טקסט

¶1בנוגע צו פירוש רש"י, וואס וואס איז דא רש"י י' שווער וואס רש"י דארף דאס מפרש זיין?

¶2איז רש"י י' שווער אט דאס וואס ס'שטייט ”אין פסוק אחר הדברים האלה” וואס דא פרעגט דער ”בן חמש למקרא” אין אני אז אין פסוק וואלט מען ניט געשטאנען ”אחר הדברים האלה” ס'האט געשטאנען פריער דער סיפור ווי אזוי יוסף איז געווען בבית האסורים,

¶3און דערנאך וואלט מען געשטאנען א ”משקה מלך מצרים והאופר ומחטו במלך מצרים ויקתיב פרעה” מיטן גאנצן המשך וואלט מען געוואוסט דעם גאנצן ענין פונקט ווי ס'שטייט ”אחרי הדברים האלה”.

¶4מ'וואלט געוואוסט, אז דאס איז געווען שפעטער, ווארום פשוטם של כתובים, אז ס'ווערט דערציילט נאך דערויף, איז אז ס'שטייט ויהי פריער שטייט פריערדיקע פרשה, אז

¶5אין יוסף איז געווען בבית האסורים דערנאך שטייט ויהי משקן ”חטא משקן מלך מצרים והופר לאדיניהם” שטייט ניט ”אחר הדברים האלה” וויבאלד אז ס'שטייט ויהי אזוי חטא פארשטייט מען, אז ס'איז געווען נאך דערויף.

¶6מ'פארשטייט אויך דעם טעם פארוואס?

¶7כדי אז דערנאך בשר המשקן זאל זיין פתר לנו כדי יוסף זאל ארויס מבית האסורים במילא איז קיין קשיא ניט פארוואס ס'שטייט ויהי ברענגט דאס לשון ניט אראפ!

¶8ויהי דארף שטיין, דאס איז התחלת סיפור המעשה, אבער ”אחר הדברים האלה” איז איבעריקע ווערטער דארף שטיין ויהי אז משקי מלך מצרים האט געזינדיקט און דער רופא האט געזינדיקט, ויקצא פרעה מיטן גאנצן סדר.

¶9וואס איז דא מוסיף ”אחר הדברים האלה”?

¶10איז רש"י מדייק צוויי זאכן אין פשוטם של מקרא.

¶11ערשטן'ס, אז ס'איז געווען דברים און ס'רעדט זיך וועגן רעדן, און וועלכע איז די רעדעניש פאר העלה איז פארבונדן מיטן פריערדיקן מעשה, במילא וואס קומט דערפון ארויס דער פירוש?

¶12אז דער פסוק איז מוסיף, אז נוסף וואס ס'איז געווען אן ענין וואס דערנאך איז געווען א חלור מיט א פיסון, ארויסגענומען יוסף'ן איז דער פסוק מוסי� אז ס'איז נאך געווען נאך א זאך צוגעקומען, אז ס'איז געווען אין העולם אין דעם פריערדיקן סיפור איז געווען דברים העולם וואס איז דא געווען פאר א דברים?

¶13לכאורה האט קיינער דערויף ניט גערעדט, אחוץ אשת פטפר זאגט רש י, אז דאס איז פשוטם של מקרא, אז אשת פטיפר האט גערעדט אין אזא אופן אז הרגילה אותו בפי כל הבריאות איז געווארן א רעדעניש.

¶14וואס איז דאס דער המשך צו דעם חטא?

¶15כדי מ'זאל לערנען וועגן שרכונם, ניט וועגן א צווייטע זאך.

¶16פרעגט דער ”בן חמש למקרא”, האט דאס גאר קיין שייכות ניט צו דעם ענין וואס דערנאך איז געווען הצלה פון יוסף'ן?

¶17זאגט רשיה ויואו, דאס איז א צווייטע זאך!

¶18די ערשטע זאך איז געווען, ווי ס'שטייט דער בסדר אין פסוק, די ערשטע זאך איז געווען, אזוי ווי ס'איז געווען ”אחר הדברים האלה” האט מען דערצו געזוכט אן דערנאך איז געווען ועוד דערנאך איז צוגעקומען נאך א זאך, וואס דערפאר איז דאס א צווייטע זאך דאס איז געווען שפעטער.

¶19דערמיט פארענטפערט רש"י, ווי אין פסוק ווערט דערציילט צוויי סיפורים, וואס אויף דערויף איז די צוויי ועוד.

