טקסט

¶1נוסף אויף דעם מכתב הגאולה וואס דער בעל הגאולה אליין שרייבט, וואס דארט איז מודגר דער ”טוב לשמים וטוב לבריות”, און אויך דער מכתב שכתב בבואו מפטערבורג דער סימן שני אין אגרת הקודש,

¶2וואס בן וועלכע ס'האט זיך גערעדט פריער, איז דאך אויך דא וואס אין אגרת הקודש איז געבראכט בכמה מקומות אז דער פון דער צדקה איז דאס בייגעשטאנען דאס פדה נפשנו,

¶3ווי ער איז מאריך בכמה אגרות פון אגרת הקודש, און דערנאך מוסיף, אז דאס איז צדקה וואס איז פארבונדן מיט ”ארץ החיים” די צדקה פון ארץ ישראל.

¶4וואס מ'האט געשיקט דעמאלט צו די כוללים, כידוע באריכות ווי אזוי דער בעל הגאולה האט זיך געקאכט און געטאן ביז מסירת-נפש אין די עניני הכוללים, וואס אין כאן המקום בהאריך בזה דעם ענין פון מסירת-נפש מיט וועלכע דאס איז געווען פארבונד.

¶5וואס דאס האט ער דאך אויך אריינגעשריבן אין אגרות, וואס דערנאך איז דאס על ידי בני המחבר, אפגעדרוקט געווארן און נתפשט געווארן, איז דאך נוסף אויף תורת הבעש' טוב וואס מ'האט פריער דערמאנט,

¶6איז דאך דאס נאכמער בהדגשה, אז דאס איז אויך פארבונדן מיט די תוצאות וואס ס'דארף ברענגען די התבוננות אין דעם יום הגאולה בהנוגע צו צדקה בכלל, און צו צדקה מיט ארץ ישראל, מיט ”ארץ הקודש”, מיט די כוללים, מיט כל הענינים שבה במיוחד.

¶7נאך א ענין וואס דאס איז דאך אויך ווי חסידים זיינען מבאר אט דאס וואס אין סיום פון אגרות הקודש איז דאך אין דער לעצטער אגרת דערמאנט דער ענין אויף מחלק זיין השעת צו די לומדים,

¶8און אויב בית הכנסת קען אליין ניט האבן גאנץ קלוקת השעת זאל זיך מצטרף זיין מיט א צווייטן וכו,' וואס דאס איז דאך פון די ענינים פון די אגרות הקודש וואס איז נתקבל געווארן און נתפשט געווארן אויף פארבינדן דאס מיט י' טז כסלו, דעם ענין פון חלוקת השס,

¶9וואס דאס קומט לאחרי סיום פון דעם שלימוד השס, וואס מ'האט גענומען אויף זיך בי' טז כסלו שלפני זה, אדער אין די ימים שבינתיים.

¶10איז מען דאך דאס מבאר, אז דער אלטער רבי פארבינדט דאס אויך מיט דער גאולה שלו, וואס דערפאר איז אויך ווי ס'איז געווען אמאל דער מנהג, און איצטער צוריק נתחדש געווארן בכמה ו”כמה מקומות וברוב המקומות”, צו מאכן בי'ט'כסלו א סיום אויף די חלוקת השעת שבשנה שעברה,

¶11מיט א התחלה מיט א פאנאנדערטיילן דעם שעת לשנה הבאה.

¶12וואס בכללות איז דאך ווי גערעדט פריער אז וויבאלד אז ”יפוצו מעינותיך חוצו” איז פארבונדן מיט פטערבורג און נאך פעטערבורג, און ”יפוצו מעינותיך חוצו” כאגרת פון בעל שם טוב הידועה איז דאס פארבונדן מיט 'קאתי מר דא מלכא משיחא' די גאולה על ידי משיח צדקנו,

¶13וואס דאס אייגענטלעך שטייט שוין אין זהר, ווי דערמאנט פריער, אז בהיי ספרי דילך יבקון ישראל מבי גלותא ברחמו, און ווי ער טייטשט דאך אפ אין הקדמה פון ”מקדש מלך”, אז דאס איז דורך דערויף וואס ס'וועט זיין דער אופן הלימוד פון התפרנסון, וואס דאס איז בהבנה והשגה.

