transcript · Yiddish
Text
Machine text not yet checked by a person - do not quote it as the Rebbe's words.
¶1”פדה בשלום נפשו מקרב לי כי ברבים היו עמדי” שרייבט דאך אויף דערויף דער בעל הגאולה והשמחה באגרת הקודש שלו, אז כשקראתי ווען ער האט געזאגט אין תהלים דעם פסוק ”פדה בשלום” אט דעמאלט איז יצאה בשלום.
¶2וואס דערפון איז פארשטאנדיק, אז דער תוכן הכתוב איז פארבונדן מיט דער גאולה, וואס די גאולה איז דאך געווען כידוע, מצד דעם ענין וואס ס'איז געווארן די שקלא-וטריא פון מפיץ-זיין די רזי תורה ביתגליא,
¶3ביז וואנענט אז ער זאל אראפקומען ”לכל אחד ואחד”, און בשעת ס'איז געווארן דער פסק דין אז מ'זאל אזוי טאן, ואדרבא נאך ”ביתר שאת וביתר עוז” אט דעמאלט איז אויך דא למטה געווארן דער ענין וואס בטל הדין וגזירת מלכות פון אינים-יהודים ויצא לחירות.
¶4וואס דערפון איז דאך פארשטאנדיק, אז דער ”פדה בשלום נפשי מקרב” לקובי רבים היו עמדי איז דאס דער ענין פון הפצת המעיינות, פון תורת החסידות, אין אן אופן ביז וואנענט אז דאס וועט דערגרייכן חוצה.
¶5וואס מ'געפינט אין נגלה די דרשת רז"ל אויפן פסוק, סאגט די גמרא אין ברכות אויף דעם ”פדה בשלום נפשי מקרב” די קיבי רבים היו עמדי אז הוסק בתורה ווי גמילות חסדים ומתפלל אים הציבור,
¶6”מעלה אני עליו כאילו פדה אני לי ולבני מבין האומות”, און ווי רש"י טייטשט אפ, אז תורה איז דאך משימה שלום און גמילות חסדים ברענגט דאך שלום, און ”ברבים היו עמדי” דאס איז דער ענין פון מתפלל אים הציבור.
¶7דער פירוש הפשוט איז דאך אויך כי ברבים דער כי איז דאך א נתינת טעם איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז דער ”פדה בשלום נפשי” איז דער טעם אויף דעם ”כי ברבים היו עמדי”.
¶8וואס לכאורה איז ניט פארשטאנדיק וואס איז דא דער קישור על פי דרשת רז.
¶9על אחת כמה וכמה ווי גערעדט פריער, אז ווי דער בעל הגאולה זאגט איז דאס איז דער ענין הגאולה איז דאס דער ענין פון ”פדה בשלום נפשי מקרב לי כי ברבים היו עמדים"”.
¶10אויך דארף מען פארשטיין וואס איז דא דער דיוק פון בשלום לכאורה איז דאך גענוג אז ס'וואלט געשטאנען דער פדה מקרב לי, איז דאך דערפון פארשטאנדיק, אז ס'קען זיין א פדי ניט בשלום, נאר באופן אחר, וואס היפך פון שלום איז דאך מלחמה, און דא איז געווען דער אופן הפדי דוקא אין אן אופן פון שלום.
¶11אויך דארף מען פארשטיין וואס אין די דרשת חז.
¶12טעולט ער דאס דער ”העוסק בתורה ובגמילות חסדים” און דערנאך זאגט ער א צווייטער סוג, ומתפלל אים הציבור.
¶13און אויך אין דערויף גופא דארף מען פארשטיין וואס דער לשון המורגל בכל מקום הוא, און אזוי האט זיך אויך דא לכאורה געדארפט שטיין, אז דורך תורה און עבודה און גמילות חסדים, אדער ווי ער זאגט דא דורך תורה און גמילות חסדים און תפילה איז דאס איז פדי אני אליהו לבנים מבין האומות,
¶14על דרך ווי ער זאגט אין די משנה אין אבות אז ”תורה עבודה וגמילות חסדים” איז דאס ג' עמודים שהלהם ”העולם קיים”, און ער זאגט דאך ניט דעם לשון אז ”העוסק בתורה וגמילות חסדים” איז אט דעמאלט איז ער מקיים דעם עולם.
¶15און דאס פארשטיין בהקדם הביאור אויפן פסוק ”ידוחה, הוי' כל מעשיך והחסידך אברכוך” זאגט ער אויף דערויף אין זהר אז אברכו כן.
¶16וואס אין אותיות פון קבלה איז דאך ספירת המלכות ווערט אנגערופן בשם כה און ווער איז ממשיך הברכה אין כה?
¶17איז דאס דוקא חסידך. וואס ניט ווי דער ענין פון ידוחה, וואס אויף דערויף זאגט ער, אז אויף דערויף איז ניטא קיין הגבלות, נאר כל מעשיך זיינען ידוחה, משא"כ אויף יברכוך יברכו כה איז אויף דארף מען האבן די דרגא פון חסידך.
¶18וועלן דאס פארשטיין בהקדם דער חילוק פון ברכה וואס ברכה ותפילה אז ס'איז אויך און דער ענין וואס ער זאגט פריער ידוחה, וואס דער ענין דער חילוק פון ברכה ותפילה איז דאך ידוע, אז תפילה איז דאס שייכט זיך ”לכל אחד ואחד” צו כל מעשיך,
¶19משא' כן דער ענין הברכה איז ווי ער זאגט והיהי ברכה האט מען דאס אנגעזאגט במיוחד צו אברהם'ן, אז אים האט מען אפגעגעבן די ברכה אז ער קען בענטשן, וואס דער טעם אין דערויף איז דאך כמבואר בארוכה במקום אחר, אז דער ענין התפילה איז דאס ממטה למעלה, אז ער בעט אין אן אופן של בקשה,
¶20און וויבאלד אן אופן של בקשה און אין אן אופן פון ממטה למעלה איז דערצו איז יעדער שייכות יעדערער איז שייכות צו בעטן, ואדרבא, ביז וואנענט אז דאס ווערט א מצוה, ווי דער רמב"ם זאגט בנוגע צו מצוות תפילה, אז דאס איז מן התורה, אז אויב ער האט צרכיו
¶21משא"כ דער ענין הברכה, וואס דאס איז דאך פון ”לשון ברכה והמשכה, המבריח את הגפן”, איז ווי אזוי איז שייך צו ממשיך זיין בשעת ער געפינט זיך העכער פון דעם ענין וועלכן ער דארף ממשיך זיין, וואס דערפאר איז דאך דער ענין הברכה אין א לשון של ציווי מצד, דערויף וואס ער געפינט זיך העכער דערפון דערפאר קען ער דאס ממשיך זיין.
