Text

¶1וואס כאן אויך המקום אויף דערמאנען וועגן דעם מבצע, וואס ס'רעדט זיך וועגן שרייבן די ספרי תורות, און אויף זען זיך משתדל זיין אז יעדער איד, מקטנם ועד גדולם, זאל קויפן אן אות אין איינע פון די ספרי תורה,

¶2בא די במיוחד פאר קינדער פאר באר ובת מצוה, און פאר גדולים אין די ספרי תורה, הנכתבים במיוחד פאר גדולים אז מ'זאל אין דערויף אויך מוסיף זיין א השתדלות, ביז השתדלות בדרך יגיעה, ביז השתדלות אין אן אופן פון אחישנה,

¶3ביז א השתדלות הידור מן ההידור אין דער השתדלות, אז יעדער איד און אלע אידן זאל יעדערער פון זיי האבן אן אות אין איינע פון די ספרי תורה,

¶4וואס זיי זיינען דאך אלע מצטרף צוזאמען, אע"פ וואס דאס איז לכאורה באזונדערע ספרי תורות, און אין יעדער ספר תורה בפני עצמה מוז זיין יעדער אות,

¶5אן אות בפני עצמה מוקף גויל, ניט מיוחד און ניט נוגיות אין אן אות שלפניו אדער שלאחריו.

¶6ביחד עם זה זאגט מען אבער אז ס'ווערט א תורה אחת, און די כשרות פון יעדער רשע שבתורה הענגט אפ אין די שלימות, אז ס'זאל זיין אלע אותיות שבתורה זו כשרות ושלימות, על דרך זה זיינען דאך אויך ווי מ'זאגט אז

¶7ס'איז אן ”כולנו כאחד” אויף דערויף הענגט אפ דער ”ברכנו אבינו באור פניך” און ווי דער אלטער רבי איז אויך מאריך אין אגרת הקודש, אז שכינתא מראה בגלותא דערפאר וואס ”אני ישנה בגלותא”, און ברענגט אויף דערויף די דוגמא,

¶8בדוגמא אז בשעת ס'איז דא דער מלאך הדם אין אן אופן כדבעי, איז אט דעמאלט איז ער רצוא ושואב אל הלב, וואס ”צור לבבי וחלקו אלקים לעולם” דאס איז די שכינתא,

¶9מאנט דאס, אז אלע אברים זאלן זיין פארבונדן, און אין אן אופן ווי זיי ווערן פארבונדן ע'ידי הדם, וואס דער דם איז דאך ניט מדגיש דער חילוק שבין אבר לאבר, וואס דאס איז דאך אויך א מוכרח,

¶10ער איז דוקא מדגיש דער צד השוה שבכל האברים, און מ'זאגט אז דאס איז ”הדם הוא הנפש” פון כללות האדם און פון יעדער אבר בפני עצמו,

¶11און ווי ער זאגט אין דער אגרת הקודש אז דער דם וואס געפינט זיך אין אן אבר, כדי דער גוף זאל זיין בריא און דער אבר זאל זיין בריא דארף ער דערנאך דורכגיין דורך כמה אברים און אנקומען אל הלב, וואס ”ליבא פליג לכולא שייפין”.

¶12עד"ז זיינען דאך אויך ”כל הספרי תורה מצטרף ביחד”, וכמדובר לעיל, אז וויבאלד אז מ'האט דעם כלל וואס ווערט געבראכט אז אלע ספרי תורה האט מען מגי' געווען פון איין ”ספר תורה, שהיו” מונח בעזרה,

¶13איז אפילו אט די וואס מ'דארף ניט מגי' זיין, דערפאר וואס אין זיי איז ניטא קיין ספקות, איז דאס גופא באווייזט דאך אז זיי זיינען ראוי לבילה אז אויב זיי דארפן עפעס האבן א הגהה, ווערן זיי אלע פארבונדן מיטן זעלבן מקור מיט ספר תורה הי' ג' שכתב משה רבינו,

¶14והניחי בעזרה, וואס באהרן בעזרה, ווי ס'איז דא די גאנצע שקלא וטריא שבדבר.