¶14ביז דאס ווערט פארשטאנדיק אפילו פאר א פשוט שבפשוטים בישראל, ווארום ער דארף דאך אויך ארויסגיין פון גלות, ואדרבא זיין בלייבן אין גלות האלט אפ די גאולה פון כל עמנו בני ישראל, צוזאמען מיט ”שכינתא בגלותא”,

¶15כמבואר בספרים דער חילוק פון גאולה האחרונה, פון גלות אדום, לגבי די גאולת בבל ומדה ויבן ופרוש שלפני זה, אז דאס איז בדוגמא פון גאולה פון 'גלות מצרים',

¶16וואס דעמאלט ”ובני ישראל יוצאים ביד רמה”, אויף קיינער איז ניט געבליבן אין גלות, על דרך זה די גאולה בקרוב ממש פון דעם גלות אדון, פון גלות זה,

¶17וועט זיין אין אן אופן פון ואתם תלוקטו לאחד אחד אז דער אויבערשטער וועט צוזאמענקלייבן יעדערן פון דאס געפינט זיך ביז אט די פון עובדים בארץ אשור און ידחים בארץ מצרים, כידוע די פירושים בזה,

¶18און דעמאלט וועט זיין ”והשיב הוי' את שבותך ושב” הוי' את שבותך וואס דאס איז כולל די שכינה, אז דעמאלט גייט ארויס דער אויבערשטער שכינתא אויך, וואס זי געפינט זיך בגלותא, ”גלו לאדום שכינה עמהם” דארף דאס זיין אין אן אופן, אז ביז א פשוט שבפשוטים,

¶19גייט אויך ארויס פון גלות און נעמט מען זיך מיט, בדוגמא ווי ס'איז געווען בארץ מצרים, בכל ניצוצי הקדושה, ביז צו די ניצוצים וואס זיי זיינען פארבונדן און נתלבש אין כספם וזהבם,

¶20וואס דערפאר איז אויך ”כספם וזהבם איתם”, על אחת כמה וכמה בנערינו ובזקנינו בבנינו ובבנותינו וואס דאס מיינט זיך סיי בפשטות סיי אויך בנערונו, ווי די גמרא טייטשט אפ אין סוטה, אז דאס איז דער היפך פון מלאים מצוות, איז בא זיי איז דא דער היפך דערפון איז גייען זיי ארויס צוזאמען מיט א ו' המוסיף מצקנינו,

¶21ועל דרך זה אויך בכל הפרטים שבדבר.

¶22וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז די מעיינות דארפן אנקומען חוצה ביז דעם פשוט שבפשוטים.

¶23וואס בכללות איז דאס אט דאס וואס מ'זאגט אז דער גלות ענדיקט זיך און ס'הויבט זיך אן און זי התחלתא די גאולה, און די גאולה בשלימותה, דורך דערויף וואס במשפט ”ציון, במשפט תפדה” איז דער בעל הגאולה ברענגט אראפ דעם אפטייטש פון תרגום, במשפט קהלכתא דער ענין התורה,

¶24ובפרט דער ענין פון משניות, ווי ער ברענגט דארטן אפ אז כיתנו בגויים אתה הקפצין זאגט ער אין מדרש, כיתנו פון לשון משנה ותנו, דער לימוד המשניות, 'ושבי בצדקה' דער ענין הצדקה.

¶25וואס צדקה איז דאך במיוחד בנוגע צו ”ארץ החיים”, וואס דער שער פון ירושלים ”של מטה מכוון כנגד ירושלים שלמעלה”, וואס דערפאר איז דאך אויך די תפילות כולם נתעלה למעלה דרך ארצם ודרך איראן און דרך קודש הקדשים,

¶26וואס תפילה איז דאך דער סולם מוצר וארציו וראשו מגי' השמימה וואס ער איז מעלה מיט זיך די תורה ומצוות וואס מ'האט אפגעטאן לפני התפילה, און גיט כח אויף די תורה ומצוות שלאחרי התפילה.

¶27וואס דאס איז דאך אויך דער קישוב, כאמור לעיל, מיט א התחלקות צו לימוד הש"ס, צו לימוד המשניות, ביחד צו דעם ענין פון 'פנימיות התורה', אויף לערנען א ענין אין 'פנימיות התורה', אדער חזר'ן א ענין אין 'פנימיות התורה', און אויך דער ענין פון צדקה, כמדובר לעיל.

¶28וואס צדקה איז דאך כפשוטה, און ”אין מקרא יוצא מידי פשוטה” צדקה בממון, ס'איז דאך אבער אויך דא א צדקה, ווי די גמרא זאגט אין בבא בתרא אז ”הנותן פרוטה לעני איז מתברך בשש, והמפייסו” איז אט דעמאלט מתברך בי' ביחד עשר,

¶29וואס דאס איז נאך מערער ווי ”הנותן פרוטה לעני”.

