Text

¶1”פדה ושלום נפשי מקרב לי עקיבא רבים היו עמדי” וואס דאס זאגט דאך דער בעל הגאולה באגרת הכי שלו הידוע, אז בשעת ס'איז געקומען דער זמן הגאולה איז דעמאלט, ווען ער האט געזאגט אט דעם פסוק איז דעמאלט יצאתו בשלום, מה הוי' שלום ואתיים בשלום.

¶2וואו דערפון איז פארשטאנדיק אז ער איז מדגיש דא דעם ענין פון שלום, אע' פי וואס דא רעדט זיך כמה ענינים בכתוב, ובפרט נאך ווי דער מאמר הזל אין ברכות אויפן פסוק,

¶3וואס מ'זאגט אויף דערויף, אז ”כל העסק בתורה ובגמילות חסדים ומתפלל אים הציבור מעלה עליו הכתוב כאילו פדא אני לי ולבנים מבין ומת העולם”, און מ'ברענגט אויף דערויף די ראי' ”פדה בשלום נפשי מקרב לעיקי ברבים היו עמדי” ווי רש"י טייטשט אפ, אז בשלום גייט דאס אויף תורה,

¶4וואס ”דרכי' דרכי נועם וכל נשיבתי' שלום”, על דרך זה אויך גמילות חסדים ברענגט דאך השלום בין הנותן והמקבל, און אויך ברבים היו עמדי וואס דאס איז מתפלל אים א ציבור.

¶5וואס דערפון וואס ער איז מדגיש אין אגרת על דעם ענין פון שלום איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז דאס איז דא דער עיקר, אף על פי וואס דא איז דא די אלע ג' ענינים וואס זיי זיינען דאך רומס אויף די ג' קוים, ווי ער זאגט, ווי זאגט דער חידושי מה שען, דער רשב א ווי דער צמח צדק ברענגט דאס אראפ בפירושו על התהילים,

¶6ער עיקר בזה איז דער ענין השלום, וואס כללותו איז דאס דער ענין פון קו האמצעי, וואס דאס איז דער ענין התורה.

¶7וואס אף על פי וואס דערפון גופא וואס מ'זאגט דאך דרכי נועם חנות יותי' שלום, וואס דער ענין המצוות איז דאך ”גדול לימוד שמביא לידי מעשה” נעמט זיך דאס פון תורה,

¶8ובפרט נאך ווי דער פירוש הפשוט פון ”תורה כדי לעשות שלום בעולם” מיינט מען דאך ניט נאר דער ענין התורה, נאר אויך דער ענין המצוות, וואס דערפון איז דאך פארשטאנדיק, אז דער עיקר ענין המצוות איז דאס דער ענין השלום, בפרט נאך ווי מ'זאגט אז כל המצוות כלולם אין גמילות חסדים, וואס ווי רש"י טייטשט אפ איז דאס מביא שלום

¶9צווישן דעם נותן ומקבל, אבער אף על פי כן איז דאך דער עיקר ענין השלום איז דאס דער ענין פון תורה, ביז וואנענט אז ווי ער זאגט אין סנהדרין, אז ”כל העוסק בתורה לשמה משים שלום בפמליא של מעלה ובפמליא של מטה”, וואס דא מיינט מען דאך דוקא דער ענין התורה, און נאך מערער דער ענין פון תורה לשמה.

¶10על דרך זה אויך אין דעם סיום פון מסכתא ברכה זאגט ער דאך אויך ”תלמידי-חכמים מרבים שלום בעולם”, וואס דאס איז ער דאך אויך מדייק דוקא תלמידי-חכמים, וואס דאס גייט דאך אויף דעם מרי אורייתא די וואס ענינם איז 'לימוד התורה'.

¶11על פי זה דארף מען דאך האבן א ביאור נוסף, וואס דערנאך איז ער ממשיך, אז דערפאר דא בשלום איז דאס מקרב לי ובפרט על פי הידוע, אז ס'איז דאך דא דער חילוק פון בירורים על ידי תורה און בירורים על ידי תפילה, וואס בצלותי ובקששי, ”בצלותי ובבעותי”,

¶12אז דאס איז דער נעמא ”אפום חרבא לוחל” די בירורים על ידי התפילה, וואס דאס איז בירורים בדרך מלחמה, משא' כן די בירורים על ידי תורה, וואס תורה ווערט דאך עלי דברי כאטש זי קומט אראפ 'מלמעלה למטה', ובדוגמא ווי אור,

¶13מצוה ”ותורה אור” איז אט דעמאלט איז דאך די בירורים פון תורה אין אן אופן ניט אין אן אופן פון מלחמה, נאר אין אן אופן פון שלום, איז כידוע אויך דער חילוק פון ר' שמעון בן יוחאי.