¶20די ערשטע צוועלף חדשים, האט קיין שייכות ניט געהאט צו גאולת יוסף.

¶21וואס איז דעמאלט געווען? מערניט דעם ענין פון לדבר בת ווארום ויהי במשמר צוועלף חדשים האט זיך אלץ געטומלט וואו איז דער 'שר המשכים' וואו איז דער שר הויבט זיי זיצן אין טיורמען, פארוואס זיצן זיי אין טיורמען די מעשה אין יענער מעשה, און ס'האט געהאבן צו אריכות אליבער.

¶22דערמיט פארענטפערט רשי דרך אדר, אט דאס וואס מפרשים פרעגן ציל וואס האט זיי געדארפט ווארטן צוועלף חדשים.

¶23מ'האט געדארפט ”האבן כדי מציל” זיין יוס אין בית האסורים איז וואס האט מען געדארפט מתערן יוספ'ן איבעריקע צוועלף חדשים זאלן זיך זיי גלייך אויף מארגן חלומען, דערנאך וועט מען זיי גלייך ארויסנעמען יום הולדת פרעה וכו און דערנאך וועט זיין זייערע וואכה.

¶24דערביי איז רש"י הורעתו לשיטתו.

¶25לכאורה האט מען דאס געקענט פארענטפערן לחידודא, אט דאס וואס ס'איז געווען דער חלם מיטן ארויסנעמען איז געווען ב במילא האט דאס ניט געקענט זיין גלייך, מ'האט געדארפט ווארטן ביז ”יום הולדת את פרעה”.

¶26במה דברים אמורים? ווען זיי וואלטן געווען במשמר ווייניקער פון יד ”בית חודש” קען מען זאגן, אז מ'האט געדארפט ווארטן עלף חדשים כדי דערווארטן זיך דעם ”יום הולדת את פרעה”.

¶27וויבאלד אז ס'איז דורכגעגאנגען א גאנצער יאר, יום הולדת איז דאך יעדער יאר איז דאך אין דעם יאר שוין געווען ”יום הולדת את פרעה”, איז וואס האט מען געדארפט זיי האלטן פריער א יאר, און דורכגעגאנגען ”יום הולדת את פרעה”, און דערנאך ערשט, האט זיך גע'חלם'ט א חלוב, און דערנאך איז דורכגעגאנגען דריי טעג, און דערנאך איז געווען ”יום הולדת את פרעה וכו.'”

¶28על פי זה קומט דאס ארויס אין א גלאטן אופן, מ'הא� מניח אז ווען מ'נעמט זיי גלייך ארויס פון בית הסוער וואלט מען ווייטער גערעדט וועגן יוסף'ן!

¶29וויבאלד אז ירגילה ארורה בפי הברית ס'איז געווארן דברים 'לשון רבים'.

¶30ווען זיי זיצן בבית האסורים א פאר טעג, דערנאך נעמט מען זיי גלייך ארויס, און דערנאך קומט די אלע ענינים וואלט מען ווייטער וואלט מען וועגן זייער שיחות, גערעדט מערניט ווי די דריי טעג, צי די פיר טעג, צי דערנאך וואלט מען זיך צוריק אומגעקערט, ווייטער רעדן וועגן יוסף'ן.

¶31איי וואס פרעה האט אים געמאכט פאר א משנה למלך איז די מצרים ווערן ניט נשפעל אויף זיין א משנה למלך אויך א שטוף אין דעם ענין ווי זיין גאנצע לאנד איז געווען, וואלט מען ווייטער ממשיך געווען רעדן.

¶32בשעת מ'האט גערעדט א גאנצן יאר וועגן זיי, און ווי רש"י האט שוין פריער געזאגט, אז אפילו א מת א עתיד לשכח במשך פון יד 'בית חודש', וואס דאס איז דאך א זאך וואס שטורעמט אויף א מענטשן, אף על פי כן גייט דורך צוועלף חדשים פארגעסט זיך דאס,

¶33במילא האט מען זיי געמוזט האלטן במשמור יד 'בית חודש' מ'זאל רעדן וועגן אן אנדער זאך, במילא איז דורכגעגאנגען צוועלף חדשים זינט ס'איז געווען די מעשה מיט יוסף'ן, האט מען פארגעסן אויף מעשה יוסף!

