English
ספרייה

transcript · אידיש

טקסט

50 סעיפים

טקסט ממוחשב שטרם נבדק בידי אדם - אין לצטט אותו כדברי הרבי.

1מ'האט דאך געלאזן אין אופן פון פירוש רש"י פון ”מעלמים אלומים” וואס דארט איז אויך פארבונדן מיט דעם דרוש פון דעם צמח צדק, וואס זאגט, אז דורך איז געווען מיוסד ווי געדוקט אין אור התורה אויפן פסוק פון היינטיקער סדרה און היינטיקער פרשה פון יום השלישי, פון ער חמישי,

2וואס ד רטן רעדט זיך ווי אזוי די ענין קמי עלומתי ווי אזוי קען זיין קמי עלומתי על ידי ההקדמה פון די ביידע ענינים וואס ירידת השכינה שליחת השכינה וירידת השכינה למצרים וואס דאס איז פארבונדן מיט ”ויוטב הוא למצרימה” און אויך מיט דעם ענין הטוב, אז דער ויוטב איז דער געווען הוא השליט אויף כל הארץ מצרים ביז אין אן אופן פון משביר בהר לכל הארץ.

3וואס אזוי וואס מען דאך געשטעלט דאך אויף דער רשע פון מעלמין עלומין וואס ס'איז דאך א רשע תמונו ביותר וואס ער ברענגט, ברענגט דעם תרגום און פארטייטשט אים, און ברענגט אראפ אויף דעם לשון התרגום, דערנאך ברענגט ער אויך דעם פסוק אין תהלים, און דערנאך אויך לכן דעם לשון המשנה,

4און אין משנה ברענגט ער פון בבוא נציאי אף על פי וואס ס'איז קדם לו ומאסר פרישן אויך אין התיתרתא, פונקט ווי די התיתרתא שטייט אין התיתרתא, וואס דאס ווערט אויך נכלל פון לשון המשנה.

5די קשיא אין רש"י וואס ער ברענגט אראפ דעם לשון תרג ס'איז דא דער תרגום אונקלו פון תרגום ירושלמי, וואס תרגום אונקלו פארטייטשט ”מעלמים עלומים” מאפרין עשרים דער תרגום ירושלמי פארשטייטשט קיין מחרך חיכין פון לשון כרך פארבינדן פון לשון כרך, ניט פארבינדן פון לשון עפר המיני פון לשון קשר.

6און דא ווערט דאך אבער די קשיא, וואס הארט רש"י, אז מ'וועט מיינען, אז דאס מיינען, אז דאס נעמט דער תרגא מירושלמי?

7פונקט אזוי ווי עשרים פארטייטשט רש"י אומרים אז אויך קען דער טייטש פון כריכין איז אויך אומרין, ווי די משנה זאגט אין במי נשיאי כריכין טייטשט אפ רשי, אז דאס נעמט מען א לומא, אומרין, איז נחום.

8די קשיא ווערט נאך גרעסער דארטן אין דער משנה, וואס די משנה תקריכית שמתן ווי איז דער דין אנטקעגן מכריד זיין טייטשט אפ רשי, אז כריכות מיינט מען דאס נפור, אומרין וואס מ'ברענגט אראפ, אז ס'שטייט אין פסוק מעלמין עלומין ותרגום ירושלמי איז כריך כריכות זעט מען דאך, אז מעלמין עלומין ברענגט רשי אראפ דוקא דעם תרגום ירושלמי,

9און ס'איז פארשטאנדיק פארוואס דארט קען רשי ניט ברענגען אין תרגא מונקלע, ווארום אין תרגא מונקלע שטייט מתמין עשרים וועט דאס ניט פארטייטשן וואס איז דער סייט פון כריכו וואס שטייט אין משנה, כריכו שמשה מוזר זאל מען ברענגען תרגא מירושלמי די קשיא איז דאך אבער ויושב,

