טקסט

¶1ס'איז דאך כרגיל ווי מ'האט גערעדט בא די פריערדיקע נעכט, אויף נעמען אלס א יסוד, לכל פדים לו, אלס א התחלה, די קריאת התורה פון דעם טאג, וואס דאס איז דאך תורה מלשון הוראה, איז אף על פי וואס מ'לייענט ערשט עס ביום, און אויך ביום, ניט גלייך בעמוד השחר, איז דאך דאס אבער דער זעלבער מעת-לעת, און די קריאת התורה איז על פי זה מובן, אז דאס האט א שייכות צו דעם גאנצן מעת-לעת, אנהויבנדיק פון דער רגע הראשונה, על אחת כמה וכמה אז נאך דער רגע הראשונה איז שוין געווען דער ענין פון תפילת הערבית, וואס דאס איז זיכער אויך כולל דער ענין פון קריאת-שמע של הערבית, וואס דאס איז דאך אויך דער ענין פון קריאת-שמע איז דאך ווי די גמרא זאגט, אז נוסף ענינה אלס קריאת-שמע איז דאס אויך אן ענין פון קריאה בתורה, האט דאס בלייך א פארבונד מיט די קריאת התורה, אין תורה בפשטות, במשך פון דעם זעלבן מעת-לעת, אז דאס גייט צוזאמען.

¶2ובפרט נאך אז די קריאת התורה איז דאך אויך נאך די קריאת קריאת-שמע בפעם השני'האט מען דעם גופליים לתושי אין דעם פארבונד פון תורה מיטן טאג און מיט קריאת התורה. וואס בנוגע צו קריאת התורה פון דעם טאג, איז דארף מען דאך ניט זוכן וואס איז דער לימוד אין לתקן הדעות והלבבות אין דערויף, וויבאלד אז מ'האט דאס געהערט פון נשיא דורנו, פון רבי'ן דעם שווער, אז דער ענין פון פסח שני, וואס דאס איז דאך דער תוכן פון רוב הקריאה פון יום זה, און די קריאה המיוחטת דאס וואס מ'לייענט דערנאך בסיומה ויקרבתם איז דאך דאס א דבר השוה אין די אלע טעג פון פסח חלמי, אנהויבנדיק פון חלמי עיד, און אויך לייענט זיך דאס אויך אין די ערשטע טעג פון פסח לייענט זיך אויך די פסוקים פון ויקרבתם נאר דעמאלט לייענט מען אויך די פסוקים שלפני זה.

¶3איז דאס דאך א דבר השוה, כאמור, אין די אלע שמונת ימי הפסח די קריאה, די קריאה מיוחדת וואס דאס באווייזט אויפן ענין מיוחד פון דעם טאג, איז דאס דער ענין האמור, דער ענין פון פסח שני, און ווי נשיא דורנו האט דאס למפרש געווען, און דערנאך אויך ארויסגעגעבן און האבן מפרסם געווען און אפגעדרוקט וכו אז דער לימוד בזה איז אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן, אף על פי ווי ער האט דעמאלט אויך מבאר געווען, און שוין אויך אפגעדרוקט, אז ס'איז געווען אן ענין פון תמי ובדרך רחוקה, און נאך מערער אז דאס איז געווען ברצון, אף על פי כן איז ניטא קיין פארפאלן לאחרי כל ענינים אלו. עאכו כמה וכמה בשעת ס'איז ניט געווען אט די דריי ענינים האמורים, ניט לטמר וועט זיך לחוקה און ניט לכם, נאר ס'איז אלץ געגאנגען כדרוש וכרגיל, איז דאך א זיכערע זאך, אז מ'קען מוסיף זיין, מ'קען דאך ניט זאגן, אז דערפאר וואס ער איז געווען כדרוש למבע אין פסח ראשון, דערפאר זאל ער ניט האבן אט דעם שכר אדער דעם הארץ אדער די השפעות וואס קומען על ידי פסח שני. וואס דאס איז אויך איינע פון די ביאורים, וואס בשעת מ'לייענט פסח שני אין פסח ראשון איז דאך לכאורה א דבר והיפוכו. קריאת התורה דארף אויבער זיין ועניני דיומה.

¶4אין דער קריאה פון היינטיקן טאג, האמורה לבוא צו מארגן אינדערפרי, פון דער אמת לעת, האמורה לבוא צו מארגן אינדערפרי, איז דער סוף הקריאה ויקרבתם איז א שייכות מניני דיומי, די ערשטע פסוקים פון דער תחילת הקריאה רעדט זיך דארטן וועגן פסח ראשון, אבער דאס ווערט געבראכט, און דער חידוש אין דעם פסוק איז, אז בשעת אז ס'איז געווען אזוינע וואס יכולו להקריב הפסח האבן זיי געטענה'ט און דאס האט אויף געטאן א פרשה חדשה, אן ענין חדש בתורה, ווי ער זאגט אין מדרש, אז דער אויבערשטער זאגט בנוגע צו פרשת נחלות, און בנוגע צו פרשה פון פרשת שני, ועל דרך זה אויך מפרש אין תרגום יונתן, מחומש, אז די ענינים זיינען געווען כתובין לפני בתורה, נאר דערנאך איז זכו לבנות צלפחד ולפני זה דער ענין פון דער היינטיקער פרשה אהרן'ס פלומנקעס, און דורך זיי איז דאס צוגעקומען און נתגלה געווארן די פרשה בגלוי. וואס אט דא איז מוסיף נאך א לימוד אין לצקן הלבבות, אז אף על פי וואס מ'גיט מלמעלה די סגולה, אז ס'זאל זיין ניטא קיין פארפאלן דערציילט דער פסוק אליין, ובסלשון צחה וברורה, אז ווי אזוי איז דאס געקומען? איז דאס געקומען דורך דערויף וואס ביי אידן איז נתעורר געווארן א תשוקה פון למה נגרה, ועד כדי כך אז זיי זיינען געקומען און האבן דאס געמאנט מיטן גאנצן תוקף ביי אהרן און סנהדרין גדולה און ביי משה'ן, כמבואר אין פסוק, און נאכמערער אין מדרשים אט דאס האט אויפגעטאן, אז די פרשה זאל נתגלה ווערן אראפקומען למטה. ביז אין אן אופן, אז דורך דערויף וואס ס'איז געווען ביי אט די עטלעכע אידן דער שטורעם פון למה נגרה האט דאס אויפגעטאן, אז אלע אידן איז צוגעקומען ביז לכל הדורות צום אלעם ערשטן א נייע פרשה בתורה, מיט די ענינים פון פסח שני, אבער ווי

¶5שטייען אין תורה, דערנאך איז דאס אויך אראפגעקומען אין מעשה בפועל, אין עולם הזה הגשמי, אפילו בא אזוינע אידן, ואדרבא דוקא בא אזוינע אידן, וואס בא זיי איז געווען מאיזו סיבה שתהי'דער טמר אדער דער חוקר אדער לחם. וואס דאס גיט גלייך אויך דעם ביאור, וואס איז דאס דער לתקן הדיעות והלבבות בנוגע בפסח ראשון, איז נוסף על הענין

