Text

¶1נהוי דער חנוכה? ד ר שוין י' זיין?

¶2זוי איז דאך דער ענין פון חנוכה איז ד ך פ רבונדן מיט שמן, און דער שם אויף דערויף שטייט ד ך, ז זוי ווי די גזירה איז געווען וו ס פילו ”כל השמנים שבהיכל”, וו ס שמן איז ד ס רמז און א משל און די דוגמא אויף חכמה און דער ענין פון ”טומא השמנים שבהיכל” ז מ'ה ט גענומען דעם כח השכל פון נפש אלו תים און מ'ה ט ד ס ניט קיין געווען מיט חכמת חכמות ח

¶3און אויף דערויף איז געווען דער נס, ז ס'איז געווען פך אחד חתן בחתמו של כהן גדול וו ס ד ס איז אויף דער חכמה פון נחש האלקים און זי ה ט מעיר געווען אויפן ג נצן מצח זמן ביז וו נענט מ'ה ט געקענט צושטעלן שמן טהור בדרך הטבע ה ט מעיר געווען די אכט טעג בדרך נס.

¶4און ד ס איז די הוראה על כל השנים כולם שלאחרי זה, אז אפילו אין די צייטן ווען מ'איז שתשקע החמה ד ס הי סט אין זמן החושך והגלות ז ל מען דעמ לט א פהיטן זיך פון חומש שמענין און מ'ז ליכטיק מאכן ב זיך, און פון זיך, ”על פתח ביתו מבחוץ”,

¶5ז מיטן שמן קהור מיט חכמה דקדושה ז ל מען ב לייכטן און דורכנעמען די לע ענינים וו ס געהערן צו אידן וחלקו בעולם.

¶6וו ס דורך דעם איז מען מברר לע צוז מען דעם כל העולם כולו.

¶7דער אויפטו פון שכל, פון חכמה על כל הענינים כולם איז ד ס על דרך ווי דער רבי דער לטער רבי איז מחלק פון תורה אפילו ביז מצוות, ז תורה איז דער יחוד פון איהו וחייה,

¶8און מצוות איז דער יחוד פון איהו וגרמוהו וו ס בכללות איז ד ס ט ד ס וו ס ס'רעדט זיך אין תניא ריז תורק ה' איז אז די התאחדות די פאראיינסיקונג וואס ס'איז דא צווישן דעם אדם המסכור מיט דעם דבר המוסחו איז דאס ”יחוד נפלא ויצאום” וואס ס'איז ניטא גאר א יחוד מכל צדות עיני וואס ס'איז ניטא קיין די גנותי כלל.

¶9און דער רבי איז מבאר, אז דער שכל פון דעם מענטשן ווערט זיך נתאחד מיט דער דבר הלכה וואס ער לערנט, ביז וואנענט אז דאס ווערט איין ז ך, וו ס ד ס איז די ז ך פון מיהו וחייה,

¶10און די הלכה איז ד ”ך חכמתו ורצונו של הקב” ות ברכו קומט ד ך אויס, ז דער חכמת האדם מיטן אדם המתחיל מיט דעם אויבערשטן ווערט ד ס כילור חס.

¶11פרעגט מען ד ך אויף דערויף די ”שאלה, ז לכאורה” איז ד ך די זעלבע ז ך ד ביי יעדער שכל.

¶12ז וו ס פ ר שכל מ'ז ל מקל רנען איז ד ך דער אדם המסכיל מיט זיין כח השכל, מיט זיין כח השכל, מיט דעם כח השכל, ווערט ד ך איין ז ך מיט דעם דבר המוסקו, איז ד ך ד ס אויך ן יחוד מכל צד ופינע, וו ס במילא איז וו ס איז דער אויפטו פון חכמה בתורה אויף חכמה סתם.

¶13ובתוספת ביאור איז ד ך דער דבר וו ס דער רמב ם ברענגט רא אין ילחיות ושודה התורה און אין ילחיות תשובה בקיצור אז ביי אן אדם איז דא חילוק, וו ס ס'איז ד ד ך דריי ז כן און ס'איז ד דא דער אדם המפכיל און דער כח השכל,

¶14כח הדיעה ווי ער רופט זיך ג רטן נ רניט וועלכן ער איז מפכיל, און דער דבר המושכל איז איידער ער האט זיך מתבונן געווען, איידער ער האט זיך אריינגעטראכט אין דער חכמה איז ד ס דריי באזונדערע ז כן, איז ד דער מענטש אליין, און דערנ ך איז ד דער כח השכל, די כח הידיעה זיינע און דערנ ך איז ד דער ענין און די ז ך אין וועלכע ס'טיט זיך ן וועלכע ער דארף משיל דעם.

