Text

¶1אויף וויפל מ'קען זען, אז אויף אזוי מ'האט מדייק געווען אין יעדער ענין, בשעת דער קניא האט דאס געדרוקט דעם ערשטן מאל אין תפקין וואס און פארענדיקן תפקין און זיין האט מען אוועקגעשטעלט דעם בלעת השנה, דעם יאר, האט מען אוועקגעשטעלט דעם פסוק ”כי קרוב אליך הדבר מאוד” בשיחה ומובבך לעשותו,

¶2און איז דאך זיך געווען מדוייק, דאס איז דאך פארבונדן מיטן צופן הספר ווי דער אלטער רבי זאגט אין תניא, און ס'איז דאך צוגלויבן, אז ער אליין האט אנגעגעבן ימותא ווי ס'זאל שטיין דער פרט השנה.

¶3אזוי איז אויך בשעת דער תניא האט זיך געדרוקט אין צווייטן מאל, בסמיכות צו דעם אלטן רבי'ן, וואס דאס איז געווען משקלא וואס דעמאלט האט דער אלטער רבי ארויסגעגעבן די אגרת התשובה מיט די מהדורא וואסוי ווי זי איז איצטער ביי אונז האט מען אויך געשטעלט דעם זעלבן פסוק אויף פרט השנה,

¶4”כי קרוב אליך הדבר מאוד מפיך ובלבבך לעשותו”.

¶5איז דאס דאך א זאך וואס ווארפט זיך אין די אויגן אז דאס איז זיכער מיט א ביאור.

¶6בשעת מ'האט געדרוקט דעם תניא אין תופק מימין, וואס דעמאלט האט דאס דער רבי נשמתו עיידן געהייסן מגי און דאס האט איבערגענומען אשר דער שוחט, במילא האט מען דעמאלט אוועקגעשטעלט פרט השנה, 'וקדוש ישראל' יגילו און מ'האט דערפון ארויסגענומען דאס אט די יוזות וואס זיי זאלן זיין בגימטריא תת ר' תמא.

¶7אזוי איז אויך, בשעת דער רבי נשמתו עדן האט דאס געהייסן מגיע זיין א צווייטן מאל, איז דעמאלט איז דערצו געקומען די עטלעכע תיקונים, און דעמאלט האט מען דאס אפ פון די אויף ניט קוביטים, און ס'איז געבליבן דער זעלבער אויסדרוק פון ותש ישראל יגימו.

¶8ווי אזוי איז אויך בשעת מ'האט געדרוקט אין תניא און אין טוב אביו האט מען אינגעשטעלט דעם מוסר ותש ישראל יגימו.

¶9גראדע אין יענעם יאר האט מען איבערגעדרוקט אין תניא מיט א פאטאגראפיע, און מיט דעם איז ניט געפאלן, אז דער סברא אויף די שיעור הסתם איז דא סורות הגינה וואס מ'האט גערעדט אז ס'איז לעבט א שיינע גימטריא, ובמילא האט מען דעמאלט געשטעלט די שנים כפשוטם, טאקע אז דאס איז ששת אלפים וחמשת אלפים ושבן מאות ושלום, און שבט דאס אפגעדרוקט דעמאלט בזיישא.

¶10בשעת ס'איז איבערגעקומען איבערגעקומען איבערדרוקט נאך אמאל וואס תניא איז דא, וואס דאס איז דעם ערשטן מאל אין כה צכבר הפחתון וואס ס'ג געכאפט די סברא, אז בזישי ישראל יגילה איז דאס ניט א סיום, און אין

¶11דערנאך איז דאך דא דער בעל שם טוב'ס נאמען, איז דאך אויך דאס דער ברישת-מגיד נאמען, וואס דאס איז דער א' מיטן בי,"' און במילא איז אפילו אזא מין טאך וואס מ'דארף מצלף זיין א פרט השנה, און מ'האט דאך שרייבן בפשטות טאג שם יו ד איז אפילו אין דערויף קען מען אויך פארבינדן מיט אן ענין וואס דאס דערמא�

