Text

¶1איינע פון די משנות וואס מ'לערנט אויך אין צוזאמענהאנג מיט יארצייטס, און דערנאך לערנט מען דאס אויך ברבים, איז די משנה הידועה, וואס זאגט, אז מחד שהיא נמצאת על מערת המערה הי'נותן ומנותל במים, עד שיעבר עלי'הגל טהורה, מחד שניתונה על מערות המערה, איז בשעת מ'איז אן אדל וואס געפינט זיך אין א מקוה, נאר וויבאלד אז דאס איז א קליינע זאך, האט מען מורא אז ס'וועט גיין פארלארן, במילא לייגט מען איר אריין ניט טיף אין דער מקוה, נאר אויף א טרעפל וואס געפינט זיך אין מקוה אויבן אן, אט דארט איז אבער אויך דא די וואסער פון דער מקוה, און דערנאך מאכט מען א איד מיט זיין האנט מאויר ומביא במים עד שעבר עליה הגל ער פירט די וואסער אין אזא אופן, אז דאס זאל ארויף אויף דער נאדל, און די נאדל זאל זיין אין איר אינגאנצן איינגעטונגט, און דורך דערויף איז די נאדל טהור, און זי איז אויך מטהר דערנאך די אלע ענינים ארום זיך, ניט נאר זי ברענגט ניט חס ושלום קיין ענין פון היפך הטהרה, נאר אדרבא, דורך דערויף וואס זי טוט איר תפקיד. וואס וואס איז דער תפקיד פון אן ארגיל? אן ארגיל על דרך הרגיל איז דאך דאס אן ארגיל וואס מ'נוצט דאס אויף צוזאמעננייען צוויי באזונדערע זאכן, און מאכן פון זיי איין זאך, על דרך ווי מ'נעמט א טייל פון א בגד, אן ארגיל פון בגד וכיוצא בזה, און מ'נוצט דאס צו צו דעם גאנצן בגד, דורך אן אדל, וואס צוליב דערויף דארף מען מאכן א לאכעלע אין דעם בגד און אין דעם ארבל, און דארטן ציט מען דורך א פאדים, וואס דער פאדים פארבינדט ביידע זאכן צוזאמען, און זיי ווערן איין בגד.

¶2וואס דאס איז דאך אויך דער נמשל מזה וואס מ'לערנט אפ, אז יעדער איד און יעדער אידיש קינד איז דאס ווי מ'זאגט אין פורקי אבות, דאס איז מעשה ידו לאיתפעור דאס איז אזוי ווי א גרויסער קותם און א גרויסער גוויר טראגט קליידער, אבער ס'איז ניט איינפאכע קליידער, נאר דאס איז שיינע קליידער און טייערע קליידער, און קליידער פארבונדן מיט אבנים טובות ומרגליות, וכמדובר כמה פעמים דעם נמשל בזה וכו.' אזוי איז אויך יעדער איד, אנהויבנדיק פון קליינע קינדער, איז די שליחות פון א קליין אידיש קינד איז, אז ער זאל נעמען א גשמיות'דיקע זאך, אז בשעת ער זעט אז ער דארף גיין עסן אדער עסן א פרי אדער טרינקען וואסער, וואס דאס איז דאך א גשמיות'דיקע זאך און ס'איז פארבונדן און געפינט זיך אויך בא ניט-אידן דער חילוק איז אבער, אז א אידיש קינד, אז ער טרינקט וואסער, איז פאר דערויף מאכט ער א ברכה שהכל נהי'בדברים פון דעם אויבערשטן, וואס דורך דערויף נהויבט ער צו די וואסער צו דעם אויבערשטן. אפילו אז די וואסער געפינט זיך אין א טייך אדער אין א ים, און ס'גייען דורך ניט-אידישע קינדער אדער ניט-אידישע ערוואקסענע און ווייסן ניט, פילן ניט קיין זאך, וויבאלד אז ס'גייט דארטן דורך א קינד, וואס מ'האט אים דא אויפגעהאדעוועט, אז ע דארף מאכן א שהכל נהי'בדברו איידער ער טרינגט וואסער, איז דערפון ווערט דאס דערנאך ביי אים, אז מ'דארף אים ניט דערמאנען יעדער מאל באזונדער, נאך בשעת ער גיט א טרונק, צי אינדערפרי אויפשטייענדיק אדער פארן ביי טאג וכיוצא בזה, צי דאס איז וואסער מאכט ער א ברכה, און אין וואס באשטייט די ברכה אויף וואסער? אז ער דערמאנט דאס, אז כאטש אפילו