¶22וואס דערפון איז דאך פארשטאנדיק, אז ניט יעדערער איז דערצו שייכות דוקא צו דער וואס אין דעם ענין וואס אין וועלכע ס'דארף זיין די ברכה געפינט ער זיך העכער דערפון.
¶23און ווי געזאגט פריער, והיו ברכה, אז א ברכה איז נתונת לך, וואס דערפאר קען ער זיין א מברך.
¶24און אין ברכה גופא איז אויך דא צוויי דרגות, דער ענין הברכה על דרך ווי בשעת יעקב האט געבענטשט די בני יוסף, האט ער זיך זיי געבענטשט מיט אזא ברכה, אז די איז ניט אויף א ענין פון 'דבר חדש' לגמרי, נאר דאס וואס ס'געפינט זיך בשרשו ומקורו זאל דאס נמשך ווערן דא למטה.
¶25וואס דערמיט איז דאך פארשטאנדיק וואס בשעת יוסף האט געבעטן און געזאגט אים כי הוא הבכור האט אים יעקב געענטפערט, אז אמת טאקע ער וועט אים אויך בענטשן בזרע יהי מלא הגיום וואס לכאורה איז ניט פארשטאנדיק, וויבאלד אז ער בענטשט, איז פארוואס קען ער טאקע ניט בענטשן אז זכי והקטן זאל ניט זיין יגדול הימנו,
¶26נאר די ברכת יעקב דעמאלט איז געווען אין אן אופן פון ממשיך זיין אט דאס וואס געפינט זיך בשרש ומקורה, זאל דאס אראפקומען בגלוי דא למטה.
¶27און וויבאלד אז בשרשו מקורו איז געווען יגדלו ממנו, אט דערפאר האט ער געזאגט אז די ברכה פון ממשיך זיין ממקורו ושרשו איז דאס אין אן אופן וואס מ'קען עס ניט משנה זיין, אע"פ וואס דא איז ער אחיו הקטן, אבער בשרשו מקורו יגדל ממנו במילא ברכה בהמשכה דא למטה וועט אויך זיין אין אזא אופן.
¶28דערנאך איז דא א העכערער אופן אין ברכה וואס דאס איז אויף אויפטאן א 'דבר חדש', וואס דאס געפינט מען אין ברכת כהנים זאגט מען דאך יבריך הוי אז דאס איז א 'דבר חדש' והמשכה חדשה מלמעלה ניט פון זיין שורש ומקור, נאר וואס דען?
¶29פון הוי וואס דערפאר קען דאס אויפטאן א נייע זאך, און דערפאר איז דאס דוקא כהנים קענען דאס אויפטאן, ”כמבואר הטעם בזה”, אז דאס איז העכער פון דער אופן הברכה של יעקב לבני יותר וואס דאס איז געווען מערניט ווי המשכה משרשם קורא.
¶30אבער ניט אין דעם איז דאך חילוק פון ברכה און תפילה, אדרבא תפילה איז גאר עניני אויף לשנות, אויף אויפטאן יהי רצון זאל זיין א רצון חדש, אבער תפילה טוט דאס אויף אין אן אופן של בקשה, במילא איז דערפון פארשטאנדיק, אז דאס קען זיין מערניט ווי לפי אופן הבקשה, דאס הייסט לפי אופן ההכנה פון דעם מתפלל.
¶31איז אמת טאקע ער קען דערגרייכן ווי תפילת איז העכער פון 'סדר השתלשלות', ביז וואנענט אז ער וועט אויפטאן יהי רצון, ”ורפות החולים ולברך השנים” ווי ער זאגט אין קונטרס אחרון, ביז וואנענט אויף משנה זיין ווי דאס איז געווען שוין אין 'סדר השתלשלות',
¶32ס'איז אבער מערניט ווי דאס איז לפי אופן התפילה שלו.
¶33משא' כן אז דאס קומט אראפ מצד דעם וואס ער איז העכער פון דעם גאנצן ענין, וואס אט דעמאלט קען ער אויך אויפטאן א רצון חדש שלא בערך.
¶34און כידוע די דוגמא אויף דערויף ווי מ'געפינט אין דעם ענין פון דבר פון לשנות הרצון און ממשיך זיין אן 'אור חדש' וברכה המשכה חדשה דער חילוק פון חוני המעגל ביז ר' שמעון בן יוחאי.
¶35וואס בשעת מ'איז געקומען צוגיין צו יעדערן פון זיי מ'האט געזאגט אז ”עמך ישראל צריכין” גשמים איז בא חוני המאגיל איז געווען פעולתו על ידי תפילה, חג עוגה,
¶36און האט דעמאלט מתפלל געווען און זאגט אי ניז זת ביז וואנענט צוגיין גשמים און האט גע'פועל'ט בתפילתו.
¶37בשעת מ'איז געקומען צוגיין צו ר' שמעון בן יוחאי, דורך וואס האט ער פועל געווען גשמים ווי ער זאגט אין זהר?
¶38דורך ד וואס מצד דערויף גופא איז פארשטאנדיק דער חילוק פון תפילה און תורה איז דאך, אז תפילה ווי גערעדט פריער איז דאס ”סולם מוצב ארצה” וראשון מגי' השמימה איז די הליכה 'מלמטה למעלה' לפי אופן הכנת המטה,
¶39משא' כן תורה איז דאך דאס דער אופן דער לחם מן השמים די המשכה ”הלא כה דברי” דעם אויבערשטן דבר הוי וואס זי ווערט נמשך אין אן אופן 'מלמעלה למטה'.
¶40וכידוע די דברי פון בעל הגאולה, ווי דער צמח צדק שרייבט אין דרוש האחרון שאמר בפיענו קודם הסתלקותו, אט דעמאלט מבאר געווען דער חילוק פון תפילה און תורה התפילה איז דאס עולם מוצב ארצה, משא' כן תורה איז 'המשכה מלמעלה' למטה.
¶41איז דערפאר איז דאך בשעת ר' שמעון בן יוחאי האט פועל געווען די גשמים, זיי זיינען גלייך געגאנגען גשמים ווי מצד המעלה איז דאס געווען א שינוי רצון, א רצון חדש, המשכה חדשה, און ס'איז גלייך געגאנגען ווי ס'דארף צו זיין.