¶15וואס עכ"פ איז דאס מדגיש, אז ספרי תורה, וואס שוין בזמן משה האט יעדער שבט געהאט א באזונדער ספר תורה, זיינען זיי געווען פארבונדן אלע מיט איין און איינציקע ספרי תורה,

¶16וואס עפי זה איז אויך פארשטאנדיק מיט די אלע ספרי תורה שבמשך כל הדורות, און במילא אויך פון יעדער אידן וואס האט אן אות אין איינע פון די ספרי תורה, אז דאס פארבינדט אים מיט די ”ספר תורה שכתב” משה רבינו,

¶17און מ'זאגט אז אלע ספרי תורה ביחד איז דאס א ספר תורה פארבונדן וואס ”קיבל תורה מסיני” די ספר תורה וואס הקב"ה אומר און משה רבינו כותב,

¶18איז דאס הקב"ה אומר דערנאך טאקע פאנאנדערגעטיילט אין א ריבוי דריבוי, אבער אלע נעמען זיך פון דער זעלבער אמירה של הקב"ה,

¶19וואס פריער איז געקומען משה כותב איין מאל, און דערנאך איז דאס פאנאנדערגעטיילט געווארן ביז אין נשמות פרטיות ופרטי פרטים וכו' איז בשעת ער טוט התלוי בו, פארבינדט ער זיך מיט הקב"ה קורא כנגדו, מיט הקב"ה אומר, און דאס ווערט איין און איינציקע זאך.

¶20וכאמור, בשעת מ'כאפט זיך אז דאס איז פארבונדן מיט הקב"ה אומר, דארף מען ניט האבן קיין השתדלות אויף מסביר זיין אים אז ער דארף טאן אין דערויף אין אן אופן פון מהדרין מן המהדרין, בא אים ווערט א מנהג פשוט, אז בשעת ער טוט אין דעם פארבינדט ער זיך מיט הקב", הוא אומר,

¶21ווארום ער וועט ארייננעמען נאך א אידן אז ס'וועט ווערן נאך אן אות אין ספר תורה, וואס אט די ספר תורה איז פארבונדן מיט דער ספר תורה הראשונה, וואס די ספר תורה הראשונה איז פארבונדן מיט הקב"ה אומר וועט ביי אים ווערן בפשטות, אז ס'דארף זיין א מנהג פשוט אויך טאן אין דער השתדלות אין אן אופן פון מהדרין, מן המהדרין.

¶22וכמדובר, מ'האט דאך אויף דערויף געפרעגט כמה שאלות, איז אויך כען אז מקום אויף באווארן עכ"פ אחדות פון זיי?

¶23די ערשטע שאלה אז בשעת דער אויבערשטער האט געזאגט ואתם ”כתבו לכם את השירה הזאת”, וואס דאס איז געווען אין די שעה פון די ארבעים שנה ביותם במדבר האבן דאך לכאורה אלע אידן געדארפט יעדערער פון זיי מקיים זיין די ”מצות עשה על כל אש מישראל לכתוב ספר תורה”,

¶24וואס אויף דערויף האט מען מסביר געווען אז יש לומר בפשטות אז וויבאלד אז ס'איז שוין געווען דער ציווי בשעת מתן תורה, אז דברים שבכתב, אין אט ה”רשעי לומרן בעל פה” איז די דברים וואס ס'איז געווען בכתב האט מען זיי געמוזט זיין דער ללמדה ניט בעל פה נאר דוקא מתוך הכתב, איז געווען א הכרח,

¶25מ'זאל שרייבן אט די ענינים וואס דער אויבערשטער האט געזאגט צו משה רבינו אז ער זאל זיי אריינשטעלן אין תורה שבכתב האט געדארפט זיין דער דער ללמדה און די כתיבה לפני זה.

¶26וויבאלד אבער אז ס'איז שוין געווען דער ציווי פון די מצוות שנאמרו לפני זה, האט מען זיי שוין געדארפט מקיים זיין לפני שנת הארבעים, אדער בשנת הארבעים, אבער לפני חודש אדער ראש חודש אדער אדער שבעה בדר וכו',

¶27איז דערמיט איז אויך מבואר בפשטות, וואס ס'ווערט בלאו הכי געבראכט אין ספרים, אז די אידן האבן אויפגעשריבן דאס וואס זיי האבן געהערט פון משה'ן, און זיי האבן געהאט בא זיך די מגילות פון די הכתובים,

¶28פון די ווערטער ביז צו סוף התורה.