¶6וואס תחילת הקריאה רעדט זיך וועגן פסח ראשון, און סיום הקריאה רעדט זיך וועגן פסח ראשון, איז אויך אין דעם ענין פון פסח שני האט מען גלייך אויך לתקן הלבבות, כפירוש פון נשיא דורנו, אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן, במילא איז דאך דאס שייך צו זאגן אויף יעדער ענין, על אחת כמה וכמה אויף אן ענין עיקרי, וואס בשעת ס'האט דארט געפעלט דערציילט חונשי אליין, אז ס'האט אויפגעמאכט למה נגרה איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז אין מאיזו סיבה שאינה ומשונה שתהי'האט געפעלט עפעס, אין פתח ראשון, אין די אכט זיבן אדער אכט טעג, האט דעמאלט געפעלט אין ענינים וואס זיינען פארבונדן מיט עבודת השם איז דאך א זיכערע זאך, אז אין דערויף איז ניטא קיין פארפאלן, און איז אויך א זיכערע זאך, אז ער דארף ניט ווארטן ביז ס'וועט דורכגיין א ריבוי זמן, אז וויבאלד אז ס'שטייט שוין אין א יום סגולה, און סגולה במיוחד לעניני פסח, איז דאך פארשטאנדיק, אז ימים החימת וגלים אויף פארריכטן דעם פארפאלן פון ימי הפסח עצמם איז דאס בימי הפסח עצמם, אין די ענינים וואס ס'איז דעמאלט אפשרי. ווי מ'זעט אויך בא פסח שני, איז אף על פי וואס ס'איז ניטא קיין פארפאלן, האט מען דאס אבער אויך פארבונדן אז ס'דארף זיין ענליך צו פסח ראשון, בענין האפשרי מאכן דאס אין דער זמן פון פסח שני האבן זיי ניט געקענט, דערפאר וואס ס'איז געווען תמיא אבער דרך החוק אדער לחם, אבער מאכן דאס אין דעם זעלבן טאג, בחודש, האט מען זיי אנג זאגט, אז ס'דארף זיין דוקא במועדו, פונקט ווי ס'איז דער מועד פון דעם פסח ראשון.

¶7ו. וואס אט דאס איז אויך דער לימוד, אז בשעת ס'איז ניטא קיין פארפאלן אין עניני פסח, על דרך זה אויך ניטא קיין פארפאלן אין עניני כל השנה כולה, איז ניט דער פשט אז ער טוט פון יוצא-וועגן, אבי ממלא-זיין אט דאס וואס ס'איז געווען פארפאלן, נאר ער דארף דאס טאן במועדו, מיטן גאנצן שטורעם ווי ס'איז געטאן געווארן בפעם וואס ס'האט געדארפט געטאן ווערן בפעם הראשונה, וואס לכאורה איז דאס ניט מספיק אויף דאס וואס ער טוט דעם זעלבן שטורעם ס'דארף דאך זיין כפליים לתושי,", און ווי דער אלטער רבי זאגט אין אגרת התשובה, און ברענגט דאס פון אליהו רבן, און שטייט דאס אין ויקרא גאר, כדובר ככמה פעמים די גירסא וואס ויתיתית איז געווען ביים אלטן רבי'ן, וואס אין ויקרא וואס אין בא אונז שטייט דאס גאר במקום אחר, כמדובר בארוכה אין די פריערדיקע יארן. זעט מען אויך, אז ווי זאגט ער דארטן און ברענגט דאס אראפ בנוגע להוראה בכל עניני התורה, אז אויב ס'איז געווען עפעס פארפאלן, הי'רגיל לקרוא פסוק אחד יקרא שני פסוקים, און לקרוא פרק אחד יקרא שני פרקים.

¶8דארף מען דאך געפינען אין פסח שני אן ענין פון כפליים לתושי בנוגע צו פסח ראשון, כדי ס'זאל זיין די תשלומין פון די פארפאלן באופן המתאים. יש לומר, אז בפסח שני איז דאך דער דין איז אז חמץ ומצאו אמו בבית, וואס דערפון איז דער לישר הלבבות ולתקן הדעות, אז פסח ראשון קען אויפטאן כל עניניו מיטן גאנצן שטורעם, אבער בשעת ס'איז דא חמץ אין הויז קען ער דאס ניט דורכפירן אין זיין הויז, דערפאר וואס דאס איז א זכירה לזה, פסח שני טוט-אויף כפליים לתושי,"' ניט נאר אז ער טוט-אויף אין אן ארט, אין א הויז, וואס דארט איז דא מערניט ווי מצה, ביז וואנענט אז ענינים וואס זיינען ניט היפך המצה, ס'איז לא יוראה מיטן גאנצן שטורעם, אפילו המשהו און אפילו בטרובות וכו'וכו פסח שני טוט-אויף, אז בבית געפינט זיך מיט אים דער ענין הפכי וויבאלד אז ס'געפינט זיך אין דעם בית וואו ער געפינט זיך און וואס ער האט אויפגעטאן דעם ענין פון פארפאלן, ביז וואנענט אז דאס איז גאר שולל, אז ס'קען גאר ניט זיין קיין פארפאלן איז דאך פארשטאנדיק, על-דרך ווי די גמרא זאגט, אז וויבאלד אז דאס איז א הניא בקדושת יום כיפור, אז קרבנות יו קודיאני הכיפורים האט דאס אויך מהנה געווען, האט דאס אויך משנה געווען, און הא� געהאלפן די תקרבנות התמידים שבכל יום ויום, וויבאלד אז זיי קומען אין דעם זעלבן טאג. וואס על דרך זה איז אויך פארשטאנדיק בהנוגע לעניננו, אז וויבאלד אז ס'קומט בבית, חמץ ומצע אימו בבית, און אין דעם בית פארבינדט ער דאס מיט פסח שני און מ'וועט ניטא קיין פארפאלן איז דאך א זיכערע זאך, אז דאס טוט-אויף בכל עניני הבית, במילא האט מען א

¶9כפליים לתושי אז ער טוט דאס אויף ניט נאך בנוגע צו מצב, וואס דאס האט ער געקענט אויפטאן אויך אין פסח ראשון, נאר ער טוט דאס אויף אויך אין עניני חמות, וואס דאס איז דער מקום שבעלי תשובה עומדים, אפילו צדיקים גמורים איז יחולים לעמוד שם. וואס דאס האט אויך דער קשר, וואס דערנאך איז מען מסיים די קריאה, במנין אז א די ענינים פון מצות פסח זיינען מחוייב אפילו א גר הגהה בשוחך. וואס בפשטות, פארוואס דארף מען דאס באווארענען דוקא בא מצות פסח, ניט בא מצות תפילין וואס ס'שטייט שוין פאר דערויף, ועל דרך זה בא כמה ענינים וואס ס'שטייען פאר דערויף אדער נאך דערויף, איז דאך בפשטות המובן, מצות קרבן פסח איז פארבונדן אינגאנצן וואס פסח הקב'ה על בטענו במצרים ביצילם, אדער בלשון ההגדה, אזוי ווי עבדים היינו לפרעה ממצרים, במילא ויציאנו איז דערפאר כומט דער ענין הפסח, במילא אז ס'קומט צוגיין א גור וואס האט זיך נתגייר געווען, כקטן שנולד דמי ווערט די גאנצע שערה ס'איז ניטא ביי אים דער ענין פון אבותינו און דער עיקר איז קיינמאל ניט ער און ניט זיין משפחה און ניט זיינע עפעס ואס וואס ס'האט א שייכות צו אים, איז קיינמאל ניט געווען אין מצרים. אפילו די וואס זיינען געווען אין מצרים זיינען דארט געווען אין א מעמד ומצב ניט פון קיין שיעבוד, וואס דאס איז געווען מערניט ווי בנוגע צו אידן, אבער ניט בנוגע צו גור אז גאר בשוחה. וואס דערפאר דארף מען דא באווארענען, וויבאלד אז מ'פארבינדט דאס, דעם קרבן פסח, מיט גלות מצרים און שיעבוד מצרים האט שאינו משה רבינו'ס צייט, מ'האט געדארפט באווארענען, אז גור הגר בתוכם איז דאך וואס ס'איז קיינמאל מיט אייך ניט געווען אין מצרים, און על אחת כמה וכמה אפילו געווען אין מצרים, אבער ניט אין שיעבוד מצרים, נאר קען גאר זיין אים דארט גאר געווען גוט, בדוגמא ווי מ'געפינט זיך אידן, ווי אזוי גייען ארום און שרייען, אזוי איז גוטו מנגלות! האלט אין איין טומלין, אין אדמתי פארוואס