¶15ביי אים קומט ד ס רויס מן הכח על הפועל, ז ער הויבט ן לערנען חכמה, איז ד ס דעמ לט ציט זיך ן זיין עפש אין זיין כח התוכל והידיעה, און דער כח התוכל והידיעה טוט זיך ן אין דעם ענין המוסכל.

¶16ווערנען זיי לע דריי ז כן, און בשעת ההבנה וההסכלה, ווערן זיי איין ז ך, 'כולא חד'.

¶17וו ס נצד דערויף איז ד ך לכאורה גלייך ב ז וו ס פ ר חכמה מ'ז ל ניט לערנען.

¶18ניט ד ס וו ס דער לטער רבי טיילט אויס דוקא חכמה בתורה איז נוסף על זה, וו ס דעמ לט ווערט מען ד ך איין ז ך מסכמתו ורצונו של הקב ס ברוך הוא, וו ס ד ס איז ד ך דער וועל הלכה שלומד איז ד ד ך נ ך ן ענין נוסף, ז מצד דערויף וו ס ד ך איז ניט די אחדות האמיתית איז ווערט אויך שילוק אין דער התאחדות מיטן דבר המותחול,

¶19וו רום בשעת מ'לערנט חכמה סתם איז ד ף על פי וו ס זיין כח השכל, און דורכן כח השכל זיין נכש המשכלה ווערט איין ז ך מיטן דבר המותחול,

¶20בער דער דבר המותחול איז ד ך נגעט ן אין ן ענין, די ער איז מזכיר אין חכמת התכונה, ווי ס'ווערט געבר אכט דער לשון.

¶21וו ס ד ס איז פ רבונדן מיט שמח וירח ותוכבים והבלגלים איז אמת ט קע, זיין שכל ווערט איין ז ך, מיט דעם שכל וו ס ער שלעבט אים די מהר, אחת שמח והירח והתוכבים והבלגלים ער ווערט בער מיט איין ז ך, מיט די דלגלים און מיט שמח ומיטן ירח.

¶22איז אפילו בשעת ער לארץ, ה טבן שכל, און כמצבט לכאורה קיין פירוד איז בער ד שמיעות און פירוד, וו רום דער שכל מיט דעם ענין אין דרכיו ווי דער שכל איז נגעט ן איז ד ך צוויי באזונדערע ז כן וו ס ה בן צווישן זיך קיין שייכות ניט, על דרך ווי די שמש וירח וגל גלין, די כותבים ועד על גלין ה בן קיין שייכות ניט צו דעם שכל פון חכמה פתקונה,

¶23וו ס ער של רט דעם מהלך השמש ולירח וכו משום כים בשעת ער ל רנט ן ענין אין תורה, איז ד ך ”נסתכל באורייתא וברא עלמא” דער שכל וו ס איז ד ך פון דער דבר הלכה איז ד ך ד ס פ רבונדן מיט דעם ענין וועגן גרכו דער דבר הלכה רג וו רום דער ענין איז ד ך מתוהוה געוו רן פון חכמתו ורשונו של הקבית

¶24טוינט זוי ווי דער שכל פון דעם ענין איז אויך חכמתו אין אות תורה של החדות ברכה איז בשעת זיי פ רבינדן זיך איינט מיט דער צווייטער, ער איז מלביש דעם שכל פון דעם דבר הלכה, אין דעם ענין וועגן דער דער דבר הלכה רצח וו ס ד רט איז מתהוה געוו רן די דברות של החדות ברכה, דורך דעם מסתכל באורייתא,

¶25וו רט ד ס פ ראיינציקט ניט נ ר מיט דעם שכל וו ס ניט פון דעם דבר הלכה, נ ר אויך מיט דעם ענין וו עגן וו ס איז די דבר הלכה רצא.

¶26וו ס ד ס איז די מעלה אין דעם איחוד פון 'חכמת התורה', נוסף אויפן עיקר הענין וו ס מ'איז זיך מתחד מיט חכמתו ושונות אלקה דס ברכו איז אויך אין דעם איחוד השכל והמושכל ד אפילו סיקרי, צי ד ס איז חכמה סתם,

¶27צי ד ס'איז חשמתו ושונאו של הקדוש דרכו וו ס נתלבש אין תורה און וו ס דורך דערויף איז זיך נתהוה געוו רן בענינים ווארום וועלכע תורה רעדט.

¶28מצד דערויף איז אויך פ רשט נדיק, ז ס'איז ד אין דערויף אויך אפילו קטרית ווי שוין הלכה פון נגלה דתורה, דער ענין אין קיומות ”התורה אין מסתר דתורה”.