¶14מיט חוני המעגל, וואס חוני המעגל וכמה בתו איז עבודתום איז געווען אויף להוריד חשמים על ידי עבודת התפילה, כמסופר בגמרא, משא' כן ר' שמעון בן יוחאי, איז דורך דערויף וואס ער האט געזאגט תורה על הכתוב ”מה טובה ומה נעים שבת אחרים גם יחד”, איז דורך דערויף אתא מטרי אט דאס האט פועל געווען אין אן אופן בדרך 'מלמעלה למטה',

¶15און אין אן אופן של מלחמה, און דערפאר איז דאך אויך בא ר' שמעון בן יוחאי' גלייך געגאנגען אין אן אופן ווי ס'דארף זיין, משא' כן ידידות גשמים על ידי תפילת חוני המעגיל איז דאך דאס געווען אין כמה אופנים, ביז וואנענט סוף-כל-סוף איז דאס געווען אין אן אופן וואס דאס איז מתאים לפי העולם, אזוי איז געווען נשפעת הרעיף טובה,

¶16ווי די גמרא איז דאס מאריך בארוכה, וואס דאס באווייזט אויך אז דאס איז א בירור אין אן אופן פון מלחמה, וואס דאס איז פארבונדן מיטן צד שכנגד, מיט דעם מתברר, משא' כן דער בירוש על ידי תורה וואס דאס איז אין אן אופן פון שלום דא איז דער מתברר ניט נוגע, קומט אבער גלייך אראפ אין אן אופן לפי מ'איז דאס

¶17בכח המתברר, ווי געזאגט פריער, בהנוגע צו אמירת תורה על ידי ר' שמעון בן יוחאי.

¶18אף על פי כן זאגט מען דא דער פרוט בשלום וביחד עם זה אויך דער ענין פון מקרב לי אויך דארף מען פארשטיין ווי איז דאס פארבונדן מיטן מאסר און גאולה פון דעם בעל השמחה והגאולה, וואס דא איז דאך לכאורה דער ענין געווען אין אן אופן מקרב לי,

¶19דאך געווען דער ענין המאסר מיט דער ענין החקירה ודרישה, מיט כמה ענינים של צמצומים ודינים וגבורות, כמבואר אין דעם סיפור מעשה המאסר והגאולה.

¶20וואס דאס איז בהגנין וואס מ'זאגט אז ”מנעשה הוי' אלקיכם אתכם לדעת” אז דער ענין פון נסיונות איז דאס איז כדי לדעת, ניט חס ושלום כדי צו מאטערן א אידן, נאר כדי א איד זאל צוקומען לו ”דעתכם ארי' שכם אבים את הוי' אלקיכם”, אין אן אופן נעלה ביותר,

¶21און ביז אין אן אופן אז דאס שטייט אין דער העקער און אין דעם הערגש פון דעת איז דערצו דארף מען אנקומען צו דער ענין פון נסיונות.

¶22וכידוע דער אויפטו פון יתונות לגבי עבודת הבירורים, אז עבודת הבירורים קען זיין אין אן אופן פון מדידה והגבלה, ביז וואנענט אז אין דער עבודה גופא איז דאך דא דער ענין פון ”מצוה הבאה בעבירה”, אף על פי וואס ער וויל טאן א מצוה דארף ער דאס טאן אין א דבר הרשות,

¶23משא"כ ווי ער זאגט אין תניא פון ווי דער בעל הגאולה זאגט אין תניא, אז עשק וואס ער איז ערלו ועל דרך זה צדקה פון גזל וכיוצא בזה, וואס דעמאלט קען דאס ניט עולה זיין, משא"כ דער ענין פון נסיונות איז דאך דאס דוקא פון אן ענין הפכי,

¶24און ער שטייט ביי דעם נסיון, און דורך דערויף ווערט ער נתעלה אין אן אופן נעלה ביותר, וויבאלד אז אויך עבודתו איז ניט לפי מדידה והגבלה,

¶25און דערפאר, כדי צוצוקומען אז ס'זאל זיין דער בירור, אז מ'שטייט אין אן אופן לדעת, ביז אין דעם 'תכלית השלימות' וואס ס'וועט זיין דער עבודה מצד הדעת איז דערצו איז ניט מספיק דער ענין פון עבודת הבירורים, נאר ס'קומט אויך צו דער ענין פון עבודת הנסיונות.

¶26וואס עבודת הנסיונות קען גאר זיין אז דאס איז אן ענין א דבר המדומה, בדוגמא ווי מ'זאגט ”ואלקים נסע את אברהם” אז ס'איז געווען בדרכו געווען אן ענין וואס האט געהאט אן עזר פון א נהר ומים וכו ווי ער דערציילט אין מדרש דערנאך, אז ער איז געגאנגען און דאס האט ער געזען אז דאס איז א דבר בטל, ס'איז אבער אויך דא דער ענין פון נסיונות, ווי דאס איז אן ענין של ממשות, נא�

¶27און מנגדת, און דורך דערויף וואס ער שטייט ביי דעם נסיון, דורך דערויף איז ער דאס מבטל און ער ווערט נתעלה אין אן אופן למעלה ממדידה והגבלה.

¶28ער איז מבאר בארוכה אין די דרושים פון נשיא דורינו, פון רבי'ן דעם שווער, אז בביוחד איז דאס אין דורא דעיק וצי דמשיחא.