¶12במילא בשעת ס'איז נזכרים איז דאך אט דעמאלט נעשים פארבונדן זיך נאכאמאל מיט די זכרי נבות, על דרך ווי די גמרא זאגט דאך אין תמיד אין יומא, אז בשעת מ'האט געדארפט מקריב זיין דעם קרבן, און ער האט געדארפט פרעגן אנטקעגן עליית השער עמוד השער עליית השמט האט ער געזען אויסשטעלן דעם לשון, אז ער זאל זאגן עדשי בחבר,

¶13כדי צו דערמאנען דעם סבת וואס זיי ליגן אין חברון, איז דאך על אחת כאן וכמה אז מ'קען דאס דערמאנען בפירוש ניט מערניט ווי חברון און מ'דארף דאך האפן, אז דאס איז קרית הארבה וואס דארטן ליגן אט די פיר סובות, נאר וואס דען, אין מקדוש ישראל יגילה איז דאך דאס אריינגעשטעלט בפירוש דער ותי ישראל און דער תלמות און בי"ת פון דעם מעתרישער מגין.

¶14וואס יוסף ששון איז דאך אויך וועט דאס זיין יום היו מ'איז דאך דאס אלעמאל מקשר די ביידע ענינים צוזאמען, די הידולה פון דעם מדריטשער מגש מיט די יציאה לחירות פון דעם אלטן רבי'ן, וואס דעמאלט איז דאך אויך ארויס לחירות תורת החסידות, וואס הייסט זיי ארויס לחירות, אז פון דעמאלט האט מען דאס אוועקגעקאנגען מיט א התרחמות און מיט א התפשטות ביותר.

¶15ס'איז דא א סיפור פון דעם מדריטשער מגש וואס דער שווער איז דערציילט, אז אז מ'האט א געווען פערשידענע רגעות פעידים, איז איינער פון זיי איז געווען א קרעשמער,

¶16און ער האט געדארפט פון דעם דער שטעפט וואו דער מעזריצער מגיד איז דעמאלט גע'דיק נעלט, און ווערט דעמאלט גע'כנעלט מיט קינדער, און ווערט דעמאלט א מלמד' מיט קינדער, האט אים דער מעזריצער דער מעזריצער דער מעזריצער געבעטן, אז פון דער שטעפט זאל ער איבערגעבן א גרית, אין ת

¶17דער גרעדשמער איז געקומען דער המוכסום דער בעל אכתניא איז געקומען אהינצו אין דער שטעטל איז ער ארערגעגאנגען איבערשטאג מיט א שטורעם, וואו איז דא הרב הגהים מיט אז דער בעל שם שטו גיט אים איבער ספעציעל א גרית מיט א לשון של חביבות ויוקף איז ער די גשט מיט א גאנצן שטורעם, אז ער האט א גרית צו דעם און דעם מיטן גאנצן טוטו, און מ'זאל מען רויינט וואו ער לעבט.

¶18האט מען אים געזאגט, אז דא איז אזא ניטא, אבער אז דער בעל שם טוב האט אים געהייסן מיט אים וועט ער זיך ניט אוועקגיין פון שטעתל חזן, און ער וועט ניט אפטאן די שליחות, איז ער אוועקגעגאנגען זוכן וואו געפינט זיך ר'ער און ער קען אלץ ניט געפינען, איז לאנענט איינער ער האט זיך אפגענופן, אז דארט איז בקטה העיירה אין עקשטעתל, איז דארט אין א חורבא, אין א אין א קל יינער שט

¶19איז אפשר קען זיין, אז דער מיינט אים, אז ער האט שוין געזען, אז אין אנדערן געפינט ער ניט, איז ער אוועקגעזיין א פוק טאן אהינצו, אויפן באשעמט ה' תשמ"ט ער וועט זיך ניט פרעגן קיין תשיא, ס'קענען זיין אפשר איז דאס איז דאס איז קומען אהינצו, האט ער געטראפן, אז דאס איז געווען אן אחרוב'דיקע היידל, און ס'איז מגבלדיקע עניות אויף אזויפיל

