Text

¶1שטייט דער חידא ברענגט פון א מדרש, אז די ג' אבות זיינען געווען ביחד ”חמש עשרה שנה”, ווארום אברהם איז דאך געווען במאה שנים ווען ער האט געהאט יצחק'ן,

¶2און האט געלעבט ווי ער זאגט אין חומש ”מאה ושבעים וחמש” שנה, און יצחק האט דאך געהאט יעקב'ן ”בן ששים שנה בלידת אותם”,

¶3וואס דעמאלט איז אברהם אבינו געווען אלט הונדערט און זעכציק יאר, איז פופצן יאר נאכדעם זיינען געווען כל ג' אבות ביחד, און דער מדרש איז אויף דערויף מפרש, אז חמש עשרה שעות ביום האבן זיי געלערנט צוזאמען.

¶4אזוי איז בכלל איז דאך ניט מצא מ'זאל אליין געפינען די רמזון מיט נוטריקון, אבער דאס איז א זאך וואס ווארפט זיך אין די אויגן.

¶5דאך ידוע וואס דער רבי דער נשיא האט געזאגט, אז על דרך פון די אושפיזין איז דאך דער סדר אברהם יצחק ויעקב, און דערנאך ביז מ'איז מסיים דוד מלכא, איז אזוי האט ער געזאגט איז דא ביחוד חסיד'ישע אושפיזין וואס הויבט זיך אן פון בעל שם טוב, דער מעזריטשער מגיד און דער אלטער רבי.

¶6דער אלטער רבי איז געבארן געווארן תקה און דער בעל שם טוב איז נסתלק געווארן תקכ קומט אויס, אז פופצן יאר זיינען געווען די ג' אושפיזין, וואס זיי זיינען כנגד ”אברהם יצחק ויעקב ביחד”,

¶7דאס איז קיין סתירה ניט דערצו וואס מ'זאגט, אז דער אלטער רבי האט ניט געזען ניט געווען ביים בעל שם טוב א חוץ מערניט דעם מאל ווען מ'האט אים געבראכט איין מאל, און אויך בהעלם,

¶8ווארום על דרך זה איז דאך אויך מיט אברהם יצחק ויעקב איז דאך געווען אויך אין שינוי אין מקום מגורם, און פונדעסטוועגן זאגט מען דאך, אז די גאנצע פופצן יאר,

¶9איז דאס מורא, אז חמש עשרה שעה ביום האבן זיי געלערנט צוזאמען, אט אזוי איז אויך די ענינים ברוחניות געפינט מען דאס ביים בעל שם טוב און דעם מגיד און דעם אלטן רבי'ן, אז זיי זיינען געווען ”חמש עשרה שנה” ביחד בעולם, איז דאס איז א ראי' והוכחה על דרך ווי דארטן,

¶10אז חמש עשרה שעה ביום למדו ביחד.

¶11ווארום אט דאס וואס דער אלטער רבי האט דאך באקומען די ידיעה אין ענינים פון חסידות, און חסידות חב"ד, האט זיך דאס דאך אנגעהויבן מיט א סך יארן פריער, וכמסופר אז פון זיינע מחנכים זיינען געווען תלמידי הבעל שם טוב, נאר אים האבן זיי ניט אויסגעזאגט וועגן דעם ענין הבעל שם טוב, כפי הציווי וואס ס'איז געווען אז מ'זאל פון אים מעלים זיין.

¶12און אזוי אויך די הדרכות גלייך מיום שנולד איז דאך אויך געווען על פי הוראת הבעל שם טוב, כמסופר אין די לקוטי דיבורים.

¶13וואס די הוראות הבעל שם טוב איז דאך ניט געווען ענינים מערניט חס ושלום בגשמיות, דאס איז דאך געווען א הוראה וואס דאס איז נוגע לרוחניות, אדער וואס דאס איז רוחניות ממש.

¶14וואס אט דאס איז וואס דאס איז וואס למדו ביחד.

¶15לכאורה וואס איז דער מספר פון חמש עשרה שעה?

¶16איז זאגט מען אויף דערויף, אז די איבעריקע צייט איז אוועקגעגאנגען אויף צרכי הגוף, ווארום חמש עשרה שעה איז זאגט מען דעם לשון וואס לעמדו איז דאך אן ענין פון לימוד תורה,

¶17דאס די אנדערע שעות איז געווען אין צרכי הגוף, אבער דאס איז ”האבות הן המרכבה” איז אין דערויף איז אויך געווען אן ענין וואס זיינען געווען מרכבה בשעת ס'איז געווען שאר עניניהם א חוצן 'לימוד התורה',

¶18דער 'לימוד התורה' אבער איז ער געווען חמש עשרה שעה ביום.