¶29וואס דאס איז דא בדרך הטבע, מ'דארף ניט אנקומען צו ניסים, אז דאס איז געווען באפשריות, און מ'האט ניט געדארפט אויף דערויף האבן ”עצנו בקר ישחט להם”, אז מ'זאל אמאל דארפן אויפשרייבן זעקס הונדערט טויזנט און נאכמערער פרוטריות ספרי תורה במשך פון די ימים פון שבעה באדון,

¶30איידער זיי גייען אריבער דעם ירדן און נאך פריער, ווארום דער ציווי איז דאך שוין חל געווען ביותם במדבר.

¶31וואס עפי זה ווערט פארענטפערט אין א פשטות'דיקן אופן נאך א שאלה, וואס מ'פרעגט זיך ווי אזוי האט דאס משה רבינו געקענט אנשרייבן י' ”ג' ספרי תורה” ביום אחד,

¶32און מ'זאגט אויף דערויף אז תירוץ השבעת הכולמות, וכמדובר כמה פעמים, השבעת הכולמות איז דאס א כתיבה ניסית, און מ'האט א כלל בכלל אויף עניני מצוות, אז מ'דארף זיי מקיים זיין בדרך הטבע, ניט דורך א מעשה נס, איינס שיהי אפשר.

¶33וכידוע אויך דער סיפור פון צוזאמענהיינג מיטן אלטן רבי'ן, בשעת מ'האט אים געפירט אין טעטאפאלוסט כקרפס, איז ער געוואלט מחדש זיין די לבנה, און דוקא אז דער שיפל זאל אפגעשטעלט ווערן ברצון פון דעם מפקט פון דעם שיפל,

¶34כדי אז דערנאך זאל ער האבן מנוחת הגוף פון קענען מכבד זיין די לבנה ”אין דרך הטבע”, ווי נשיא דורנו האט דאך דערציילט בארוכה.

¶35ע'פי האמור, אז בא זיי איז געווען געשריבן ביז דעם פסוק ”ועתה כתבו לכם וכו'” איז געבליבן אינגאנצן דער מספר הפסוקים שמשם ולהלן, וואס דעמאלט איז דאס במציאות אז מ'זאל דאס קענען פארענדיקן יעדערער אדער ע'י ספר שלוחו במשך פון געציילטע טעג.

¶36און מ'דארף ניט אנקומען און ס'ווערט פארענטפערט בפשטות דעם ענין פון ווי אזוי איז דאס געווען די כתיבת הספר תורות.

¶37וואס אט דא ווערט דאך די שאלה פון דער סוגיא הידוע אין גיטן, צי ”תורה חתומה ניתנה” צי מגילות מגילות ניתנה, וואס דארט איז דא די פלוגתא פון רש"י מתוספות, וואס רש"י טייטשט אז חתומה ניתנה אז ווען האט מען געשריבן די פרשיות לאחרי ווען מ'האט געהאלטן בא סוף פון תורה,

¶38פרעגט אויף דערויף תוספות הקשיא פון רש"י גופא, און זאגט דאס בלשונו, אז פירוש רש"י בחומש אז ס'איז געווען בא מתן תורה, פאר מתן תורה, וויבאלד נאך מתן תורה,

¶39שטייט דאך אין חומש בפשטות, אז דער משה רבינו האט פארשריבן און האט געלייענט לפני העם דער ספר התורה הזאת, און רש"י טייטשט דאס אפ פון בראשית ביז די פסוקים פון מתן תורה.

¶40זעט מען דאך אז ס'איז געווען ”מגילה מגילה ניתנה”, און תוספות פארענטפערט, אז דאס וואס מ'מיינט חתומה אז מ'האט געשריבן די פסוקים, די פרשיות אין תורה, אויף דעם סדר ווי ס'איז בשעת החתימה, אע"פ וואס נאמרה לפני זה.