¶34מ'זאל ניט געדארפט אנקומען האט זיי געקענט ארויסלאזן, דערנאך איז צוגעקומען א צווייטע זאך, אז ס'איז געווארן די רווחה צו דעם יוסף הצדיק, דורך דערויף וואס ס'איז געווען דער ענין פון דעם חלום מיט כל הפרטים שבדבר.

¶35על פי זה איז דרך אגב זעט מען ווי אזוי רש"י איז שולל כמה שאלות, בדרך אגב ווי ער לערנט פשוטם של כתובים, איינע פון די שאלות, וואס מ'זאגט ווי היא במשמר י' 'בית חודש' פרעגן דעם מפרשים וואס האט מען דאס געדארפט האבן.

¶36און רש"י ברענגט דאס ניט, בסגנונו, ניט ער פרעגט א שאלה און ענטפערט א תירוץ, נאר ער איז אזוי מפרש אין פשוטו של כתובים, אז בדרך ממילא פאלט אפ די קשיא.

¶37וואס דרך אגב, דערפון ווייס מען א כלל אין פירוש רש"י, אז דארט וואו שטייט דער לשון ”אחר הדברים האלה” איז רש"י מדייק, אז דער ערשטן מ אז ס'וואלט ניט געשטאנען אחר הדברים עלה דער עצם גופא וואס ס'שטייט אין פסוק נאך דערויף פארשטייט מען אז ס'איז געווען שפעטער.

¶38א צווייטע זאך איז רש"י מדעק, אז הדברים האלה איז ניט דער טייטש אט די זאכן, נאר וויבאלד אז ס'שטייט דער לשון הדברים איז אויך אין דערויף געווען אן ענין של דיבור.

¶39וואס על פי זה ווערט פארענטפערט, וואס מ'געפינט בכמה פירושי רש"י לפני זה, בעקיד איז רשע דארט מדייק ומוסיף אז הקב"ה ”אומר הרהורי דברים היו” כאן וואס וואס דארף מען דא מוסיף זיין הרהורי דברים און וואס דארף מען זאגן צי ס'איז געווען ”הקב"ה אומר הקב"ה” האט אזוי געטאן?!

¶40נאר רשע איז אומעטום מדייק, אט דארט ס'איז געווען מערניט ווי א הרהור איז רשע גלייך מדייק אויף מסביר זיין ווי שטייט דאס אין פסוק ווארום ס'איז געווען אזא מין הירור וואס ווערט אנגערופן ירורו דברים במילא שוין תן פסוק דבלשון ”הדברים האלה על” דרך זה האט דאס איז פארבונדן מיטן אויבערשטן, מיט אברהם'ן זאגט רש'ן ניט סתם אז אברהם חשש,

¶41נאר אברהם דואג ואומר בנוגע צו קבלת חד פאר די מלחמה, וואס ער איז ניצול געווארן, זאגט רש"י, אז פאך הדברים אלו האט אים דער אויבערשטער געזאגט, אז ער האט זיך ניט געמינערט געווארן פון דעם ספקיות שלו?

¶42איז רש"י ניט זאגט סתם אברהם הי' דואק נאר ער איז מוסיף דואק ואומר.

¶43און וואס איז דא נוגע צי האט ער דאס יא געזאגט צי ניט געזאגט?

¶44אין פסוק שטייט הדברים מוז דאס זיין אן ענין של אמירה.

¶45וואס איז דאס נוגע צו דעם ענין?

¶46בשעת אברהם האט געדאגעט סתם איז דאס אויך א דאגה, דער פסוק איז אבער מדגיש, ס'איז געווען אזא דאגה אז ס'איז געקומען צו דיבור, צו דברים האלה, ביז וואנענט ואומר, וואס דערפאר האט דאס דער אויבערשטער געדארפט באווארענען מיט א שטארקן אופן, מיט די בריאות וכו.'

¶47ס'בלייבט נאך אבער די שאלה, אויב אזוי ווערט דאך די שאלה פארווא� בתחילת הפרשה אז ס'שטייט ויהי יוסף יפי טוב ויפי מרע און דערנאך שטייט ”ויהי אחר הדברים” אלו און רש"י איז דארט גארנישט ניט מפרש איז דארט דארף רש"י ניט מפרש זיין דערפאר וואס דארט האט רש"י נאך א צווייטע קשיא.

¶48און דורך דערויף וואס רש"י פארענטפערט די פריערדיקע קשיא ווערט בדרך ממילא דאס איז אויך פארשטאנדיק.