10באוואס איז דא רש"י מדייק און ברענגט דוקא אראפ מסריבין עשרים וואס הארט אים אז מ'וועט מיינען תרגא מירושלמי על כל פנים האט ער געקענט שרייבן ס'זאל שטיין תרגא מירושלמי סתם, אז זיין תרגא מונקה לשדות תרגא מירושלמי דא איז ניטא דער דינק, אז ס'מוזט זיין די תרגא מירושלמי,

11ווארום אין בתוך שטייט דאך עלומין ניט כריכין און ניט אתרין איז דער זעלבער לימוד ווי ס'קען זיין אויב מ'ברענגט דעם תרגא פון אתרין קען זיין פון דעם תרגא וואס מ'זאגט כריכין איז דער פירוש הפשוט בזה, וויבאלד אז רש"י טייטשט אפ מעלמים עלומין אז דאס איז ווי מ'בינד צוזאמען סנפות,

12בשעת מ'זאגט דעם לשון כריכות אדער כריכין האט דאס צוויי טייטשן, דאס קען הייסן צוזאמענגעבונדן, ס'קען הייסן אבער מערניט ווי צוזאמענגעוויקלט.

13וואס מ'געפינט ביי די לשונות בהנוגע ללובה, וואס דארטן דארף זיין אן אגד א קשר שטייט דארט אויך דער לשון כרך ”על גבי כרך”, על דרך זה בהנוגע צו ציצית, וואס ס'דארף אויך זיין א קשר,

14ביז וואנענט אז קשר העליון מן הצבא שטייט דארט אויך דער לשון אין גמרא אין פוסקים דער לשון פון כרך מ'געפינט אבער אין פוסקים אויך דער לשון כרך, ז ס'איז מערניט ווי געוויקלט ליין די בעשטע ראי' פון פסח, וו ס ס'ווערט נגערופן קרח וו ס ס'איז ד ך ניט מ'ברענגט צוז מען מיט קניפל, נ ר ס'איז מערניט וו ס מ'וויקלט דאס צוז מען.

15וו ס דערפ ר, איז בשעת רש"י לערנט מיט ובן חבוש למקרא ברענגט ער ט דעם ”לשון שאין בו כל” שכו וו ס מ'מיינט, ווי רש"י ברענגט נ איז אט דעמאלט קען דאס זיין אדער געבונדן אדער צוזאמענגעוויקלט.

16ביי שנפות איז ניט שייך צוזאמענוויקלן דעמאלט וועט זי די רועה אויף צוויי פאנאנדערווארן.

17ווי מיט דאס זיין צוזאמענגעבונדן איז דאס אין משנה איז דער טייטש כריכות צוזאמענגעבונדן, אבער רשי איז נודעת מיט א ”בן חמש למקרא” ברענגען אט דעם ”לשון שאין בו כל” ספק אז דאס מיינט מען געבונדן,

18ניט נכרח כריכין וואס ד קען זיך טייטשן אדער געוויקלט אדער געבונדן נאר דא מיינט מען אשרים וואס דא מיינט מען אן אופן ווי דאס איז אין עמו ווי רש"י איז מסיים, וואס דאס איז דער ענין פון סנפות און אין סנפות מוז זיין אין אן אופן של גשר, ניט אין אן אופן של כריכה וואס דאס קען זיין אויף שני אופנים.

19און וואס דאס קומט אויך ווי דער ביאור איז אלפי 'פנימיות התורה', יונה של תורה אז מעלין עלומין איז דאס וואס מ'דארף צוזאמענבינגען די ניצוצות קדושה וואס מ'נעמט ארויס פון עלמא דפרודא איז דאך ניט גענוג אז מ'זאל זיי צוזאמענבינגען מערניט ווי אין אן אופן של כריכה צוזאמענגעוויקלט, דאס דארף זיין אין אן אופן של קשר,

20אז דער 'רוח שטות' און די רוחות המנת שבעולם זאל מען ניט קענען אפטיילן און פאנאנדערווארפן דעם צוריט ווי זיי זיינען געווען פריע דערנאך איז דאך געווען דער ביאור בדבר, אז דאס איז דערנאך איז רש"י משלים, אז מי דאס מיינט מען סתם א קומט,

21נאר אין פסוק אליין שטייט אז דאס איז אמרי אז דאס מיינט מען דער טייטש פון הלומים איז דער טייטש סנפות, דערפאר דארף ער ברענגט פון אות הלומותיו און דערפאר ברענגט ער אויך פון הלומות נוטל ומחתיו.