¶42משא' כן בא רכינו המאגל וואס איז געווען לפי הכנות מלמטה, האט ער דערנאך, לאחרי תפילתו, וואס האט פועל געווען וואס דערפון גופא איז דאך א הוכחה, אז ער האט פועל געווען למעלה מסדר השתלשלות לשנות הרצון והגזירה, איז דערנאך איז אויך געדארפט זיין כמה שינויים ותיקונים בזה, ער האט געזאגט אז לוי זה בקשתו, אז ס'איז געווען צופיל און צווייניק, ביז וואנענט אז ס'איז געגאנגען גשמים ווי ס'דארף צו זיין.
¶43וואס בכללות איז דאס אט דאס וואס ער זאגט אין ירושלמי אויף ותיק זה ראומר ”ויקום לך”, ער ז אז הוא אמר הכין בשעת דער אויבערשטער זאגט אזוי ודידך און דו זאגסט הכין איז דעמאלט איז דידך קיים ”ותגזור אומר ויקום לך” דערפאר וואס ער טוט-אויף אן ענין פון א רצון חדש, און אין וואס פאר אן אופן?
¶44ניט אין אן אופן של בקשה ותפילה נאר ותגזור אין אן אופן פון גזירה, וואס דאס איז די ברכה, כאמור, לעילתו אופן הברכה פון ברכת כהנים.
¶45וואס אויף דערויף זאגט ער די הקדמה ”ידוחה, הוי' כל מעשיך” און אין דעם ענין וואס ס'איז דא ידוחה זאל דערנאך ווערן יברחו אין כה, וואס דערפאר ווער קען דאס אויפטאן?
¶46דוקא חסידך. וואס וואו איז שייך דער ענין פון הודאה?
¶47איז דאך דאס כל זמן ס'רעדט זיך וועגן הארות פון גילויים, איז אט דעמאלט סוף-כל-סוף קען מען אהינצו דערגרייכן אפילו ניט נאר מצד הודאה, ווארום וויבאלד האט דאך דאס א שייכות צו דעם מטה באיזה אופן שיהי', און וויבאלד אז ס'האט א שייכות דארף דארט ניט זיין א הודאה אין אמיתית ענין פון ידוחה.
¶48וואו דארף מען האבן ידוחה?
¶49איז דאס דוקא הוי'ן עצמות ומהות וואס ס'איז העכער פון הארות וגילויים.
¶50וויבאלד אז דאס איז העכער פון הארות וגילויים איז דעמאלט אדער ס'האט גאר קיין שייכות ניט, אדער ס'האט א שייכות צו כל מעשיך.
¶51אבער אין וואס איז דערצו די כלי, מיט וואס איז דאס?
¶52דאס איז דאך דעם ענין פון ידוחה.
¶53און אויף דערויף זאגט מען, אז דא דארף מען ממשיך זיין אין כה, איז ווער קען דאס מברכו אין כה, איז ווער קען דאס ממשיך זיין דוקא חסידך.
¶54ווארום ס'דארף שטיין העכער פון דעם ענין וואס מ'איז ממשיך.
¶55וואס לכאורה ווי איז שייך זאגן העכער, נאר דאס איז מצד דעם ענין פון ”ותגזיר אומר ויקם לך” אז דער אויבערשטער האט אזוי געוואלט אז ס'זאל זיין ”הקב"ה גוזר וצדיק מלטל” און ”צדיק גוזר והקב"ה מקיים”.
¶56האט ער געגעבן כביכול דעם יכלת אז ס'זאל זיין ”ותגזיר אומר ויקם לך” ווי דער ירושלמי זאגט אז ”דדך קיים ודילי לא קיים”.
¶57לא קיימא. וואס וואס איז דער ענין פון חסידך זאגט ער אויף דערויף אין תיקוני זהר און זהר בכל מקומות, איז זהו חסיד המתחסדים קיין די לו אדער המתחסדים קונו.
¶58וואס דער ענין פון קונו איז דאך מבאר אין ”תורה אור” אין משפטים, איז מבאר דער ”בעל הגאולה אין” תורה און משפטים, אז ”ברוך עושה ברוך עושה ברוך באורא ברוך קונך” וואס דאס איז דאך אין די ד' ארגות, כנגד די ד' עולמות, איז עולם אצילות ווערט אנג
¶59וואס דער ענין פון א קנין איז דאך, אז ניט ס'איז דא א שינוי אין דעם עצם ענין, ס'איז מערניט ווי א שינוי וואס ”יוצאי מרשות לרשות” א שינוי אין דעם רשות, אבער דער ענין בלייבט ווי ער איז.
¶60וואס דאס איז דער ענין פון עולם הצילות, וואס יהיו אחד יהיו וקרמי אחד דער עולם אחדות, ביז וואנענט ווערט אנגערופן עולם אלקות אז דאס איז חד מתיהו.
¶61וואס דערפאר ווערט דאס אנגערופן בשם קונך ס'איז מערניט א קנין ס'גייט אריבער פון איין רשות אין א רשות פון אן עולם.
¶62וואס אט דאס איז, בשעת ער זאגט דא ברוך מתחסדים קונו איז קונו גייט דאס אויף זדה אצילות, וואס אצילות איז ווי גערעדט פריער איז ווערט אנגערופן דער כללות העולם בשם קונך און אין דערויף איז דא דער סוף 'עולם האצילות' איז דער ענין פון זדה אצילות.
¶63וואס אין זדה אצילית איז דאך 'מצד עצמו' אין אותיות פון קבלה מערניט ווי ווי ספירות, און אויף דערויף דארף זיין דער מתחסדים קונו אז ניט ער טוט דאס לטובת עצמו, נאר וואס דען ער וויל דאס ממשיך זיין אין זא למלאות דעם חסרון פון זא.
¶64ביז וואנענט ווי ער זאגט נאך אין תיקוני זהר, ווי גערעדט פריער, איז איך חסיד המתחסדים קמדילו אז ער טייטשט דאס אפ, אז כאן גייט דאס אויף ספירת המלכות, ווי ער איז מפרש אין פרדס, וואס ספירת המלכות ווערט דאך אנגערופן בשם רוב עוצמאה דער הורא תדיא לא נהורא לעה ולא שכיח,
¶65למען זמי' חוי' לא ידום מצד דערויף וואס זי שטייט אין א תשוקה אויף לילות למעלה, מצד דערויף וואס זי פילט דעם תשוקה וואס איר פעלט.