¶49אין פסוק שטייט ויהי יוסף יפי טוב ויפי מרע איז רש"י איז מעתיק פון דארט, אין קאפיטל ל' טס, פסוק וא איז רש"י איז מעתיק פון פסוק ויהי יוסף יפוד תואר, און זאגט א גאנצע אריכות,

¶50קיום ”שראו עצמו מושל” האט ער אנקומען עסן און טרינקען און ”מסלשל בשערו אמר” הקב"ה ווייטער דעם דיוק אמר אביך מסבל און דו ביסט מסלשל בשערו איז דערפאר וועט קומען מגרני עליך את הדובר

¶51פון וואנענט נעמט דאס רש י' מסלסל בשערי ווי ער זאגן אז יוסף איז געווען יפי תורה ויפי מראה פונקט ווי ס'שטייט פריער בנוגע צו רחל, ווי ס'שטייט פריער בנוגע צו כמה ענינים על דרך זה, און רש יא איז דארט גארנישט ניט מפרש.

¶52וואס שטעלט זיך דא רש יוי אז יוסף יפי תורה?

¶53בפרטער ער איז געווען א שיינער. במילא איז פארשטאנדיק, פארוואס ועת ישראל השת הדורה ואת עונע זאגט רשי דעמאלט איז דאס ניט פארשטאנדיק.

¶54וואו פאסט דאס דא אריין? נאך דערויף ווי ער איז געווען בבית המצוות זאגט ער דערנאך ויוצאו יפי טוב ויפי מרע אויב מ'מיינט ער איז געווען א שיינער איז ער דאך געווען א שיינער איידער ער איז געקומען אין מצרים.

¶55אדרבא, אין מצרים האט געדארפט זיין, ווי רשי זאגט אין לחדך טלפל הדרך, האט געדארפט מנעד זיין בשעת ער איז נאך געווען מ'האט אים פארקויפט, און פארקויפט כמה פעמים האט ער אויך געדארפט ממעש זיין דעם לפי תורה.

¶56במילא, ווי פאסט דא אריין דערפי יוסף יפי תור ויפי מרע?

¶57אויב ס'איז מערניט כדי צו מבאר זיין צו ותיתא אושת הדונה ואת עונה האט דאס אבער ניט געדארפט קומען בסמיכות ובהמשך צו זיין זיין בא פוטיפארן האט דאס געדארפט שטיין ותיתא אושת אדונו ושונא אל יצר דערפאר איז ער געווען א יפוטח.

¶58דאס שטייט אין א באזונדער פסוק.

¶59דערפאר איז רשטי' מכריח דאס קומט אלס א המשך פון פריער.

¶60כל זמן וואס ער איז ניט געווען אין דעם מעמד ומצב בבית הדיניו, דערציילט מען דעם פסוק ווי ער האט אויסגעזען.

¶61”למאי נפקא מינה”, בשעת דער פסוק דערציילט יא אז בן זקונים זאגט אז ער איז געווען דמוז דיוקנו איז געווען דמוז דיוקנו פ מ'ווייס אבער ניט אין תורה שבכתב ”בן חמש של מקרא” צי יעקב איז געווען יפי תור ופי מרע צי ניט?

¶62אין זוהר זאגט ער, אז דיוקנא פון יוספין איז געווען ודיוקנא דרחל דעמאלט איז פארשטאנדיק ווי קומט אים יפי תור ויפי מרע אבער אין תורה אין פשוטו של מקרא שטייט דאס ניט.

¶63זאגט רשי, אט דא איז דא דער המשך, אין דערויף ליגט דער גאנצער ענין, וויבאלד אז ס'איז געו און דאס האט געבראכט ויברב און דאס האט געבראכט וירזהבא כל השלו ביד יוסף וויבאלד ”כיוון שראו עצמו מושל” איז ער ערשט דעמאלט געווארן אז יפי תורה ויפי מראה וואס

¶64דעמאלט איז בדרך ממילא אויך פארשטאנדיק אויף וואס שטייט ”ויחר הדברים האלה”.

¶65אויב ס'וואלט ניט געשטאנען ”אחר הדברים האלה” ווייס מען ניט צי יוסף איז אין דערויף שולדיק.

¶66וויבאלד אבער אז דער פסוק איז מדגיש אמר הקב"ה אז דאס איז דברים וואס דער אויבערשטער האט געזאגט.