¶3דאס איז וואסער וואס געפינט זיך אין א טייך אדער אין א ים, דארף א איד וויסן, במילא ווייס אזוי א אידיש קינד, אז שהכל מי'בדברו די וואסער איז ניט חס ושלום א באזונדער זאך, דאס איז צוגענויט און דאס ווערט א טייל פון אידישקייט, במילא אויך פון געטלעכקייט. ווי אזוי מאכט מען דאס? מאכט מען דאס אין דעם משל ווי מ'טוט מיט אן נדל. אין וואס באשטייט די זאך פון א נדל? א נדל הויבט זיך אן מיט א שפיץ, כדי צו פארבינדן צוויי זאכן צוזאמען דארף מען דאך מאכן א לאכל'ע אין יעדערע פון די צוויי זאכן, דארף דער נדל האבן אין זיך א שפיץ. דער שפיץ אבער אליין, אויב ער האט אין זיך ניט קיין פדים, גייט אויפן קו קצר, אויפן קו וואס קומט פון על-פי קבלה, כמדובר כמה פעמים. ובפשטות גייט דאס אויף יעדער מצוה, וואס זי איז דאך א שליח און א בגד פון דעם אויבערשטן, איז בשעת ס'קומט א איד און נעמט זיין שטארקייט, וואס דאס איז זיין שפיז, און ער מאכט א לעכעלע אין גשמיות פון וועלט מאכט ער טוט, און האט אין דער צווייטער זייט פון דעם נאדל האט ער אויך א לאכל אין וועלכע ס'איז אריינגעטאן געווארן דער קף קצו, דער פדים, וואס דאס גייט אויף ציצית, ווי דערמאנט כמה פעמים, און מ'זעט אויך, אז בשעת מ'דערזעט א ציצית דערמאנט מען זיך אויף אלע מצוות, און א ציצית באשטייט אין דערויף וואס זי איז א טייל פון דעם בגד, און בשעת מ'טיט אריין די ציצית אין דעם בגד, וואס צוליב דערויף דארף מען מאכן א לאכלע אין דעם בגד, און אין דערויף אריינציען די ציצית, וואס דאס איז א המשכה פון אידישקייט, פון תורה ומצוותי כדי אבער מאכן די לאכלע דארף א איד וויסן זיין, אז ער ווערט