¶41במילא איז דאס ניט מגילות, אויב מ'וואלט געדארפט שרייבן א פרשה וואס דערנאך וועט זיי שטיין אין ”תורה, בסוף התורה”, ווי פרשה נחלות אדער ווי ער ברענגט דארט פון לוי, אז ”שמונה פרשיות נאמרו ביתה היום”, איז דאס דא א פרשה פרשת שמיים און פרשה נשיאים, ענינים וואס שטייען במקומות מחולקים בתורה,

¶42איז דער וואס זאגט אז מגילה מגילה ניט, נאר האט מען אנגעשריבן יעדערע פון די שמונה ”פרשיות בפני עצמה”, און דערנאך, בשעת ס'איז געווען מ'האט געדארפט האבן די ספר תורה בשלימותה,

¶43האט מען איר מחבר געווען מיט שאר המגילות על הסדר ווי זיי זיינען ”בספר תורה שלנו”, דער וואס זאגט אז ספר ”תורה חתומה ניתנה” אז ס'איז ניט געווען באזונדערע מגילות, קיינמאל ניט געווען קיין צוויי מגילות.

¶44בשעת ס'איז געווען א ספר תורה בשעת מתן תורה, ווי רש"י זאגט, איז דאס געווען פון בראשית עד דעם ענין פון סיפור פון מתן תורה, דערנאך האט מען געווארפט, ביז דער אויבערשטער האט געזאגט ואלה המשפטים און מ'האט דאס מחבר געווען צו די געשריבענע שוין, איז דאך ניט געווען קיין מגילה בפני עצמה,

¶45און על דרך זה אויך א פרשה וואס איז געזאגט געווארן פריער, אבער אין תורה ווערט זי געשריבן שפעטער, האט מען געווארפט, ניט פארשריבן לדעת התוספת, ביז וואנענט מ'האט פריער אנגעשריבן די אלע פרשיות שלפני זה,

¶46משא"כ לדעת רש"י האט מען געווארט מיט כתיבת כל הפרשיות עד שנת הארבעים, ביז וואנענט ס'איז געווען אויך, אין שנת הארבעים גופא, דער ענין פון שבעה באדר, וואס דעמאלט איז געווען דער חתימת כל התורה.

¶47וואס עפי זה בלייבט דאך לכאורה לדעת רש"י אויך די שאלה, ווי אזוי האט מען געקענט באווייזן אז אמת טאקע פון בראשית ביז מתן תורה איז געווען געשריבן פריער, אבער נאך דערויף האט מען אויך געווען שווער צו באווייזן זעקס הונדערט טויזנט, אנהויבנדיק פון פרשה מתן תורה ביז סוף הספר תורה.

¶48וואס לכאורה האט מען געקענט פארענטפערן, אז רשי אין חומש, ועד"ז אויך אין גמרא, איז דאך כלל אז רשי איז א פרשן ניט קיין פסק'ן, רשי איז מפרש לויט דעם פשט פון דער גמרא, בהנוגע אבער צו הלכה האלט רשי ווי תוספות,

¶49במילא האט מען אנגעשריבן על הסדר ביז דעם פסוק פון ”ועתה כתבו לכם השירה הזאת” אבער בכלל קען מען אזוי ניט זאגן אויף פירוש רשי, אפילו אז רשי איז א פרשן קען דאך רשי ניט מפרש זיין אין גמרא, היפך פון א פסוק מפורש.

¶50וויבאלד אז ס'שטייט אין פסוק מפורש אז ס'האט אנגעשריבן ”מברשית ועד מתן תורה” מוז דאך רשי אויך האלטן, אז ס'איז געווען געשריבן פון פרשה בראשית ביז ספר תורה פריער, ניט ווי דער פירוש בלשון רשי הפשוט אז ס'איז געווען געשריבן די גאנצע ספר תורה בשעת מ'האט געהאלטן בא דער חסימה.

¶51וואס יש לומר בזה מצד אט דעם הכרח, אז אין רשיא איז אויך ס'איז דא כמה גירסות אין דער סוגיא, אט דאס וואס רשיא זאגט, און דערנאך פרעגט תוספת א קשיא פון רשיא אויף רש י,

¶52איז אויך דער פירוש אין רש י' איז, אויך ווי דער פירוש התוספת אז דאס וואס רש"י זאגט אז מ'האט געשריבן ערשט לאחרי ווי ס'איז געווען חתימת התורה מיינט ער ניט חתימת כל התורה גופא, נאר די חתימה פון די פרשיות וואס זיינען לפני זה געשריבן אין תורה,

¶53ווארום אניט בלייבט א קשיא פון רש"י אף רש"י, פון פרשת אין פירוש החומש, וואס ערשט דערנאך קומט דער לערנער דער לימוד אין רש"י אין פירוש הגמרא.