¶30וואס דאס איז דער ענין וואס מ'גיט א צדקה דימני מ'איז מעודד את רוחו און מ'איז אים מחזק ער זאל ניט נתפעל ווערן פאר דעם ענין זמני וואס ער געפינט זיך אין א מעמד ומצב וואס 'בעיני בשר' קוקט דאס אויס ווי אן עני מ'דארף אנקומען צו אן עזר וסיוע וכיוצא בזה, און ער זאל וויסן זיין,

¶31דורך דערויף וואס מ'איז אים מפייס און מ'גיט אים דאס צו פארשטיין אז ”תפילה לעני כי יעטוף ולפני הוי' ישפוך שיחו” אז תפילת העני איז קודמת לתפילתו של עשיר, כידוע דער סיפור אין מדרש אביו אין ויקרא בנוגע צו א קרבן פון אן עני לגבי דעם שואב פון אנשים.

¶32וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק בנוגע לעניננו, אז נוסף אויף דעם ענין פון צדקה כפשוטו, איז בפרט איצטער דער זמן גרמא אז ס'זאל זיין דער עידוד און נתינת כח, און מחזק זיין אז אע"פ וואס מ'געפינט זיך אין גלות, און אין א גלות פון גלות אדון,

¶33און דאס איז א חושך כפול ומכופל, און דערפאר ווייזט זיך אויס 'לעיני בשר', אז מ'דארף אנקומען צו ”חסד לאומים” דארף מען וויסן זיין אז ”חסד לאומים” חטף איז ניט דער פשט אז זיי וועלן ניט געבן אט דאס וואס מ'דארף באקומען דורך זיי, נאר זיי מיינען אז לגרמי' עבדין און דאס איז דער חסד וואס קומט פון דעם אויבערשטן,

¶34וואס ער איז ”לא ינום ולא יישן שומר ישראל” און זיי זיינען ”כגרזן ביד החוצף בו” א שליח וואס ניט קיין בעל בחירה, נאר ווי א גרזן לגבי דעם וואס האלט דעם גרזן.

¶35נאר דא איז דאס אין ענינים פון טוב, ביז אין תורה הנראה והנגלה.

¶36וואס דערפון איז פארשטאנדיק, אז ס'האט קיין ארט ניט אויף דער ענין פון מתרפץ זיין זיך לגבי אט דעם גרזן, ובפרט נאך וואס נוסף, אז דאס האט קיין ארט ניט אין שכל,

¶37ובפרט נאך אז מ'רעדט ניט מיטן חוצף בו און מ'רעדט צו דעם גרזן, אז אפילו ווען מ'רעדט צו ביידע, איז דאך דאס אן ענין של שיתוף, ווי דער רמב"ם איז מבאר בארוכה אין התחלה פון הלכות עבודה זרה,

¶38אז דאס וואס ס'איז געווען די עבודה זרה איז דאס געקומען דערפון וואס מ'האט גערעכנט אז די כוכבים ומזלות קענען משפיע זיין, און מ'האט זיי האט אויף דערויף א ראי' תורה אליין זאגט דאך, ”וממגד שמש וממגד ירחים”, ווי מ'זעט דאך בפועל,

¶39אז בשעת ס'איז דא דער חרישה וזביעה ועלידה וצמיחה דארף מען אנקומען צו שמש וירח, וואס דעמאלט קומט ארויס דער ענין פון 'גרשי רחום' און ממגד רואו שמש.

¶40און דעמאלט האט מען געמאכט דערפון אן ענין כאילו ווי זיי האבן א בחירה, וואס דערפאר וועט די תפילה און רחמנא ליצלן קרבנות צו שמש וירח וועט מצליח זיין.

¶41און דאס איז געווען פונקט דער היפך, כמבואר ומובן בארוכה, פון די נבואות הגאולה בנוגע צו שמני ומאמר, צמרי איני ושמשי, צמרי ושמוני, איז ווי דער יושע זאגט בן ואתור הידוע המפורסמת,

¶42אז דאס קומט פון דעם אויבערשטן, און דער ”אל זר אשר בקרבך” קען איינרעדן אז המה נתנו, כמבואר בארוכה אין דער נבואה, און אויך מובן פון דעם פסק דין אין רמב"ם, אין וואס ס'באשטייט דער ענין פון עבודה זרה,

¶43וואס בהנוגע צו אידן איז דאך לכולא עלמא, בהנוגע צו בני נח איז דאך דא א מחלוקת אין פוסקים צי נצתוה על השיתוף, בהנוגע צו אידן איז דאך דאס א דבר פשוט לכל הפוסקים אז דאס איז דער ענין פון עבודה זרה.

