקע טעג און אויך דעם גאנצן יאר, וואס איר זיינט דאך ערשט געקומען פון שדה איז זיינט דאך געווען אין א קעמפ, אין א מחנה, וואס ער איז געווען מחוץ לעיל, א קען וואס געפינט זיך אין שטאט געפינט ער זיך דאך ניט אין דער שטאט אלס א שטאט, נאר ער געפינט זיך אין דער שטאט אלס א באזונדער ארט און א באזונדער שטימונג אין וועלכע מ'רוט זיך אפ פון דעם גאנצן טומל פון דער שטאט, און מ'געפינט זיך אין א פרייעם פעלד, על אחת כמה אט די וואס זיינען געווען בפשטות אין שדה, און דארט זיינען זיי געווען מערערע טעג אדער מערערע וואכן נאכאנאנד, מערניט ווי צווישן אידן און צווישן אידישקייט, צווישן אידישע זאכן, איז דאס נאכמערער פארשטארקט דאס נאכמערער דעם פארבונד מיט דעם משל פון מלך בשדה,

¶2וואס דעמאלט איז, ווי דער אלטער רבי זאגט, איז דער מלך באווייזט פנים שוחקות לכולם באווייזט א שיינענדן פנים און א פריילעכן פנים צו יעדערן וואס געפינט זיך מיט אים בשדה, און נעמט-אויף זייערע בקשות, און איז ממלא זייערע בקשות, און מ'גרייט זיך אלע צוזאמען אויף גיין מיטן מלך פון דער שדה אין שטאט, און אין שטאט גופא צו היכל המלך, אין דעם ארט וואס דאס איז ספעציעל פארבונדן מיטן מלך. וואס דאס איז דאך אויך קלאר אין דעם משל, וואס מ'האט זיך איצטער געטראפן אין אן ארט וואו מ'דאוונט צו דעם אויבערשטן, און מ'האט געזאגט פסוקים פון דעם אויבערשטנ'ס תורה, און אויך איז מען דערנאך מסיים מיט ממלא זיין דער אויבערשטנ'ס מצוות בכלל און די הויבט מצוות, די מצות הצדקה, וואס דערמיט איז מען דאך מסיים דעם צוזאמענקלייבן זיך, האט מען דעמאלט די ברכה און די קלארע אנווייזונג און אפלערנונג, ביז אין אן אופן אז מ'לעבט דערמיט, ניט אין צוגאב צו מיטנעמען אלע גוטע השפעות און ווירקונגען און אימפרעשינס און החלטות טובות וואס מ'האט געמאכט אין דער צייט ווען מ'איז געווען בשדה אין די קעמפס, אז זיי זאלן דערנאך אויך ווירקן און זיין לעבעדיק, און נאכמערער צוגעבן אין דעם רצון וואס יעדער איד האט, ובפרט יעדער אידיש קינד האט, וויבאלד נשמה שנתתה כבי פהורה היא האט ער דאך זיכער דעם רצון און דעם באשלוס אויף טאן אלץ וואס דער אויבערשטער וויל, ווי געמאנט פריער דעם רמז איז מוצא שפתיך תשבון אז דאס איז כולל אין זיך אט דאס אין וועלכע א איד האלט אין איין רעדן מיט זיינע שפתיים, וואס דאס איז דער ענין פון דברי ה און מוצא שפתיך פון דעם אויבערשטן.