¶10קומט ניט משיח, שרייבט ער וואס וויל מען פון אים? מ'לאזט אים... ער געפינט זיך אין א מלכות חסד, מ'לאזט אים לערנען תורה וויפל ער וויל, מ'לאזט אים מפיץ-זיין תורה וגהדות וויפל ער וויל, מ'לאזט אים מפיץ-זיין מהפצת המעיינות אפילו אין חוצה. און וואס נאך מערער, ס'איז אזא מין מלכות חסד וואס אויף כמה פרטים אין די ענינים, כולל אויך הפצה, איז ניט נאר אז מ'שטערט ניט אין דעם, נאר מ'קוקט נאך אויף דערויף מיט אן עין טובה, און במדה מסויימת, אז מ'האט עפעס אן ארט איז מען אויך מסייע בכל האופנים האפשריים ובסבר פנים יפות. במילא זאגט ער, אז מ'האט מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה וצרכים הגשמיים, דערנאך האט ער אין צרכים הרוחניים, און ס'שרייט אויך אויף דער עיקר אין רוחניות, אבער דער טענה'ס איז גאר קיינמאל ניט געווען אזאויף מעמד ומצב, אז מ'זאל ניט האבן קיין התנגדות אויף יהדות.

¶11מ'זאל זיך ניט צאר ניט רעדן מיט אן ענין וואס איז ניט בצובתם של ישראל. בשעת מ'האט מקריב געווען פסח ראשון, אין בית ראשון, און מקריב געווען מיטן גאנצן ענין דערציילט מען אין דער הפטורה, פון די ערשטע טעג פון פסח, אז בשעת יאשיהו איז געווען, האט ער געמאכט א פסח, וואס איז נאך קיין מאל ניט געווען אזא פסח, ולאחריו לא יהי'כמוהו! ווערט דאך דער שטורעם, ס'איז דאך געווען אין בית ראשון, און ס'איז געווען דורך וטומים מיט א כהן גדול מיט אלע גוטע זאכן, איז די הפטורה אליין מבאר און מפרש, אז דעמאלט איז געווען דער ענין פון עבודה זרה, אין ארץ ישראל עצמה, און נאך מערער אין די כהנים עצמם, ביז וואנענט מ'האט געדארפט באווארענען, ווי מ'דערציילט אויך אין דער הפטורה, אז די כהנים וואס זיי זיינען געווען פארבונדן מצד סיבות שונות ומשונות מיט ענינים פון עבודה שרות וכו'זאלן זיי ניט קומען צוגיין, משתתף זיין זיך אין קרבנות וואס מ'איז מקריב אין בית ראשון.

¶12ובפרט נאך ווי די גמרא דערציילט אין סנהדרין, אז מ'וועט קומען צוגיין צום מנת שמלך בן חזקיהו, און מ'האט צו אים געטענה'ט, היתכן? ווי קומט דאס ער האט געטאן אזוינע ענינים ווי דערציילט אין תנש? און וואס דאס האט אים געפרעגט אן אמורא, און א גרויסער אמורא, האט ער מנתשי געענטפערט, און תורת אמת ברענגט אראפ דעם ענטפער, איז דערפון פארשטאנדיק, אז דאס איז אן ענטפער אמיתי, האט אים מנשה געענטפערט, אז אויב ער וואלט געווען באותו זמן ובאותו מסע וואלט ער אים נאכגעלאפן כדי ער זאל קענען מיט אים טאן אט די ענינים וואס מנשה האט געטוען. וכאמור, וויבאלד אז די גמרא דערציילט דאס אלס א מענה אמיתי, וואס דאס האט אפגעענטפערט די שאלה איז פארשטאנדיק אז אזוי איז געווען דער מסע. דערנאך איז חסידות אליין מבאר, אז יעדער זמן האט דאך זיך איר דבר בלתי-רצוי וואס מ'דארף דערמיט מלחמה האבן במיוחד, וואס בזמן מנשה ברענגט אויך אראפ דעם ענין אין גמרא, און וואס בזמן מנשה איז דעמאלט איז געווען דער ענין וואס איז געווען מושל בעולם במיוחד, און דערפאר איז דערמיט געווען די מלחמה במיוחד, דער ענין פון קליפת עבודה זרה, און גלייך מוסיף בזה, אז לאחרי בית ראשון, וויבאלד אז לעומת זה, אין צד הקדושו, איז ניטא דער גילוי אלקות מיטן גאנצן שטורעם ווי ס'איז געווען אין בית-המקדש, נאר אותותינו לו ראינו ואין איתנו יודע עד מה במילא איז דאס אויך ניטא מער אין דעם לעומת זה, וואס דערפאר איז אויך ניטא דער ענין פון קליפת עבודה זרה.

¶13וואס דערפון איז פארשטאנדיק, אז מ'זעט, אז ס'איז דא אן ענין וואס איז שטר און גאר שטר, ביז וואנענט ס'איז מבלבל מענטשן און אידן, ניט סתם מענטשן, נאר אידן וואס לערנען תורה און זיינען מקיים מצוות, ככל הדרש כדבעי אלא מרי'לכאורה, וביחד עם זה אויך ס'קומט צו ימי הפסח מיט אלע דיוקים וואס ס'קען זיין, וביחד עם זה שרייען זיי, און שרייען זיי זיינען דאס מסביר, אז דאס איז גאר מצד הקדושה. וואס דארף מען ארויסגיין פון א מקום וואו מ'געפינט זיך, וואס תולי דגברא איז א גאנצע שטורעם על פי תורה, בפרט נאך אז דער ווארער ווערט א בלבל זמן וואס מ'דארף פאקן פעקלעך און איז פאקען פעקלעך און איבערפליען טאקע מ'איז ענני דשמיא, מ'דארף זיך אבער אויף זיי ארויפזעצן, א דערנאך דארף מען זיי אראפנידערן כמה ענינים של בלבולים. און פון וואנענט גייט מען אוועק, ניט וואס ער שווייט איז אים נוגע דער סיר הבשר, דאס וואס אים איז נוגע ער געפינט זיך אין א מעמד ומצב וואס ער האט געטאן בפועל ממש, און קען מהרה באצבעו והאמר זה, אט דעם ענין האט ער געטאן אין הפתת המעיינות חוצה, אט דעם ענין האט ער געטאן אין לימוד התורה, אט דעם ענין האט ער געטאן עבודת התפילה, אין דעם ענין האט ער געטאן בנוגע צו קיום המצוות בהידור, כדבעי למהר, וכאמור מערה באצבע ואומר זה, און נאך מערער, ער געפינט זיך אין אזא מעמד ומדי נה, אז מ'האט אים געלאזט טאן, און כאמור לי נאך מסייע געווען בזה, ער זאל קענען מקיים זיין ואהבת לרעך כמוך ניט סתם אין יענעם ארויסהעלפן מיט א הלואה פון א שוה פרוטה, ארויסהעלן בכל ענינים האמורים דעם רכוש גדול, סיי אין תורה און סיי אין עבודה און סיי אין גמילות חסדים, קיום המצוות וכו'וכו במילא שרייט ער, וואס מאכט מען א טומל?! במילא, בשעת מ'וועט איך מכריח זיין דארט ארויס פון גלות האט מען כברירה ניט, דער אויבערשטע קומט צוגיין, ווארט אין פלוגתא לחטא אחד, וועט נעמען פארן קאריג אדער נעמען פארן קאלנער, און וועט ארויסנעפן פון גל