¶19וואס אויף דערויף איז שטייט דאך אויך אין אחרונים, אז דאס איז בקישור דערצו וואס מ'געפינט דאך דעם סדר אין גמרא, אז חסידים הראשונים איז געווען ”שעה אחת קודם” התפילה, ומתפלל אין שעה אחת, און לאחרי התפילה שוין שעה אחת, זאגט די גמרא אז ניין שעה ביום איז אוועקגעגאנגען אויף ענין התפילה,

¶20איז בלייבט דאך די איבעריקע חמש עשרה שעה אויף 'לימוד התורה'.

¶21וואס אט דאס איז דאך דער חילוק באכילתו ושתייתו, דער ענין פון ”בכל דרכיך דעהו” איז אט דאס איז דאך א חיוב באכילתו ושתייתו ובכל עניניו.

¶22ס'קען אבער ניט זיין, אז בשעת ער שלאפט, אדער בשעת אכילה ושתי' וכיוצא בזה, זאל דאס זיין דער ענין פון 'לימוד התורה', ווארום 'לימוד התורה' דארף דאך זיין ”מה להלן באימה וביראה וברתת ובזיע” איז אף-כאן אין אזא אופן.

¶23וואס דערפאר, איז בשעת מ'גיט-אפ אויף ”צרכי הגוף, בכל דרכיך דעהו” איז מען דאך אין זיי נוהג אין דעם אופן, איז דאס איז דער ענין פון ניין שעה א טאג, און די איבעריקע פופצן שעה בלייבט אויף א לימוד ”באימה וביראה וברתת ובזיום”.

¶24וואס אט דערפאר איז דאס ביחד דערמיט וואס ”האבות הן הנה המרכבה”.

¶25וואס דאס איז אויך דער תירוץ וואס דער חידור פרעגט אז ער האט געפונען אין ספר חסידים שטייט, אז כ' ד' שעות ביום זיינען די אבות זיינען עובד געווען את הבורא,

¶26ביז וואנענט און ער ברענגט אויף דערויף, אז דאס וואס ער זאגט ויקאת יעקב משנתו, זאגט ער אויף דערויף אין מדרש ממשנתו, אז אפילו בשעת השינה, איז אויך דעמאלט בשעת החלוהים, איז אויך געווען דער ענין פון משנתו,

¶27און ווי ער איז דארט מסיים אין ספר חסידים, אז דאס איז וואס שטייט ידעו רועך ”הקיצאתי ועדי עמך” איז וויבאלד אז ער זאגט ”הקיצאתי ועודו עמך” איז דער משמאות אז ס'איז געווען דער אויבערשטער מיט אים נאך פריער.

¶28און דער רבותא איז, אז אפילו ווען הקיצאתי איז ועודו עמך וואס דאס איז געווען בא די אבות אז כ'ד שעות ביום זיינען זיי געווען מיטן אויבערשטן ביחד.

¶29וואס דערפון פרעגט דער חידא די קשיא, אז אויב אזוי איז ווי שטימט דאס מיטן מדרש וואס מערניט ווי חמש עשרה שע נאר אט דאס איז דער תירוץ, על פי הסדר פון ”בכל דרכיך דעהו” איז אמת טאקע, בהנוגע צו תורה,

¶30איז דא אין דערויף הגבלות, ס'קעל ניט זיין בכל דרכיך 'לימוד התורה', דערפאר וואס במשך היום איז דא אמאל דער שחק ועסד צרכיו דער ענין וואס ס'דארף זיין א סדר וואס דאס איז ניט מתאים מיט ”באימה וביראה וברתת ובזיע”.

¶31און דאס איז אבער דעמאלט איז ער אויך אין א מעמד ומצב פון ”האבות הן הן המרכבה” ווי ער זאגט אין תניא, אז כל עשייתיהם בעולם איז דאס געווען אין אן אופן פון מרכבה.

¶32וואס אט דאס איז אויך וואס חסידות שטעלט זיך אויף דערויף די הדגשה, אז ס'דארף זיין דער ענין פון 'עבודת ה'' בכל הענינים, וואס דאס ברענגט ארויס שמחה בכל הענינים.

¶33וואס דערפאר איז דאך אויך דער דיוק אין דעם, אז ס'זאל זיין דער ענין פון אן עקב אז ס'זאל זיין א חסיד'ישע פיאטע, און אט דעמאלט איז א ראי' אז מוחין שבראש זיינען ווי ס'דארף-צו-זיין, און ווי מ'ברענגט אויף דערויף דער מאמר הידוע אויף ”עקב אשר שמע אברהם” אז אין וואס איז געווען ניכר אז אברהם האט דערהערט בשעת דאס האט זיך דערהערט אין דעם עקב?