¶20אז דער מדריטשער מגיד זיצן אויף א ביינקל איז קיין ביינקל איז ניט געווען, קיין קרעסל, על אחת כמה וכמה, און א סופר רעדט מען זיך ניט, איז מען געזעטן אויף שכלך עליו און אזוי האט ער געלעבן קינדער, האט ער אים איבערגעגעבן דעם גרית, דערנאך פרעגט ער ביי מדריטשער מגיד, אז וויבאלד אז ער זעט נאך דו ווי דער בעל שם טוב האט אים איבערגעגעבן דעם גרית, אז ער איז אן א

¶21”הקב"ה מקיים” איז וויפל איז פאר אים קומט-אויס צו זייער צו לעבן אין אן דמן דפקית און אן עניני תבוא ביותר אויף אזויפיל אז ער האט ניטא פאר צו זיצן ער דארף זיצן אויף א שטיקל-האלץ.

¶22וואס ער האט אים געענטפערט, אז די מדרישא מגיד איז ניט אנגעהויבן פאנאנעפרעגן זיך ווי אזוי זיין מעמד ומצב.

¶23און ווי אים דערציילט, אז ס'איז געווי דער אויבערשטער, אז ער איז א גרויסע אים געוועט מציע זיין ווי אזוי ס'זעט אויס ביי אים אין גירה, וויפל ס'דארף ער האט, און ווי ס'איז אין גירה אין במבל, ובגל אלע פרטים האט ער אים מספיר געווען די יא קפק ארץ שולתו ווי אזוי ס'איז ביי אים אין גירה.

¶24דערנאך פרעגט אים דער מעזריטשער מגיד, ווי אזוי איז איצטער?

¶25ער בזעך איז ער, ער האט עפעס אנגעטאן אזוי איין פאר, און זי האט אים געזאגט וואו ער שטי וואס כדבעי ולכליתודער ענטפערט ער אים רבי וואס וויל שוין דארט איז דאך אין וועג און דאס איז ביי מיר אין דער היים.

¶26ביי מיר אין דער היים ווען איר וואלט איר געזען צר אגבירי און בשעת איר זעט ניט אירער וועג אויף אנכתניא איז וואס איז מ'נוגע?

¶27ס'זאל דאס זיין אין אזא אופן.

¶28און מ'זאגט דאך מדריטשער מגיד די זעלבע זאך איז מיט אים אויך.

¶29און בא זיך אין דער היים האט ער די טייערסטע מעב אין דעם פרוטער, וואו ער פילט זיך מערניט ווי אויף אנאכטאניע דורכגייענדיק איז ווי מ'האט ער פארט זיך גיין פארדרייען די קאפ, מ'זאגט ארויסלעפן מיט די רעבל, מיט די כפי תרץ ולשון, ווי פלא זאכן איז קיין נשא מינה ניט אז זיצט אויף א העלפן בשעת ער גייט, אז אויף א זיך אין דער היים איז האפן מסוקן כדבעי מיט א משה מופל.

¶30וואס דאס איז א הסברה, ס'איז דא אזוינע וואס פרע אז ער האט געהאט ענינים וואס ער האט געוואלט דורכפירן, און אף על פי כן איז דער ענין איז ניט והשלמה, דערפאר וואס ס'האט געפעלט געלט, און יענער ענין איז ניט והשלמה, דערפאר וואס ס'איז געווען א גזירה אהלה והסתר, און א דעריטער ענין איז אויף שלא והשלמה ער האט זיך געקענט אלץ דורכברעכן מיט א צדיק גדר הקבוש ברוך ומקיים.

¶31דער תירוץ אויף דערויף איז, אז בשעת מ'געפינט זיך און מ'דארף האבן א לויטי קאפ מיט א הארץ אן פידור הנפש שוין אן בלבולים, און כדי מ'זאל קענען ווי א מענטש פירט זיך ביי זיך אין דער היים.