22אין דערמיט איז אויך פארשטאנדיק וואס רש"י ברענגט מען פון מעשה ראשון, צו די תוספתו פון בן נציא וואס דאס איז שוין דעם נדיקון רש"י ברענגט דאך גאר ניט דעם ענין וואס וואו שטייט עלומות משת אבער מכין משנה?

23ער וויל דאס ברענגען הלקחה, אז דאס מיינט מען ניט נאר קניפפליט, נאר אויך אז דאס דארט נאר געקניפלט, אז דאס גייט אלס סיבלים וויבאלד אז רש"י ברענגט א ראי' פון דעם דין, ניט אויפן לשון,

24אז דער משה איז דער וואס עלומות איז דער טייטש אין צנקות ניט אז סתם א קניפה, איז די ראי' אויף דערויף פון דעם דין ברענגט רש"י דעם מקור הדין, ניט פון דעם נסובר וואס קומט ארויס פון דעם דין.

25אין מאסר ראשון שטייט אין תוספתא, אז עלומין שמקום איז יש בו אים שום גזל.

26פארוואס איז יש בו אים שום גזל? דערפאר וואס ער דארף מחליט זיין אפשר וועט זיך געפינען דער בעל הלומין, במילא איז וואו שטייט דער מקור פון דין שטייט אין בר מציאות, אז מ'דארף מכריז זיין, וויבאלד אז ס'איז מקום מיט סימן, דערפון קומט ארויס א מסובב און א תוצאה דער דין אין מעשה ראשון, אז מהרומות ”יש בהם משום” יבל, וחייו במעתות.

27דערפאר איז וויבאלד אז דא איז די ראי' ניט פון דעם לשון סתם, ווי אין קא סלקא דעיך חתמין צו אט שוין באווארענען לשון זכור ון לשון נקומא נאר דא איז די ראי' פון דעם דין פון אוקל ומכריז איז ווי ס'אומערט אויף, אז מ ניט מ'ברענגט פון דעם סיב ון פון דער תוצאה פון דעם דין המסטער פון דעם עיקר הדין אז עלומות ניט למעשה.

28אין דערויף איז אויך דער דיוק וואס רש'ן זאגט לשון המשנה, וואס אין משנה איז אויך דער דיוק בדבר, אז אין משנה דארף זיך מער מדייק זיין ווי אין תורה שבשתר, וואס 'כללות ענין' תורה שבעל-פה איז דאך א ביאור אויף תורה שבשתר, איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז עלומות וואס די משנה ברענגט,

29איז דאס גענוג מבואר, אז מ'קען אין דערויף קיין טעות ניט האבן, אז דאס איז סתם א קניפל אדער א סנאו, ווארום אויב ס'וואלט געווען א מקום לטעות איז קיין קשיא ניט פארוואס שטייט אין ”תורה שבכתב עלומי” ווארום תורה שבכתב פארלאזט זיך אויפן ביאור פון תורה שבעל פה, משא"כ אז ס'שטייט בלשון המשנה אויך, וואס משנה דארף געבן די ענינים מיט מער ביאור און ס'באגנוגנט זיך מיטן ווארט על

30איז דערפון די הוכחה, אז דער ווארט עלומות אליין איז מבואר כל כדי צרכו, אז דאס מיינט מען אומרים און סנפים ניט סתם א קניפל.