¶66און אויף דערויף דארף מען ממשיך זיין, דאס זיין דער יברכו און ניט נאר ממשיך זיין אין דעם אופן פון למלט את החסר נאר וואס דען ס'זאל זיין אין אן אופן פון המתחסדים קונה, אם כאן דערוי.
¶67וכידוע דער חילוק פון צדקה ביז חסד, ווי די גמרא זאגט אז ”גדולה גמילות חסדים יותר מן הצדקה” און איז מבאר דארטן, אז גמילות חסדים איז דאס ”בין לעשירים ובין לעניים”, משא' כן צדקה איז דאס מערניט לעניים.
¶68און ווי דער רמב"ם זאגט, אז דער ענין פון צדקה איז דאס וויפל ס'קומט, משא' כן דער ענין פון חסד איז דאס דער ענין פון הפלגת הטוב.
¶69וואס דערפון איז פארשטאנדיק, אז ממלא זיין דעם חסרון איז דאך דאס מערניט ווי אן ענין פון צדקה, ווי די גמרא זאגט אז יי אתה מחוייב ליישרי מערניט ווי די מחסירו אשר יחסר לו הפלגת הטוב וואס דאס איז חסד איז דאס ”גדולה מן הצדקה”.
¶70ווי עס גברו זאגט דארטן, אז יראו ”לכם לצדקה וקיצרו לפי חסד”.
¶71וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק, אז בשעת מ'זאגט אברכו כה איז דאס ניט נאר און וואס דאס קומט בהמשך צו ידוחי הוי איז דאס ניט נאר אויף דער ענין פון צדקה, נאר ס'זאל זיין וחסידיך וואס פארוואס ווערן זיי אנגערופן וחסידיך?
¶72דערפאר וואס זיי זיינען ממשיך דעם ענין החסד, וואס איז א פלגת הטוב, וואס וואס לכאורה איז ווי איז שייך ביי עשירים, אז זיי זאל זיין אויף פלגת הטוב וואס זיי פעלט זיך גארניט, און ניט נאר בא זיי איז דער מילה החסר נאר וואס דען?
¶73זיי האבן נאך עשירות אויף דעם, ס'איז דאך ניט נאר דער דיר ”מחסיר אשר יחסר לו” נאר ער ווערט זיך אנגערופן בשם עשיר נאר וואס דען?
¶74אין עשירות גופא איז אויך דא כמה דרגות.
¶75וכידוע דער חילוק ווי מ'זאגט אז בימי שלמה, וואס דעמאלט איז ד און ווי ער זאגט דער לשון אויף דערויף אין מדרש, אז ס'איז געווען ”קיימא סיהרא באשלמותא”.
¶76וואס דער סיהרא גייט דאך אויף ספירת המלכות, איז ניט נאר אז ס'איז געווען דער ענין וואס ס'איז גארנישט ניט געפעלט, נאר וואס דען ס'איז געווען באשלמותא אין די שלימות בזה.
¶77וואס דאס איז דאך דער ענין פון עשירות, און אף על פי כן זקן ניט אז דאס קומט ניט ווי ס'וועט זיין לעתיד לעו.
¶78וואס דערפאר איז דאך דוד, וואס ער האט זיך היכים ביד הוי' אליה ישכיל די הכנות צו שלמה'ן, וואס דערנאך איז דאס בא שלמה'ן ארויס בפועל, בגילוי, איז דאך דוד'ס בקשה איז געווען קומען הוי' למנוחתך משא"כ בא בקשת משה איז געווען דער קומען ”הוי' ויפוצו אבך”.
¶79ס'איז שדוע אין דערויף דער חילוק, אז בא משה'ן, וואס ער זאגט בנסי הארון וואס ער זאך געווען בנסי הארון במדבר איז דעמאלט איז געווען דער אופן הבירורים אין אן אופן אז ס'איז דא אבים ושונים,
¶80און מ'זאגט ומה ”הוי' ויפוצו אויביך וינוסו מתעניך מפניך” אז ניט נאר זיי ווערן ניט אויס מציאות, זיי בלייבן א מציאות, ס'איז מערניט וואס וינוסו און מערניט וואס ויפוצו, און דורך וואס איז דאס ניט אין אן אופן של מנוחה.
¶81וואס אף על פי וואס די בירורים על ידי הארון איז דאך דאס בכללות, בירורים, על ידי תורה זיינען דאך בירורים שבאופן של מנוחה, אבער ווי דעמאלט איז געווען דער סדר איז מען דאך געגאנגען במקום האוהב השונא, מ'איז דאך געגאנגען במדבר, וואס מדבר איז דאך געווען דער מדבר שר נחר שרה ”ויקרבי צמאון אשר” אים מאד,
¶82און אט דעמאלט, גייענדיק הליכה, מ'גייט ארויס מהיכל מלכותו, און מ'גייט אוועק אין דעם ארט פון דעם שונא ויואב, במילא איז אף על פי וואס דער בירא טוט זיך אפ במילא, ניט אין ענין של מלחמה, אבער דאס איז אויך ניט דער ענין פון אמיתית ענין המנוחה, וואס א מנוחה דארף ער זאל זיין נאך ויושב במקומו.
¶83משא' כן בא שלמה'ן איז דאך געווען דער סדר ”וישוב שלמה על כסא הוי,'” און מלכת שבט האט אים געבראכט די ניצוצין.
¶84וואס דערפאר איז דאס איז מילוי הבקשה פון קומן הוי' למנוחתיך אז ניט זאל זיין דער ענין פון ינוסו ויפוצו אין דעם ארט פון דעם מסוי' ותונא, נאר ס'זאל זיין למנוחתיך ”וישוב שלמה על כסא הוי'” איז מ'האט צו אים געבראכט די אלע ניצוצים.
¶85אבער אף על פי כן איז ווי איז דעמאלט געווען דער סדר, אז די 'ניצוצי קדושה' האט מען אים געבראכט וכידוע אויף דערויף דער משל, אז בשעת מ'צינדט אן אן אבוק וגדולה ביותר, איז אט דעמאלט א ניצוץ אש וואס געפינט זיך אפילו במקום רחוק איז אויב די אבוק וגדולה ביותר צי צי צו דעם ניצוץ אש.
¶86במה דווארום אמורים אבער ווען דער ניצוץ אש איז אין א מציאות פון אש.
¶87וואס אט אזוי איז אויך געווען בא שלמה איז ניט טאקע געווען קומען הוי' לה מנוחתיך מ'האט אים געבראכט צו זיין ארט אין ירושלים, דארט וואו ”וישב על כסא” הוי' דערה אין ניצוצות קדושה, אבער וואס פאר א ניצוצות קדושה?
