transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1וואס דערפאר געפינט מען אויך, אז אויפן ”פדה בשלום נפשי” וואס דאס איז דאך ווי דער אלטער רבי שרייבט אין דער אגרת האמורה, אז כשקראתי דעם פסוק איז אט דעמאלט 'יצא בשלום' הוי' שלום דרשנט אויף דערויף אויך די גמרא דריי ענינים וואס דעמאלט פירט זיך אויס דערפאר איז דא עני ”לי ולבני מבין אומות העולם”
¶2דער ”עוסק בתורה ובגמילות חסדים ומתפלל אין הציבור”, און ווי די חידושי הרשב און חידושי הגדות מהרשעה, און דער צמח צדק איז מאריך בזה אין רשימות אויפן פסוק אין תהלים זיינען זיי אלץ מדגיש, אז דאס שטעלט זיך אויס אין ג' כבית.
¶3וואס דאס איז אויך, ווי גערעדט פריער, אז ס'איז דא די דריי ענינים, די שני ענינים וואס מ'דארף מאכן צוויסן זיי שלום און דאס ווערט געטאן וואס ”הקב"ה עוזרו” און דערפאר איז יכולו וואס דאס איז דער אותו שלום במרומה בא מלאכים צווישן מיכאל און גברי און ווי דערנאך קומט דאס אראפ ביז 'למטה מטה',
¶4וואס פון קו הגבורה קען דאך זיין דער ענין פון יצר היפך פון יצר הטוב, על ידי השתלשלות ואפסיקים ופרסאות וכו משא"כ פון קו החסד, כמבואר בארוכה.
¶5וואס דאס איז די שני ענינים ווי זיי זיינען למעלה, און פון זיי קומט אראפ דער ”בכל לבבך בשני יצריך ביצר טוב וביצר הרע”, וואס דאס ווערט, ווי די גמרא זאגט אין סוכה, דורך דערויף וואס הקב"ה עוזרת איז דא דער ”עושה שלום במרומם” איז ער 'עושה שלום' בפרמליא של מעלה און אויך דערנאך בפרמליא של מטה, כמבואר אין לקוטי תורה אין
¶6מטה. וואס דאס איז אויך דער כללות, ווי גערעדט, אז ס'איז דא אין די דריי ענינים איז דאך דא דער ענין פון ”העסק בגמילות חסדים” וואס דאס איז דאך דער כללות הקו פון די מצוות שבין אדם לחבילות, איז כללותם דער ענין פון גמילות חסדים.
¶7דערנאך איז דא דער כללות הקו פון מצוות שבין אדם למקום, וואס דאס איז דער ענין התפילה, וואס דעמאלט איז מען זיך מתחבר מיטן אויבערשטן אויף פארשידענע ערליי אופנים,
¶8בכללות, ”על ידי מצוות שבין אדם למקום”, און דערנאך איז דא דער לימוד ”שמביא לידי מעשה” אין 'קיום המצוות' פון די שני הסוגים, וואס דאס איז דער 'העוסק בתורה' וואס דערפאר שטייט דאס בתחילה כמדובר אמאל בארוכה.
¶9וואס דאס איז אויך בכללות וואס ”גדול לימוד שמבר לידי מעשה” ביז וואנענט אז דאס איז בדוגמא פון אותי שלום במרומה אז ”אורייתא וקודשא בריך הוא כולא וחד” משא ין כן בהנוגע למצוות וואס זיי ווערן אנגערופן בשם אברים כמבואר בארוכה אין תניא.