¶14אבער איר גייט זיך אנשלאגן, וואס גייט ער זיך אנשלאגן? אפלאזן דעם ענין פון הפצת המעיינות חוצה, אפלאזן דעם ענין פון הפצת התורה והיהדות, אפלאזן דעם ענין פון עבודת התפילה, ווי מנוחה וטוב לבב, אפלאזן דעם ענין פון גמילות חסדים און קיום המצוות בהידור, און פארלאזן זיך, אז בשעת מ'וועט קומען אין ארץ נשבת, און ס'וועט זיין עבי משיח צדקנו, וואס מ'ווייס ניט וועט ער קומען אלס אן עני ורחב על החמור דערפאר וואס לא זכור, אדער ער וועט קומען אין א מעמד ומצב פון זכור, אבער פארשטייט דאך אז מ'וועט זיין אין אן ארץ נושבת, במילא ווערט דאך דעמאלט ווייטער דער גאנצער טומל מיט עבודת אדמה דארף מען גיין זוכן א גוי, אז ער זאל זיין אט דער וואס מלאכתם נעשית על ידי אחרים, און אים זאל ניט מבלבל זיין, ער זאל גיין לויפן א קוק-טאן, צי דער גוי בארבעט זיין פעלט ווי ס'דארף-צו-זיין, אדער גיט האבער זיינער מקנה ווי ס'דארף-צו-זיין, אדער דא פעלט עפעס. בשעת ער געפינט זיך דא יצבור, ניט ער האט בקר, ניט ער האט שדות, ער האט א פארגעלט אין מיין-הרענען, און האפט אז ס'האלט אין איין וואקסן בהיתר-איזקי וכיוצא בזה, האט ער ניט קיינע בלבולים, און ס'איז א זיכער זאך, אז דער באנק וועט אים אויפצאלן, דערפאר וואס די רעגירונג האט גאראנטירט אז ער האט זיך באווארט בכמה אופנים אחרים, במילא איז על כל פנים זייט ניט דוחק את הקוז! איר שרייט, אז כלו כל הכיסון דינגט זיך ניט! וועט זיין כלו כל הכיסון, אבער וואס ראה'נט מען?! דער פתגם הידוע, און מ'האט געלעבט אזויפיל יארן, און מ'האט אלץ אויסגעפירט וואס מ'האט געוואלט אויספירן, ואדרבא, מפעם לפעם, בפ אז מ'לעבט אין א מלכות של חסד ווערט לייכטער צו לערנען תורה אן מחשבות המבלבלות, אדער ווייניקער מחשבות המבלבלות, ועל דרך זה מקיים זיין מצוות בהידור, אמלא כצייטן האט מען געדארפט האבן א תפילין מהודרות, האט מען געדארפט זוכן א בהמה וואס האט אין זיך די אלע הידורים, און דאס איז א יר של שליל וכו'וכו.' איצטער געפינט דאך, אז

¶15האט דאס ניט אין זיין שטאט האפט ער א טעליפאן און קלינגט צו אן מובר לאב, און פרענגט זיך נאך וואו איז דא א פארה וואס זי האט געהערט אזא שליל, און די שליל איז נאך גאנץ, און צי קען מען אים ארויסשיקן, ער זאל קענען האבן א תפילין דוקא בתכלית ההידור, דעם וועלכן ער האט ערשט-שטאק געלייענט די שטורעם פון דעם תפילין אין קריאה פון ימים-ראשונים פון חג הפסח. ועד דרך זה, אז ער הויבט אן טענה'ן, ער וויל געבן צדקה? ער געפינט ניט קיין ארעמא. וואס דאס איז דאך אויך אן ענין שלא כתוב בתורה, תורה זאגט, אז ס'וועט אלע אמאל זיין אן אביון, ערשט לעתיד לבוא וועט מען ניט ווערן אויס אביון, ס'קומען קומען, הלוואי זאלן אזוינע מכות זיין אלץ מערער און מערער, אז ס'איז ניטא א מעמד ומצב אין א שטאט אדער אין א שכונה, אז ס'קומט פורים, און ער וויל מקיים-זיין, מתנות לאביונים דארף ער אוועקגיין ערגעץ וואו זוכן אן אביון, און דאס איז א מציאות על פי תורה, ווארום דער דין שטייט אין שולחן-ערוך. איז דאך דאס גופא איז פארשטאנדיק, אז על פי תורה, אז ס'איז דא אזא מציאות על פי תורה. און וואס איז די באווארעניש? אז פורים אליין איז זיך קיין ניט מקיים, במילא דארף ער זוכן א גבשל צדקה, און מיטן גבשל צדקה דארף ער אפרערנען און אפרעדן כך וכך, ער זאל דאס אפגעבן פון די געלט מיט אלע ענינים, כמבואר אין שולחנאה, משא נכן אז ער לעבט איצטער, האט ער ניט אפילו אז ס'איז דא אזא מעמד ומצב האט ער, כהאמור לעיל, אז ער נעמט דעם טעליפאן, הויבט אן קלינגען איבער דער וועלט, און זוכן אן ארומאן, און בשעת ער געפינט אים, אט דעמאלט גיט ער אים גלייך איבער, אויף דעם טעליפאן, די אלע ענינים, יפו כח וכו,' אז ער באקומט די געלט בשעת מעשה. וואס איז על כל פנים ברגע כמיבד. במילא ווערט דאך אט די שאלה, און די שאלה, כאמור, בפרט נאך אין זמן האחרון, האט מען זיך געדארפט ריכטן, אז בשעת מ'וועט מוסיף-זיין, נאכאמאל שרייען וועגן אדמתי וועט זיך געפינען אימעצער, וואס ער האלט אלעמאל פון די שיטה פון נפחי