¶54וואס אן דערויף האט מען אויך געפרעגט די שאלה, וואס טוט מען בנוגע צו דעם קידוש?

¶55א ספר תורה דארף דאך האבן אן איבוד לשמה, און דארף האבן א קידוש, ובפרט בנוגע צו די שמות וכיוצא בזה, איידער ס'איז געווען דער ציווי, ועתה כתבו העשירה הזאת, איז וואס איז דאך ניט געווען דער איבוד וקידוש וכו במילא האט מען דאך געדארפט שרייבן פון דאס ניי צוליב דעם איבוד לשמה.

¶56אבער די קשיא איז געבויט אויף א סברא בעלמא, וויבאלד אז לדעת רש"י ברורה איז געווען דער ציווי אויף כתיבה פון ספר בראשית ביז מתן תורה, און ס'ווערט אנגערופן בשם ספר און ויקרא באזני העם איז דער פירוש הפשוט בזה, אז ניט אז משה האט דאס גלאט אליין געטאן על דעת עצמו חס ושלום,

¶57בפרט נאך אז ס'איז נאך פארבונדן מיט הקרבת קרבנות אויך, ווי ער דערציילט בהמשך אחד, נאר דאס איז פון די ציוויים וואס מ'געפינט בכמה מקומות בתורה, אז ס'ווערט דערציילט מערניט אז משה רבינו האט דאס געטאן, און מ'פארשטייט מעצמו, אז פארוואס האט ער דאס געטאן?

¶58דערפאר וואס דער אויבערשטער האט אים אנגעזאגט.

¶59וויבאלד אז ער האט געטאן און האט געלייענט פרשיות בתורה, און תורה רופט דאס אן בשם ספר איז די אלע תנאים וואס מ'דארף האבן כדי ס'זאל זיין א ספר התורה האט מען זיי געטאן שוין דעמאלט.

¶60אפילו בהנוגע צו די שמות הוי איז דאך ידוע אויך דער סיפור פון דעם אריז"ל, וואס זיכער איז דאך דאס געווען געטאן ניט נאר ענינים ”מן התורה ומדרבנן”, נאר אויך בהידור מן ההידור.

¶61דערציילט ער אין טעמים המצוות ובכמה מקומות, אז ער האט גערופן א סופר, האט אים געהייסן אנשרייבן די גאנצע ספר תורה א חוץ די שמות הוי וואס דאס האט ער דערנאך אריינגעשריבן כל אחד במקומו.

¶62במילא, איז אויב אפילו מ'וועט זיך וועלן דינגען בהנוגע צו דעם קידוש פון שמות הוי האט מען דאך, וויבאלד אז מ'האט געוואוסט ”בכל שכן וקל וחומר”,

¶63אז מ'האט געוואוסט ווי מ'זאגט אז ידע יעקב אבינו אז מ'וועט זיין א משכן און מ'וועט דארפן האבן ”עצי שיטים עומדים”, דערפאר איז נתה רזין במצרים איז זיכער לייגט זיך בשכל אז אידן האבן געוואוסט אז סוף כל סוף וועט מען דארפן פארשרייבן די אלע ערטער,

¶64וואס אלע ווערטער וואס זיי הערן פון דעם אויבערשטן וויבאלד אז דאס איז א תנאי אין זכרון, שלא אשתקך הדברים וכו'.

¶65במילא האט מען אנגעשריבן די אלע ענינים, אויב אפילו מ'וויל זיך דינגען בנוגע צו כידוש פון שמות הוי' האט דאך געטאן זיין אזוי ווי ס'איז געווען ע'האריז ה.

¶66ובפרט נאך אז ס'איז דאך קרוב לומר ע.

¶67פי האמור, אז וויבאלד אז מ'האט דאס געזאגט, און אויף דערויף איז חלק דער חיוב פון ”דברים שבכתב, אין אתה רשעי לאומרם בעל פה” האט מען דאס אויך פארשריבן געווארן מיט אלע תנאים וואס א ספר תורה דארף האבן.