¶10וואס דאס איז אויך וואס ס'איז דאך אן ענין פון 'פותחין בדבר מלכות' ”ויהי בשלשים שנה” בא מאמר פון יו טס כסלו פון שלשים שנה לפני זה, וואס דאס איז געווען דער ערשטער יו טס כסלו ווען דער רבי נשיא דורנו דער שווער איז געקומען צום צווייטן מאל אויף לדור כאן, אין ארצות הברית,
¶11האט זיך אנגעהויבן דער מאמר אויפן פסוק פון יקימנו ”מיומיים ביום השלישי יקימנו ונחי לפניו” יחיינו מימנה משישי ”יקמינה ונחי' לפניו” וואס ער שי' הויבט דאך גלייך אויך אן בתחילה, אז ס'איז דא דריי עתים,
¶12דריי זמנים מיוחדים, און ווי ער רעדט דארט אין מאמר דער היום לעשותם און דער למ�ר לקבל שכרם און דאס וואס איז העכער פון ביידע ענינים, אדער ווי אין אלקות גופא דער ענין פון ”ממלא כל עלמין און סובב כל עלמין” און דאס וואס איז העכער סיי פון ממלא און סיי פון סופק וואס בכללות איז ”ממלא כל עלמין” איז דאס איז די עבודה פון מצות-עשה,
¶13וואס דאס טוט זיך אין אן אופן פון פנימי, פון ”ממלא כל עלמין” די עבודה פון מצוה לא תעשה וואס דאס טוט זיך אין אן אופן פון תחי אין אן אופן פון מקיף און דערנאך איז דא דער ענין התורה,
¶14וואס זי איז מאחד ולמעלה אין שני ענינים אלו, דער לימוד ”שמביא לידי מעשה” אין שני סוגי מצוות אלו וואס דאס איז דער ביום השלישי ויהי ”ביום השלישי ביות” הבוקר איז דעמאלט איז געווען דער נתינת התורה,
¶15שניתנה בשלישי און ווי די גמרא אין שבת איז מאריך און ברענגט אלץ ארויס, אז ס'איז אלץ געווען אין אן אופן פון תליתאי אז ס'איז געווען דער לעמא תליתאי אידן ווי זיי ווערן איינגעטיילט ניט אין צוועלף שבטים אדער אין ”שבעים נפש” וכו
¶16נאר ווי זיי ווערן איינגעטיילט ”אין כהנים לויים” ויסבוארות ועל דרך זה בירחא תליתיים ווי דער ר' ניסים גאון ברענגט נאך אראפ כמה ענינים פון שלשה וואס זיי זיינען געווען דעמאלט.
¶17וואס אף על פי וואס כפשוטו איז דאך היום לעשותם דער ענין אין אור 'חיי עולם' הזה די חיים בעולם הזה, ו”למחר לקבל שכרם” דער ענין פון עולם הבא, ווי די גמרא זאגט אין אירוב און עבודה זרה וכו און ווי רש"י ברענגט דאס אויך אראפ בפירושו על התורה אפילו פאר א ”בן חמש למקרא”,
¶18על אחת כמה וכמה דער ביום השלישי וואס דאס גייט דאך אויף לאחר תחיות כפשוטו, אויף לאחר תחיות המתים, וואס דעמאלט וועט שוין זיין דער נכון ”למחור לקבל שכרם” אויך,
¶19ס'איז למעלה מכל הענינים אלו, איז דאך אבער דא דער תכלית ושלימות איז דאך תלוי במעפינו ועבודתינו אין משך פון ”שיתא אלפי שני דהוי עלמא” איז די אלע דריי ענינים דא איצטער אויך.
¶20ניט נאר אין עבודת השם, ווי גערעדט פריער, אז דער ענין פון 'לימוד התורה', און דערנאך 'סור מרע' ”ועשה טוב” איז דאס די שלשה קוינת, וואס 'סור מרע' 'ועשה טוב' און ”בקש שלום” וואס דאס איז ”כל העוסק בתורה זאתי שלום בפמלא של מעלה בפמלא של מטה” נאר אויך בפשטות, ווי מ'זעט אין 'עבודת האדם',
¶21איז דאך ווי דער מענטשלעכער לעבן איז איינגעשטעלט איז ביי אים דא שעות אין טאג וואס אט דעמאלט הארעוועט ער, דער היום לעשותם, דערנאך איז דא אין דעם זעלבן טאג, אין די זעלבע מעת-לעת, איז דא ביי אים שעות וואס דעמאלט איז ער מקבל שכרו פון דעם ”עמל, שעמלה נפשו” אין דעם טאג,
¶22און דערנאך איז דא, נאך דערויף ווי ער האט שוין דעם שכר, איז אט דעמאלט האט ער א מנוחה און א תענוג וואס זי איז נאך מערער ווי דעם תענוג און דער מנוחה וואס ער האט, וואס ער רוט זיך אפ פון דער עבודה בעמל שיני.
¶23ווי יעדערער זעט דאס בחייו, וכמבואר בארוכה אין ספרי מוסר און אין ספרי חקירה און אין ספרי חסידות, און דער עיקר ”מעשה רב” ווי יעדערער זעט דאס בחייו.