¶4פאר קיין זאך ניט נתפעל, און ס'קען זיין א גרויסע וועלט וואס איז פארבונדן גאר מיט ניט אידישע זאכן, זאגט אבער א איד, אז וויבאלד ער איז דעם אויבערשטנ'ס א קינד און דעם אויבערשטנ'ס א שליח אויף פון יעדער זאך צובינדן און צונויען צו אידישקייט, און דורך דערויף צו דעם אויבערשטן טוט ער זיין שליחות, און טוט דאס אין אן אופן פון יצחק, מיט לעבעדיקייט און מיט פארגעניגן. וואס דאס טוט אויך א נאדל וואס פון איין זייט האט דאס א שפיז, במילא קען דאס דורכמאכן א לאכלע אין יעדער גשמיות'דיקע זאך, וואס די לאכלע לאזט דערנאך אריין אין זיך דורך דעם נאדל זאל מען אריינציען א ציצי, וואס דאס איז א דוגמא פון ושכרתם את כל מצוות הוי,"' אן ענין פון די מצוה, אט דעמאלט ווערט דאס אויך א מחד וואס דארף האבן אין זיך די ריינגקייט, אז דאס איז א אידישער מחד, א אידישע נאדל, במילא דארף זי זיין אין דער מקוה, ווערט זי אינגאנצן טהור, מקוה ישראל הוי אז מ'פארבינדט אים מיטן אויבערשטן, און דערנאך נעמט ער מיט דעם אויבערשטנ'ס מצוה, און דאס ווערט א טייל פון אים, און דורך זיין שפיץ, דורך זיין שטארקה, קייט, מאכט ער א לחל אין די גשמיות פון דער וועלט ארום זיך, און ציט אהינצו אריין א אידישע מצוה ווערט דאס דעם אויבערשטנ'ס א בגד, און דאס ווערט א בגד של פער לאותפעור, ווי דערמאנט פריער. וואס צוליב דערויף דארף דאך אבער א איד גיין אין גלות, ווען א איד וואלט זיך געפונען זיין גאנצן לעבן אין קודש הקדשים, האט ער דעמאלט ניט צי טאן מיט ניט אידן, האט דעמאלט ניט צוטאן מיט ניט-ריינקייט פון וועלט, ווארום ער געפינט זיך אין בית-המקדש, אין קודש הקדשים, אדער על כל פנים אין בית-המקדש, אדער על כל פנים אין ירושלים עיר הקודש, אדער אין ארץ-ישראל. וואס דערפאר האט דער אויבערשטער צוגעגרייט א מעגלעכקייט, אז יעדער איד, אנהויבנדיק פון אידישע קינדער,

¶5זאלן האבן אין זיך די אמת'ע ריינקייט, און במילא ברענגט ער זיי אבער אין אזא ארט ווי גלות, וואס דערפאר דארף מען דערנאך האבן א טבילה, אז די גלות זאל ניט חס ושלום אנרירן אידישקייט, די אידישקייט זאל בלייבן גאנץ, וויבאלד אבער אז גלות, און דאס רעדט זיך וועגן א אידן, וואס ער האט קיין כח ניט אויף האבן מלחמות, זאגט אים דער אויבערשטער, אז א מקוה וואס דער אויבערשטער שטעלט אים צו האט אויף זיך א טרעפל וואס זי געפינט זיך גאר הויך אין דעם מקוה, במילא קען ניט זיין אז דער נדל זאל דארטן זיין פארלארן, מ'מעג איר דארטן רואיק אוועקלייגן, מ'דארף נאר זען דערנאך אז במאי הדעת, אז א איד זאל נעמען די תורה, די ליכטיקייט און די וואסערן פון תורה, זאל ער דערמיט שפריצן אויף זיך, און שפריצן אויף דער נאדל און אויף דעם פדים וועט דאס ווערן א הייליקער אידישער פדים, און א הייליקער אידישער נאדל, און א הייליקער אידישער קינד, און אזוי אויך די עלטערן זיינע.

¶6וואס דאס איז אויך דער נמשל און דער מוסר השכל פון דער משנה, אז דער אויבערשטער זאגט, אז יעדער איד, אז תורה זאגט, איבערשטער זאגט דורך תורה, אז יעדער איד זאל וויסן זיין, ער האט א שליחות אין דער גשמיות'דיקער וועלט, דורך דערויף וואס ער וועט דארט מאכן א לאכלע, וואס א לאכלע באשטייט אין דעם, אז ס'רוקט אפ די גשמיות אין ביידע זייטן, און אין צווישן גייט אריין דער נאדל, און דערנאך ציט דער נאדל אריין די ציצה מיט נפדים אין דער לאכלע וואס צווישן די גשמיות וואס איז פאנ דער געווארן. און דער אויבערשטער באווארנט אויך, אז ס'איז ניט חס ושלום אזא גלות וואס אין דעם גלות קען מען גיין פארלארן חס ושלום, במילא גיט דער אויבערשטער דעם גלות, ובפרט אין אונזערע צייטן, אז מ'געפינט זיך על מערת, אויף א טרעפ אין דער מקוה, גאר הויך אין דער מקוה, גאר נאענט, צום ארויסגיין פון מקוה, וואס דאס איז גאולה האמיתית והשלימה, און דארטן שפריצט מען און מ'איז טבל דעם מחד על מעלת המערה, ביז וואנענט עבר עליהו א גל, מערניט וואס ס'גייט אריבער דער גל און די וואלנע, אבער ניט חס ושלום דאס פארפלייצט אים און פארשכארט אים יסורים, ס'איז מערניט וואס א גוט דורכגעגאנגענע זאך אויף א רגע קטן, כדי ער זאל האבן די ליכטיקייט און די ריינקייט וואס גלות ברענגט אריין, און אט דעמאלט האט מען די מעלת המערה און מעלת המקוה, און אט דארטן געפינט זיך יעדער איד, על אחת כמה וכמה אידישע קינדער, גאר אויבן, נאענט צו גאולה האמיתית והשלימה. און דורך דערויף ווערט בקרוב ממש מקויים, אז יעדער איד טוט, ובפרט נאך אידישע קינדער, לערנען נאכמערער תורה און חזר'ן תורה אויף אויסווייניק, ווי די האט אויך