¶29וו ס סמיניות התורה רעדט זיך וועגן סמיניות ההלכות, דאס רעדט וועגן ספירות און וועגן דבר אלקים המהוה ומחי' ומקיים, און וועגן סדר ההתפלשלות,

¶30וו ס אמת טפי איז דער דבר אין זכי די הלכה טוט זיך ן, איז 'מצד עצמו' איז ד ס א ענין וו ס איז מתהוה געוו רן פון תורה, בער ווי דער רבי שרייבט אין חונטרס אחרון, איז ביז וואנענט פאר די ימות המשיחות איז ד ך דבר הגשמי מבטיר ומעלים אויפן 'כח הפועל' שבמיחל,

¶31אויפן דבר הוי' אים חייהו מקיימו ביז וו נענט, ז אפילו ז ד ס איז דבר נצוה איז ד ך ד ס אויך צוויי באזונדערע ז כן, ביז וו נענט וועט קומען דער צייט וו ס ”ונגלה כבוד הוי' בראו כל בשר”, דמולט וועט מען זען אין דעם בשר, דעם 'כח הפועל' במיחל אז ניט נאר ד ס וועט ניט מספיר ומעלין זיין, נאר דורך דעם וועט ער זיין דער גילוי אטום,

¶32בער ביז דעמאט איז ד ך דער דבר הו שני מעלין ומספיר.

¶33און ווי דער אלטער רבי ז גט אין קונטרס אחרון, ז המחלית תרף בחמור איז דער דבר הו שני מעלין ומספיר, ס'איז נאר ניט דער דבר הלכה איז ד ך אויף נשא ורצונו של הקב"ה וו ס ה ט זיך נגעפ לן דעם דבר הו שני.

¶34דא דערפון דערפון פארפ נלעט, ז אפילו אין תורה גופא, אף על פי וו ס מסתמא פלימיות הענימות איז זי איז דער חייה חב און ס'איז יחוד נכלל ויתום בער כל זמן ס'איז נ ך ניט מקויים געוו רן בפועל, דער ומידל ”כבוד הוי' וראו כל בשר יחדיו” איז נ ך ניט דער יחוד בגלוי כמו שהוא ווי עבוד לאמיתתו איז כל זמן ד ס רעדט זיך וועגן חכמה פון נגלה דתורה,

¶35וועגן הלכה פון מגלה דתורה מצד דערויף וו ס דער ענין אין וועלכן מגלה דתורה איז נוגעט ן איז ד ס נ ך משיח ומעלין כפי גשם און אפי לחומר ווי ד ס איז מחליט תרב לחמור צי נדערע הלכות,

¶36משא"כ ז מ'ל רנקט ניט מיט התורה ווי דערנאך ל רנקט מען זיך וועגן ספירות דער וועגן ודלות הבורא דער וועגן נשא שאדם ווי זי איז פ רבונדן מיטן בורא איז לארנט מען ד ך וועגן ן ענין וו ס ער איז ניט מסיר ומעלה און ניט דמ לט איז דער יחוד מפתלנות יוצר ווי אין תורה גופא ווען מ'ל רנט ן ענין אין מגלה דתורה.

¶37און ט ד ס איז אויך דיור נוסף, וו ס חמת'ן איז ד ך אויף תורה בכלבושה להשתיחם תורתך די פרטיות יוצר איז ד ”ך שמן מן” תורה גופא איז ד ”ך תורה מן של” לחם ומים ויין ושמן תוסף אין ספרים און אין חסידות מגויות בארוכה, ז לשון ומים איז ד ס דוגנא אויף מגלה דתורה,

¶38יין ושמען איז ד ס רזין דרזין בתורה, איז ווי ד ס ד ס איז דער אויפטו פון חנוכא, וו ס דעמ לט מ נט מען ד ך, ז ס'וועט זיין דער פת אחד חתן בחותמות על כלים גדול אזוי ווי מ'דארף מלחמה ה בן מיט חושך הגלות דארף מען ד ס אנהויבן אין פניעה וו ס ס'איז ג רניט קיין עשיזה לפירוש דערפ רט ד רף מען ד ס נהויבן ניט קומען מיטן ענין פון פנימיות השורה,

¶39וו ס ד רט איז אפילו איצטער אויך דער איחוד בשלימות יותר ווען מ'לערנט ד ס, ז ס'ווערט כיהו חד סיי דער אדם הלומד, סיי דער כח השכל פון דעם דעם הלומד, סיי דער דבר המלמד, וו רום דער דבר המלמד איז ניט גשם המסחיר ומעלים וו ס איז פירות און שונות אין אלקות, און ס'איז ידוע דער מסל אויף ד ן, ז ערשטער מ'איז ניט מסכיר און ניט מכסה חטא.