¶24אז במשך חייו בעלמא דין האט ער שעות און יארן וואס אט דעמאלט הארעוועט ער, דערנאך האט ער שעות און יארן וואס דעמאלט האט ער הנאה פון זיין הארעוואניע, און דערנאך האט ער שעות און יארן וואס דעמאלט קוקט ער פון אויבן אויף די שעות וואס ער האט געהארעוועט און האט דערנאך הנאה געהאט, און האט דעמאלט א הנאה נעלית יותר וואס ער האט דורכגעפירט און האט געלעבט זיין
¶25און דאס מיינט ניט אז ס'דארף זיין פאנאנדערגעטיילט אין דריי באזונדערע תקופות, וואס פריער קומט די תקופה פון היום לעשותם דערנאך א תקופה פון ”למחר לקבל שכרם” דערנאך א תקופה ווען ער האט דעם תענוג שלמעלה ממלאכה ומנוחה הבאה לאחרי התענוג, וואס דאס איז טאקע דא אזוי במשך החיים, ס'איז אבער אויך דא בכל יום ויום, על אחת כמה וכמה במשך השבוע.
¶26וואס אין זיבן טעג איז דאך דאס בדוגמא פון ”ימי שנותינו בהם שבעים שנה” אזוי איז דאך דא די שבעת ימי המעשה, וואס אט דעמאלט איז דאך דא זאגט ער תורה ”ששת ימים תעוד ועשית כל מלאכתיך” דערנאך איז דא ביום השביעי,
¶27וואס בכללות איז דאס אן ענין וואס ”לא תעשה כל מלאכה”, אבער דער יום השביעי טיילט זיך אויך אין צוויי חלוקות, ס'איז דא פריער וואס ער עסט ”מי שטרך בערב שבת יוכל בשבת”, האט ער מערניט ווי 'לפי ערך' הטירחא פון דעם ערב שבת, פון די ששה ימים שלפני השבת, דערנאך האט ער נאך א העכערער תענוג,
¶28נאך העכער וויפל מ'האט אים געגעבן, וויפל ער האט פארדינט על ידי הטירחא, וואס דערפאר איז דאך שבת ווערט דאך אנגערופן בשם אתנו וואס דאס באקומט מען בתורת מתנה מערער נאך וויפל ער האט געהארעוועט.
¶29ס'דארף טאקע זיין דער ”טרח בערב שבת” אלעבדו עביד ניחלו נפשו לא יהב לו מתנתו ס'איז אבער דערנאך גיט ער אים מתנה איז דאס ניט 'לפי ערך' וואס עביד ניחלו נפשו וואס אים קומט דערפאר א שכר נאר ער גיט אים בתורת מתנה איז דאך אז ”הנותן בעין יפה נותן”
¶30וואס בכללות איז דאס, אז א איד האט א הבטחה, אז בשעת ער נעמט אויף זיך מקיים-זיין דעם אויבערשטן'ס שליחות פון ”אני נבראתי לשמש את קוני” אז ער איז אן עבד אז ס'זאל זיין דו מחסירו אשר יחסר לו וויבאלד אז ער איז עובד עבודתו בהמונה גיט מען אים כל המצבח לו לפי העבודה שלו,
¶31נאר מ'גיט אים שלא בערך מערער, ביז אין אן אופן אז ער איז אים מחוייב לעשרו, ווארום תורה זאגט אזוי תענוג לו נאך דערויף, אפילו ווען ער ארבעט ביי א בשר-ודם וואס ער דער אדון שלו איז אויך א מוגבל,
¶32על אחת כמה וכמה אז דער ששת ימים תעווי דער ”שש שנים יעבוד” איז דערנאך איז בא א שביעית יוצאות ווערט דאס דערנאך דער ענין אויך פון דעם ענין פון ”הייניק תעניק לו” פון כל הטוב, און ווי די אלע קלנים בהנקה איז, וואס דאס איז אלץ ווי דאס איז על פי תורה.
¶33דערנאך קומט נאך דער ענין פון לשנים משורת הדין, אז דער אויבערשטער גיט אים מנוחה שמחה וטוב לבב.
¶34און אט דעמאלט, ווי דער ווארט פון דעם אלטן רבי'ן, בעל השמחה והגאולה, אז דער אויבערשטער גיט אידן א סך גשמיות, מאכן זיי פון די גשמיות רוחניות א דירה לו יתברך בתחתונים, ”ושמחת עולם על ראשם”.
¶35לחיים. וואס
¶36דעמאלט זיין ראשינצן? און ס'איז דא נאך איימיצער פון די נותינים.
¶37וואו זיינען זיי ניט? ברוגי דולים שגעדלכם.
¶38לחיים. וואו איז דזשיי דזשייך?