¶7געטאן מיט די צוועלף פסוקים וכיוצא בזה, און לערנען תורה במשך היום כמה שיעורים אין תורה, סיי אין תורה-שבכתב און סיי אין משנה וכו,' און דורך דערויף זער אייניקט אפ דער אויבערשטער אלע ענינים וואס שטערן חס ושלום אז ס'זאל ניט קומען די גאולה האמיתית והשלימה, און גלייך ווי עברה עלי'הגל, אז איר שטייט אין תורה אין אן ופן, אז דער מים פון תורה ווערט דער גל וואס איז אף אייך און אנטפלעק ביי אייך אלע זאכן וואס מ'דארף אנטפלעקן, אז דאס איז א אידיש קינד און א אידישער פאטער און א אידישע מוטער, און דורך דערויף עברה עלי א גל טהורה ווערט דער מחר טהור, עאכו כמה וכמה דאס וואס דער מחר טוט, מיט די אלע ענינים וואס ער טוט, און תיכף ומיד ממש, ניט מען צו צוזאמען די גאנצע וועלט, יעדערער זיין-חלק, און דורך דערויף ווערט צוזאמענגענישט די גאנצע וועלט צו דעם אויבערשטן, און ס'קומט גלייך די גאולה האמיתית והשלימה, וואס דעמאלט וועט דאך זיין וזרקתי עליכם מים טהורים וטהרתם לפני הוי'טוטהרו.

¶8ואן אויף די משניות, וויף וואס איז לערנען אין די יארד-סייט, און איז אויסלערנט לערנען אין פובליק, איז די נוען משנה וואו עס זאגט מאחד שניצורן עמלת המעשה, דאס אויף יו האבן א טענה-ליטל מידל דאס יו העבט ב רענגען אין א מקוה, און יו ער פרייד דארט וועט ניט געט לאזט, איז דערפאר, יו דא נט פוט אין דיפ אינטו דער ווארער, ביוט יו פוט אין און די סטעפ אויף די טאפ ס

¶9אויף דעם מקוה.