31וואס דאס איז אויך בהנוגע אין תנימיות התורה ווי דאס איז, איז דאך דא דער כלל, אל תמרו כשר ולכנו את שווען מ'הם הזה קשר, אז סתם א קניפל ווייס מען ניט, ס'קען זיין אז דאס איז גאר אזא מין קשר וואס אל תמרו כשר ולכנו את שווען מ'הם הזה קשר, אפילו אין קליפת-נוגה קען אויך זיין אן ענין פון א קשר וואס אין לי' פורץ.

32ביז וואנענט אז מ'זאגט, אז אפילו אין ענינים פון תורה ומצוות קען אויך זיין אין אן אופן כידוע דער זיור כין לשון המשנה, אפילו וואס הכי תופל האט מען געלערנט מערניט ווי ”דבר אחד בלבד” פרעגט מען דאך די קשיא וואס איז דא מוסיף דער וואס בלבד בלבד אויף שוין למד אלא דבר אחד ווי ידוע בשם תלמידי אז בעל שם טוב זיינען די אנדע אז בשעת מ'לערנט תורה,

33ניט תורתו של דוגה לכתובה וואס מן הספל לחוץ, אט דעמאלט אפילו אז ער לערנט דבר אחד איז דאס ניט בלבד, ווארום תורה איז א לעבעדיקע זאך, איז פון איין זאך לערנט ער אפ א צווייטע זאך, מוין דבר מטוב דבר פון אים האט ער טאקע געלערנט דבר אחד, דאס איז אבער ניט בלבד, דערנאך האט ער דערפון קצאי.

34תורתו של הכתובה ודוגה וואס מן הספל לחוץ, ווי חסידות טייטשט איז אט דעמאלט ניט נאר ער האט געלערנט מערניט ווי דבר אחד נאר דער דבר אחד איז געווען אזא דבר אחד וואס ס'איז געווען בלבדו האט ניט געהאט קיין פועל.

35וואס דאס איז אפילו ענינים פון תורה ומצוות, נאר דא דארף זיין א קשר דוקא פון שיבלים אומרים וואס דער ענין פון א שיבולת איז, אז דערנאך זאל מען ויזרא יצחק און ניט נתפעל ווערן ”בארץ ההיא און בשנה ההיא” ער טוט זיך זיין צו נפר זיי איז אט דעמאלט ”לח לחמוך אפילו על פני המים כברוב” הים אין תצענו א הבטחה,

36על אחת כמה וכמה אז מ'זעט דאס 'בעיני בשר', אז מ'איז זורע און צומח, און וויבאלד ער ס'ווערט ניט נתפעל פאר ”בארץ ההיא ובשנה ההיא” איז אט דעמאלט איז א זיכערע זאך וימצא מוער שערים ויברכוהו השם ווארום ענינו איז כדי ס'זאל זיין דער עומד זה למעשה ישראל כבדובר בארוכה אין דער עשי אויף דעם פסוק,

37וואס אזוי איז דאך אויך בא יעדער אידן די הנהגה, אז לכל ראש ציילט ער אפ דער כל חולר להוי פון מנאה ומובחה ומשובח, ווי דאס גיט דאס אפ דעם אויבערשטן, און גיט אפ לכל הפחות, אין דעם מדה אין אפגעבארשן לכל הפחות מעשה איז אט דעמאלט איז וימצא 'מאה שערים' ויברכי הוי' בכל עניניו, בגשמיות וברוחניות, גם יחד.

38לחיים. ארויס נאכניט א הוראה.