¶16מסתברא, במילא וועט ער גלייך שרייבן, פארקערט? וכמדובר, הלואי וואלט דאס ניט געווען ווי דאס איז שוין געווען. און דאס איז געווען אין אזא ענין, אז דאס האט פועל געווען א חרישות בכמה וכמה, ניט נאר אין דעם ענין פון שרייען עדמתי, נאר ס'האט פועל געווען א חרישות אין דער עצם אמונה פון ביאת משיח צדקנו, די וואס זאגן אני מאמר אט די וואס טראכטן אני מאמין, אז אחכה לו בכל יום שיבוא. אפילו היפך פון אט דעם ענין וואס יעדערער זאגט, אפילו חל המאוד, און די תפילה ראשונה שבחל המאוד ביום, אדער תפילת עזרית שבחל המאוד, וואס מ'האט ערשט דאך געזאגט זאגט מען אויך, את רמח דוד עבדך מהרה תצמיח זאגט ער אין זיין תפילה, וואס אין תפילה דארף מען דאך זיין זהיר בכל מילה ומילה, אז דאס זאל זיין אויסגעהאלטן לפי אמת, זאגט ער, אז ער בעט בא דעם אויבערשטן ער זאל זיין מהרה תצמיח, ניט סתם תצמיח פאר זיין אייניקל אדער פאר זיין זון, און אים זאל מען ניט טומלען דערפון. און מ'זאגט דאס כמה פעמים ביום, וואס דאס איז דאך דער יסוד וואס לכאורה האט מען גאר ניט געדארפט ענטפערן אויף דעם ענין, ומולא אז ס'וואלט ניט געווען, כאמור, בפשטות ובמעשה בפועל, אז אזוינע וואס גייען ארום גיסן קאלטע וואסער, איז קאלטע וואסער בשעת ס'איז דא א נפש היופי, און זי איז דארטשטיק נאך דברי הוי'אין צמון, ווי ס'וועט זיין לעתיד-לבוא, אלא לדבר למים, און בדרך זה ראוי קיום לדבר הוי במילא איז זוכט ער אויך, און קומט אים אויך צו דער קיום המצוה בפשטות ובגשמיות. אט דא איז אן ענין וואס ער דארף זוכן כאמור, און כאמור ווי ס'איז שוין געווען דער מעשה בפועל, אז מ'האט דאס געגאסן קאלטע וואסער, ניט אויף א נפש א יופה, מ'האט געזען אז ס'איז דא א נפש וואס גייט שטורעמט בנוגע אדמתו, און מ'דארף זען אז משיח זאל קומען בכל המקדים הרי זה משובח, ניט סתם אז ער וועט קומען וועט ער מיטגיין מיט די וואס פלוגטן לאחד אחד און דערנאך קרעכט שוין דערביי, וואס מ'האט אים

¶17וואבל דערווען פון עסקה אין הפצת המעיינות דוקא אין גלות, וכו'וכו מיט אלע פרטים האמורים. וואס דאס איז אויך דער לימוד בהנוגע צו חג הפסח, אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן? דער עצם ענין פון פסח איז דאך פארבונדן, ווי מ'זאגט דאס אויך אין תפילת מוסר און אויך אין תפילה ראשונה, בימים טובים ראשונים און אויך אחרונים, איז דער זמן חירותינו, אט דעמאלט איז דער זמן אליין גייט ארום און שרייט הערט זיך איין אידן, מ'דארף זיין בחירות, ווארום אזוי האט אנגעזאגט תורת חיים, הוראה בחיים, און אזוי האט אנגעזאגט תורת אמת, אזוי איז דער אמת, ניט מ'הייסט אים מאכן קנאפן דעם באקן, כאילו ווי ער שטייט בחירות, תורת אמת זאגט, אז ער איז אין זמן חירות אמת.

¶18וואס דאס איז דאך סיי בימים ראשונים און סיי בימים אחרונים, אין אלע תפילות, און אפילו בכל המוד אין תפילת מוסר וכיוצא בזה, כאמור לעיל. במילא איז דאס א זמן וואס דער זמן אליין מאנט ארויס, און דאס איז דער תוכן פון דעם זמן, איז דער תוכן פון דעם זמן דער ענין פון חירות, וואס דאס איז דער ענין פון גאולה. חירות אמיתית איז פארבונדן מיט גאולה, און אפילו ניט די גאולה פון פורים, וואס אכתי עבדי אחשורוש אנן נאר דוקא די גאולה פון פסח, וואס אט דעמאלט איז בני חורים. ס'דארף זיין ווי מ'זאגט ניט נאר השעתה אחרית און לשנה הבאה בני חורים נאר דער זמן דארף ארויסמאנען, אז בשעת ער זאגט לשנה הבאה בירושלים זאל ער געדענקען און זאל דאס פילן, און דער עיקר דאס זאל אים דורכנעמען, אז דער פירוש בזה איז, אז די גאולה קומט גאולה און די חורת אמיתית קומט תיכף ומיד, איז בדרך ממילא איז לשנה הבאה, וואו וועט מען פראווען דעם סדר אדער דעם קרבן פסח וועט מען דאס פראווען בירושלים יציאה והוא יחוריני'ער עליון, כמוזכר לעיל. וואס דאס איז אויך, כאמור, איז ניטא קיין פארפאלן אפילו אין זמן חירותינו, און ליידער דארף מען דערצו אנקומען, וואס האמור לעיל, אז ס'איז דא אידן וואס קרעכטשיען בשעת מ'דערציילט אים, אז אויף קומט משיח און פאקט די טעק לייך, און פארגעסט אויף אלע ענינים פון גלות, און ווערן נאך א בן-חורין אמיתי, נאך איידער דו זעצט זיך ארויף אויפן ענן, על אחת כמה וכמה בשעת דו זעצט זיך ארויף אויף ענני שמיא און דו פליסט אין ארץ-ישראל, צוזאמען מיט כל פלוגתא אחד אחד, מיט כל ישראל, מיט אלע אידן, בנערינו ובזקנינו בבנינו ובבנותינו. וואס דאס איז, כאמור, דער ענין פון

¶19תקן הדיעות והלבבות, און אויך דער ענין, כאמור כמה פעמים דער ענין פון שבע מצוות בני נח, וואס דאס איז אויך פארבונדן מיט די קריאה פון היינטיקן טאג, ווי דערמאנט פריער א גר, איז אויך שטייט דא די הדגשה, אז ער דארף אויך מקיים זיין די מצוות, ווען איז דא די מציאות פון מציאות פון א גר? איז דאס בשעת ס'איז פריער דא א גוי וואס דער גוי איז מקיים שבמיתות בני נח. וכידוע וואס ס'שטייט דאך אין אחרונים דער פירוש הלשון וואס ס'שטייט דער גר שנתגייר בשעת מ'זאגט בני גוי קטן, זאגט מען א קטן ווען ער איז יגדיו, שבחה שנשתחרדו בשעת ס'קומט דער גר זאגט מען ניט אז עכו מ אדער זהר אדער גוי שנתגייר נאר מ'זאגט א גר שנתגייר. די שאלה איידער ער האט זיך מגייר גיין, איז ער ניט קיין גר, איידער ער האט זיך מגייר גיין, געהערט ער צו אומות האלו, ווארום ישראל אף על פי שחטה ישראל הוא איז ביי אים ניט שייך זאגן נתגייר. איז פארענטפערט מען אויף דערויף, אזוי קען זיין א גר אז ס'זאל זיין דער ענין פון גיור, וויבאלד אז דאס איז פארבונדן אז ער באקומט א נשמה, א חלק אלוקה ממעל ממש, ואדרבא, ווי דער רמב שרייבט בתשבתו הידוע צו רבא ועדי'הגר, אז סתם אידן זיינען פארבונדן מיט דער יחוש זייערער פני אברהם יצחק ויעקב, משא'כן א גר, זאל ער וויסן זיין, אז ער איז פארבונדן מיט זה שאמר והי'העולם, מיטן אויבערשטן אליין.