¶10ל. וואס we learn out for every Jew and every little child, which is called מעשה יד הוא לאיתפעל, אז דער גד קלסט אים, אז דאס איז דא מי קרייישאן אויף ווי ער איז א פרויעדט, דאס איז דא גרייט קינג, אויף ווי רי ריטש מען, היא ווערס קלוות, ווי עס איז נאך סימפל, זיי זיינען ביאוריפול און זיי זיינען אזוי ווי עקספענסיו, און זיי זיינען דעקא רייטע וויט פרעשע סטו נס און פערלס, אז עס וואס עס עקספיינד ערדי מיינע טיימס. דערפאר, וואס דאס די דו? דו? היא טייקס א דבר גשמי, א מעטעריאל, א פיזיקל תינג, כאין א פרויט אויף וו אטער, און אקטשועלי, דויס איז אויך קען בן פאלט ביי א נאן-דו, וואס ווען א דווי'ס טש אלד פיינדט פיינדט א ברכה את שהכל. תרו מקום דבחר שהכל, ער קאנעקט די ווארער מיט א גאט, און אידן, ווען ער פעססט א river או ער פעססט אן ocean, און זער פעססן אויסנאנדזשו צילטרן, און גרון-אפס, און זיי וועט נאט פעי עני עטענשון, but when די דזשו וו סבר אט-אפ, דארט יעפטע מי כבחר שהכל איז דאסן האבט ובי רעמיינדעד עברי טיים דאס ער דרינקס, אין דער מארינג און אין די הפטער נו נאר, דארט יע תמוה כבחור, but he knows, אז אבער דא די וואטער איז פאונד אין דער ריו ער און אין דער אשאן, דער heel knows אז דאס דאס איז וואס קריאטעדט ביי גאד, און ס'איז ניט חס ושלום גאד פארבינד, עני ם סעפ ריטע פון גאד. דאס איז דער קאנטרי רי, איז אוו עס קאנעקטעד וויט אידישקייט און וויט גדל'ניס. און די ס איז דזשאסט לייק א נידל. וואס איז א נידל? א נידל האז, די טאפ אויף די ניד יסטראנג, און ער קריייטס דער הול.

¶11הול. So to this, it connects to two things, entering through this hole, but the needל און יצא ם, it would not be enough if it did not have a thread on the other end, and the thread according to קבלה, it refers to the קו קצה, and every מצוה איז א שליח אין א גארמנט אויף ה ווען ווען ווען די ושאויס טרענט, איז דער טערמיניישאן, ער פועסט-תרו א הול אין די גשמיות העולם, אין די פיזיקל-מאטעריאליזם אויף דער ווארלט, און אן די אדער הענט פון די טרענט, יא פיינד דער א ליטל הול ווען יא האב אבער דער ציצית.

¶12אן אויף די מצוות אויף ה.' ה,", און די רבי זעט, און די דא דז אין שליחות, און האלט זי דו אין שליחות? אין א וויי אויף יצחק, דערפי ווי עס זיינעמענט און פלעזשער אין דוינג ויט, און דער רבי זעט, א ניידל, און וואן הענד האסט די סטראנג פארט, ווי טשפירס-טרו די הול, ווי די ציצה קען גו ל-טרו. דאס איז די דוגמא וואס יצאת דין די תורה וואס חטא איז דאס איז כל מצוות השם די ענפעסיס אויף אין קלין ווארער, אין א קלין מקוה, וואס איז די מקוה אין ווי שוי ה'קלענזעסט ערי דזשו, מקוה ישראל לה", און דאס איז קאנעקטעד מיט דער שם, ווען דאס טייט די מצוה, דער כסבקם א פארט אויף די פארסן, צורו די סטרענדט ווי שו עד, ווי שו ער פירולט-תרו, און ער מייד אין דער ווארל אין דער ווארל, דאס קרייטס א בגד פאר א שם, א גארמענט אין ווי שוי ה'really פריידז הימסעלף. ה ועבר פון דעם פורפס ווען ס'האסטו גא אין גלות, because if he וווד remain אין די קדשי קדשים, אור, און he וווד אויס רמיין אין קדשי קדשים, און he וווד נאר האבן עני קאנעקשן, עני שייכות, ווי דער אויסעד-ווארלד, און דיינג ווי ווי יז נאר דזייערבל, because he איז אין קדשי קדשים, אין איזן בית המקדש וועט ליתן ירושלים האנ'ארץ ישראל ס'איז דארף וועט נאט-בי אנאפט אז מ'וועט מען גיבן דאס אפעטויניטי צו פירט-תרו די ווארלט. דערפאר, ה'המת ברוך, אז מ'זאל זיין פרעפערט פאר אונז, און בנוגענדענגען ווי טילדערן, אז זיי האבט זיך גווה צו אין גלות, וואס דען, צו דער גלות, זיי האבט ער קריייט אן אקאמפלעיסט דיסקלענזענג מינינג, אז זי