39וואס דאס איז בהנוגע לפועל, וואס אף על פי וואס מ'וואלט פארלאזן דאך, אז מסתמא געדיין קיין אהר וועגן מהרבית יצת-כיפה לחנוכה, על אחת כמה וכמה אז ס'האט דאך שוין איך אפגעדאגט אין ספר המנהגים לכן נוהגים והרבית בצדחה וואס אף על פי וואס אין די ההרה זאגט דאך א גאנצע שקלא ותליא בדבר זאגט ער דאך אבער, אז מצוות עשה מן התורה, ועל אחת כמה וכמה אז ס'איז פ

40פאר איכער איז דאך, אז ער וועט געבן צדקה, וועט קודם פאר איבער אין תבוא, אדרזא מ'וועט נאך דערפון אמת זיין, על אחת כמה וכמה אז ער וועט געבן צדקה, 'בשמחה ובטוב' לבב, און מידו המלא הפתוחה עבדושה ורחבה ווארום בשעת נשיאת-החזקה ווערט דאך די האנט פון א אידן א מרקבה, מידו המלא הפתוחה עבדושה ורחבה, און דאס וועט דערנאך ממשיך זיין דער ”ארבה הידות יהי' לכם”, ד

41ניט נאר מעשה, נאר ביז א חומש, איז ער דא ממשיך בגשמיות כפשוטו, די 'ארבע הידות' פיר מאל אזויפיל בעניניו הגשמיים, על אחת כמה וכמה בעניניו הרוחניים, און בפרט נאך ווי ער זאגט אין תורה איז בבחילתו,

42אז בידי ניסוץ הצדקה איז צדקה טרונים גוי ווי ער איז מבאר דאס אין עבודה, אז פון דעם ג ימל טאוין ווערט ער דערנאך על ידי הו נמשך ואלה צו י וואס דאס איז דאך דער יו דער שמן דחכמה וואס דאס איז דאך דער ענין פון נרות חנוכה, ביז ווי דערנאך ווערט דאס אויך נמשך פון דעם פרונים גיור נמשך 'מלמעלה למטה' ברב טוב לכל ישראל אז אז נרות הללו איז תורה לערנען תורה,

43ומכניא ”נר מצוה ותורה אור מתוך שמחה” וטובה ובא וואס דער אופן איז מוסיף והולך ואור און דער אויבערשטער איז מוסיף והולך בדרכתו לכל אחד ואחת בכל המצטרך להם, מנפש ועד בשר, מירדו המלאה אויף פתוחה ועבדושה ורחלה ביז אז מ'וועט זוכה זיין דאך אנוקת בית המקדש השלישי בקרוב ממש, בביאת משיח צדקנו.

44להאיר. און

45וויבאלד אז ס'איז ניט דער סוף וואס ער איז געווען בטוחה א טאג כל סבר איז דאס גאר מפרסם זיין לרבים, וואס דערפן החיזב אין אן אופן פון חסוק איז דאס איז דאך אויפה טאג אין דעם ספר המנהגים, אז דער רבי נשמאל חודש לט.

46נועג זיין געבן חנוכ"ע געלט בנר הרובי אדער בנר החמשה, און ווי ברמז וואס אינו וועט זיך נועג זיין געבן חנוכ"ע געלט דעם שווער מסתמא אויך, אויף דעם שווער זיכער אויך, ועל דרך זה דער שווער בנוגע לבנותם.

47וואס דאס איז, וויבאלד אז ס'האט זיך אפגעדרוקט, איז אז מנהג טוב און געוויס פון די קינדער זיינען זיי זיי צופרידן, אז מ'וועט מחזק זיין אויך אט דעם מנהג אז מ'וועט זיי ג ”הנכוי נער על” פי דרכו גנכי יבקין ולא יקר ממנו און דאמס פון א סך אידישן חסידישן אחת מתוך שמחה וטוב לבב,

48און אויפשטעלן זרך ”ברך הוי' צבאות” השם לקבל פני משיח צדקנו, בקרוב ממש.

49און אין מסתמא וועט מען מאכן א פארברענגען ביינאכט אין בית-לעדות, אראפוועט מען ס'זיין תוך שמחה וטוב לבב.

50לא אני אני

דיווח על בעיהבלי חשבון
מה לא בסדר?
מה לא בסדר?
הדיווח גלוי לכולם באתר (בלי שמכם), חוץ מדיווח על זכויות יוצרים או תוכן פוגע. אל תכתבו כאן פרטים אישיים. או פתחו דיווח מלא, עם כותרת ותיוגים