¶88אט די וואס זיינען נאך געווען אין א מציאות פון קדושה.
¶89נאר וואס דען ער איז געווען במקום רחוב.
¶90השא ין-כן אבער אט די וואס ווערן אנגערופן בשם אויביך ומשניך זי וואס דערפאר איז דאס ניט דער אמיתית הענין פון ”יהפוך אל כל עמים כולם שפה ברורה לעבדו כולם שכם אחד”,
¶91וואס דאס וועט ער זיין לעתיד לבוא, און אט דאס איז וואס ער זאגט אז ס'איז חסד אפילו על העשירים אויך, בדוגמא וואס אפילו בא שלמה וואס דעמאלט איז געווען אן עשירת מופלגה, און אויך בעבודת הבירורים איז געווען דער ליקום הוי' לה מנוחתיך מ'האט אים געבראכט, די ניצוצות קדושה זיינען צוגעצויגן געווארן דורך דעם ”קיימא סיהרא באשלמותא”,
¶92ס'איז אבער ניט געווען דער 'תכלית השלימות' ווי ס'וועט זיין לעתיד לבוא, דערפאר האט דאס גע'פועל'ט מערניט אויף די ניצוצות וואס זיי זיינען אין א מציאות של אש, קען זיי די אבוקה צוציען.
¶93משא"כ אויף לעתיד לבוא אט דעמאלט איז דאך דער 'תכלית השלימות' ”ואת רוח הטומאה אעביר מן הארץ” אז דער רע ווערט אויך נהפך לטוב.
¶94וואס רע איז דאך קען דאך ניט האבן קיין מציאות, סיי נשיא אין אים דא א ניצוץ של קדושה, נאר אבער דער ניצוץ של קדושה שטייט אין אזא מין אופן ווי ער זאגט ”נר רשעים ידח” אט דער נר וואס געפינט זיך אין די רשעים און שטייט אין אן אופן פון ידח, ניט אין א מצ וואס דערפאר קען אים די אבוקה ניט צוציען.
¶95און דאס וועט ער זיין לעתיד לבוא, וואס דעמאלט וועט זיין דער ענין פון איזה חסיד המתחסר דער ענין פון הפלגת הטוב בלשון הרמב"ם, וואס אט דעמאלט וועט ער זיין אין אן אופן אז מ'וועט מהפך זיין דעם רע לטוב, דעם ניטת הקדושה שבו וואס שטייט אין אן אופן פון רשעים ידח זאל ער אויך צוגעצויגן ווארן און מתהפך ווערן לטוב.
¶96וואס אין לשון הקבלה איז אט דאס וואס ער זאגט אין עץ חיים, אז ס'איז דא די שבעה עליות אין ספירת המלכות, ובמי שלמה איז געווען די מדריגה הששית, וואס מדריגה הששית איז טאקע שבים בקימתה די מלכות וזהר, אבער זי איז כתרע נשוה לכתרע און זי איז מקבל על ידי זהר, ווי ער איז מבאר במקום אחר, אז אט דעמאלט וואס טוט זיך דעמאלט אויף?
¶97אז ס'ווערט ניט נמשך ביז אין מלכות שבמלכות.
¶98וואס על פי חסידות איז דאך דער ענין פון מלכות שבמלכות איז דאך דאס דער 'כח הפועל' בנפעל, און וואס דערפון ווערט דאך די בריאה דא למטה, איז דאך דא אין ספירת המלכות גופא די שני ענינים, אט דאס וואס ס'שטייט אין אן אופן פון התנשאות, און אט דאס וואס ס'איז מהוה דער 'כח הפועל' בנפעל, וואס דוקא דאס ווערט אנגערופן בשם ”מלכות שבמלכות, ועל דרך” זה איז דאך אויך דא אין כללות השתלשלות א
¶99די כללות, ס'איז דאך ידוע, אז דער אור 'שלפני הצמצום' ווערט אנגערופן אצילות די כללות, וואס אין אים איז אויך דא די עשר ספירות ווי זיי שטייען לפני הצמצום, און ווי ער זאגט דאך דער לשון, אז כשלו ברצונו הטוב להיטיב איז דאס איז געווען מצד ”חפץ חסד”, ווי ער זעט מען דאך אט דעמאלט, וואס דאס איז אלץ קודם הצמצום, איז דעמאלט אויך דא דער ענין פון חסד בטוב, און ס'איז דא דער רצון לה
¶100ועד"ז דער ביז דעם רצון אויף אנא אמלך.
¶101און דערנאך איז געווען דער צמצום וואס די אלע ענינים זיינען נסתלק געווארן, ס'איז מערניט ווי געבליבן מלכות שבמלכות, וואס דערנאך, על ידי הצמצום האט דאס געווארן למטה איז דאס געווארן אן עתיק צו ביעל הכלליים, כמבואר בארוכה במקום אחר.
¶102דערנאך איז בשעת ס'איז דא די ”המשכה להשלים החסרון” איז אט דעמאלט איז מען ממשיך אט די ענינים וואס זיינען געווען אין אור לפני הצמצום שנסתלקו על ידי הצמצום.
¶103דאס איז אבער מערניט ווי מילה החסרון, דאס איז אבער ניט די הפלגת הטוב, און אויף דערויף איז דא דער ענין פון וחסידך אברכוך, דער מתחסד, אין הפלגת הטוב אויף ממשיך זיין נאך מערער ווי ס'איז געווען דער לפני הצמצום.
¶104וואס אט דערמיט וועט מען אויך פארשטיין וואס ער איז מבאר דארט אין עץ חיים, אז דער חילוק איז, אז ס'ווערט ניט נמשך אין מלכות די מלכות ווי דאס איז בפני עצמה, נאר דעמאלט איז ווי זי איז נכלל אין יסודו לה.
¶105וואס אין לשון החסידות איז דאס איז יסודו איז דאך דער מדת ההתקשרות, וואס די יסודי מלכות איז דאס די התקשרות פון מקבל, ווי ער איז זיך מתקשרו דעם משפיע, דאס איז די צו מאון ותש מלכות שבמלכות ווי זי איז נכלל לנסוד שבמלכות איז דאס ניט ווי דער 'כח הפועל' בנפעל איז נתעלם ונסתתר געווארן אין דעם נפעל,
¶106נאר ווי ער שטייט קודם שנעלם ונסתתר בנפעל, און ווי ער שטייט נאך כשר ביסודי לה, אז ס'פילט זיך אין אים אלקות.