¶20ווערט דאך די שאלה, ווי אזוי קען ער ווערן א דיור בשעת ס'האט דערויף געהאט א שייכות צו שבעים אומות? איז אט דאס איז דער ענטפער, אז וויבאלד אז נתגייר איז דאס גופא א הוכחה אז ער איז פריער שוין געווען א גר, נאר ס'האט געפעלט אט די עניני גירות, אז דאס זאל אים ארייננעמען אין כלל ישראל, עד כדי כך ער זאל האבן דעם חיוב אויף זיך און דעם זכות אויף זיך פון כל עניני תורה ומצוותי, אבער לאמיתתו של ענין איז ער פריער שוין געווען א גר, נאר דערנאך האט מען געדארפט האבן דעם גיור וואס דעמאלט ווערט ער כקטן שנולד דמי, וואס את שנולד דמי אף על פי וואס אויך לפני זה האט ער געלערנט כל התורה כולה, ונר דלק על ראשו וכו'וכו.' וואס על דרך זה איז אויך בהנוגע לכמה וכמה ענינים, אז ס'איז דא בשעת מ'וועט מורא זיין אין א צווייטן אידן ענינים טובים, כולל אויך דעם ענין האמור, אז ער איז דאך אויך ארומגיין און ער זאל שטיין אין א תשוקה אמיתית, מתי יבוא און עד מתי און א תשוקה אמיתית, כאמור לעיל, פון דעם נוסח פון אני מאמין אני אחכה לו בשל בכל יום שיבוא, אז ער ווארט אויף אים, און מצפה לביתו של משיח צו צמח דוד דוד חמורא תצמיח מיטן גאנצן שטורעם, איז אויף דערויף דארף מען האבן אמאל אידן, ס'מוז מען אנקומען דערביי צו א התעוררות און א ידוד אדער השתדלות, אדער מ'זאל זיך אויף אים ארויפלייגן וכו פועל זיין ביי אים, אז ער זאל אנהויבן אין דערויף טראכטן, ביז וואנענט ער זאל באקומען אין דערויף א געשמאק, און לאמיתתו של ענין איז אבער, אז דאס איז א גר שוין נתגייר אין דעם ענין. דאס איז ניט וואס מ'האט אים מחדש געווען א זאך מבחוץ,

¶21און מ'האט דאס אריינגעברענגט צו אים בפנים, אויב ס'רעדט זיך וועגן ביאת משיח, וואס דאס איז פארבונדן מיט י'ג'עקרים, און פארבונדן מיט דער ברכה את צמח דר דבתך אמורת תצמיח, און פארבונדן אין ברכת המזון וכו'וכו מיט א ריבוי ענינים איז א זיכערע זאך, אז ער איז שוין א גר אין דעם ענין, נאר וואס דען, מאיזו סיבה שתהי'דארף מען אים צוהעלפן, דורך דערויף וואס מ אים מגייר זיין, מ'וועט אויף אים שטורעמען, אדער בדרכי נועם ובדרכי שלום, אבער בתוקף המתאים ביז וואנענט מ'וועט זיך ביי אים פועל זיין. און אט דעמאלט וועט מען גאר זען, אז ער האלט גאר אויך אזוי, ועד כדי כך ביז וואנענט אז יתר ממה שהבאר הבית עושים העני, העני עושים הבאר הבית,"' ער וועט נאך מוסיף זיין חיות אין שטורעם ביי דעם וואס האט דאס אין אים פועל געווען, און ס'איז דא אזוינע וואס האבן מורות, וואס הייסט ער וועט אנהויבן אריינמישן זיך אין חייב הפרטים, הנהגתו הפרטיות פון א צווייטן אידן? ובפרט נאך וואלט דאך דאס געהאנדלט וועגן הקיום מצוות-עשה, אדער בא א פרו שמיסורא אין שמירה פון מצוות עשה, האט ער קיין ברירה ניט, קומט ער צו יענעם צוגיין און זאגט אים הער זיך איין, תורה האט מיר געהייסן איך זאל זיך אריינמישן אין דיינע ענינים הוכח תוכיח את עמיתך ואהבת לרעך, דורך חו און דורך תוכחם ביידע זאכן צוזאמען ימין מקרבת און ערשט דערנאך דוכה, און ועד ידעך, מערניט בשמאל, כמדובר לעיל. בשעת ס'רעדט זיך אבער וועגן אן ענין וואס לא ישראל אבותינו ער האט קיינמאל ניט געהערט פון זיין טאטן, על אחת כמה וכמה פון זיין זיידן, אז זיין טאטע אדער זיין זיידע איז ארומגעגאנגען איבער די גאסן, אדע איז דאך אוועקגעשטעלט אין מיטן טאג ביי זיך אין שולן, האט ער געזאגט, אז א איד שרייט אז במסוע קומט ניט מסיעה. פארוואס ווייס איך, אז מ'האט אזוי ענטער זיך דאס פון מיין טאטן אויך ניט געהערט, על אחת כמה וכמה פון מיין זויבן ניט, און אפילו פון זיך אליין, אויב ער איז אנגעקומען אין ארץ ה איז פארויס ווי דאס אנטער צו איז אין ארצות הברית, האט מען דאס פון זיך אליין אויך ניט געהערט, פא�

¶22אבער אזוי איז די מעשה. אבער וויבאלד אז ס'טוט זיך מסתמא געזען ביז איצטער תוצאות צוות, אף על פי וואס ס'איז גא גענוג אט די וואס זיינען דערפון ניט צופרידן, כמוזכר לעיל, אבער וואו איז דאס דא א מענטש פון וועלכן מ'איז צופרידן, אז דאס איז טבע בני אדם, אז אין דעותיהן שוות במילא ס'איז פארבונדן מיט זיך און מיט אים און מיט א צווייטן און מיט א דריטן, און מיט זיין פא� וכיוצא בזה, במילא מוז ער זיין על פי טבע ניט-צופרידן פון א צווייטן אידן. אבער בכל אופן ס'איז כדאי אפילו די ניט-צופרידניקייט, בשעת מ'גיט א קוק אויף קליינע קינדער ווי אזוי זיי שרייען דאלאי גלות. על אחת כמה וכמה אז ס'איז שוין דא אידן, לאחרי בר-מצוה, וואס שרייען שוין אויך, ניט אין ראשות, דאלאי גלות, נאר דער שרייען אין אידיש, אדער אין לשון-קודש, און אין וועלכן נוסח ס'א אין מ'מיינט דעם זעלבן ענין און די זעלבע נקודה.