¶44אפילו אז מ'טוט דאס בשוגג, אפילו אז מ'טוט דאס מבלי הדר, איז דאך מערניט א נפקא מינין בהנוגע צו דעם עונש, אז דעמאלט ער טוט דאס בשוגג איז א קלענערער עונש, א לייכטערער עונש וכו א ”תינוק שנשבע לבין” העכו ם איז אינגאנצן ניט שייך קיין עונש,

¶45ווארום ס'איז א ענין של עונות ווי פארשטאנדיק פון דער סוגיא וואס ס'רעדט זיך וועגן תינוק כנשבה בין עכום, אין כלל גדול ובכמה מקומות.

¶46בהנוגע אבער צו דער מציאות איז דאך דאס ניט משנה די מציאות, אז דאס איז א ענין פון עבודה זרה, און ס'ברענגט ניט די תועלת וואס מ'וויל דורך דערפון ארויסבאקומען, און נאך אדרבא ס'ווערן אנגערופן אלקים אחרים ווי ער טייטשט אפ, דער ”בעל הגאולה, אין” תניא שהם אחרים צו די וואס זיי בעטן בא זיי,

¶47ווי רש"י ברענגט דאס אויך אראפ פון מדרש בפירושו על התורה, אז דאס פועל"ט רחמנא ליצלן פונקט דעם היפך.

¶48וואס דערפון איז פארשטאנדיק בהנוגע צו צצקות 'ארץ הקודש' אין מצב ההוה, און ווי גערעדט פריער מ'דארף דאך האבן א הוראה בחיי יום יום,

¶49אז רחמנא ליצלן אז מ'זאל מאכן דערפון אן עבודה זרה אט דאס וואס מ'דארף אנקומען צו די וואס זיינען ניט קיין בעלי בחירה, על אחת אפילו ווען דאס איז בשיתוף מיט מצד תפילה, על אחת כמה וכמה ווען מ'מאכט דערפון דעם עיקר,

¶50ואדרבא, דורך דערויף וואס מ'וועט שטיין בתוקף און מ'וועט זיך פארבינדן מיט דעם וואס ביי אים געפינט זיך לב מלכים ושרים און פארבינדן זיך מיט א קשר חזק ועמית, איז אט דעמאלט איז דורך ”מזלייהו חזי” און דורך די הנהגה פון ”אל תתגרה בגוי קטן”,

¶51עאכו כמה בגוי וואס ער איז מערער ווי א קטן אדער מיט מערערע גויים, איז אט דעמאלט פירט מען אויס און מ'באקומט וואס זיי מיינען אז זיי גיבן צדקה און דער אמת איז דאס וואס דער אויבערשטער גיט דורך זיי וואס קומט אן פון דעם שומר ישראל,

¶52וואס ער איז לא ינום ולאישן, און ער גיט דאס מידו ”המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה”, אפילו ווען זיי זיינען נאך שלוחים, ווארום מ'איז נאך אין דעם חושך כפול ומכופל פון גלות קומט דאס אן אין אן אופן, ווי די גמרא פסק'נט אפ,

¶53אז ”כל הנותן בין יפה נותן” וואס אט דעמאלט גיט מען זיך ניט נאר דעם עיקר, נאר אויך מיט דעם טפל, מיטן טפל דטפל, אלץ וואס מ'קען נאר כלל זיין באיזה לשון שיהי אז דאס האט דערצו א שייכות, ווערט דאס אפגעגעבן אין אן אופן פון נתינה, צו דעם מקבל.

¶54און אט דעמאלט ווערט מען א מקבל פון מלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא, און אין די לעצטע רגעים פון גלות זיינען דאס רגעים פון מנוחה שמחה וטוב לבב, און מ'קען זיך עוסק זיין בלימוד הנגלה,

¶55ובלימוד 'פנימיות התורה' וואס בדורנו נתגלתה אין תורת החסידות, און מהדר זיין בקיום המצוות, ביז אין אן אופן פון מהדרין מן המהדרין, ווי אין ימי חנוכה הממשמישן ובעים, וואס זיי נעמען זיך פון דעם נס וואס קרע בבית המקדש.

¶56און קומען בקרוב ממש, וינינו תחזנו, אין ”ויהי בשלום סוכה”, אין בית המקדש השלישי, שיבנה על ידי משיח צדקנו,

¶57און נאכמערער ”מקדש אדנ' כוננו ידיך” דעם אויבערשטער אליין, וואס נאך דערויף וועט זיין דער סיום פון גלות, און ס'וועט זיך אנגיין מקבץ נדחי ישראל כפסק דין ברור אין רמב"ם, הלכות מלכים בסופם,

¶58און ווי ער איז דערנאך ”ממשיך, ומלאה הארץ דעה את הוי' כמים לים מכסים” בקרוב בימינו ממש בעגלא דידן.

¶59לחיים.