¶67וואס האט דער אויבערשטער געזאגט? אז וויבאלד אז דו ביסט איצטער געווארן יפי תורה ויפי מרעו אויף דערויף נוצטו אויס בשעת אביך מתאבן, און דא ווערט אזוי, ו”אחר הדברים האלה” איז ”אני מגרה בך את” הדין.

¶68מ'דארף דארט רשי ניט אראפברענגען נאכאמאל במיוחד ”ויהי אחר הדברים האלה”, ווארום רש"י האט שוין פריער מפרש געווען בכמה מקומות, אז אויב ס'שטייט ”אחר הדברים האלה” בא דער עקידה וכיו"ב איז געווען דברי ישמעאל, דברי שטן, דברי אברהם, דברי הקב"ה, וויבאלד אז רש"י האט שוין מפרש געווען און מוז דאס מפרש זיין, פארוואס האט דאס יוסף'ן געקומט?

¶69ווי איז דא דער קשר מיט יפי תואר ויפי מראה אז וויבאלד אז יוסף האט זיך משתדל געווען אז ער זאל זיין יפי תואר ויהי יוסף יפי תואר וואס דערמיט איז אויך פארשטאנדיק וואס רשע איז מעתיק אויך ויהי יוסף ניט נאר רשע זאגט יפי תואר אז ער איז געווארן א שיינער, נאר דא איז נוגע צום פירוש הכתוב אז יוסף האט זיך אין דערויף משתדל געווען.

¶70איז דעמאלט איז געווארן ”דברים האלה אמר” הקב"ה, במילא איז פארשטאנדיק דערנאך דער המשך פארוואס דאס דארף שטיין און פארוואס ותיתה ”אשת אדונו את” עונעו.

¶71און דערפון איז פארשטאנדיק אויף וויפל ס'איז וויכטיק, און ווי גערעדט פריער די הוראות בהנוגע צו הוראה בחיים, אז אפילו ווען ס'רעדט זיך וועגן אזא וואס ער איז בדרגתו של יוסף הצדיק, און קען ביישטיין אזא נסיון ווי ס'איז דעמאלט געווען, ביז צו מסירת-נפש,

¶72איז אף על פי כן, אז ער זעט אז ביי א מסלצל בשערו ואוכל ושותה, וואס ס'איז א זיכערע זאך אז ס'איז געווען מאכלים כשרים ומסלצל בשערו אלץ מיט אן אופן כשר על פי שולחן-ערוך,

¶73בשעת אן און ער שטייט אין א מעמד ומצב וואס אפילו ובתיתא אשתת הדונם ואת הדר איןיה איז ער בייגעשטאנען דעם נסיון מיטן גאנצן שטורעם, ווי ער דערציילט אין פסוק.

¶74האט מען אין דערויף די הוראה, אויף וויפל מ'דארף זיין אויסגעהיט אין ענינים הכשרים, וויבאלד אז דאס איז עניני הרשות, אפילו ווען ער שטייט אין אזא מעמד ומצב ווי ס'איז געווען יוסיף וואס בן זקונים ולב ווי רשט האט פריער מפרש געווען, אז ער האט אים איבערגעגעבן כל תורתו,

¶75ביז וואנענט ווי דער צווייטער אפטייטש, אז ער האט אויסגעזען ווי יעקב אבינו.

¶76איז פונדעסטוועגן, אוכל ושותה כשר"ע זאכן, מסלצל בשערה אין א כשר'ן אופן,

¶77דארף ער וויסן זיין צי דאס איז מתאים פאר אים, צי דאס איז מתאים צו א צווייטן אידן, אפילו צו א אידן וואס געפינט זיך במדינה אחרת, און וואס יעקב'ן האט גארנישט ניט געקענט משנה זיין,

¶78צי יוצא וועט זיין ”אוכל ושותה ומסלסל בשערו”, צי ער וועט זיך פירן באופן אחר, וואלט דאס אב�יך מסבל וואלט דאס ניט געמאכט קיין שינוי, שוין דער ענין פון איך מעבילין אז בשעת מ'זעט א צווייטער זיך משתתף ווערט בא זיך לייכטער,

¶79אן ענין של רבים ווערט דאס אן ענין של נחמה, על אחת כמה וכמה ווען ס'רעדט זיך וועגן א זו מיט א פאטער.