¶23ביז וואנענט ווי מ'זאגט אויך אין פסוק, וואס דאס איז אויך א לימוד, על כל פנים על דרך הרמז איז מען מסיים די קריאה, פאר די קריאה, משותפת לכל ימי החלמוד, אז דער ענין הפסח דארף זיין סיי ביי א גור און סיי ביי א אידן, און דערנאך איז ער מסיים ולאזרח הארץ וואס דער על דרך הרמז והרמוסר אזרח הארץ איז דער פשט, אז ער איז דער רמז'ער בירגע פון דער מדינה. דער אמת'ער סיצוזין בלשון המדינה. וואס הייסט אן אמת'ער אזרך הארץ? ער איז צופרידן אזוי למעלה ממנו. עד כדי כך, ווי כאמור לעיל, ער האט געלייענט אין אלע נבואות און האט דאס אליין גע'חזר'ט און האט געהעט פירושים בזה, רשי וכיוצא בזה, די גאנצע פטורים וואס ס'וועט זיין פון לעתיד לבוא, בביאת משיח צדקנו, ביחד עם זה איז ער אן אמת'ער אזרך הארץ פון ארצות הבר זאגט אים אן תורה אין היינטיקער קריאה, אז זאלסט וויסן זיין, אז מ'האט קיין צייט ניט פארנעמען זיך מיט דיר, מאכן דיר אויס אזרח הארץ דו זאלסט ווערן, ולאיש יולד בה אנולד דיר ירושלים, ניט קוקנדיק וואו דו לעבסט און וואו דו ביסט געבארן געווארן, און וואו דו האסט דיינע עסקים און אין וועלכן באנק ס'ליגן דיינע געלט דארפסטו וויסן זיין, אז דו ביסט א געבארענער אין ירוש וואס זי ווערט אנגערופן אזוי יראת שלם, ווי ער שטייט אין חומש, וואס דער פירוש בזה איז, אז דו האסט יראת שמים בשלימות, איי וואס דו זעסט דאס ניט בא זיך אויפן אות, אדער אין דעלע פעולות איז דאס יצרו אנסו, בפרט נאך ער פארבינדט דאס מיט עזרך הארץ, הויבט זיך אן דער שטורעם פון דינא דמלכותא דינא, און דינא דמלכותא איז, אז מ'זאל טאן אלץ אז דער ארץ זאל זיין אין א גוטן אופן, און מבוסס'דיקן אופן וכו וואס דאס איז אויך ברישה על פי שולחן ערוך. דיני מלכותי דיני איז דאך אויך כולל, כמוזכר לעיר, זיך משתדל זיין בנוגע צו שבע מצוות בני נח במיוחד, און משתדל זיין זיך בכלל, אז ס'זאל זיין אן ארץ נושבת, לשבת יצרה, על אחת כמה וכמה אז מ'זעט און דער אויבערשטער האט מצליח געווען און געבענטשט, אז מ'געפינט

¶24זיך אין אזא מין ארץ נשבת וואס זי העלפט צו ישוב העולם במקום זה, און העלפט אויך צו ישוב העולם בשאר מדינות, און העלפט אויך אידן אין אידישקייט, אז זיי זאלן מאכן דא ארץ ישראל העלפט מען זיי אין דערויף אויך, וביחד עם זה רירט דאס לגמרי ניט אן, מ'איז מחכה לו בכל יום שיבוא, ווארום אז ניט וואלט מען ניט אנגעזאגט א אידן, ביידע זאכן ביחד, ער זאל זאגן און מיט א כוונה פנימית, לאמיתתו של דבר, את צמח דבר דאבדך מהרה תצמיח, און ביחד עם זה זאל ער אויך מקיים-זיין די מלכותי דינא, אויף זיין אן אשרח הארץ וואס ער איז מקיים אלע דינים, אבער וויסן דארף ער וויסן זיין, ווי חסידות טייטשט אפ אשרח אז ס'שטייט אן א'בתחילתו איז דאס א סימן פון לשון עתיד, ווי מ'זאגט דאס בשאר פועלים פון תורה, על דרך זה אזרח, ווי מ'זאגט דאס אויך אין שיעור תהלים פון דעם טאג פון נעכטן וכיוצא בזה, הימן האזרחי וכיוצא בזה מיינט מען דאס ווי ס'וועט אריינשיינען פון דעם אותן שבנפש, און ס'וועט ווערן אין אזא אופן די זריחה, אז דאס וועט פועל זיין ביז ליראה עושה ביז אין מעשה בפועל.

¶25וואס אט דאס איז אויך בנוגע לעניננו, בנקודה התיכונה והפנימית, אז מ'זאל ניט נתפעל ווערן בשעת ס'קומט צוגיין איינער מיט מים קרין און גיסט ארויף וואסער, כאמור. היתכן וואס מ'שטורעמט פועגן משיח'ס קומען, אז ס'איז ניטא קיין צייט, ברגע אחד האלט מען אויף שכינה בגלותא, מכל ששים ריבוא מישראל, מיט כל הדורות וואס זיינען געווען לפני זה, ווארום בשעת ס'וועט קומען משיח צדקנו, וועט דאך דעמאלט זיין והקיצו ורננו שוכני עפר ווי ס'איז תוקף ומיד צו אזעלכע וואס איז געווען א קאפיטשע, אבער ס'וועט זיין והקיצו ורננו שוכני עפר וועט דאך דאס זיין שוכני עפר פון אלע דורות, משה ואהרן עמהם, און פון אלע דורות ודורי-דורות, כולל אויך די דורות העתידים לבוא. און ויהי רתון, אז פון דעם דיבור בכל ענינים אלו, כמדובר כמה פעמים, זאל דער שרייען עד מתי און אדרבא אויך, וביחד מיט דער שמחה שבזה, ער שרייט טאקע מצער און שרייט מיט א בקשה וכיוצא בזה, ביחד אין זה דערמאנט ער זיך, אז ס'איז א זיכערע זאך אז דער אויבערשטער וועט ממלא זיין בקשתו האט ער שוין א שמחה אין דעם עצמו גופא, ואדרבא לפום צערא אגרא וועט ער האבן נאך א גרעסערע אגרא וויבאלד אז ס'איז געווען דער צערא, נוסף אויף דער שמחה וואס ער האט על ידי לימוד התורה וקיומי המצוות, ובמיוחד על ידי הפצת המעיינות חוצה, כמדובר כמה פעמים בכל זמן ובכל מקום, על אחת כמה וכמה אז מ'געפינט זיך אין א סמן, וואס כמוזכר כמה פעמים, איז דאס א שנה וואס זי איז תשמח און אויך תשמח, און מ'געפינט זיך אין דער שנה עצמה אין א זמן וואס דאס איז זמן חירותינו מכל ענינים המבלבלים צו שמחה און תשמח, און אויך א זמן פון מועדים לשמחה, ובפרט כמדובר כמה פעמים איז דאך געווען א גירסא אדער א קא סלקא דעתך אדער א מנהג, אז מ'זאל אין אלע דריי ימים טובים זאגן זמן שמחתינו

¶26אפילו להלכה במעשה זאגט מען אין אלע ירים טובים עדים לשמחה, דערנאך איז מען מחלק אין דערויף גופא, אז ס'איז דא אזא מין עדים לשמחה וואס דער גאנצער זמן איז מערניט ווי שמחת ע�ו, און דערנאך איז דאך אזא מין מועד וואס איז מתן תורתינו, ביז וואנענט אז ס'איז דא א מועד וואס איז חירותינו, וכמדובר כמה פעמים.