¶32בשעת מ'געפינגט זיך אין דער ובלכתך הדרך וואס דאס גייט דאך אויפן זמן וואס די נשמה געפינגט זיך אין וועג איז דאך דאס א דרך פריער, למעלה למעשה במדרא ”רמה לבירא עמיקתא” דערנאך איז דאס א דרך

¶33אידן עלי אין דעם דרך פון למטן למעלה פון דעם ”בירא עמיקתא” אין ”איגרא רמה” און יעדער איד איז ד ך א מהלך בין העומדים ער בלייבט זיך ניט אויף איין אכתניא מיום ליום שטייגט ער זיך אלץ העכער און טוט זיך עפעס אויף, במילא האט ער אריבער פון איין אכתניא אויף דער צווייטער, איז ער ניט אויף דייפיל נוגע וואס פאר מעטל ער דארף מיט זיך מיטשלעפן,

¶34ער וועט נוגע ער זאל אפטאן דעם מכין אין אזא מין אופן ווי דער צידור ועל-הבאס וויל, ער זאל מקיים זיין קיין שמיכות צו די וועלכע ס'איז יתה נשמתו, ”לאיגרא רמה לבירא עמיקתא” וועט ער דעמאלט קענען קומען במהרה 'לבירא עמיקתא' לאיגרא רמה ניט מקבל זיין דעם שכר מצוי מצוה וואס דאס איז דער לשון צותא וחברותא

¶35דעם אדון וואס ער איז דער בורא עולם און ער האט דאס מיט זיין דירה, און מ'דארף ער זאל אריינלאזן אז דאס זאל אויך ווערן א דירת קבי אז תרשכו איז ניט קיין פרייזא.

¶36און דערפאר דארף מען זיך אויך ניט עשרעפן, אז בשעת מ'דעמאנט אן עבודה וואס 'לפי ערך' נעמט מען דאס צו אז דאס איז אן עבודה קשה איז פארוואס ער גיט מען נאך צו דער צוינדן א 'העלם והסתר' און א גזירה און דאס פעלט א ביסל איז אומדערש דאס הערט א ביסל געלט, און דא איז דער שש איז שבעיתו מי עקב דאס איז דאך אלץ ענינים וואס מבלבל העבודה, ווי דער תירוץ איז, אז ”בהדי כבשי דרחמנא אין עמה לך”.

¶37אנכעגרייט איז צוגעדרייט פאר יעדערן, ווי ר' אבוארט געזאגט, אז ער האט געזען יום סבילה נערה דער הפרסים אינו נדחי וואס דאס איז אלץ אן ענין וואס מ'האט אים דא באוויזן, איז דאך דאס מערניט דער טע אבער אידן איז דאך חיים ”לא ראתי אלקים ולתיך” איז דאך דאס שלא בערך מערער.

¶38בשעת מ'געפינט זיך און 'בלעכתך ובדרך' איז דארף מען זען קיין אפטאן די שליחות אין אזא מין אופן ווי דער אויבערשטער וויל, און אויב דער אויבערשטער וויל אז דער זאל אנקומען ”לפום צערי אגרא” אז דער זאל אנקומען מיט א מלחמה און מיט א הארעוואנע איז א ראי אז דאס איז ”צדקה שעשה הקב” וש ברוך אין ישראל דאס איז ניט אן עונש, חס ושלום,

¶39און ניט א מאטערניש, דאס איז אזוי ווי דער אויבערשטער וויל געבן נאכמערער און נאכמערער און נאכמערער, וואס דערפאר גיט ער די עבודה תפקי אין אזא אופן, כאטש אפילו מיר פארשטיי ניט די הדברה אין דערויף.