¶40און ט ד ס איז ט ד ס וו ס איז נתוועלע געוו רן בארשי בדורות האחרונים דער ענין פון פירות הפירה מיט פסקות ביותר, דערפ רוו ס ס'איז געוו רן דער משיצטית החמה ביותר מוז מען זיך ב וו רענען מכל צד ופינה,

¶41איז דערפ ר איז דער הכרח און דער זקות אז מ'ז ל זיך א פגעבן ידערער בכל יום ויום, לכל הפחוט, פאר זמן, ז ער ז ל קענען פון דעם ענין וו ס ס'איז ד דער יחוד היושב שלם, וו ס ס'קען זיין אין 'לימוד התורה' גופא קען מען דערנ ך ב ל זקן זיין ג נצן ט ג,

¶42ז אין דעם ג נצן ט ג לעניני נ ך זיך הערן די אחדות הוי אז ס'ז ל זיין דער גוי אחד ברך און ד ס וו ס מקרב זיין און ממהר זיין, ווי דער רבי ז גט אין פרק ל' זיין, ז דורך דערויף וו ס יבי איז ד ך געט ן בשלקו, און מ'וועט זיין גורבן הפק הב נות, וועלן זיך מפרב זיין אידן כולם ביחד, און מ'וועט מברר זיין קליפת מודה,

¶43און דורך איר דעם ג נצער מציאות פון עולם-הזה, וו ס ד ך וועט רא ברענגען מסואך תדקנו מיטן ענין פון ”ומגלה כבוד הוי' וראו כל בשר יחדיו” בעגלא בדעם ”למטה מעשרה טפחים”.

¶44אויף צו מאכן ן עשיזה בגשיות איז דאס איז אויך מ'דארף דאך יעדער זאך אראפברענגען ”למטה מעשרה טפחים, אין” 'מחשבה ודיבור' אויך אין מעשה איז מען דאס מקשר מדמיני ישראל תורה הוא פון מחלק זיין

¶45נעות חנוכה און ס'איז ד וו ס דער צמחצדק ז גט אויף היינטיקער סבו ז גט ער ד ך, אין דעם לוקרים, לא יגע ז גט אים, אז ולא יבוא שלח כזו איז א שרח המורים ברענגט אויף דערויף ר רשע, ז ער האט אים געשיקט 'יין ישן', ס'איז ”בעב שונים נוחו” הימנו טייטש אויף דערויף דער שאלה, ז 'יין ישן' איז בגימטריא ת' למוד וו ס ד ף האט ער אים מרמז געווען אויף דער ת' למוד שנה וו ס ס'וועט זיין ב

¶46פרעגט אויף דערויף דער צמחתדק איז ד ך געווען אין בית-ורש דין, בשעת יוסף ה' האט געפוצט די ששלח כזות איז ד ך געבליבן מ רניט ווי רוז י' שנו, מיט תלמוד.

¶47דערנאך פאר דער צמחתדק וואס ה ט ד ס פ ר ן אפ, אז יוסף איז צו רמיש שטיקן ן, ז ל ן יעקב'ן, ז מ'גייט וועק אין גלות אויף תלמוד שנה.

¶48און דערפ ר טיינטער צמחתדק, ז ד ס גייט אויף תלמוד המשכות פון קדושה, וו ס זיי וו רן נבנ זו אין דעם וו ר שקל און ווי זוי קומט מען דערצו דורך דערויף דורך די ת ל' קודש וו ס מ'איז געוו רן די ירידה פון ירוד ירבנו דורך דערויף ה בן דערנ ך מנשיף געווען דער ואנכי ערך ועם עליו ועלי' כסילה וו ס ד ס איז געווען דער שקל קודש וו ס מ'ה ט מנשיף געוו רן די ת ל' המשכות פון קדושה.

¶49אזוי ווי יעדער ענין איז ד ך 'בהשגחה פרטית' א ד לער ס'לאט זיך אנגערופן בשם שקל ס'ז ל ך דער אויבערשטער העלפן, ז יעדערער פון נעשה ותם ככל יכלתו און וויפל ס'איז אויף אים ארויסגעלייגט געוו רן אויף ממשיך ס'איז זיין קדושא ד למטה, דורך 'לימוד התורה' בהתמדה און שפידה, סיי אין נגלה לתורה, און פארן 'פנימיות התורה' און 'קיום המצוות' בהודת, וו ס ס'איז יסוד ועיקר ותורת בזה

¶50און דורך דערויף ממשיך זיין דעם שטל הקודש אין דעם נפש אלוקים שנפש הבהמית, און דערנאך זאל לפרימשך ווערן אין עולם, אז ס'זאל זיין ”כולו קודש להוי'” דורך משיח תשתנו דעם ה' ימים וואס מ'וועט דאך אים געבאלי דורך די וואס די וואס