¶3ווי איר האט אויך פריער דערמאנט, בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ וואס דורך וואס איז דאס געווען? דורך מוצאות פתיך דורך דערויף וואס ויאמר אלקים יהי אור איז דערפון געווארן אור און אזוי דערנאך אויך די אלע זאכן וואס מ'רעכנט דערנאך אויס, איז דאך דאס פארבונדן דורך עשרה מאמרות, נברא העולם, ווי אויסגערעכנט אין תורה נאכן פסוק פון בראשית ברא אלקים, און מ'ווערט דארטן און מ'ווייזט דארט א ביישפיל, ווי ווי ער האט פריער געזאגט, מעשה ידיך להתפעיר, אז דער אויבערשטער ברימט זיך מיט אייך, און האט אן אהר פון אייך, און גיט נאך מערער צו אין זיינע ברכות, ביז אין אן אופן אז ס'ווערט ישמח ישראל בעושיו, און ישמח הוי'במסב. וואס אט די אלע זאכן ווערן נאכמערער פארשטארקט, וויבאלד אז מ'געפינט זיך אין חודש אלול, ווען דער מלך בשדה, און דאס רעדט זיך וועגן קינדער וואס זיינען ערשט אפגעקומען פון זיין אין שדה א משך זמן אין א שדה וואס איז געווען דורכגענומען מיט אידישקייט און מיט לערנען תורה און מקיים זיין מצוות, ער, ווי ס'איז געווען אייער אויפפירונג אין די וואכן וואס זיינען געווען פאר דעם טאג וואס מ'האט זיך צוזאמענגעקליבן, ביז דעם היינטיקן טאג אינדערפרי, ווען מ'איז ארויסגעפארן פון די קעמפס, און מיטגענומען מיט זיך דעם ערשט אפגעדרוקטן תניא, וואס גלייך איז דער אנהויבס פון תניא איז, אז בשעת א אידיש קינד ווערט געבארן, איז נאך איידער ער גייט ארויס אין וועלט באשווערט מען אים א תהי צדיק, און וויבאלד אז דער אויבערשטער הייסט אים געבן אט די שבועה, איז דאך א זיכערע זאך אז ער גיט אים די כוחות אויף מקיים-זיין די שבועה ער זאל זיין תהי צדיק דורך דערויף וואס ער איז מקיים עשה טוב, והלתה ירשך דורך דערויף וואס ער איז מקיים דעם סור מרע,

¶4און טוט די ביידע זאכן מתוך שמחה וטוב לבב.

¶5דאס נאכמערער מוסיף אין זיין שמחה, און נאכמערער מוסיף אין זיין רצון און אין זיין באשלוס ער זאל טאן נאכמערער אין מקיים-זיין דעם מלכ'ס רצון, וואס דאס מאכט אים נאכמערער פתיק און נאכמערער פארדינסטפיל, אז מ'גייט אלע צוזאמען מיטן מלך בשדה, אויף מקבל זיין די כתירה חתימה טובה לשנה טובה ומסוקה, ווי דערמאנט פריער, וואס לויט מנהג ישראל איז דאך, אף על פי וואס אין תפילת העמידה רעדט זיך וועגן דערויף אין די טעג פון ראש השנה און שפעטער, אבער אין מנהג ישראל, וואס דאס איז דאך אויך תורה היא איז גלייך פון ראש חודש אלו, ווען ס'הויבט זיך אן מלך בשדה, איז בשעת א איד טרעפט זיך מיט א צווייטן אידן, אדער שרייבט אים וועגן וואס ס'זאל ניט זיין איז גלייך גיט ער צו דעם ענין פון דער ברכה פון כתיבה וחתימה טובה. וואס דאס איז נאכמערער מוסיף אין די שמחה פון יעדן אידן, און במילא אויך, אז ס'איז דא דער ישמח ישראל איז אויך דא דער ישמח הוי'במשאו, וויבאלד אז אידן זיינען אין אן אופן פון מעשה ידו להתפער, און אז דער אויבערשטער ווערט נאכמער צופרידענער און נאכמער בשמחה גיט ער נאכמערער אין די אלע ברכות האמורות, וואס דאס איז דאך מערניט וואס א מענטש, א בשר לדם, קען דאס אויסרעכענען לויט זיינע מעגלעכקייטן,

¶6למעלה מכל מספר ומדידה והגבלה, מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה, און אויך מיט דעם אויבערשטנ'ס שמחה, און מיט דעם אויבערשטן טוב לבב כביכול, ותיכף ומיד ממש.

¶7פיפל איז געדער ווי דער קינג. וואס דער מיין, פיפל אויף דער פילד? דאס מיינט ארדערי פעזענץ. די פיפל ווארקן אין דער פילד! די וואס דירות איז ניט סוג גינוסס, די אפליים סימ�פל לעברות. און אבער ווי לעבן איז אים דער ציט, but און ווי זיין ווי לעבן דער פיל טו. וואס די ווארט די ליאלד. און די מלך, די קינג, וקומס-א וט ן דער מונטיף אלול,

¶8נאך, נאר ווי ער איז אלעבן דעות, און דער מאנט אין אלול, אז דער מלך פסודו, ער געט דער קינג אויף אין דער פילד. און ס'זעט דער רבי, דיסט ווי ס'איז א קליער דירעקשון צו איטש און אררי וואנענט-באס וואס ס'איז א כלל ישראל, אז די זה דעות, און די דעות פון דער יר, און ס'פעשלי ווי ווי וואס יזט קיין פון א פלייס דא ואיז אויסייט די אויסקירדס אויף דער סיטי, אט די קעמפסקומען וויפלוי אויף די התעורים קענפס קרבנות כ.