¶13שווד נאר בי עפעקטעד און אינפלו אנסט ביי עני טינג אראונד אים, און אז איז אידישקייט שווד רעמיין אין פולס סענס, קאמפליט און האלב, און סינדז די פערסן אים סוף פינדט אים סוף סומטעמס נאר האבינגענאך ס רענד טו דו א יט, ס'השמות ברך גד תלזים, אז דער איז א סטעפ ווי טש פינדט זיך רייט און דער ווערעי טאפ, און אויף יו פוט זיך דער, יויל נאר גא לזט, מצות. So, everyone has to try to deep himself אין דעם מי הדעת, אין די וו אדערס אויף נולעדזש. און ווען ער דאסט דארט, ער איז עבל to פור די ווארער אן אים סוף, און אסא-אן די ני דל, און אסא-אן די תרי עד, און טו דער הלי תרי עד, אין דער הלי ני דל, ווי עס געבן צו עברער טש ילד און צו די צילדערן דיס איז אקאמפלשט. ווי ס'איז דער מוסר השכר דרבו ס'ז ס'איז, די לערסון וואס ווי געט פון דעם משנה, דער עת ה'תברך סעץ, דער תרו תורה, דער עברי דזשו האז איז... דער אילן מהגשמי... האז איז אויבערגיישאן אין דיסט מאטעריאל ווארלד... אוי, עס זאגט אויבער אן דיסט מאטעריאל ווארלד, ווי טש סעפעראט די טו תינגס, און ער האט אויך פירט פון די ווארלד אין ערוך, דער מחד, דער נידל שבייבל, תוקם אין, און וואס דאס דער נידל ברענגען? איז ברענגט זיי אין א מצוה, און צו די מצוה איז קאנעקסט די ביידע די בויט טעינקס. און וואס די גלות איז נאך גיבן אין א ווי, חס ושלום, ווי ווי אן שגלאסט, especially in our time, when we find ourselves אין דער ווערי טאפ סטעפ, because we are close to the going-out-of גלות, און דער, you געט די ווארער אין א ווי, נאר אז די ווארער ג וואטער העלפס אין קלענזען, meaning, אז אפגעבן די לילט סופערינג און סאו ני מומען טערע לי, פאר א ווערי-סמאל מומענט, אין ארער, דאס ווארט שוין האב די לייט און די קלענזענעס ווי גלות קען עפר. און די מעלה, די איז די אדווענטעגש אויף תורה, און די גרייטנס אויף ה'מתברך, אין קאנעקשן מיט עברי איד. און דער רבי זיינט, אז רוב דיס בקרוב ממש, we hope, אז עברי דיו, ספע

¶14די children, ביי ליינענג תורה שבעל-פה, וויף ווי ער דאן ביי די י'בית פסוקים, און וואס י'לערן אין דער קאות און די דער, און תורה-שבכתב ומשנה. צו דיסט ווי קלענזן אל די אדבר'ס ענינים, דאס דאס וועט סטיין די ווי אויף די קאמענג, אויף די קאנפליט גאולה, און א סון אז די ווייב אויף די קליען ווארער אויף תורה קעמז אויבער, וויף וויף מיינז אז ער

¶15רעווילדס אין אי טשע און ערי וואנע אויף יו די ענינים יהודים, די מעטערס אויף אידישקייט, און סיינט סי ך, די דזשו עש טשורן, און קומען פון דזשו ערש פארענט דיס קאוזט אז די ניידל איז קלענזענד, אספעשעלי ווען יו ען דו די גוט תינגס ווי די, דאס ווי ס'איז פוסט-טו דו, וויף רעגן קלאתה, דער הולט, אין א ווער טיים, צו דער גאולה גאולה שאימה בקרוב. און די פולפילמענט אויף דער פסוק וזרקתי עליכם מים תורם ותהאתם אתי' ומכקאן... זרקתי עליכם מים תורם ותרם וזרקתי עליכם מים תורם", אז השם יתברך איז פרעמיס אז זאס, that וויל ווי אל קלינז'ן ביי די קלינענד וו אטער, וויטשו איז דער פרענטאן.