¶107דאס הייסט ווי גערעדט פריער אז דאס איז ווי דער ניצוץ הקדושה פילט זיך אין אים ער איז טאקע זייער ווייט לאחר הצמצום, אבער אין וואס פארן אופן פילט זיך אין אים אז ער איז כלול בית יצא פילט זיך אין אים אין התקשרות און דעם צמאון צו דעם משפיע,
¶108וואס מצד דערויף איז אויך פארשטאנדיק, אז וואס פועל"ט דאס דעמאלט אויף, אז ער איז על דרך ווי ס'איז געווען בימי שלמה אז מ'איז ממלא דעם שסרון ביז עשירות שבערך, איז אט דעמאלט טוט זיך אויף מערניט ווי אט דער ענין אז די ניצוצות קדושה זאלן נמשך ווערן, אבער ווי דער 'כח הפועל' שטייט אין נפעל, דאס הייסט ווי מלכות שבמלכות איז ניט נכללין סודי מלכות, נאר ווי דאס שטייט אין דעם נפעל, איז אט דעמאלט דארטן דערנעמט דאס ניט.
¶109און אויף דערויף איז דא דער מתחסדים קוני אם כאן די לימוד ספ דורך חסידיך וואס דאס איז דער ענין פון ומתחסד אים קיום כאן דילו.
¶110וואס דאס איז אויך וואס מ'זאגט, אז ס'איז דא דער שמש ביז שבת אין צדקה לעניים, ווי ס'איז ידוע אין דערויף דער ביאור 'מקום אחר' בארוכה, אז דער חילוק פון שבת און חול איז דאך על דרך ווי בפשטות אז בחול איז פארנומען מיט 'עובדין דחול' און שבת איז דאך שבת להוי און אזוי איז אויך אין עבודת ה איז דאך דא ווי ער שטייט מצד דעם אופן פ
¶111מצד דעם אופן פון יראה תתאה, און דערנאך איז דא ווי ער שטייט מצד דעת עולם, וואס בכללות איז דאס דער ענין פון שבת.
¶112אבער אף על פי כן זאגט מען אויף דערויף אז דאס איז צדקה לעני אים הזהמות טאקע מ'איז ממלא דעם חסרון, אבער דאס איז מערניט אין אן ענין של צדקה, דער דער ”מחסירה אשר יחסר לו” ס'איז דאך אבער נאך ניטא אט דער ענין ווי ס'וועט זיין אים ”שקולו שבת ומנוחה לחיי”
¶113און אויף דערויף איז דא דער ענין פון המתחסד אז חסד איז אויך לעשירים, אז מ'זאל דעמאלט ממשיך זיין נאכמערער, ביז וואנענט אז ס'וועט אינגאנצן נתהפך ווערן על דרך ווי ס'וועט זיין לעתיד לבוא ”את רוח הטומאה אעביר מן הארץ”.
¶114און אויף דערויף זאגט ער נאך אין דער פירוש כפשוטו וואס דאס איז אויך דער פירוש על פי חסידות, ווי דער בעל הגאולה זאגט אין תניא אז ער חסד את המתחסדים כנדלו אז ניט ער טוט לטובת עצמו, נאר וואס דען ער טוט משום כנדלו כדי לעחדו, ווי ער איז מבאר בארוכה אין סוף פרק יו.
¶115וואס אט דאס איז אויך וואס מ'זאגט תפילה לעשיר אט דאס איז תפילת משה ס'איז דאך ידוע אין דערויף די קשיא ווי איז שייך זאגן תפילה ביי אנשים פעלט זיך גארניט אין די ענינים פון טובה, דערפאר ווערט ער דאך אנגערופן משיר.
¶116ער איז דאך מפהר אויף דערויף אין מדרש תהלים אויפן פסוק פון ”תפילה למשה”, אז משל צו המלך וואס האט דאך געזאגט לאוהבו וואס וויל ער פון אים?
¶117האט אים דער אוהבו געענטפערט, אז אזוי ווי ס'איז דא א מדינה פלונית והשלח והחרובה גזירה לה וטיבנים, ידוע אויף דערויף דער ביאור, אז מדינה גייט דאס אויף ספירת המלכות, וואס בכללות פון איר ווערט דאך דער גאנצער 'סדר השתלשלות', ביז בפרטיות קומט דאס אראפ אין 'כח הפועל' בנפעל.
¶118און אויף דערויף זאגט ער, ויהי שלך, אז מהר זכותא מושרש אין עצמות.
¶119”והיא חרובה בזמן” הגלות, און אפילו ווי דאס איז געווען פריער, וויבאלד אז דאס איז לאחרי הצמצום, איז דאך דא דער ענין ווי ער איז מצומצום, וואס דאס איז ניט ווי ס'איז געווען קודם הצמצום, על אחת כמה וכמה אז ס'פעלט די הפלגת הטוב.
¶120און אויף דערויף זאגט ער גזירה עליה וטבנה בענין הד יד וואס דאס איז דאך וואס די גמרא זאגט, אז גמילות חתינים איז אפילו לעשירים.
¶121וואס אט דאס איז אויך ד אויף דאס ווי דער ווי די ירושלמי טייטשט אפ אויף ”תגזיר אומר ועתקם לך”.
¶122מ'האט דאך פריער גערעדט, אז אויף דער אופן הברכה איז דא בא כהנים, אט דאס איז אויך וואס ער טייטשט אפ אין זהר, אז וחסידך איברכו חד בארץ חסידך גייט דאס אויף די כהנים ”תומך ועוריך לאיש חסידך”.
¶123וואס וואס דאס איז דאך געווען די עבודה פון אהרן'ן, וואס אהרן איז דאך אויס אויס נראה, ווי ער זאגט אין לקוטי תורה בעלותך אויף ממשיך זיין דא בגילוי, ווי 'כח הפועל' בנפלא שטייט בגילוי אין סדר השתשלות אין בריאה, ניט ווי זי איז נכלל אין סדר לה, איז אט דארטן דארט זיין דער נראה אז דארטן זאל זיך אנזיין אט די אלע ענינים וואס ער איז ממשיך פון דעם ענין פון דעם ארט וואס אויף אים זאגט מען יד
¶124וואס דאס איז אויך, וואס ער זאגט "אתה כן לעולם על דברתי מלכי צדק", פרעגן דאך די מפרשים וואס איז דא דער יו ד, נאר וואס דען ס'איז דא בדבר הוי' אדער ווי ער זאגט ”בדבר הוי' שמים נעשה” פירוש הבעל שם טוב, אט דאס איז דער דבר הוי' דער 'כח הפועל' בני לבא שטייט בתמידות אין די איבראים, דאס הערט זיך אבער אין דערויף ניט אן אז דאס איז דברתי.