¶9those who actually ווערן אין עסדה פאר מיני דייס און מיני וויקס, אז ועניו וואס ס'הויבט זאגט קומען ביי קיין פון די קענטס. ס'זעצט דאך אבער, these things, when we people do what we have to do, and we observer all the ענינים of אידישקייט, so this strengthens our קשר, our connection, with the מלך פסודו, with the king who's out in the field, and the king shows us to each and every one of us a smiling face, because he's out there וואס דאס to געדער, and he accept all our requests that we asked of them, and he fulfillט them! און ווען ער פרעפערס, ווי אל פרעפער טו א קאמפעני, די קינג בי נטער די סיט י, ווער ווי די ווי גו ווי דער קינג, ווי גו טו היכל המלך, ווי גו בייקטו די קינג'ס פאלאס, וויף וואס אין דער זאלף איז אלס ווי ווי רי קליערע משל ווי ער האט געבן טו א וס, און סעז דאך עדער, that we have to understand, that we came to א פלעיס ווי ווי דאוונט, and we also recited פסוקים הפטורים, and we're מסיים ווי די אויבערשטעס'מצוות, וואס דאס איז א מצוה צדקה, ווי לז ובי געבן גל.

¶10So we האב א בכחה פאמן שמיות בך, and there is also א די רעקשאן that goes along with it, and that is, that we should take along with ourselves all those impressions and all those inspirations and all those great resolutions פשוטות דאס ווי מייד און קענפט. און ווי ווען ווי דו אל ול די ס ניו, דיסט עדס, בק ווי ס'מי כס א גרייט אין פרעשטיאן אן די רבינו של עולם, און דיסט עדס צו ווער די ווילב אייטש און ארי-וואן-אויס, די טשילרן און די אדולטס. ווי? בק ווי אהבה נשמה טהורה, נשמה שנתתה בי טהורה היא, און בעסיקלי, ווען יא האב א פיור נשמה, you have a pure will to do what דער רבינו של העולם וואנסט ווי to do, און ווען מיוציבת חסיך תשמע? בארשית כי חב'ינש עלי'ן ספיקס, די רבי'ן סעד ווי סעד ווי פאר בגושת בר אלקים, ווער ווי פיינד אז דער ווי איז מאות ותרצחד ווי סעד ווי וו ארויס די ווארט זיין ווארט זיין אהל, און אזוי אויף ווי אבערע פינס זיינען א מענטשען אויף דער, אין די טען דיפ ערן טיינס אויף דער חב'ינש עלי'ן ספוק, וויטש די ווילד וואס קריאיטעד, און ווען קיין תורה, which we read אפטע פסוק בראשית. און דאס איז מעשה ידיך להסברא. ווען דער רבינו שלום טיינגסט-א לוקט אז ווי קענדוקט עסילס איז ווי אפהולדינ'ן, און ווי אן וואטשינג די אויבערשטעס, דער רבינו של העולם, און צו שבתיך וואס הי'איז פונק וויסט! עץ צו דער רבינו של העולם הנאה. און יא נאר וואס אלץ? גער עסט פראו דער וואס? היא'איז פראו דער קינדער לך! אי מכלתא די עץ! עץ מראה מה ברכות! ישמח ישראל בעיתיו ווי שוין, כבודו שלא, ווי עס ופרו וועט ווען, וואס וועט ווען דו ון וואלט דער אויבערשטער וו אנט וסטו דו? איז ישמח השם במעשה, דער כבודו שלא, ווי ס'האט געזאגט אז דאס אידער לכאורה קריאטעד אז דו וי ווענט, און ווי ער דו אין א ביג זאב פון דער כבודו של עולם! התוועדות חמשה עשר בשבט תשמ'ער ווען מלך בשדה, ווען די קינג איז דאך אין דער פילד, צו דאס צילדן