¶80דא איז אבער יעקב איז געווען בארץ הקודש, יוסף איז געווען אין ארץ מצרים, און יעקב האט געהאט א ספק, תרף יוסף צי יצא ניט איז וואס האט דאך יוסף געדארפט מצער-זיין בשעת יעקב'ן קומט דערפון גארנישט ניט ארויס, און מצער-זיין א אידן, ווי געזאגט כמה פעמים, הלכות ניסקי גופי נפש טאר מען ניט,

¶81ס'דארף זיין ”קשיא, הארן מוסרות וכו” דערציילט רש"י צו א ”בן חמש למקרא”, אז אפילו אז ס'איז יוסף א צדיק, און באלד וועסטו לערנען ווייגעשטאן אלע נסיונות,

¶82איז בשעת ס'איז דא א צווייטער איד, על אחת כמה וכמה א קרוב, אפילו ווען דער איד געפינט זיך אין אן אנדער לאנד, ער ווייס ניט וועגן דיין הנהגה קיין זאך ניט, און דו האסט פון טובו של עולם וואס דער אויבערשטער האט דיר געגעבן איז פארוואס זאלסטו ניט הנאה האבן דעם טוב וואס דער אויבערשטער גיט דין.

¶83ווי ער זאגט אין ירושלמי, אז פארקערט, ס'איז גאר דא אן עונש פארוואס דער אויבערשטער האט געגעבן טובה און ער מאכט אן עדר און האט דערפון ניט הנאה.

¶84וויבאלד אבער אז ס'איז דא א מעמד ומצב וואס א צווייטער איד איז מסבל, און ער וועט סיי ווי סיי מסבל זיין, ווארום ער ווייס ניט אין אן אנדער וכידוע די שיחה פון נשיא דורנו, פון רבי'ן דעם שווער,

¶85אז אמת"ע אהבת ישראל איז, אז ניט ער העלפט יענעם דערפאר וואס דער צווייטער האט אן ענין וואס דורש עזר אים דארף דאס מצער זיין!

¶86דאס דארף ווערן זיינער א חסרון, זיינער א גוראי'ן, זיינער א צער, און ווי אזוי וועט ער באפרייט ווערן פון זיין צער דורך דערויף וואס ער וועט געבן דעם צווייטן א לבא אדער איכל וש וואס דאס איז די הוראה פון דעם ענין אויך, ווי געזאגט פריער, אין תורת חיים, הוראה בחיים.

¶87דער ענין וואס ס'האט גערעדט בנוגע צו די הארות אין זהר, איז דאס איז בדוגמא וואס מ'געפינט על דרך זה וואס ווערט געגאראכט אין חסידות בכמה מקומות בנוגע צו יו די 'ג' מדות' הרחמים, אז מ'האט געפרעגט ביי ר' הי גאון, עשרה שמינו און וואס איז דער ענין פון יו די ג'?

¶88איז דא אין דערויף צוויי ענטפערס.

¶89איין ענטפער איז, אז דאס איז ג' ראשי ראשין, וואס זיי זיינען למעלה פון די עשרה.

¶90און א צווייטער ענטפער, אז דאס איז ווי די עשרה ווערן נמשך אין עולמות בעם, וואס דאס איז שלשה עולמות שלמטה מעשרה.

¶91דער צמח צדק פארבינדט דאס אויך מיטן ענין התענית, וואס אויך דא אין ג' תעניות, איז דא ווערן זיי אויך געטיילט אין ג' תעניות און עשרה תעניות און דערנאך איז חסידות מטוח ומאחד אז ביידע פירושים זיינען ניט קיין סתירות,

¶92מצד דערויף וואס אין די עשרה ווערט נמשך פון די ג' ראשי ראשים שלמעלה מהם, וואס צוזאמען איז דאס דרייצן, ווערט דערנאך פון די עשרה נמשך אין די ג' עולמות שלמטה מהם, וואס דאס איז א באזונדערע דרייצן.