¶29וואס דעמאלט דארף מען דאך האבן דער זהירות מיוחדת, און די זריזות מיוסדות אין ”אל יבוש מפני המלעיגים” מצד דערויף וואס זיי זיינען געווארן גרעסער און שטארקער וכו' איז דעמאלט אז מ'באשטייט דעם נסיון,

¶30”ואל יבוש מפני המלעיגים” אט דעמאלט ווייזט זיך ביי אים ארויס די מסירת-נפש, וואס דאס איז בדוגמא פון עבודת הנשיאונות בכללות.

¶31וואס דערפאר זאגט מען דאך אויך, אז משה איז געווען די ענה ”מכל האדם אשר על פני האדמה”, אין דערויף מבגיש אז ס'איז געווען 'מכל אדם' השעל פני הדמה, ובעיקר ובעיקר פאר דעם דרא דיק ווי ס'איז די משיחא,

¶32ניט קוקנדיק אויף מעמד ומצב פון הכשר אפשר דרא בתמי און ס'איז דא די ריבוא פון מלעיגים, און אף על פי כן שטייען זיי אין א תנועה פון 'לימוד התורה' וקיום מצוותי מצד דעם ענין פון מסירת-נפש,

¶33און וואס דאס איז דוקא מערער דא ובגלוי אין דעם עקב ורגל מערער ווי ס'איז דא אין דעם ראש, כידוע דער משל פון אשטעלן במעים רותכם וואס דאס קען מען דעם עקב ורגל משיר גלייכטער ווי דאס ווערט געטאן בראש.

¶34על דרך זה אויך אין דער עבודה דער ענין פון א לבוש מפני המלעיגים דער ענין וואס ווען דאס איז נאך מבני ישראל עצמם, איז אט דעמאלט אז מ'באשטייט אט דעם נסיון,

¶35און מ'שטייט מיטן תוקף און מ'גייט אין דעם אופן פון תורה ומצוותי ביז וואס דאס איז תורת שלום אין קו האמצעי וואס ער איז עולה ביז אין פנימיות הכתר, וואס דאס איז דער ענין פון 'פנימיות התורה', און דאס קומט דערנאך אראפ אין אן אופן פון ”יפוצו מעינותיך חוצה” דער תורה ניתנה לעולם, כדי אין וועלט דער ”לעשות שלום בעולם”,

¶36כדי אין וועלט זאל זיין שלום, ביז ”שלום בתכלית השלימות”, וואס דעמאלט איז דאס בדוגמא ווי ער זאגט אין שערי יחיד במון אפשיטי ימי 'מדת הרחמים' אז דאס איז די אותיות ומתים וואס ווערט באוויזן על ידי הצדיקים, ווי ער איז דארט מבאר בארוכה.

¶37וואס על דרך זה אויך בהנוגע צו דעם מאסר וגאולה אף על פי וואס ס'איז דאך דא געווען אן ענין של נסיון, און אן ענין מקרא פון מעלים און מסתיר, ביז וואנענט אין אן ענין פון משפטים און חקירות און צמצומים ודינים וגבורות,

¶38איז דורך דערויף וואס מ'איז געשטאנען בתוקף, ביז אין אן אופן אז ס'איז געווארן דער מקרא לי איז געווארן די פדיעה בשלום, ביז וואנענט אז ווי ער זאגט אין דער אגרת ויצאתי ”בשלום מהוי' שלום ואתיין בשלום”.

¶39וואס דאס איז אויך די כללות ההוראה וואס מ'זאגט פאר די כל ההולכים באורחותיו ולכל העולה אשר ”בשם ישראל יכונה” וואס אויך צו זיי איז דאך שוין דערגאנען די פרטים בהנוגע צו מאסר ואבולה, אדער ס'דערגייט איצטער, אדער ס'דערגייט בקרוב ממש,

¶40על מנת אז די ידיעה זאל זיין מנת הוי' לקיכם לדעתך די ידיעה זאל פועל זיין ביז אין אן אופן אז ”ישכם אויבים את הוי' אלקיכם”, דער פולחן איז דער חימותן זאל אראפקומען אין קביעות עיתים לתורה און 'קיום המצוות' בכלל.

¶41וואס דאס איז דאך אויך ווי מער בפרטיות אט דאס וואס די גמרא זאגט, כמבואר לעיל, אז ער איז ”עוסק בתורה ובגמילות חסדים, ומתפלל” אים א ציבור, ובצירוף אויך דעם פנימיות'דיקן אפטייטש,

¶42און מתפלל ממה ציבור מיטן ענין מיט אלע זיינע עשר כוחות אט דעמאלט ווערט פון דעם ”כאילו פדא אני אליהו לבני מבין האומות” דער פדא אני בפועל, אז ס'איז דא דער יפוצו מעיינותיך חוצה 'וקאתי מר דא מלכא משיחא', ויגאלנו בגאולה האמיתית והשלימה, ו' יחנו כממיות לארצנו, ובקרוב ממש.