¶11קאן פון די קעמפ, און די קאום פון ד דער שדה, קעטשעלי די קעפ וואס דער מלך איז דא, פוילט מיט דער אידישקייט און תורה און מצוות, און די וויגס צייטעור פארפייט איז יתי צדיק ועל תיוחשים. די ובינו של העולם זי דארקן זיך, אז salt mi באפורער קומס דאון, דייט יושב יצדיק כי ישודן בי על שי. א יף ער לבנות של רב'ן מסועס, צו דער טאקס אויף דער נשמה, אז כה ביצדיק ווי גיט זיין הכחס צו בי צדיק. How is that? With יעשה טוב when you do what's good. How do you get-away with דעם ענין פון ואל ת יחשי יישובן בילשה? ס'איז רומי רע, you stay away from bad things, and when you do everything, בשמחה וטוב לבב. בפרט, דער קינג סייז דער פארשטער דער אויבערשטער דא נאך אויף די וויקס, און אפטו נאו, און איבן טיל דאס מארינג, בפאר ווי באראט די באססעס קומען אין פון די מאונטענס, זא ווען דער אויבערשטער שורש רייד-אוויי א פנים שוחקות דער אויבערשטער שורש א סמייל, און ען טוק אל אור רעקו עסט, אלא בקשיות, און ער עדעד טו די שמחה און די רעזאלו שיענ'ס, כדום שמעה, בקעס ווי דער רבונות של עולם סאיז, דארט ווער דוינגען ללא רע גוט תינס, און דער רבונות וואנסט גיב א שמעה, און ער מיינקסט פאסיבל פאר אוס, בקעס ווי סאיז אז ווי דסערבן. און דאס ווי גאו טאגעדער מיט טויב מלך, ווי גאו טאגעדער מיט א קינד, תבי מקבל את ברכה אין ספר כסיבה וחתימה טובה. און דער רבי פוינקט אין אט ווי ווי עס ווען ספיק ן לייטלי, ווע אין א מדה אין דער שמנה עשרה איז ראשי שנים, דערש ווי ספיק אויף דער כתיבה וחתימה טובה.

¶12באב, ווי נא ווערט ס'איז ווי בניגי ישראל. ער איז א קאסטעם, און every קאסטעם ביי דזשו איז אותו פאר אויף תורה, און דער קאסטעם איז, אז even before, פאר די אינטיין און מנתב אלול, ווי ווייש אי ניו, אז כתיבה וחתימה טובה, בגודו בנער פלעס יד יא. און דא ווען דער מלך איז בשדה, און דאס איז ווי שויש א יא סוף כתיבה ואשימה טובה, ווען סוף ווען סוף ארי מיט ווי סוף כתיבה ואשימה טובה. וואס דאס איז ווי מיט ווי סוף וא רבי אלץ ווי רייט אים עלי רא. וואס דער אויבערשטער וואנס, ס'איז וציית בן ישראל ואים ס'איז, ווי ער פראוד אויף דער ה'יתבח, ס'איז אשפו אחר שם במעשה ובבני שלמה איז פראווד אויף וואס? אויף וואס? און ווען איז זיי זעסט, א מה! מעשה יד עליהם אתפעא! קיינדערלאך! ווארום וואס א וואנדעבל באנטשע קינדערלאך ס'איז דאך דא רבי הנשיא לבהרן. און בקס ווי עס זאגט, ליסן, ווי א בענטשע קינדער ס ווי א ווי א פון רעגירן און ווען זיי טוט, ווי טוט, ווי דארט ווי געבן די, דא רעגירט וויסן וואס דער חבונות שלה לב? היא איז אינפאנא, הי אה, הוי קענעוועט די ווענישט לברעבן זו אנדערשטענגען ברכות איז סו מוטש פי גנער אור אנדערשטענגען די ברכות!

¶13הארער איז דער אויבערשטער גיבט די ברכות! האט ער רעקארנגטאן א ליטל פי ווי הענדס?! היא גיזט רעקארנגטאן! איז הוי אויף געווען ברכות! אה, אה, דיס איז סופן וואס ס'איז ווירט ווייל ליסנען און האבן, און דער אויבערשטער גיזט דאס ברכות! אוי, דאס טערעפיק! וועט מען קענין ווי נדעסטיין וואס די ברכות זאלן אלן? אים מידי המלאה הפתוחה הקדושה והגדושה והחברה התו בתוקף ומיד, אמיליעט לי! דער רבי וועט ווען פוט דאס אפ צו לייטער, איז ער וועט רייד-אוויי די אויבערשטיאלט שוין געבן ס'איז דאך די ברכות.