¶68איז געבליבן מערניט ווי צו שרייבן פון דעם פסוק פון ”ועתה כתבו לכם”.

¶69און אין דערויף גופא, בהמשך להאמור לעיל, וכמדובר לעיל, אז אע' פי וואס מ'וויל ניט פארפירן קיין מחלוקות און א שקלא וטריא, אבער ס'לייגט זיך בפשטות,

¶70אז וויבאלד וללמדה קומט בהמשך טאקע צו ”ועתה כתבו לכם השירה הזאת”, און ”ועתה כתבו לכם השירה הזאת” פסק'נט דאך דער רמב"ם און אין שולחן ערוך בפשטות, אז אין דערויף איז מחוייב יעדערער בפני עצמו, דארף ער זיין א כותב אדער על ידי שלוחו,

¶71און ס'דארף זיין לכם משלכם.

¶72בשעת אבער דערנאך שטייט אין פסוק וללמדה און תורה אליין זאגט, אז 'לימוד התורה' כדי ס'זאל זיין כדבעי דארף ער זיין דוקא ניט ביחיד, נאר בדיבוק חברים,

¶73כמדובר לעיל איז דער וללמדה איז מדגיש פארקערט, אז נאך דערויף איז געזינטער אז ספר תורה זאל געהערן צו כמה וכמה, ווארום דער ללמדה וועט דעמאלט זיין אויך קרוב לבדי, בדיבוק חברים, ניט 'בד בבד' ונועלו, ווי די גמרא זאגט אז א לומד יחיד איז דאס א ענין פון ונועלו.

¶74און דא זאגט מען וללמדה אין אן אופן ווי ס'דארף צו זיין, מיינט מען דאך דאס אז דאס זאל זיין ניט 'בד בבד', איז דעמאלט פארקערט איז גאר א מעלה אז די ספר תורה זאל געהערן צו א רבים, כדי דערנאך זאל אויך זיין דער לימוד בהשתדלות, אז ס'זאל זיין א השתדלות ברבים פונקט פארקערט ווי דאס איז ביי עתי כתבו לחיים.

¶75ס'איז קיין קשיא ניט אויב ער האט פארלארן די ספר תורה, איז ער דעמאלט ניט דארף ער נאכאמאל שרייבן פון דאס ניי, בשעת ער פארלירט די ספר תורה קען ניט זיין און ללמדה ברבים אויך ניט.

¶76עד"ז אויב ער איז מוכר די ספר תורה, ווערט אויך די זעלבע מניעה אז ער איז מוכר צו א צווייטן, איז דערנאך אז ס'וועט קומען ללמדה קען יענער אים ניט צולאזן דערצו, און ער דארף ניט זיין קיין תלוי בדעת השני.

¶77בשעת אבער דאס ווערט א ספר תורה דציבור איז אט דעמאלט איז ווערט דער ללמדו מיט א ציבור, תלמוד תורה דרבים איז דאס דעמאלט מיט מער הצלחה.

¶78וואס על פי זה דארף מען גאר ניט אנקומען, וואס מ'האט גערעדט פריער אז ”לב בית דין מתנה עליהם” בכל פעם ופעם, ווען ער איז לומד אין דער ספר תורה אז דאס ווערט דעמאלט לכם, און דערנאך ווערט דאס א צווייטנ'ס וכו.'

¶79נאר דאס איז מערניט ”לב בית דין מתנה עליהם” בשעת כתיבת הספר תורה, אז דעמאלט איז דאס געווען דער סופר האט דאס געשריבן אלס א שליח פון דעם יחיד, און דערנאך איז בעולה איז דאס געווארן לכם, און דערנאך לאחרי זה איז שוין דערנאך געווען אדרבא דער הידור אז ס'זאל בלייבן א ספר תורה דציוור, בשעת ער קומט צו דעם לעמדה.

¶80וואס על דרך זה איז אויך דער ביאור בא כמה דיוקים פארבונדן דערמיט.