¶27אויסלעניק על כל פנים חירות מיט כל הענינים המבלבלים, על אחת כמה וכמה לויט דער מנהג, אדער לויט דער כס לקדעתך, אז מ'האט אין דעם זמן אויך געדארפט זאגן זמן שמחתנו, נאר דאס איז דאך א קס לקדעתך פון פוסקים, נאר וואס דען פון אזעלכע פוסקים וואס דער דין און דער מנהג איז געווארן בנוסח אחר, אבער א פוסק איז דאך געבליבן נוסף אויף דעם ענין פון אלו ואלו דברי אלקים חיים אויך אלס א פוסק, והראי'בכמה ענינים האט מען גע'פסק'נט ווי זיין דיעה, וכמדובר כמה פעמים. און אין דערויף גופא געפינט מען דאך שוין, בשעת ס'גייט שוין דורך דער רום פון די מועדים פון זמן חירותינו, ווארום מ'האלט שוין אין דער נאכט וואס זי איז פארבונדן מיטן טאג אין זמן חירותינו ווען זי איז שוין עבר רומש פון זמן חירותינו, און רובוי פון דעם מועדים לשמחה איז דאך פארשטאנדיק, אז דעמאלט איז דאס נאכמערער ביתר שאת וביתר עוז, על אחת כמה וכמה וואס לפי ההכרזה ווי ס'איז געווען בייטאג, האט מען מכריז געווען, אז מ'גייט מאכן אן ענין של הקהל איז דאך אין כל ישראל בחזכת כשרות המ אז מ'האט מכריז געווען מסתמא האט מען אזוי געטאן, און געטאן דאס אין אן אופן כדבעי למי אין אן אופן אז ס'איז טאקע געווען הכל האנשים והנשים והטף און דער עיקר אז ס'איז געווען מיטן שטורעם המתאים, אין אן אופן אז ס'איז געווען מיט א חיות אמיתי און א חוזק אמיתי, ביז וואנענט אז ניסי ניסים נעשה להם אט די קאלבלוטיקע פון זיי, אף על פי כן האט מען מיט זיי געטראפן, ניסי ניסים ניט ניט נאר זיי זיינען געווארן אויס קאלבלוטו, נאר זיי האבן געטאנצט און געזונגען און געפא� מיט די הענט אין אן אופן אז מ'האט געזען א נס גלוי, ניט מלובש אין דרכי הטבע, אז פלוני בן פלוני, וואס מ'ווייס דאך אז ער איז א מסור און א סטאטעטשנער, און דא היט ער זיך בכבוד עצמו, און היט כבוד התורה, ער לערנט תורה, דארף ער היטן כבוד התורה, ניט זיין קיין שפרינגעדיקע וכיוצא בזה וכו'וכו אף על פי כן האט מען מיט זיי געטראפן ניסים ניסים, וואס דערפאר, אויב ס'איז טאקע אז

¶28געווען, על כל פנים בכח איז דאך זיכער אזוי געווען, זאל יעדער בכח פועל זיין אין דעם איצטיקן בכח, און דער איזכור בכח זאל ארויס בפועל, במעשה בפועל, אז ס'זאל זיין די שמחה הכי גדולה בפועל, ולמטה מעשרה טפחים, און אין אן אופן אז מראה באצבעו ואומר זה ניט מ'דארף ווארטן פון אים, אז ער וועט זאגן הערט זיך איין אידן, איר זאלט וויסן זיין אז איז איך בין פריילעך, און דערנאך זעצט זיך אוועק, אדער זאל טאן גוטע זאכן וואס האבן קיין שייכות ניט צו שמחה. ער נעמט אן ענין פון חושן משפט, אן ענין פון בבא בתרא, און פארענטפערט דארט א הארביש שאלה וואס איז געווען אין גמרא, אדער ווי די משנה זאגט רצא להחקים דארף מען זיך עוסק זיין אין די ענינים וועגן וועלכע ס'רעדט זיך דארטן, במילא איז ער נאך פריילעך אויך, נאר אין וואס דריקט זיך אויס זיין פריילעכ אז מראה בהצבעו ואומר וואס זאגט מען? זיצט א איד וואס איז א מתמיש בתורה, און א איד וואס קען פארענטפערן א הארבע שאלה, און א איד וואס ער איז ראוי ער זאל זיין א תלמיד פון שמעון בן ננא, אבער זאגן מראה בהצבעו ואומר זה, מ'זעט אז ער איז טאקע פריילעך, און א ראי'ער זינגט אויף פריילעכן ליגן, און טאנצט טאקע, און נאך מערער תסמח ותסמח אויף דערויף איז ניטא דער א� דער, ווארום ס'איז ניטא דער זה אויף וועלכן מ'קען דאס באווייזן.

¶29ולאחרי מה רעדן אט די אלע בדיחות אין די אלע לשון, לויפן אלע לשון וכו'בזה, דער עיקר איז המעשה הוא העיקר ס'זאל זיין א פריילעכער חלמועד, ועד כדי כך, אז מ'זאל ממלא זיין, און ווי די הבטחה פון נשיא דורנו, אז ס'איז ניטא קיין פארפאלן, אויב ס'האט חס ושלום געפעלט עפעס אין די ענינים פון די טעג פון פסח ביז איצטער, כולל אויך די ענינים של שמחה בהם, זאל מען דאס ממלא זיין און משלים זיין, און אין אן אופן פון כפליים לתושי ועוד וגם זה עיקר, כמובן וגם פשוט, אז דאס זאל גלייך ברענגען אין אן אופן פון לא ייכבן אפילו כהרף עין גלייך ברענגען דעם שמחת עולם על ראשם. און ווי דער רמב."ם טייטשט אפ, און די מפרשים תשובות הרשב א טייטשט אפ, אט דאס וואס לעתיד-לבוא וועלן בטל ווערן ימים-טובים קען ניט זיין, חס ושלום, אז א מצות-עשה מן התורה ווערט בטל, ס'וועט אבער זיין אזא עור און אזא השפעה און אזא שמחה, שמחת עולם על ראשם, אז די שמחה, מצד מועדים לשמחה, איז כשרגא בתהרה מאי ען. זאל זיין אט די שמחה וואס מ'וועט איצטער גיין טאן, על כל פנים מחליט זיין צו טאן אזוי, און דערנאך פארנעמען זיך מיט פארענטפירן א קשיא חמורה, וכי אינו נשתנה, ווי מ'וועט זיך זעצן לערנען געזונטע היים זאלן זיין צו געזונט, אבער בנוגע לפועל איז מצות היום בשמחה, ומצות היום כאמור, אז רובות של פסח האט מען שוין דורכגעטאן און אראפגעבראכט במעשה בפועל זאל מען מסיים-זיין דעם פסח, בארצנו הקדושה, ארץ אשר תמיד עיני הוי'אלקיך במרשית השנה ועד אחרית שנה, און מיטן אמת'ן הקהל את האנשים והנשים הטף בנערינו ובזקנינו ובבנינו ובבנותינו, צוזאמען מיט שלימות התורה און מצוותי', וואס דאס איז דאך כספם וזהבם אתם און כ ירחיב הוי'את גבולך, כולל אויך נוסף אויף די שבעה אומות, אויך די קני קניזי וקדמוני, ובמהרה בימינו ממש, והוא העיקר.