¶125ווי גערעדט פריער אז דאס איז מלכות שבמלכות און ווי ס'איז ניט ניכר אין דערויף אז דאס איז דברתי דאס איז טאקע ער ווייס אז דאס איז ”דבר הוי' בדבר הוי' שמים נשאו” ער פילט דאס אבער ניט.
¶126דערנאך איז דא דורך דערויף וואס אתה 'כן לעולם' פועל"ט ער אין דעם עולם אז ס'זאל זיין ניט דבר נאר דברתי אז דאס שטייט דא למטה אין אן אופן פון דברתי אז ס'הערט זיך אן אז דאס איז דער דבר של מעלה.
¶127ווער טוט דאס אויף? טוט דאס אויף דער אהרן כן גדול אותיות נראה, ווי גערעדט פריער אז דאס איז דער ענין פון 'וחסידך יבורכוך' דער ענין וואס אין אותו בשביל עצמו, נאר וואס דען?
¶128אזוי ווי ס'איז דא א מדינה פלונות ויחוד שלך ויהי חרבה גזירה עליהם ותבנה, ווי א בנין עדיין.
¶129וואס דאס איז אויך וואס מ'זאגט א חסיד כפשוטו דער וואס טוט לפני משורת הדין, וכידוע אין די דרגות וואס ס'איז דא דער עוזר ולצרדיק ולב שמחה די דרגות ווערן גומא צדיקים ואשרים, און העכער פון זיי איז נאך דער ענין פון חסיד, וואס בכללות איז דאך מבואר במקום אחר בארוכה, אז דער ענין פון עוזר ולצרדיק איז דאס באופן הזריע,
¶130וואס דער אופן פון זריע וואקסט דאך דערנאך אויף כמה פעמים ככה, דאס איז אבער לפי אופן פון דעם גרעין הנזרע, נאר וואס דען?
¶131כמה פעמים ככה און דערפאר איז אויך דארף מען ניט האבן אויף דערויף קיין ריבוי זמן.
¶132משא' כן דער ענין הנטיעה, וואס דוקא דאס ברענגט שמחה, איז אט דאס נעמט טאקע כמה זמן, פארוואס איז דאס אבער?
¶133דערפאר וואס איז ממשיך אן 'אור חדש', א ענין חדש שלא 'לפי ערך' הגרעון שנזרע, דערנאך איז דא נאך העכער דער ענין פון חסידים, פון חסידים וואס זיי זיינען עושה לפני משורת הדין, במילא זיינען זיי ממשיך פון דעם ארט וואס ס'איז העכער פון דין, אפילו העכער פון דעם ארט וואס דאס איז פון דארטן נעמען ישרים.
¶134וואס דערפאר איז אויך וואס מ'זאגט, אז אין תורה גופא איז אויך דא די שני אופנים, ווי גערעדט פריער דער אופן פון ”קומא הוי' ויפוץ אויביך” וואס דאס איז אויך דער ביר
¶135און דער שונא ווערט ניט אינגאנצן בטל, וואס דאס איז אין תורה גופא דער ענין פון נגלה דתורה, וואס זי איז זיך מתעסק, ווי ער זאגט אין ראי' מהימנא און מבואר בארוכה אין רגעת הקודש פון בעל הגאולה, אז זי איז זיך מתעסק אין ענינים פון עץ הדעת טוב ורן, אז מחליב פרה בחמור וכל הפרטים שבזה, ביז וואנענט ווי ער זאגט אין תניא, אפילו אין תענית שקר.
¶136וואס אף על פי וואס זי איז דאך ”הלא כה דברי כיוש”, דער דבר הוי אבער בשעת זי טוט זיך אן אין תניא של שקר טוט זי דאך אן אין תניא של שקר.
¶137משא ין כס איז דא דער ענין ווי דאס איז אין 'פנימיות התורה' אט דאס איז על דרך ווי קומען הוי' למנוחתיך ובמיוחד ווי דאס וועט זיין לעתיד לבוא, וואס דעמאלט וועט זיין אז אהפכו כל עמים כולם שפה ברורה.
¶138וואס אט דאס איז אויך וואס מ'זאגט, אז ס'וועט ווי גערעדט פריער אין אות הקבלה, אז מ'איז ממשיך ממלא דעם חסרון פון זו וואס אזוי איז ער ווי ספירות זאל ווערן יו' ספירות, און בא מלכות אויך, אז ממלא זאל זיין יו' ספירות,
¶139איז דאך זאגט ער דאך אין קבלה, אז אין די ג' ראשון די זו שטייען ניט בגופו, נאר ווען זיי שטייען בעמו, ועל דרך זה אויך אין די ט' ספירות שניתתו במלכות ווי אזוי ס'איז מערניט ווי נקודה אחת ספירה אחת שטייען זיי אין מלכות ניט אין אן אופן פון קביעות.
¶140און ס'שטייט דאך אויף דערויף דער טעם, כדי ס'זאל זיין בשעת הח' זא זאל דאס ניט אנרירן אין די ג' הושן די זון ט' ספירה דמלכות איז בשעת הח' זיינען זיי נסתלק, איז דערפאר שטייען זיי ניט אין מלכתחילה, אין אן אופן של קביעות.
¶141דערפון איז פארשטאנדיק, אז ווען ס'וועט זיין דער ש”רוח הטומאה אעביר מן הארץ” אט דעמאלט קען זיין די המשכה אין אן אופן של קביעות, סיי בנוגע זיין סיי בנוגע צו אז מ'איז חסדים קונה און סיי בנוגע צו מלכות, אז מ'איז חסדים כאן דערוי, דורך וואס סידור, דורך דערויף וואס די הנהגה זיין איז אין אן אופן פון איזהו חסיד וואס ער טוט לפני משורת הדין, כידוע דער ביאור פון דעם בעל הדביר
¶142דאס אויך וואס מ'זאגט אז חסידות האט אויפגעטאן אז טבע זאל ווערן אין מדותיו התימן, ס'זאל ווערן מדות אלקיות.