¶81וואס מ'האט געפרעגט וואס דער יסוד פון דער ביאור איז בהתלוי לעיל, וכמדובר לעיל, אז על פי זה ווערט פארענטפערט כמה ענינים בנוגע סיי צו דער מצוה פון ועתה כתבו לך השירה הזאת סיי פון דעם ענין וואס מ'האט געשריבן י' ג' ספרו תורה ביום אחד,

¶82וכמה וכמה ענינים.

¶83און ויהי רצון, אז מ'זאל טאן אין דערויף כמה מיט א הידור מן הידור, אין די השתדלות, ארייננעמען אלע אידן, און סיי מקטנם ועד גדולם, און זיי מסיים זיין בזריזות ”כל הספרי תורה” וועט דאס ברענגען דעם אחישנה סיי בפשטות, בכמות, אז ס'וועט זיין דער אחישנה בזמן בלשון הרמב"ם,

¶84נגאלים מיד, סיי דער אחישנה ברוחניות באיכות, אז ס'וועט זיין כמהלכה כבר אלקים וואס ער קומט בעננא דער ביאת משיח ברוחניות אין א דרגא נעלית יותר פון ”שמונה נשיחי אדם”,

¶85ווי ער איז מבאר אין דרושי חנוכה דעם ביאור און די שייכות צו משיח'ן, וואס ער איז דאך איינער פון די ”שמונה נשיחי אדם” ווי די גמרא זאגט אין סוכה, די שייכות דאס זעט דוקא צו דעם מספר שמונה און ענין השמונה.

¶86און ויהי רצון, אז מ'זאל טאן אין די ענינים אין אן אופן פון שמוני, ווי דער מגיד טייטשט דאס אפ, אז די אסנץ פון זיך גיט ער אוועק אין דעם, און די עצמית פון זיך גיט ער אוועק אין דעם, אין תורה ומצוותי' בכלל,

¶87און דעם ענין פון ספר תורה ארייננעמען יעדער אידן און אלע אידן, און ס'ווערן אלע ענינים און אלע אידן צוזאמען מיט צורם ואתם תלוקטו לאחד אחד בית ישראל.

¶88און ס'קומט די גאולה האמיתית והשלימה על ידי פון דעם אחד ומיוחד פון שמונה נשיא חי אדם, וואס דארטן רעכנט זיך אויס נאך זיבן אין מסכתא סוכה,

¶89אויף משיח'ן שטייט דאך אבער אז יגדל ”עבדי ויראו ונשא וגבה מאוד” און ווי ער טייטשט דאך אפ אין תנחומה אין חסידות איז דאס מבאר בארוכה, אין שער האמונה און ביאורא הזהר און דרושי אור התורה וכו אז דאס איז העכער פון אברהם יצחק ויעקב, ו”קרוב למשה רבינו”, ווי די צוויי גירסאות אין רמב"ם וכו',

¶90און ווי ס'איז פארשטאנדיק אויך אין לקוטי תורה און אין כתבי האריז"ל, אז דאס איז נאך א העכערע דרגא פון משה רבינו, ניט קרוב, נאר העכער פון משה רבינו, ביז ווי דאס איז אין נשמות פון יעדער אידן די מעלה פון יחידה לגבי חי', וואס דאס איז דאך אויך וואס מ'זאגט דעם לשון אחד ומיוחד פון שמונה נשיא חי אדם, די ראי' דערפון איז וואס ער איז יחידה הכללית,

¶91לגבי כל יחידות ”שבכל אחד ואחת מישראל”, וואס דאס איז דאך דער ניצוץ משיח וואס איז דא בכל אחד ואחת.

¶92און בשעת די אלע ניצוצות פאראיינציקן זיך צוזאמען, ווערט די אבוקה גדולה פון ”תורה אור” צוזאמען מיט נר מצוה ווערן בטל און פארברענט די שיריים פון כותלו ועניני הגלות, און ס'ווערט דער ”אור גדול נגע עליהם” אנהויבנדיק פון ”הוי' יגי' חשכי”,

¶93ווי מ'זאגט דאס בנוגע צו חנוכה, אז דער חושך אליין ווערט כיום יאיר, און פון דעם חשכי ווערט נאך יגי' א ”יתרון אור מן החושך”, ביז אין שלא בערך לגמרי, ובמהרה בימינו ממש.

¶94לחיים.