¶93וואס על דרך זה איז דאס אויך אין די ביידע פירושים, פון די ג' מוכין און ד' מוכין, וואס כדי ס'זאל ווערן ד' מוכין, ווי ער זאגט אין סידור וואס ער צייכנט אן אין דער הערה,

¶94און ווי אויך פארשטאנדיק אין לקוטי תורה פרשה נשא, אז דאס איז למטה פון די ג' מוכין, דארף דאך דאס אבער נמשך ווערן פון די ג' מוכין, דערצו דארף מען האבן, אז אין די ג' מוכין זאל נמשך ווערן פון די ד' מוכין שלמעלה מהם,

¶95ווערט דאס פריער א ש של ג' ראשן וד' ראשן, ווי די ד' איז העכער פון דעם ג, און דערנאך ווערט פון דעם ג' נמשך אין די ד' שלמטה הימנה, אז דער דעת ווערט נתחלק אין חסד דגבורה, ווי חסד דגבורה שטייען אין מוח הדעת, אבער ניט ווי זיי זיינען למעלה פון די ג, וואס דארט איז דאס אן ענין של תענוג, וואס ווערן דערויף רעדט ער אין זהר,

¶96וואס ער ברענגט אראפ. און דא רעדט זיך בנוגע צו תפילין, און בנוגע צו שער התפילין, ווי דאס קומט דערנאך אראפ למטה, ובפרט נאך על ידי הרצועות.

¶97און יהי רצון, אז ס'זאל זיין דער שבע ביום הלל תיך וואס דאס טייטשן דאך אויך אפ, אז דער ענין פון שבע איז, אז ס'ווערט נצטרף דער ג' צוזאמען מיט דער דלעת, פונקט אזוי ווי ביי א אידן איז דאך דא אויף דעם זעלבן תפילין של ראש,

¶98איז פון איין זייט א תפילין של ג' ראשיר, און פון דער צווייטער זייט א תפילין של ד' ראשיר, וואס צוזאמען ווערט דאס שבע און מ'זאגט אויף ”ירא כל עמי הארץ כי שם הוי' נקרא עליך וירא ממך” איז דאס אלה 'תפילין שבראש',

¶99און מ'איז מבאר דאס, אז 'תפילין שבראש' איז דא די ביידע שינים אויפן תהלים אויף די תפילין, און דערנאך דער ד מיטן יו ד וכו דער ד אדער דער יו אין דעם ”קשר של תפילין וכו.'”

¶100וואס דאס פארבינדט מען דאך אויך מיטן סיום פון ש"ס, וואס מ'זאגט אז ס'איז דא להנחיל לאה ויש אז דאס איז דער ענין פון 'שם הוי' וואס ער איז נקרא על כל אחד מישראל, ובפרט על ידי מצות תפילין, און דאס ווערט דערנאך נמשך אויך בעולם,

¶101ביז אין אן אופן פון ”ויראו ממך” ביז אז דאס ווערט אויך נמשך פון דער יראה, ”והיו מלכים אומניך ושרותיהם” מניקותיך ביז צו ”והיתה להוי' המלוכה”, ולפני זה, אז אהפוך אל כל העמים כולם סוף אחת לעבדו כולם שכם אחד, ובקרוב ממש בביאת משיח צדקנו.

¶102לחיים. דערווייל איז געבליבן שולדיק דער סיום אויפן ששה סדרי משנה, און דער סיום אויף תניא, און די כולם יחד, צוזאמען מיטן שיעור חומש, אזוי ווי ס'מארגן דארף מען זיך עוסק זיין מיט מבצע חנוכה, און מילא דארף מען זיין אויסגערושט, און ס'איז דא אזוינע וואס דארפן נאך עסן מסתמא דער סוציא, די מלכא משיחא,

¶103און דא אזוינע וואס בכלל איז פאר זיי שוין דעם ענין פון היפך פון זיין ו זאל מען לערנען תורה און מקיים זיין מצוות מתוך שמחה וטוב לבב, און דאס זאל זיין אין אן אופן פון חיות און אור, ובאופן דמוסיף והולך ואור, ביז אין אן אופן פון מהדרין מן המהדרין,

¶104ווי מ'פלעגט אמאל מסיים זיין די אלע דרשות ובא ”לציון גוי ל ואמרו” אמן לחיים.

¶105ברכה אחרונה,

¶106און וועל זיכער מאכן א ברכה אחרונה. און

¶107דאס איז דאך אן ענין וואס האט מען דאך דאס אויבערשטען?

¶108יארים, און ווי שפידע ווערט נאך מאכן א

¶109ברכה אחרונה און מ'זאל זיכער מאכן א ברכה אחרונה.

¶110וואס דער אויבער פארברענגען איז רעקא דער און איז רעברענגען וואס רעקא דער איז רעברענגען און איז רעברענגען וואס רעקא דער איז רעפארדוסט ביי ול-סי צי 7-7 אין איסטערן פארקוועי, ברוקלין, ניורק, 1-1-1-2-1-3.