¶40און וואס דאס האט דער נביא געזאגט אין עטלעכע ווערטער, אז ויעתיד נביא וועט מען זאגן ”אודך הוי'” כאנפת ב הכרמוני זאגט ער ניט, אז עודך הוי' פרי ישוב אבדם נאר פארוואס וועט מען זאגן דעם עודך פאר דעם 'אנפת בי' וועט מען אויך געבן השלחה והודאי להקב וך,

¶41ווארום דעמאלט וועט ניט זאמן ווערן די פנימיות הכוונה וואס אין דערויף איז געווען, און וואס אויף אן אנדער אופן האט מען דערצו ניט געקענט צוקומען, ווארום אויב ס'וואלט געווען אן אנדער וגליישטערע איז דער אויבערשטער, וואס ער איז אתם הטוב, האט ניט געפירט אויף א שווערער וועגן ווען מ'וואלט געקענט דערגרייכן דעם זעלבן ענין אויף א לייכטע וועגן.

¶42און אט דערפאר איז אונזר עבודה איז, ווי דער רבי פי זאגט אין נאמען פון צמח צדק, אז אן אים פועל איז דער ימי עלי אן אים אונזר עבודה איז אויף מאכן ליכטיק.

¶43אין וואס פארשטייט דער מאכן ליכטיק?

¶44אויף מאכן דערצו די הכ קומט אזי ווי ס'איז געווען בא ”בנין משכן, בא בנין” מדרש, איז די אים האבן געדארפט געווען אין דעם כסף וזהב מיט די אלע יוציאל דברים וואס ער רעכנט ”חותן תורה”,

¶45דערנאך האט מען דערפון אויפגעשטעלט די משכן, און דערנאך איז נאך אלץ געווען ניט דער ענין, מיט וואנענט ס'איז געווען וואס תורה דורש מן השמים וואס אזוי איז אויך די עבודה פון זמן הגנות,

¶46איז איז ניט דארף מען מאכן אפ די הכנה וואס מ'דארף האבן, אז דער בנין בנוי וואס ער שטייט למעלה א פאסטיקער, מערניט וואס מ'דארף אים אראפלאזן פון מעלה ”למטה מעשרה טפחים”, דארף מען דאך אים אראפלאזן אויף א נאר,

¶47וואס דאס איז מובשר אויף מקבלמא צאת המקדש, וואס דערפאר מאנט מען אפילו ניט פון אונז ברענגען די יצימו דברים און די אסלח דברים, מ'דארף נאך אפרייניקן די גמרא צורך און דארף מען מערשט מכשיר זיין, אז ס'זאל זיין עלתן טהות וועט אים עצות עוז,

¶48און אט דעמאלט איז אויף דעם הר הוי,"' וואס דאס וועט זיין בכל שולקות ”של כל אחד ואחד” מישראל, וועט דעמאלט אראפקומען דער בית המקדש, און ווי דען אויף דעם די פנימיות הכוונות פון דעם אויבערשטן, אז וואס מ'האט געדארפט דורכגיין אט די אלע יארן אין גלות,

¶49ווי די אלע גזירות ושמדות וואס ס'איז געווען אויף אידן, און מ'וועט דאס פארשטיין אויף אזויפיל, וויף וואנענט מ'וועט קענען זאגן גדובת שמן אז עודך הוי אז מדעתם אויבערשטן ס'איז וואלט ניט דורכגעגאנגען האט אט דעם ”רגע קטן” הזכתי דערפאר וואס אויף אן אנדערן אופן האבן איז די געקענט צימערות

¶50אז ס'זאל דוקא זיין דער ברחמים גדובם הכחתיך און די אופן און די הפנה וזה איז, אז יעדערער פאר ווי דא דא די הפרטיות דארף זיך ניט אפשרעקן פאר דעם צער, ניט די יגיעה וואס ער איז פארקומטן מיט זיין עבודה, און דעמאלט איז לוקט זיך לו אז דאס וועט זיין והצלחה,

¶51און ס'איז לוקט זיך לו ווי דער רבי האט געזאגט, אז דאס וועט ממשיך זיין ברכה והצלחה אין זיינע ענינים פרטיים, והמצטרך לו און חלק בנין ביתו.

¶52און מקצתרף לו ומצטרך לו און חלק בנ