¶143וואס אזוי איז דאס אויך אין בריאה, ווי גערעדט פריער, אז בשעת אפילו ווי ס'איז געווען בימי שלמה, איז אט דאס וואס ס'האט זיך אויפגעטאן אז מ'האט געבראכט צו שלמה'ן האט מען געבראכט די ניצוצות קדושה וואס זיינען געווען אין דעם נפעל, אבער דער נפעל אליין איז געבליבן במקומ
¶144די אויפטו פון אזהר חסיד איז, אז פון מדות הטבעים זאל ווערן מדות אלקית, וואס דערפאר טוט זיך אויך אזוי אויך אין בריאה, אז טבע אליין זאל ווערן אלקות, וואס דאס וועט זיין דער לעתיד לבוא, און וואס דאס איז אין אות הקבלה א מלכות דמלכות, ווי דאס איז ניט כליו ניסיין די מלכות, נאר ווי דאס איז פאר זיך, איז אט דארטן זאל נמשך ווערן פון ידו חווי' כל מעשיך פון דעם ארט וואס מ'נעמט דורך ידו חו וואס ווער טוט דאס אויף?
¶145דער דארף זיין אותהרותא דלתתא מעין פון דעם ענין וואס מ'איז ממשיך מלמעלה, וואס דערפאר דארף זיין אויך די הנהגה דלמטה, הנהגת ”בני עלי'” ווי ער זאגט אין תניא, וואס עבודתם איז ניט בשביל עצמם, נאר וואס דערניט בשביל קונם.
¶146וואס דאס איז אויך וואס ער זאגט דער ”פדה בשלום נפשי מקרב” אלקי ורבי מאי עמדי אז די נתינת הטעם פארוואס איז דער ”פדה בשלום” אז ניט ווי דער ענין ווי ס'איז געווען במשכן, במדבר, וואס דעמאלט איז געווען דער קומא הוי' והיפוצו אויביך, איז דאך דא אויבים און ס'דארף זיין יפוצו און דא שונם און ס'דארף זיין ינוסו, נאר דא איידער אופן הפדיה בשלום, אפילו העכער ווי קומען ואילה מנוחתיך בימי שלמה,
¶147וואס דעמאלט איז דאך אבער געווען מער ניט ווי די צוצית פון קדושה אליין, אבער דער נפלא איז געבליבן במקומו, משא"כ אט דא דארף זיין דער ”ברבים היו עמדי” אז די רבים וואס דאס איז דאך די אלע ענינים וואס געפינען זיך אין רשות הרבים, אט דארט האט ער וואס זאגט כתוב ארויסו לטעות יטעה ”נעשה ונשמע” 'לשון רבים' זאלן ווערן עמ�
¶148מיט דעם ענין פון ”פדה בשלום” נפשי'ס ווערט אין התאחדות וואס ווי אזוי וועט דאס זיין דוקא דורך דעם ענין פון ”פדה בשלום”, ווי ער זאגט אז עוסק בטוב לנות חסדים ומתפללים הציבור.
¶149וואס עוסק בטוב ווי גערעדט פירות, איז דא אין תורה דער ענין ווי נגלה וואס זי איז ”נתינא את לבא” ושנצדעת אין ענינים דטוב ורבו, ער איז מבאר בארוכה אין אגרת הקודש, נאר דא זאגט ער דוקא הוסק לתורה אין 'פנימיות התורה', וואס אין 'פנימיות התורה' וועט זיך אנגערופן מוצאי חיים, אז דארט איז ניטא קיין אחיצה לשיט אחרי, אפילו ניט בגדר אחיצה, דערפאר וואס ס'איז ניטא קיין מציאות פון מתענין ואוים, ווי ער זאגט אין ירושלמי אויף קיבור רבים היו עמדו, אפילו אנשי עבשלום האבן זיך מתפלל געווען אז דוד זאל מנצח זיין.
¶150אזוי איז אויך 'בגמילות חסדים' מן הצדקה, ווארום זי איז ממשיך פון פנימיות הכתר, און אין וואס פאר אן אופן פון פנימיות הכתר, ווי גערעדט פריער, אז ווי ס'זאל נמשך ווערן אויך אין מלכות דמלכות.
¶151און אזוי איז אויך א מתפלל אים הציבור, כהדווע ווי די גמרא זאגט אז תפילה אים הציבור איז דאס בדוגמא פון דעם ענין פון עצרת ומתשובה וואס די גמרא זאגט אז כל השנה כולה אימת איז דאס כאן ”בציבור וכאן ביחיד” דערפון זעט מען דאך א גירש הוי' במשפן עשרת ימי תשובה ווען ווי אזוי פועל"ט מען דאס אויף במשך כל השנה, ע'מתפלל ים הציבור.
¶152וואס די עבודה פון עשרת ימי תשובה איז דאך וואס מ'נעמט דעמאלט פון פנימיות הכתר, כמבואר בארוכה במקום אחר.
¶153נאר דאס איז וואס ס'זאגט, אז דער טעם פארוואס איז דער ענין פון פדי בשלום אין אן אופן פון שלום ניט אין אן אופן של מלחמה, און אפילו ניט אין אן אופן פון ווי' למנוחתיך נאר אין אן אופן פון שלום לגמרי איז דאס דער טעם אויף דערויף איז כברבים היו עמדו, דערפאר וואס פון דעם רבים פון ניט נאר די ניצוצות קדושה, נאר אפילו אט די וואס ווערן אנגערופן בשם רבים ווערן זיי אויך הי' עמדי.
¶154וואס דורך וואס טוט דאס אויף? אין די אתערותא דלתתא, דורך עבודה דלמטה, דורך א יוסק בתורה אין 'פנימיות התורה', און ”יוסק בגמילות חסדים”, וואס דאס איז די גמילות חסדים, ווי זיי גדולה מן הצדקה ומתפללין הציבור?
¶155וואס דערפון איז אויך פארשטאנדיק ווי אזוי דאס איז פארבונדן מיטן הוצה נאר דארטן זאל מען נעמען ניט נאר פון דעם מים חיים אליין, נאר דעם מעיין אליין,
¶156וואס דארטן איז דער ענין פון ”ידוחי הוי' כל מעשיך” דארטן נעמט מען מערניט על ידי הודאה, וואס דערפאר איז בשעת ס'ווערט אויפגעטאן דער ענין פון ער ”עסק בתורה ובגמלות חסרים” ואת פלאים הציבל, וואס אין דערויף זאגט ער בשלום ו”ברבים היו עמדו” אט דעמאלט איז דא דער ”פדה בשלום” און דערנאך קומט דאס
¶157התומה אוויר מן הארץ ו”הוי' למלך על כל הארץ” וימהו ”יהי' הוי' אחדיו שמו אחדיו”.