¶34אט אזוי איז אויך די הדגשה און די תביעה פון תורת החסידות, אז אין דעם עקב זאל זיין ניכר אז דאס איז א פיאטע פון א חסיד.

¶35וואס אט דעמאלט קען מען דאס אויספירן ניט נאר חמש עשרה שעה ביום, נאר דעמאלט איז דאס אפילו שנתו ווערט ביי אים די שנתו אן ענין פון משנתו.

¶36וואס דערפאר איז דאך אויך אין דין הנגלה דא, אז ”אדם מועד לעולם” אפילו כשהוא ישן איז ער דעמאלט איז ער אויך ”אחראי לכל עניניו”, איז דאך א סימן, אז מ'מאנט ביי אים אפילו בשעת השינה זאל ער אויך זיין ווי תורה וויל פון אים, און ווי דער אויבערשטער מאנט פון אים.

¶37און וויבאלד אז מ'מאנט דאס, איז דאך ”אינו מבקש אלא לפי כוחן” און מ'מאנט דאס בא יעדערן איז דאך א סימן, אז יעדערער קען דאס אויספירן בענינו ובמעמדו ומצבו, אז ס'זאל זיין ”הקיצאתי ועודו עמך” אפילו שלאפנדיקערהייס זאל דאך זיין זורעך מיטן אויבערשטן, ביז וואנענט אז הקיצאתי כאפט ער זיך, אז ער האט שוין מן המוכן ”והנה הוי' נצב עליו” בשעת ער האט געשלאפן און אים האט זיך

¶38און וואס דאס נעמט ארויס על-דרך ווי מ'זאגט אז עוונה כובעי יסובוני אז דאס איז דער ענין וואס דאס פועל"ט אריכות הגלות, און ווי פארקערט, די שמירה וזהירות בזה איז ”והי' עקב תשמעון” אז דורך דערויף וואס מ'וועט היטן אט דעם עוונה כובעי וועט דאס ברענגען אט דאס וואס שטייט דערנאך אשר ברית אשר לאבותיך ווי ער איז מסיים בכתוב,

¶39וואס דאס איז דער ענין די גאולה פאר דעם דרא דעיקבתא דמשיחא דער מטה רגלים ברגלים ביז ס'דערגייט אין דעם עקב, אין סדר הדורות.

¶40וואס דאס איז מכפר אויף והוא ישובך עקב אויף דעם חטא פון ”נחש הקדמוני”, און דאס ברענגט דעם קיום השכר ומילה היעוד, אז והיו עקב תשמורום ”ושמר הוי' אלקיך לך את הברית” ווי גערעדט פריער דעם ענין פון מילה וברית מילה,

¶41וואס דאס איז דוקא בבשרכם און דאס מאכט א ”ברית עולם”, ביז וואנענט אז מ'קומט דורך דעם צו דעם ”ליום שכולו שבת”, צו דעם עולם נצחי, וואס דארט איז למעלה משינויים.

¶42וואס דאס איז אויך דער כללות הענין וואס מ'זאגט אז מ'איז געווען כמה שנים ביחד, אין דעם אופן פון 'לימוד התורה', און ”גדול לימוד שמביא לידי מעשה” אז די פופצן שעה האבן אויך גע'פועל'ט אויף די איבעריקע ניין שעה,

¶43אז ס'איז געווארן א יום שלם אין א עבודה פון אין א מעמד ומצב פון מרכבה אויף ”אני נבראתי לשמש את קונו” בגלוי, וואס אט דאס איז אויך דערנאך ארויסגעגעבן געווארן אין תורת החסידות לכל ההולכים בעקבותם, ביז אין דעם עקב, אז דאס זאל דורכנעמען פון חב"ד שבראש אין עקב שברגל,

¶44און ס'זאל ווערן א תמים במעשיו און אן אדם וואס ער איז גאנץ דער ”תמים תהי' אים הוי' אלקיך” לכל פרטי עניניו, אז ער איז 'עובד ה'' בכל דרכיו, ודעהו דער דעת ”אלקי אביך ועבדהו בלבב שלום”, די איבעריקע ניין שעה אין עבודת התפילה בלבב שלום.

¶45וואס אט דאס ברענגט דערנאך אראפ דעם וישמעו משמרתי חוקותו ותירותו וואס דאס איז דער סיום פון ”עקב אשר שמע אברהם” און פון דארטן קומט מען צו די גאולה האמיתית והשלימה ”על ידי דוד מלכא” משיחא.

¶46לחיים. לחיים.